Jak poszukiwania zaginionego Najwyższego Przywódcy Iranu, rozmieszczenie amerykańskich samolotów-cystern w Bułgarii i nowa saudyjska „koalicja ochronna” są ze sobą powiązane – i dlaczego żadnej z tych trzech wiadomości nie można rozumieć w oderwaniu od reszty.
Artykuł Dirka Ellerbrocka.
Polowanie w bunkrze
Streszczenie: CIA i Mossad od miesięcy poszukują nowego Najwyższego Przywódcy Iranu, Modżtaby Chameneiego – nie po to, by go zabić, ale po prostu po to, by ustalić, czy wciąż żyje. Ta sprawa pokazuje, jak bardzo współczesna wojna opiera się na dekapitacji i jak krucha pozostaje wiedza wywiadowcza, nawet w przypadku najpotężniejszych agencji wywiadowczych świata.
Sytuacja jest niezwykła, nawet obiektywnie rzecz biorąc: od czasu zabicia Alego Chameneiego w izraelskim nalocie 28 lutego 2026 roku – zaplanowanym przez Mosad i CIA, a przeprowadzonym przez izraelskie siły powietrzne przy wsparciu sił powietrznych i marynarki wojennej USA – jego syn i następca, Modżtaba Chamenei, nie pojawił się publicznie. Nie został ani widziany, ani usłyszany w nagraniu audio od czasu jego nominacji na początku marca, a nawet nie pojawił się na pogrzebie ojca.
Według brytyjskiej gazety „The Times”, powołującej się na byłych funkcjonariuszy wywiadu, głównym celem operacji nie jest już jego eliminacja, lecz jedynie sprawdzenie, czy wciąż żyje. Świadczy o tym wyraźny brak konsensusu w samej społeczności wywiadowczej w tej fundamentalnej kwestii – niektórzy analitycy uważają, że możliwe jest, iż Chamenei nie żyje, a Gwardia Rewolucyjna jedynie tuszuje jego śmierć, aby zachować swoją legitymację. Jednocześnie, pomimo ukrywania się, Chamenei nadal pełni funkcję figuranta w decyzjach wojskowych Gwardii Rewolucyjnej.
Porównanie do polowania na jego ojca jest technicznie wymowne: Ali Chamenei był śledzony głównie za pomocą elektronicznego wywiadu, w tym hakowania kamer ulicznych w Teheranie. Ta droga jest zamknięta dla jego syna – mówi się, że nie używał ani telefonu, ani laptopa przez około pięć miesięcy, co sprawia, że tradycyjny wywiad radiowy jest w dużej mierze nieskuteczny.
Były szef departamentu Mossadu, Rami Igra, przedstawił trafne porównanie do nieudanych poszukiwań zakładników w Strefie Gazy w wywiadzie dla The Times: Wtedy nie polegali na ludzkich źródłach, ale zamiast tego zainstalowali szeroko rozpowszechnioną technologię podsłuchu – i ostatecznie i tak się nie udało. Tym razem, według Igry, pozostała tylko pracochłonna droga za pośrednictwem kurierów: Jeśli Chamenei wciąż żyje, prawdopodobnie komunikuje się za pomocą odręcznych wiadomości i wielu warstw niczego niepodejrzewających lub poinformowanych posłańców – podobnie jak kurier Osamy bin Ladena, którego śledzenie ostatecznie doprowadziło CIA do jego kryjówki.
Przeszkoda jest ogromna: weryfikacja osób z najbliższego otoczenia Chameneiego jest uważana za niezwykle surową; przypuszczalnie nawet w Gwardii Rewolucyjnej tylko dwie lub trzy osoby wiedzą, jak się z nim skontaktować.
W tym miejscu należy się zatrzymać i nazwać ten proces po imieniu: dwie zagraniczne służby wywiadowcze – z których jedna zabiła już ojca w ataku lotniczym – stosują klasyczne metody zarządzania agentami, aby zinfiltrować wewnętrzne grono zaufanych osób urzędującego przywódcy państwa.
Niezależnie od politycznej oceny systemu irańskiego, jest to proces, który w każdym innym kontekście zostałby jasno określony: przygotowania do zabicia lub co najmniej neutralizacji kolejnej głowy państwa.
Miasto Bezmer: Jak „cywilny” parking staje się strefą wojny
Przeniesienie ośmiu amerykańskich samolotów-cystern do Bułgarii nie było nagłym krokiem, lecz wynikiem trwającego wiele tygodni sporu o lokalizację i jej legalność – podręcznikowy przykład tego, jak rzekomo „czysto logistyczna” decyzja może stać się linią frontu geopolitycznego, zanim jeszcze wykonano stamtąd choćby jedną misję bojową.
Oryginalny raport RT-DE wspomina o rozmowie telefonicznej Araghchiego z bułgarskim ministrem spraw zagranicznych, ale pomija kontekst, bez którego trudno zrozumieć sprawę. Osiem tankowców KC-135 nie stacjonowało początkowo w Bezmerze: początkowo stacjonowały na cywilnym lotnisku w Sofii i zostały stamtąd wycofane pod koniec czerwca, po tym jak to właśnie miejsce w pobliżu gęsto zaludnionej stolicy wywołało niezadowolenie społeczne – częściowo z powodu braku wcześniejszej zgody parlamentu.
Dopiero wtedy sprawa trafiła do parlamentu, z jednoznacznym, wręcz demonstracyjnym rezultatem: 136 posłów zagłosowało za stacjonowaniem do ośmiu samolotów-cystern i 250 żołnierzy w bazie wojskowej Bezmer, położonej około 260 kilometrów na południowy wschód od Sofii; tylko 13 głosowało przeciw, a dwóch wstrzymało się od głosu. Podstawa prawna nie jest wyjątkiem, lecz rutynową procedurą administracyjną: Bezmer jest obiektem użytkowanym wspólnie od bułgarsko-amerykańskiego porozumienia obronnego z 2006 roku, a każde nowe wykorzystanie bazy przez Stany Zjednoczone wymaga jedynie ponownej zgody parlamentu. Premier Radew zwięźle uzasadnił ten krok wiodącą rolą Waszyngtonu w polityce bezpieczeństwa. Wkrótce potem stało się jasne, że nie był to bynajmniej jedynie przypis: gdy prezydent USA Trump osobiście podziękował Radewowi za udostępnienie bazy, Teheran natychmiast wydał – podobno trzecie – ostrzeżenie dla Sofii.
To, co oficjalnie określa się jako krok „defensywny”, „czysto logistyczny” – Sofia i Waszyngton jednogłośnie podkreślają, że rozmieszczenie sił nie ma nic wspólnego z operacjami wojskowymi na Bliskim Wschodzie – jest jednak czymś zupełnie innym pod względem militarnym.
Tankowanie w powietrzu nie jest kwestią drugorzędną, lecz znacząco zwiększa zasięg, wytrzymałość operacyjną i elastyczność samolotów bojowych i szturmowych. Przedstawiciele Iranu postrzegają to jako moment przejścia od rzekomo neutralnego wsparcia do aktywnego udziału w działaniach wojennych. O tym, że ta ocena nie jest jedynie dyplomatyczną retoryką, świadczy lokalny opór: mieszkańcy regionu protestowali przeciwko przeniesieniu bazy, obawiając się, że sama baza może stać się celem wojskowym w obliczu narastających napięć.
Formuła „dostarczamy jedynie samoloty-cysterny, nie jest to udział w wojnie” jest zatem dokładnie tą figurą retoryczną, która zawsze umożliwiała prowadzenie wojen bez konieczności ich oficjalnego wypowiadania: zwiększenie zasięgu tak, odpowiedzialność nie.
Cypr i precedens Akrotiri
Podsumowanie: Ostrzeżenie Iranu skierowane do Cypru nie jest abstrakcyjną groźbą, ale lekcją wyciągniętą z własnych doświadczeń wojennych – brytyjska baza na wyspie została już raz zaatakowana, po tym jak uzyskała zgodę na wspieranie ataków obronnych przeciwko Iranowi.
Drugi adresat irańskich ostrzeżeń, Cypr, jest jedynie krótko wspomniany w oryginalnym raporcie. Jednak to właśnie tu kryje się prawdziwy precedens, wyjaśniający ostry ton Teheranu.
Na wyspie znajdują się dwie suwerenne brytyjskie bazy wojskowe, w tym baza RAF Akrotiri – a baza ta została zaatakowana przez irańskiego drona na początku marca, zaledwie kilka dni po tym, jak Izrael i Stany Zjednoczone rozpoczęły ataki na Iran. Powód: na początku wojny Londyn zgodził się na prośbę Amerykanów o wykorzystanie brytyjskich baz do przechwytywania ataków na irańskie pociski składowane w składach lub na wyrzutniach.
Innymi słowy, Iran nie zagraża Cyprowi arbitralnie, lecz przypomina mu o konsekwencjach, które już nastąpiły. Każdy, kto zaoferuje się jako platforma logistyczna w tej wojnie, traci status neutralnej strony trzeciej – i, logicznie rzecz biorąc, z perspektywy Iranu, sam staje się prawowitym celem. Nie jest to deklaracja moralna, lecz logika militarna, którą Zachód zastosowałby również w każdym innym konflikcie.
Koalicja 43 i nerwowość na giełdach
Streszczenie: Arabia Saudyjska tworzy międzynarodową koalicję w celu ochrony żeglugi na Morzu Czerwonym – oficjalnie w odpowiedzi na ataki Hutich, ale w rzeczywistości logiczną konsekwencją wojny, której eskalację państwa Zatoki Perskiej ledwo zainicjowały i której koszty obecnie ponoszą. W pierwotnym raporcie wymieniono 43 państwa uczestniczące oraz Unię Europejską, przy czym Arabia Saudyjska jest państwem założycielskim i wiodącym, a także jej siedzibą główną. Niezwykła jest nie tyle wielkość tej koalicji, co jej moment: nie powstaje ona z inicjatywy Rijadu, ale jako reakcja na ciąg eskalacji, który rozpoczął się gdzie indziej – w wojnie, która dotyka region Zatoki Perskiej, a państwa Zatoki nie miały żadnego wpływu na jej rozpoczęcie. Jednocześnie zgłaszany spadek na giełdach w Zatoce Perskiej jest ekonomicznym odruchem właśnie tej zewnętrznej kontroli: kapitał nie reaguje na ideologię, ale na premie za ryzyko – a te rosną dla wszystkich państw graniczących z konfliktem, którego nie rozpoczęły.
Klasyfikacja: Trzy raporty, jeden wzór
Podsumowanie: Te trzy wątki – polowanie na ścinanie głów, logistyka baz, budowanie koalicji – nie są niezależnymi doniesieniami, lecz raczej wyrazami tej samej logiki wojny: próby postawienia wroga na kolana za pomocą próżni przywódczej, rozszerzenia zakresu działań i wywierania nacisku dyplomatycznego na państwa trzecie, podczas gdy język stron zaangażowanych konsekwentnie unika taktyk „defensywnych” i „wsparcia”.
Błąd kategorii, który towarzyszy tej wojnie od jej początku w lutym, ujawnia się tutaj w dwóch formach.
Po pierwsze: próba „dekapitacji” państwa poprzez zabicie lub sparaliżowanie jego przywódców zakłada, że państwa funkcjonują jak organizacje z wymiennymi zarządcami – podczas gdy przypadek Iranu pokazuje, że Gwardia Rewolucyjna nadal legitymizuje i podejmuje decyzje wojskowe, nawet w obliczu niepewności co do losu swojego Najwyższego Przywódcy. Głowa może zaginąć, ale ciało nadal działa.
Po drugie, sformułowanie „czysto defensywnego”, „logistycznego” wsparcia – czy to dla samolotów-cystern w Bułgarii, czy dla ataków obronnych z Cypru – systematycznie zaciemnia fakt, że zwiększenie zasięgu i namierzanie celów nie są neutralnymi kategoriami wojskowymi. Z irańskiego punktu widzenia logiczne jest, że każdy, kto zapewnia tę logistykę, jest uznawany za stronę walczącą – a Akrotiri już dostarcza naocznych dowodów na to.
Pozostaje samonapędzająca się wojna, w której żadna ze stron nie może twierdzić, że znajduje się w fazie kontrolowanej eskalacji. Jeden kraj poluje na prawdopodobnie już martwego następcę zamordowanego przez siebie przywódcy. Państwo członkowskie UE dostarcza samoloty-cysterny i nazywa to partnerstwem w zakresie bezpieczeństwa. Państwo trzecie już nauczyło się we własnej bazie, co tak naprawdę oznacza „udział” w tej wojnie. 43 państwa budują koalicję, aby uporać się ze skutkami pożaru, którego nie wznieciły. To nie jest plan deeskalacji. To logistyka wojny, która dawno temu wymknęła się spod kontroli.
Iran i Stany Zjednoczone pozostają w impasie w kwestii kolejności negocjacji dyplomatycznych. Iran, za pośrednictwem pakistańskich mediatorów, nalega na rozwiązanie kryzysu w Cieśninie Ormuz, zniesienie blokady morskiej i uwolnienie zamrożonych funduszy przed omówieniem programu nuklearnego. Administracja Trumpa natomiast domaga się natychmiastowych ustępstw w sprawie programu nuklearnego. Intensywne działania dyplomatyczne doprowadziły do tymczasowego wstrzymania bombardowań przez USA, ale rozwiązanie pozostaje nieuchwytne. Pakistan, Katar i Oman prowadzą mediacje, ale Iran jasno dał do zrozumienia, że powróci do Porozumienia z Islamabadu tylko na własnych warunkach. Spór finansowy, w szczególności o 6 miliardów dolarów zamrożonych w Katarze, pozostaje kluczową przeszkodą.
Podsumowanie Cocoon AI
Choć długa i zawiła droga do ewentualnego wznowienia dyplomacji pogrążona jest w morzu sceptycyzmu, otwiera się małe okienko nadziei: wojna USA z Iranem może powrócić do stołu negocjacyjnego. Jednak zgodnie z rozkazem Iranu, a nie Waszyngtonu.
Według pakistańskich mediatorów i informatorów, amerykańska delegacja spotkała się w ubiegły poniedziałek z feldmarszałkiem Asimem Munirem w kwaterze głównej armii w Rawalpindi.
Wysoko postawione źródło wewnętrzne opisuje ten ruch jako inicjatywę biura wiceprezydenta USA J.D. Vance’a. Według tego źródła, Waszyngton zaproponował zawieszenie bombardowań zarządzonych przez Trumpa – które, jak twierdził, doprowadziły do „bram piekieł” – i wznowienie negocjacji, ale z kwestią nuklearną jako pierwszym punktem programu.
Bezpośrednio po wizycie negocjatorzy trio – Asim Munir, minister spraw zagranicznych Ishaq Dar i minister spraw wewnętrznych Mohsin Naqvi – zamknęli krąg dyplomatyczny z Teheranem.
Nastąpiło to bezpośrednio po trzeciej z rzędu wizycie Naqviego w Teheranie w ciągu kilku tygodni. Przekazał on wówczas osobiste przesłanie od Asima Munira do ajatollaha Modżty Chameneiego, a także osobne przesłanie od premiera Szehbaza Sharifa.
Naqvi spotkał się również z ministrem spraw zagranicznych Abbasem Araghchim i ministrem spraw wewnętrznych Eskandarem Momenim. Momeni przekazał Munirowi poufną wiadomość od irańskich przywódców.
Oznacza to, że Iran i Pakistan utrzymują ze sobą stały kontakt na najwyższym szczeblu rządowym.
To, co następuje, jest kluczowe. Chociaż nie ma oficjalnego potwierdzenia ze strony Teheranu, Araghchi wielokrotnie publicznie podkreśla, że okna dyplomatyczne pozostają otwarte – o ile panuje wzajemny szacunek. Kluczowe jest to, że pakistańscy mediatorzy twierdzą, że Iran jest gotowy powrócić do Porozumienia z Islamabadu – ale nigdy pod groźbą typową dla administracji Trumpa.
Porządek działań Teheranu jest jasny: najpierw rozmowy w sprawie Cieśniny Ormuz. Następnie należy znieść blokadę amerykańską. Następnie należy uwolnić zamrożone fundusze i faktycznie złagodzić sankcje. Dopiero wtedy będzie można rozmawiać o kwestii nuklearnej.
Administracja Trumpa chce czegoś wręcz przeciwnego. Najpierw ustępstwa w sprawie programu nuklearnego. Potem amerykańska wersja „wolnej” Cieśniny Ormuz. I ustępstwa finansowe dopiero po tym, jak Iran „podporządkuje się” amerykańskim warunkom.
To właśnie sedno konfliktu. Kwestią nie jest już, czy negocjacje zostaną wznowione, ale kto ustala program, ustala kolejność wydarzeń, a tym samym kontroluje dalekosiężne konsekwencje polityczne negocjacji.
Jednak jedno wydaje się pewne: głośne groźby Trumpa, że przeforsuje model „najpierw program nuklearny”, ucichły, zanim jeszcze zdążą się zacząć.
Walka o siłę negocjacyjną
Waszyngton zawiesił bombardowanie Iranu – w tym infrastruktury cywilnej – po 13 kolejnych nocach. Przerwa weszła w życie w piątek, 24 lipca.
Ta przerwa w żadnym wypadku nie była jednostronnym aktem powściągliwości. Była wynikiem ciągłych wysiłków dyplomatycznych mediatorów – Pakistanu i Kataru. Islamabad i Doha wielokrotnie ostrzegały Waszyngton, że kontynuacja bombardowań całkowicie zniszczy ostatni kanał dyplomatyczny i sprowokuje coraz bardziej niszczycielską reakcję Iranu.
Tak więc obecnie znajdujemy się jedynie w fazie negocjacyjnej, daleko nam do faktycznego porozumienia.
W istocie jest to rywalizacja o siłę negocjacyjną. Administracja Trumpa chce, aby Iran oddał swój najważniejszy atut strategiczny, zanim Waszyngton zaoferuje w zamian jakiekolwiek konkretne ustępstwa.
Teheran z kolei domaga się wymiernych kroków ze strony Ameryki – złagodzenia sankcji i uwolnienia zamrożonych funduszy – jeszcze zanim w ogóle zacznie się mówić o programie nuklearnym.
Kto kontroluje kolejność wydarzeń, kontroluje negocjacje. A tym samym całą geopolityczną narrację otaczającą tę wojnę.
Cieśnina Ormuz pozostaje praktycznie zamknięta dla regularnej żeglugi handlowej. Setki statków i tysiące marynarzy utknęło na mieliźnie.
Stanowisko Teheranu było jasne od samego początku: mechanizm negocjacji, wykonalne gwarancje i odpowiedni postęp w kwestii blokady i kwestii finansowych.
Jednocześnie Centralne Dowództwo Stanów Zjednoczonych (CENTCOM) wprowadza blokadę morską Iranu, przekierowując lub zatrzymując tankowce, które nie stosują się do amerykańskich dyrektyw.
Teheran zasadniczo domaga się jedynie przestrzegania Memorandum o Porozumieniu podpisanego przez obie strony. Żądanie zniesienia blokady morskiej przez Waszyngton nie jest zatem nowym ustępstwem, lecz raczej realizacją istniejącego zobowiązania USA.
Kwestia finansowa może okazać się jeszcze trudniejsza niż Cieśnina Ormuz.
Uwaga skupia się na około 6 miliardach dolarów irańskich funduszy zamrożonych w Katarze.
Administracja Trumpa sugerowała wcześniej, że te środki mogłyby zostać uwolnione w ramach porozumienia. Jednak obecne stanowisko USA opowiada się za ściśle kontrolowanymi umowami powierniczymi, które znacząco ograniczyłyby wykorzystanie przez Teheran własnych pieniędzy. Nic dziwnego, że Iran odmawia zaakceptowania tego.
W najlepszym przypadku kwestia Cieśniny Ormuz mogłaby zostać rozwiązana poprzez kompleksowe, wynegocjowane porozumienia o wzajemnym porozumieniu w sprawie żeglugi. Jednak spór o zamrożone fundusze będzie prawdopodobnie jeszcze trudniejszy, ponieważ bezpośrednio dotyka kwestii suwerenności, sankcji i upokorzeń politycznych.
Oto obecna sytuacja: priorytetem Teheranu jest Cieśnina Ormuz, zakończenie blokady morskiej, uwolnienie funduszy i złagodzenie sankcji – dopiero wtedy zajmie się kwestią nuklearną. Oman podejmuje znaczną część prac technicznych mających na celu ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz.
Islamabad, Doha i Szwajcaria są rozważane jako możliwe miejsca spotkania w celu ponownego omówienia Porozumienia. Teheran faworyzuje Islamabad. Amerykanie preferują Szwajcarię. Doha próbuje przedstawić się jako rozwiązanie kompromisowe.
Nie oznacza to jednak, że Teheran przyjął amerykańską ofertę – wręcz przeciwnie: irańskie władze jednoznacznie odrzuciły warunki Waszyngtonu.
Teheran zaakceptował jedynie zasadę powrotu do negocjacji na mocy protokołu ustaleń z Islamabadu – ale zgodnie z porządkiem zaproponowanym przez Iran.
To może być cisza przed burzą. Starcia wojskowe są obecnie w fazie negocjacyjnej – podczas gdy prawdziwa, zacięta walka o władzę może przenieść się z pola bitwy na agendę negocjacyjną.
Kto ma lepsze karty?
W obecnej sytuacji Iran wydaje się mieć silniejszą pozycję, jeśli chodzi o hierarchię ważności.
Głuchota, niemota i ślepota ze strony Imperium będą się tylko pogłębiać.
Sposób, w jaki Iran, stosując niezwykle zdyscyplinowaną strategię, demontuje cały amerykański ekosystem militarny w Azji Zachodniej, jest niezwykły pod względem konsekwencji.
Cała infrastruktura wsparcia CENTCOM jest (niszczycielsko) uzasadnionym celem: od kosztownych systemów radarowych wczesnego ostrzegania po kompletne systemy obrony powietrznej; od hangarów po centra logistyczne; od składów paliwa i amunicji po wysunięte bazy operacyjne; od obiektów nadzoru morskiego i marynarki wojennej po centra gromadzenia informacji wywiadowczych i łączności.
Lista „największych hitów” już istnieje, obejmująca całe spektrum. Należą do niej: Wieża 22 – wspierająca operacje w Al-Tanf; Baza Lotnicza Muwaffaq Salti – stacjonująca w niej amerykańskie samoloty do realizacji różnorodnych operacji; Irbil w irackim Kurdystanie, wspierająca wywiad i operacje specjalne; Bahrajn, słynący z siedziby Piątej Floty Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych; Kuwejt – ogromny obszar logistyczny i przygotowawczy; oraz Katar – siedziba wysuniętej kwatery głównej CENTCOM i największej amerykańskiej bazy lotniczej w Azji Zachodniej.
Ataki na wszystkie te węzły nieustannie podważają mit amerykańskiej projekcji siły. Nowe zasady nakazują, aby te węzły stały się w istocie głuche, nieme i ślepe. W przeciwieństwie do klasycznej historii Doktora Who, to Persja stoi teraz niczym dziecko w sklepie ze słodyczami, rozgrywając diaboliczną grę w pinball przeciwko imperium chaosu, kłamstw, grabieży i piractwa.
Iran zna dokładną lokalizację wszystkiego – co do milimetra. Nie ma potrzeby skomplikowanych, szokujących i przerażających sesji zdjęciowych, które dominują w wiadomościach. Liczy się chińskie torturowanie stale pogarszających się możliwości wroga; strategia jest boleśnie metodyczna i boleśnie precyzyjna.
Nic dziwnego, że imperium pogrąża się w katatonicznym piractwie. Co zrobisz, gdy twój niezwykle drogi i praktycznie niezastąpiony sprzęt do wykrywania i nadzoru obróci się w popiół? Gdy twoje ekrany pogrążą się w głębokiej ciemności? Gdy arogancka, imperialna pewność siebie całego łańcucha dowodzenia zostanie storpedowana w czasie rzeczywistym?
Irańska wojna to wysoce zaawansowany system, który być może pewnego dnia będzie przedmiotem studiów w zachodnich akademiach wojskowych. Wszystko jest logicznie powiązane – od niszczenia infrastruktury wsparcia wroga, przez stopniową degradację zdolności wywiadowczych, obserwacyjnych i rozpoznawczych; od niszczenia systemów obrony powietrznej i przechwytujących, po powszechne zakłócenia w logistyce.
Wszystko to jest bardzo opłacalne – choć nie dla atakującego imperium, bo każdy (niesprawny) Patriot kosztuje miliony dolarów i po prostu nie jest w stanie bronić kilkudziesięciu różnych lokalizacji jednocześnie.
Krótko mówiąc: tak wygląda systematyczna degradacja całej architektury regionalnej, umożliwiająca Stanom Zjednoczonym i ich wasalom projekcję siły militarnej na Azję Zachodnią. Na oczach Globalnego Południa. Instrukcja jest dostępna publicznie, na żywo, w czasie rzeczywistym.
Wszystko się kończy.
Irańska precyzja, powściągliwość i zasięg uciszają cały ten wrzaskliwy spektakl w imperium narracji, podczas gdy irańskie rakiety i drony nieustannie atakują myśliwce, Black Hawki, centra danych (takie jak centralny węzeł Amazon w Bahrajnie), magazyny logistyczne, elektrownie i wiele innych miejsc.
Globalnemu Południu wystarczy spojrzeć na zdjęcia satelitarne przysłowiowych kraterów przecinających Kuwejt, Katar, Bahrajn i Zjednoczone Emiraty Arabskie. A Iran tak naprawdę jeszcze nie zaczął. Gdyby Iran zniszczył pozostałe katarskie instalacje LNG, większość planety byłaby pozbawiona LNG z Dohy przez co najmniej dekadę – nie wspominając o helu potrzebnym do produkcji mikroprocesorów.
Ogromne upokorzenie związane z uderzeniem i unieszkodliwieniem jednej z tych wartych miliardy dolarów łatwych celów jest odkładane na dogodny moment. A jak powszechnie wiadomo, Iran nadaje tempo – a czas jest po jego stronie.
Oczywiście, wszystko to nie zmniejsza ryzyka związanego z drabiną eskalacji; wciąż znajdujemy się w samym środku tego, co może stać się matką wszystkich drabin eskalacji.
Ale nagle imperialna machina nagle się zatrzymuje – i CENTCOM przez kilka dni powstrzymuje się od bombardowania Iranu. Na zamkniętym spotkaniu w Waszyngtonie w zeszły piątek ktoś o IQ wyższym od temperatury pokojowej (J.D. Vance? Generał Caine? Obaj?) odważył się ostrzec Neo-Krassusa, że jego najpoważniejsza eskalacja jest skazana na porażkę.
Dzieje się tak z wielu oczywistych powodów: od braku Patriotów po powszechną panikę w monarchiach Zatoki Perskiej, od zagrożeń dla światowej gospodarki po ogromny kryzys naftowy, który jest tuż za rogiem.
Czy to oznacza, że Neo-Krassus powróci do podpisanego, a następnie zrujnowanego porozumienia? Oczywiście, że nie. Plan B mógłby zamiast tego obejmować nasilenie „presji ekonomicznej” poprzez dodatkowe embarga i sankcje, zgodnie z zaleceniami dzisiejszego eksperta ds. nieruchomości Talleyranda-Kushnera, doradcy rodziny w stylu Epsteina-lite.
Nie tylko globalne rezerwy ropy naftowej i amerykańskie Strategiczne Rezerwy Ropy Naftowej (SPR) się wyczerpują. THAAD-y, Patrioty, JASSM-y, Tomahawki – wszystko się wyczerpuje.
W rytmie Ansarallah
A potem jest Ansarallah i jemeńskie siły zbrojne – obecnie w trakcie pełnoskalowej ofensywy, mającej na celu wciągnięcie Arabii Saudyjskiej w samobójczą eskalację, po zerwaniu równania jednostronnego odstraszania powietrznego.
Koszt każdej konfrontacji między Ansarallah a Rijadem oznacza dla imperium „Spór Dewastacyjny”: toksyczny podwójny cios w postaci rosnących cen ropy naftowej oraz przysłowiowego, połączonego zakłócenia w żegludze i handlu w Cieśninie Ormuz i Bab al-Mandab. Saudyjczycy nie mają wyjścia z tej strategicznej pułapki – pułapki, którą sami zastawili.
Kiedy w 2019 r. ostatni raz spłonął rafineryjny gigant Abqaiq, który przetwarza do 7 procent światowego przerobu ropy naftowej, Rijad bardzo szybko skapitulował przed Saną.
Aramco zawiesiło już działalność w Abqaiq. Mówiąc wprost: na światowym rynku będzie co najmniej o 7 milionów baryłek ropy mniej dziennie.
Nawet puste tankowce zmierzające do portu Janbu nad Morzem Czerwonym nie mogą przepłynąć przez śluzę Bab al-Mandab w Jemenie. W połączeniu z faktycznym uduszeniem rurociągu Wschód-Zachód, Arabia Saudyjska jest całkowicie sparaliżowana – niezależnie od zalewu propagandy.
Jemen uderzył tam, gdzie jest naprawdę boleśnie. Arabia Saudyjska ma tylko cztery duże terminale naftowe i dziesięć dużych rafinerii. Poza Dżizanem – którego składy paliw zostały już podpalone – są one skupione w trzech niezwykle dogodnych strefach ataków. Jemen może z łatwością zrównać zachodnią część z ziemią, podczas gdy iracki opór może zająć się wschodnią.
Jemen ma wszystko, czego potrzeba, aby sparaliżować korytarz rurociągów Wschód-Zachód/terminal naftowy Yanbu i szlak Kanału Sueskiego za pomocą zaledwie kilku rakiet balistycznych – i oszczędza swoje najlepsze możliwości oraz zdolności rozpoznania i rozpoznania (ISR) na to, co może nastąpić w przyszłości.
W szerszym kontekście, powiązane ze sobą strategiczne partnerstwa euroazjatyckie między Rosją, Chinami i Iranem pozostają w pełni skuteczne. Oznacza to, że w praktyce Rosja i Chiny wspierają oś oporu.
Iran wykorzystuje rosyjski system Murmańsk, który nieustannie zakłóca sygnał GPS i oślepia amerykańsko-izraelskie rakiety.
Iran korzysta również z chińskiego Beidou – odpowiednika GPS, którego Amerykanie nie są w stanie zakłócić, a który zapewnia irańskim rakietom i dronom precyzję rzędu centymetra.
Iran wykorzystuje rosyjską Kometę: elektroniczne układy scalone, w które wyposażone są rakiety i drony i które sieją chaos w amerykańskiej wojnie elektronicznej.
Tymczasem Teheran odrzucił każde kolejne amerykańskie ultimatum na arenie dyplomatycznej. Wiceminister spraw zagranicznych Iranu Kazem Gharibabadi ujawnił, że pośrednie rozmowy z Waszyngtonem odbyły się zarówno w Islamabadzie, jak i Maskacie – fakt ten potwierdzili pakistańscy mediatorzy.
Zespół Neo-Krassusa zażądał nawet w Maskacie, aby Stany Zjednoczone nadal „administrowały” południowym szlakiem Cieśniny Ormuz. Teheran odmówił: Albo powrót do Porozumienia o Porozumieniu – albo nic. Głuchota, niemowa i ślepota imperialna będą się tylko pogłębiać.
Zdjęcie na początku tego tekstu przypomina, że wojny na Ukrainie i w Iranie niekoniecznie są odrębnymi konfliktami. Stany Zjednoczone pozostają w centrum obu konfliktów i istnieje ryzyko ich rozprzestrzenienia. Moim zdaniem, sobotni atak ukraińskich dronów na irański statek na Morzu Kaspijskim był desperacką próbą Zełenskiego, by przypodobać się Donaldowi Trumpowi i pokazać swoją gotowość do poświęcenia kolejnych Ukraińców w wojnie, która nie ma nic wspólnego z Ukrainą. Jak widać na powyższym zdjęciu z podpisem, Iran podobno przygotowuje się do ataku na Ukrainę jednym lub dwoma pociskami. Moim zdaniem, jeśli to się stanie, Iran zaatakuje cele w Odessie.
Tymczasem docierają do nas sygnały, że Pakistan i Katar pracują nad reaktywacją nieistniejącego już porozumienia. Najnowsze doniesienia z Interfaxu dają pewne podstawy:
Jak podajeChannel 13, powołując się na dobrze poinformowane źródło,Benjamin Netanjahu poinformował ministrów swojego gabinetu, że Stany Zjednoczone nalegają na wycofanie wojsk izraelskich z Syrii, Libanu i Strefy Gazy.
Według źródła stacji telewizyjnej, Waszyngton jest zainteresowany przeprowadzeniem przez Siły Obronne Izraela „serii wycofań” na trzech frontach, nie sprecyzowano jednak, czy chodzi o całkowite, czy częściowe wycofanie wojsk.
To wskazuje, że Irańczycy domagają się, jako warunku wstępnego wznowienia porozumienia, przestrzegania pierwszego paragrafu nieaktywnego obecnie porozumienia, czyli wycofania Izraela z Libanu i Strefy Gazy. Chociaż Bibi upiera się, że będzie stanowczo sprzeciwiał się Trumpowi, zależność Izraela od USA w zakresie importu niezbędnego oleju napędowego i paliwa lotniczego daje Trumpowi decydującą przewagę nad Netanjahu i Izraelem.
Jak już wspomniałem w poprzednim artykule, Stany Zjednoczone borykają się z ciągłym niedoborem precyzyjnych pocisków rakietowych i narastającym kryzysem gospodarczym, wynikającym z niedoborów oleju napędowego i paliw lotniczych z powodu braku ciężkiej ropy naftowej. Jak dotąd, czerpiąc ze Strategicznych Rezerw Ropy Naftowej, administracja Trumpa zdołała opóźnić szoki gospodarcze spowodowane gwałtownym wzrostem cen spowodowanym odcięciem dostaw ropy z Zatoki Perskiej.
Trump niechętnie przyznaje, że Stany Zjednoczone nie mogą użyć siły militarnej, aby zmusić Iran do ustąpienia pod naciskiem USA. Jednak ostrzeżenia Przewodniczącego Kolegium Połączonych Szefów Sztabów – generała Dana Caine’a – i admirała Coopera z CENTCOM dotyczące ograniczeń amerykańskiej potęgi i potencjalnego niedoboru kluczowych systemów uzbrojenia, które mogą być potrzebne przeciwko Chinom lub Rosji, odegrały kluczową rolę w przekonaniu Trumpa do przywrócenia porozumienia.
Do poniedziałkowego południa powinienem mieć więcej jasności w tej sprawie, a najnowsze informacje na temat Protokołu Przejściowego omówię jutro po południu.
Nima i ja rozmawialiśmy o dylemacie Arabii Saudyjskiej, który pojawi się, jeśli spróbuje ona zaostrzyć konflikt przeciwko Huti:
Mario dowiedział się, że Evian pisane od tyłu to Naive . Omówiliśmy konsekwencje wyczerpywania się amerykańskich zapasów pocisków precyzyjnych:
Wracamy do Pytora Kurzina, który podobnie jak ja jest całkowicie zdumiony schizofreniczną polityką Trumpa wobec Iranu:
Na koniec Sulaiman i ja odbyliśmy ożywioną dyskusję na temat tego, czy Iran postąpił nierozsądnie, ponownie angażując USA w negocjacje:
Dziękuję za nieocenione wsparcie w postaci czasu poświęconego na czytanie i komentowanie. Nie pobieram opłat abonamentowych ani nie akceptuję reklam. Chcę, aby treści były dostępne dla wszystkich zainteresowanych poruszanymi przeze mnie tematami. Jeśli jednak chcesz przekazać darowiznę, skorzystaj z tego linku .
Centrum Połączonych Operacji Powietrznych Al Udeid (CAOC
Rozmawiałem ze Scottem Hortonem w piątek (opublikuję nagranie, gdy będzie dostępne) i powiedziałem mu, że jestem całkowicie przekonany, iż Trump spełni swoją obietnicę otwarcia bram piekieł przed Iranem. Wszystkie sygnały ostrzegawcze migały na czerwono: Europejczycy zamykali swoje ambasady w Teheranie i ewakuowali personel, nastąpił gwałtowny wzrost liczby samolotów amerykańskich nad Izraelem, odwołano niektóre loty cywilne w Zatoce Perskiej i z Zatoki Perskiej, nad Zatoką Perską przeleciało kilka samolotów P-8 Poseidon ISR, a Izrael otworzył schrony przeciwbombowe.
Nie wziąłem jednak pod uwagę, że Trump organizuje w piątek wieczorem drugą edycję kolacji Stowarzyszenia Korespondentów Białego Domu (WHCA). Z wiarygodnego źródła dowiedziałem się, że Trump odwołał atak zaplanowany na piątek, aby nie odwracać uwagi od swojego przemówienia na imprezie WHCA.
Dobrze. To znaczy, że sobota będzie wielkim dniem. Ale rano w sobotę otrzymałem wiadomość od źródła, że dwa kluczowe komponenty wojskowe – CENTCOM i AFCENT – nie przeprowadzały przygotowań i planowania operacji, które normalnie miałyby miejsce w przypadku zbliżającego się poważnego ataku. W rzeczywistości nie koordynowały działań, a CENTCOM skreślał wydarzenia ze swojego harmonogramu na weekend.
Pozwólcie, że wyjaśnię akronimy… CENTCOM jest wspieranym dowódcą operacji Epic Fury. Odpowiada za operacje wojskowe USA, współpracę w zakresie bezpieczeństwa i planowanie awaryjne w obszarze odpowiedzialności obejmującym 20 państw, obejmującym Bliski Wschód, Azję Środkową i część Azji Południowej. AFCENT (oficjalnie Dziewiąta Armia Powietrzna / Centralne Siły Powietrzne) pełni funkcję dedykowanego komponentu lotniczego CENTCOM. Planuje, koordynuje i realizuje wszystkie operacje powietrzne (jednostronnie lub z partnerami koalicyjnymi) w celu wspierania celów CENTCOM.
Chociaż oficjalną siedzibą AFCENT jest baza sił powietrznych Shaw w Karolinie Południowej, baza Al Udeid przez wiele lat pełniła funkcję głównego wysuniętego ośrodka operacyjnego AFCENT i wysuniętej kwatery głównej w obszarze odpowiedzialności CENTCOM. W Al Udeid mieściło się Centrum Operacji Połączonych Powietrznych (CAOC), które zapewniało dowodzenie i kontrolę sił powietrznych w całym regionie CENTCOM, a także innych kluczowych elementów związanych z CENTCOM (w tym wysuniętą kwaterę główną samego CENTCOM).
Przed rozpoczęciem operacji Epic Fury, według magazynu Air & Space Forces Magazine , CAOC zostało przeniesione do bazy Shaw AFB, ponieważ dowództwo centralne słusznie przewidywało, że Iran zaatakuje ten obiekt. Cały personel amerykański został przeniesiony z bazy Al Udeid przed 28 lutego. Budynek CAOC przy Al Udeid został zdziesiątkowany. Faktyczne planowanie kampanii powietrznej miało miejsce w bazie Shaw AFB.
Fakt, że CAOC w Shaw AFB nie jest obecnie zaangażowany w intensywne planowanie operacyjne masowego ataku, jest najwyraźniejszym wskaźnikiem, że atak nie jest bliski… Przynajmniej nie w ten weekend.
„New York Times” opublikował artykuł Erica Schmitta i Jonathana Swana , który przedstawia jedno z wyjaśnień najnowszego TACO Trumpa. [Przyp. TACO = Trump always chickens out / Trump zawsze tchórzy]
Prezydent Trump odłożył na bok, przynajmniej na razie, plany gwałtownej eskalacji amerykańskiego ataku militarnego na Iran, obawiając się, że zaostrzenie działań wojennych może niebezpiecznie uszczuplić i tak już uszczuplone zapasy pocisków przechwytujących Patriot i innej amunicji obrony powietrznej Pentagonu na Bliskim Wschodzie.
Zagrożenie dla arsenału pocisków przechwytujących to jeden z wielu czynników, które sprawiają, że powrót do poważnych operacji bojowych jest przedsięwzięciem niezwykle ryzykownym, twierdzą przedstawiciele administracji. Trump i jego najwyżsi współpracownicy są również zaniepokojeni perspektywą zaostrzenia wojny na Bliskim Wschodzie, alienacją kluczowych sojuszników z Zatoki Perskiej, narażonych na ataki Iranu, globalnym kryzysem gospodarczym oraz narastającym kryzysem energetycznym i uchodźczym.
Ale może istnieć inna kwestia — taka, która nie wyklucza powodów podanych przez reporterów NY Times — dotycząca dostaw paliwa do USA. Raport ekonomiczny przygotowany przez Karla Millera bada, w jaki sposób tajne operacje zakupu i eksportu paliwa przez armię USA wyczerpują krajowe rezerwy oleju napędowego i paliwa lotniczego, szczególnie w okresie, gdy zapasy krajowe są już krytycznie niskie. Raport szczegółowo opisuje, że od maja do lipca wyeksportowano prawie 161 milionów baryłek destylatu i paliwa lotniczego, a bufor wschodniego wybrzeża spadł do mniej niż połowy normy sprzed pandemii. Duża część tego paliwa jest kierowana nieprzejrzystymi kanałami, takimi jak węzeł przeładunkowy w Rotterdamie, gdzie ostateczny przydział wojskowy lub zagraniczny nie jest publicznie uzgadniany, narażając amerykańską gospodarkę na ryzyko niedoborów, podczas gdy operacje wojskowe i zagraniczne mają priorytetowy dostęp.
Kluczowym wnioskiem jest to, że rząd USA stosuje równoległy, w dużej mierze niepodlegający audytowi wojskowy system alokacji, który odprowadza paliwo z rynku cywilnego.
Dane publiczne łączą kategorie paliw komercyjnych i wojskowych, a niektóre dostawy wojskowe są zwolnione ze standardowego raportowania eksportowego, co uniemożliwia śledzenie rzeczywistego końcowego wykorzystania eksportowanego paliwa. Raport podkreśla, że amerykańscy podatnicy subsydiują zagraniczne potrzeby w zakresie paliwa wojskowego, zwłaszcza dla Izraela, zarówno poprzez kanały bezpośrednie, jak i prawdopodobnie pośrednie, podczas gdy rząd nie ujawnia pełnego zakresu ani podziału finansowania tych dostaw. Tymczasem sektory o kluczowym znaczeniu, takie jak transport drogowy, rolnictwo i lotnictwo cywilne, borykają się ze zmniejszonym marginesem bezpieczeństwa i zwiększonym ryzykiem zakłóceń.
Miller konkluduje, że kryzys nie wynika z załamania produkcji rafinerii ani z sfabrykowanych zapasów, ale raczej z połączenia strukturalnie niskich zapasów, wysokiego poziomu eksportu i fragmentarycznych raportów publicznych, które zaciemniają sposób, w jaki wojsko korzysta z krajowych dostaw paliwa.
Dowody potwierdzają pogląd, że Rotterdam działa jako ukryty punkt końcowy dla amerykańskiego paliwa, ułatwiając dalszą dystrybucję do baz USA/NATO, Izraela i innych teatrów działań wojennych, ale brak przejrzystych i spójnych rozliczeń uniemożliwia opinii publicznej poznanie rzeczywistego podziału. Raport wzywa do ujednoliconego, szczegółowego rejestru, aby wyjaśnić, ile paliwa jest przekierowywane z krajowych systemów odpornościowych na operacje wojskowe i zagraniczne.
Zakładam, że sekretarz energii Chris Wright i sekretarz spraw wewnętrznych Burgham wiedzą o tym i poinformowali o tym Trumpa. Pozbawienie amerykańskiego sektora cywilnego nadwyżek oleju napędowego i paliwa lotniczego w czasie, gdy globalna podaż jest nadal poważnie ograniczona przez zamknięcie Cieśniny Ormuz i blokadę transportów saudyjskiej ropy przez Cieśninę Ormuz przez Huti, zwiększa ryzyko szkód dla amerykańskiej gospodarki. Czy ten fakt przekonał również prezydenta Trumpa, że zmasowany atak na Iran w tym czasie byłby nierozsądny? Warto się nad tym zastanowić.
Dlatego rezygnuję z przewidywania, kiedy lub czy w ogóle Trump rzeczywiście otworzy Iranowi bramy piekieł . Jestem przekonany, że niedobór precyzyjnych pocisków kierowanych i potencjalne poważne straty gospodarcze w przypadku kontynuacji wojny powietrznej to realne zagrożenia, których nie należy ignorować.
W sobotę Pepe i ja opracowaliśmy awaryjny protokół przejściowy, aby omówić najnowsze wydarzenia w Zatoce Perskiej i Morzu Czerwonym:
Mario i ja rozmawialiśmy o konsekwencjach ataku Jemenu na rafinerię Aramco w Arabii Saudyjskiej:
Podobnie jak Mario, Nima i ja omówiliśmy konsekwencje ataku w Jemenie, a ja wyjaśniłem, dlaczego nie sądzę, aby doszło do kolejnego ataku:
Sulaiman i ja odbyliśmy ożywioną dyskusję na temat wojny na Ukrainie:
>>Ukraińskie wojska zaatakowały irański statek handlowy na Morzu Kaspijskim; jeden członek załogi zginął, a dwóch zostało rannych – poinformowało MSZ Iranu.
„Iran nigdy nie uczestniczył w konflikcie między Rosją a Ukrainą i zwraca uwagę Rady Bezpieczeństwa ONZ, krajów europejskich i wszystkich członków ONZ na oczywisty fakt, że atakując irański statek handlowy, ukraiński reżim nie tylko dopuścił się naruszenia prawa międzynarodowego, ale także niebezpiecznie dążył do podsycenia wojny i niestabilności” – czytamy w komunikacie.
„Każda strona zainteresowana pokojem i bezpieczeństwem w Europie Wschodniej i sąsiednich regionach, powinna zająć odpowiedzialne stanowisko wobec tych niebezpiecznych działań ukraińskiego reżimu i pociągnąć ukraiński rząd do odpowiedzialności za ten przestępczy i prowokacyjny akt” – dodano.
Jak podkreślono, Teheran zastrzega sobie prawo do odwetu.<<
W ekskluzywnym wywiadzie udzielonym brytyjskiemu dziennikarzowi George’owi Gallowayowi, wybitny politolog i ekspert ds. Bliskiego Wschodu, Seyed Mohammad Marandi, ostrzega przed dramatyczną eskalacją konfliktu między USA a Iranem. Obecną fazę określa jako „najbardziej decydującą i niebezpieczną fazę wojny”. Około 30-minutowa rozmowa, która rozpoczęła się krótkim wstępem gościa z powodu problemów technicznych, maluje ponury obraz sytuacji geopolitycznej: USA przegrały już dwie fazy wojny z Iranem – najpierw 40-dniową wojnę agresywną, a następnie oblężenie sankcjami.
Teraz prezydent Trump grozi zniszczeniem irańskiej infrastruktury, co, zdaniem eksperta, wywołałoby niszczycielską reakcję łańcuchową, która mogłaby zamienić całą Zatokę Perską w pożogę i pogrążyć globalną gospodarkę w depresji gorszej niż ta z lat 30. XX wieku.
Część 1: Sytuacja militarna – dlaczego znajdujemy się w najniebezpieczniejszej fazie wojny
Ocena nieudanych strategii USA
„Stany Zjednoczone prowadziły nielegalną i nieautoryzowaną wojnę z Iranem – wspólnie z reżimem Netanjahu i przy pełnym wsparciu Kataru, Arabii Saudyjskiej, Emiratów Arabskich, Kuwejtu i Bahrajnu” – wyjaśnia ekspert na wstępie. „Wszyscy oni są częścią tej koalicji i nikt nie pomógł Iranowi”. Ten szeroki sojusz przeciwko Republice Islamskiej poniósł jednak porażkę – zarówno militarną, jak i gospodarczą.
Pierwsza faza wojny, 40-dniowa ofensywa, została przegrana przez Stany Zjednoczone. Późniejsze oblężenie poprzez sankcje również nie przyniosło oczekiwanego efektu. „Dlatego musieli się wycofać” – stwierdził ekspert. Iran podpisał porozumienie (prawdopodobnie odnosząc się do porozumienia nuklearnego JCPOA) tylko dlatego, że było ono korzystne dla kraju – mimo że wiedział, że Stany Zjednoczone kłamią i przygotowują się do kolejnej wojny.
Naruszenie umowy
Stany Zjednoczone wkrótce zerwały Memorandum of Understanding (MoU): odmówiły wydania Izraelowi nakazu zaprzestania bombardowań w Libanie i odmówiły uwolnienia zamrożonych aktywów Iranu. „A potem próbowały przejąć kontrolę nad Cieśniną Ormuz i podważyć uprawnienia przyznane w artykule 5 JCPOA” – powiedział ekspert.
Trump grozi teraz zniszczeniem całej irańskiej infrastruktury – mostów, elektrowni i zakładów odsalania wody. „Irańczycy powiedzieli bardzo otwarcie i bardzo jasno, że zniszczą krytyczną infrastrukturę wszystkich reżimów, które są zamieszane w tę wojnę” – ostrzega ekspert.
Cieśnina Ormuz jako czynnik decydujący
Strategiczna cieśnina między Zatoką Perską a Zatoką Omańską jest głównym punktem eskalacji. Iran „nie pozwoli żadnym statkom opuścić Cieśniny Ormuz bez irańskiego pozwolenia” – oświadczył ekspert. Było to częścią porozumienia między Iranem a Stanami Zjednoczonymi: Iran będzie regulował żeglugę przez cieśninę i kontrolował handel.
„Jeśli statek się pojawi, Iran go zaatakuje” – stwierdza Marandi jasno. Wtedy Trump będzie musiał podjąć decyzję: „Czy chce bombardować mosty i elektrownie? Jeśli tak, Iran zbombarduje elektrownie i inną infrastrukturę polityczną w reżimach wokół Zatoki Perskiej”.
Dlaczego Iran ma decydującą przewagę
Zdaniem eksperta różnice między Iranem a państwami Zatoki Perskiej nie mogłyby być większe:
Populacja : Iran ma 90 milionów mieszkańców, rozproszonych na rozległym obszarze kraju o zdecentralizowanej infrastrukturze.
Rolnictwo : Iran jest samowystarczalny w rolnictwie, z górami, rzekami i zbiornikami wodnymi. Tylko 1% Irańczyków korzysta z zakładów odsalania wody.
Doświadczenie z sankcjami : Iran od dziesięcioleci objęty jest sankcjami i nie rozwinął swoich zasobów ropy naftowej i gazu w takim samym stopniu jak jego sąsiedzi.
Natomiast państwa Zatoki Perskiej rozwinęły całą swoją infrastrukturę dzięki pomocy Zachodu. Są zatem „znacznie bardziej podatne na zagrożenia”, jak podkreśla ekspert. „Jeśli Iran odpowie retorsją, te kraje upadną. Rozpadną się. Ludzie będą musieli wyjechać. Porzucą te kraje – czy to Katar, czy Emiraty, Arabia Saudyjska, czy Kuwejt, a może nawet Oman i Bahrajn”.
Koniec państw Zatoki Perskiej i przemysłu naftowego
Konsekwencje byłyby katastrofalne: „To będzie koniec tych krajów i koniec przemysłu naftowego i gazowego w tych krajach na kilka najbliższych lat – być może znacznie dłużej” – powiedział Marandi. „A potem nawet nie będzie jasne, kto będzie rządził tymi krajami”.
Przedstawia możliwe scenariusze: „Być może Irak przejmie Kuwejt. Być może Bahrajn powróci do Iranu. Być może wybuchną konflikty wewnętrzne w Arabii Saudyjskiej i Emiratach”. Według niego rezultatem będzie globalny kryzys gospodarczy – „natychmiast”.
Dylemat Trumpa
Marandi uważa, że Trump jest w beznadziejnej sytuacji: „Jest zdesperowany i wściekły, ponieważ Irańczycy zniszczyli bazy amerykańskie w całym regionie Zatoki Perskiej”. Amerykanie wycofali się na zachód – do Arabii Saudyjskiej i Jordanii – gdzie teraz są atakowani przez irańskie precyzyjne pociski.
Straty są znacznie wyższe, niż przyznają Stany Zjednoczone, a szkody w amerykańskiej infrastrukturze ogromne. „Wszystkie kluczowe zasoby Iranu znajdują się pod ziemią” – wyjaśnia ekspert. „Dlatego Stany Zjednoczone chcą zbombardować irańską infrastrukturę krytyczną – ponieważ nie mogą zbombardować jego instalacji wojskowych”.
Rola syjonistów
Marandi jasno dostrzega odpowiedzialność: „To nie leży w interesie narodu amerykańskiego. To nie leży w interesie ludzi na całym świecie. Ci, którzy forsują tę wojnę, to syjoniści”.
Zadaje prowokacyjne pytanie: „Co oni mają przeciwko Trumpowi? Kto wie?” Trump wpędza świat w „bardzo, bardzo niebezpieczną sytuację”. Jego prognoza: „Nastąpi wielki kryzys – gorszy niż w latach 30.”
Część 2: Arabia Saudyjska, Jemen i skutki gospodarcze
Czynnik jemeński
Drugim frontem, który często jest pomijany, jest Jemen. Według eksperta Arabia Saudyjska sama doprowadziła się do beznadziejnej sytuacji poprzez własną politykę wojenną.
„Saudyjczycy sami się do tego sprowadzili” – stwierdza. „Zachód i wszystkie te reżimy w regionie od lat prowadzą wojnę z Jemenem – wojnę ludobójstwa bardzo podobną do tej w Strefie Gazy”. Zaangażowane są w nią wszystkie kraje regionu – Katar, Jordania, Turcja i Emiraty Arabskie.
Decydująca eskalacja konfliktu nastąpiła, gdy Saudyjczycy zbombardowali międzynarodowe lotnisko w Sanie. „To była kropla, która przelała czarę goryczy” – powiedział ekspert. Iran wysłał na lotnisko delegację cywilną, aby odebrać delegację na pogrzeb. Gdy samolot zbliżał się do lotniska w drodze powrotnej, Saudyjczycy je zbombardowali.
„To wywołało absolutne oburzenie w Iranie” – powiedział ekspert. „To był cywilny samolot pasażerski. Załogę stanowili zwykli cywile – mężczyźni i kobiety. Znałem osobiście niektóre osoby na pokładzie”.
Reakcja Jemenu: Oblężenie Arabii Saudyjskiej
Jemen następnie nałożył blokadę morską na porty saudyjskie na Morzu Czerwonym. „A to jeszcze bardziej podniesie cenę ropy”.
Ironia sytuacji: „Saudyjczycy już raz przegrali z Jemenem. Ciągle przegrywają z Iranem. A teraz iracki ruch oporu jest gotowy do wojny – z większą liczebnością niż Hezbollah i dostępem do najlepszej dostępnej broni”.
Pytanie brzmi: „Jak Arabia Saudyjska może wygrać?” Jemen musi po prostu zniszczyć saudyjską infrastrukturę naftową – „tak jak zrobił to już kilka lat temu, aby wymusić zawieszenie broni”. Arabia Saudyjska nie jest w stanie walczyć. „Jeśli ich krytyczna infrastruktura zostanie zaatakowana, wszyscy się zawalą”.
Ekonomiczna bomba zegarowa
Osoba udzielająca wywiadu dostrzega bezpośredni związek między eskalacją działań wojennych a konsekwencjami gospodarczymi. „Ludzie widzą teraz wzrost cen ropy naftowej. A jeśli Trump spełni tę groźbę w nadchodzących dniach, cena ropy gwałtownie wzrośnie – podobnie jak ceny innych surowców”.
Marandi wskazuje na obecną cenę ropy Brent: „Ponad 90 dolarów za baryłkę – to cena papierowa”. Biznesmen wyjaśnił mu, że rzeczywista cena wynosi raczej około 150 dolarów – i to dopiero początek.
„Jeśli cena ropy gwałtownie wzrośnie, szybko osiągnie poziom, na który nikogo nie będzie stać” – ostrzega ekspert. „Wtedy wszystkie fabryki zostaną zamknięte. Potem wszystkie firmy zostaną zamknięte. Potem zabraknie prądu. Potem usługi publiczne się załamią. Wtedy internet zacznie zawodzić”.
Dodaje: „Będziemy żyć w zupełnie innym miejscu”.
Konsekwencje dla gospodarki światowej
Skutki będą globalne: „Stany Zjednoczone popychają nas w tym kierunku”. Jeśli Trump spełni swoje groźby, globalna gospodarka „pójdzie na południe” – i to bardzo szybko.
„Sytuacja albo bardzo szybko pójdzie w dół, albo będzie się pogarszać w wolniejszym tempie. Ale na pewno pójdzie w dół” – podsumowuje ekspert. „Nie ma co do tego wątpliwości”.
Część 3: Konsekwencje geopolityczne, Izrael i ponury finał
Izrael między strachem a kalkulacją
Obecna strategia reżimu izraelskiego jest dwutorowa. Z jednej strony korzysta na tym, że USA prowadzą wojnę z Iranem samotnie, ale z drugiej strony eskalacja konfliktu stwarza również nowe zagrożenia.
„Zwycięstwo Iranu w Cieśninie Ormuz to bardzo zła wiadomość dla Izraela” – wyjaśnia Marandi. „Iran niszczy wszystkie te warstwy obrony, które Stany Zjednoczone zbudowały dla Izraela”. Ma na myśli systemy radarowe w północnym Iraku, regionie Zatoki Perskiej i Jordanii, które miały chronić Izrael przed irańskimi pociskami i dronami.
„Zniknęli. Zostaną zniszczeni” – stwierdza jasno ekspert. „Irańczycy czekają – koncentrują się na handlu w Ormuz, ale monitorują również sytuację wewnętrzną w izraelskim reżimie, która jest bardzo zła”.
Wizyta Netanjahu w Nowym Jorku
Ironia sytuacji: „Izraelczycy powinni zostać pociągnięci do odpowiedzialności” – mówi Marandi, odnosząc się do planowanej wizyty Netanjahu w Nowym Jorku. Burmistrz Nowego Jorku zadeklarował gotowość aresztowania zbrodniarza wojennego, ale Trump jasno dał do zrozumienia, że dojdzie do strzelaniny.
„Netanjahu będzie wygłaszał światu wykłady o terroryzmie – mimo że to właśnie terroryzm umożliwił powstanie jego państwa” – powiedział Marandi. „Zwłaszcza wobec brytyjskiej służby cywilnej i brytyjskich sił zbrojnych, które próbowały wypełnić mandat Organizacji Narodów Zjednoczonych”.
Strefa Gazy i opinia publiczna
Ekspert podkreśla, że ludobójstwo w Gazie trwa. Ludzie są mordowani każdego dnia. „Wczoraj spalili żywcem rodzinę. Codziennie mordują dzieci”.
Ludzie to widzą – nawet jeśli zachodnie media tego nie pokazują. „Gdybyś czytał zachodnie media, nie miałbyś pojęcia, że codziennie mordują Gazę. Dlaczego? Bo są w rękach psychopatów, bo brakuje im wiarygodności”.
Opinia publiczna coraz bardziej sprzeciwia się reżimowi izraelskiemu i tego procesu nie da się powstrzymać. „Te obrazy są katastrofalne dla Stanów Zjednoczonych” – powiedział ekspert.
Paradoks nuklearny
Kolejny paradoks polityki USA: Trump, grożąc Iranowi atakiem na jego program nuklearny, sam stwierdził „dziesiątki razy”, że irański program nuklearny został już całkowicie zniszczony.
„Teraz mówią, że jest w pełni aktywny. Wszystko jest nienaruszone. Wzbogacają uran. O co chodzi? Jaka jest prawda?” – pyta ekspert. „Albo kłamali wtedy, albo kłamią teraz”.
Migracja jako konsekwencja upadku
Ekspert ostrzega, że jeśli gospodarka się załamie, nastąpią masowe migracje na niespotykaną dotąd skalę.
„Jeśli wasze rządy pomogą osłabić globalną gospodarkę, nie dziesiątki tysięcy, ale setki tysięcy – a może miliony – uciekną” – powiedział ekspert. „Będziemy żyć w zupełnie innym świecie”.
Odpowiedzialność państw Zatoki Perskiej
Kluczowym pytaniem, które stawia Marandi, jest odpowiedzialność państw Zatoki Perskiej. „Saudyjczycy muszą podjąć decyzję” – mówi. „Czy na to pozwolą? Emiratczycy, Kuwejtczycy? Bo Iran na to pozwoli”.
Iran nie rozpoczął tej wojny, stwierdził Marandi. „Iran nie zainicjował eskalacji. Iran podpisał JCPOA. Druga strona go złamała – przy wsparciu Saudyjczyków, Kuwejtczyków i Emiratów”.
Iran nie zamierza odpowiadać odwetem, ale nie pozwoli na zniszczenie swojej infrastruktury, dopóki państwa Zatoki Perskiej będą nadal wspierać swoich sojuszników.
Pytanie o istnienie
Marandi porównuje to do stanowiska Rosji: „Rosja niedawno powiedziała: »Wiemy, że to może oznaczać koniec świata. Ale dla nas nie ma świata bez Rosji«”.
Iran jest teraz w tym samym stanie mentalnym. „Jeśli będą chcieli zniszczyć Iran, to Iran zniszczy wszystko i wszystkich” – gość zacytował słowa rosyjskiego myśliciela.
Obecna sytuacja militarna
Marandi opisuje dramatyczną zmianę sytuacji militarnej w ostatnich miesiącach: „To, co obserwujemy dzisiaj, pokazuje, że Iran jest znacznie silniejszy niż podczas 40-dniowej wojny. Irańskie pociski są bardzo precyzyjne – bardziej precyzyjne niż trzy czy cztery miesiące temu”.
Stany Zjednoczone porzuciły już kilka baz: bazę Al-Udeid i bazę im. Króla Faisala w Jordanii. „Zasadniczo zakończyli swoją obecność w Zatoce Perskiej – z wyjątkiem Kuwejtu i Bahrajnu. Ale niewiele tam może zostać”.
Wojna toczy się teraz z dalekiego zachodu – z Jordanii i Izraela.
Decydujący scenariusz
„Sytuacja jest teraz inna niż trzy, cztery miesiące temu” – podkreśla Marandi. „Osiągnęliśmy punkt zwrotny”.
Możliwe są dwa scenariusze, żaden z nich nie jest dobry:
Szybka eskalacja : Jeśli Trump zrealizuje swoje groźby, Iran zareaguje „bardzo zdecydowanie”. „Świat się zmieni”.
Powolne pogarszanie się sytuacji : Nawet bez pełnej eskalacji gospodarka światowa będzie się pogarszać.
„Którąkolwiek drogę wybierzemy, to się skończy” – stwierdza ekspert. „Ale jeśli Trump spełni swoje groźby, to nastąpi to bardzo szybko”.
Modlitwa i ostrzeżenie
„Modlę się o bezpieczeństwo wszystkich ludzi na całym świecie” – podsumowuje Marandi. „Ale ostatecznie decyzja zapadnie w Waszyngtonie – i to oni będą pociągnięci do odpowiedzialności”.
Irańczycy osiągnęli już punkt zwrotny w światowej gospodarce. Groźby Trumpa spotkają się z „ogromną determinacją” ze strony Irańczyków.
„Osiągnęliśmy to, o czym Irańczycy mówią od lat” – mówi Marandi. „Żaden naród nie pozwoli na zniszczenie swojej infrastruktury, podczas gdy kraje, które mu pomagają, nadal eksportują ropę”.
Wywiad kończy się ponurą prognozą: „Jeśli to się stanie, będzie to koniec tych krajów i koniec przemysłu naftowego i gazowego w tych krajach na kilka najbliższych lat – a może i na znacznie dłużej”.
Wnioski: Co nas czeka
Wywiad przedstawia scenariusz przypominający najczarniejsze prognozy zimnej wojny: świat stoi na krawędzi eskalacji, która może pogrążyć nie tylko region, ale całą globalną gospodarkę w kryzysie. Połączenie blokady Cieśniny Ormuz, załamania dostaw ropy naftowej i zniszczenia kluczowej infrastruktury w państwach Zatoki Perskiej może wywołać efekt domina, który zachwieje globalnym porządkiem gospodarczym.
Kluczowe pytanie brzmi, czy Stany Zjednoczone są gotowe stawić czoła konsekwencjom swojej polityki – czy też z czasem opamiętają się. Ekspert jest sceptyczny: „Mamy do czynienia z psychopatą w Białym Domu, otoczonym przez syjonistycznych agitatorów, którzy nie przejmują się Stanami Zjednoczonymi, Europejczykami, a tym bardziej resztą świata”.
Jedno wydaje się jasne: świat się zmieni – pytanie tylko, jak szybko i jak głęboko.
Bab al-Mandab nie jest zamknięty. Jest załadowany. [Nabity].
Na początku tego tygodnia irański minister spraw wewnętrznych Eskandar Momeni przybył do Islamabadu z wysoko postawioną delegacją. Do wtorku spotkał się już z premierem Shehbazem Sharifem, marszałkiem polowym Asimem Munirem i swoim pakistańskim odpowiednikiem Mohsinem Naqvim.
To było coś więcej niż rutynowa wizyta graniczna lub bezpieczeństwa między dwoma sąsiednimi państwami. Co najważniejsze, obecny był szef Narodowej Irańskiej Kompanii Naftowej (NIOC). Oznaczało to, że energia – a zwłaszcza potencjalna budowa gazociągu Iran-Pakistan (IP) – sankcje i handel transgraniczny były głównymi tematami dyskusji.
A teraz do sedna sprawy: Momeni przywiózł specjalne orędzie od irańskich przywódców dotyczące wojny. Strona pakistańska publicznie podkreśliła, że irańska delegacja przybyła z „dobrymi wiadomościami”.
Pytanie brzmi, w jaki sposób przekazano tę „dobrą nowinę”.
Zanim Momeni wylądował w Islamabadzie, pakistańskie władze cywilne i wojskowe otrzymały informację, że osobiście przekaże list od przywódcy Mojtaby Chameneiego.
Po przybyciu Momeni wyjaśnił jednak Pakistańczykom, że nie ma przy sobie prawdziwego listu. Zamiast tego, przekazywał wiadomość od Modżtaby do pakistańskich władz, co spotkało się z pełnym poparciem prezydenta Pezeshkiana i ministra spraw zagranicznych Araghchiego.
Ambasada poruszyła wiele kluczowych kwestii dotyczących stosunków między Iranem a Pakistanem, a także wysiłków mediacyjnych Pakistanu w relacjach Teheranu z administracją Trumpa.
Według ambasady Iran byłby gotowy zaakceptować dziesięciodniową przerwę w obecnej eskalacji. Warunkiem jest jednak, aby Trump natychmiast rozpoczął wdrażanie wszystkich (podkreślenie w oryginale) punktów 14-punktowego Memorandum of Understanding (MoU) w momencie, gdy Iran zgodzi się na tę dziesięciodniową przerwę.
W tłumaczeniu oznacza to: brak nowych negocjacji. To również odpowiada stanowisku Chin. Jedynym decydującym czynnikiem jest powrót do pierwotnego porozumienia i pełne wdrożenie jego zobowiązań.
Zgodnie z oczekiwaniami, Trump odrzucił wiadomość. Pakistan poinformował wówczas Iran o odmowie Trumpa skorzystania z jedynej pozostałej opcji. Według mediatorów, stało się to po tym, jak narcystyczny megaloman Asim Munir nękał go codziennie telefonicznie, niemal błagając, by pozwolił mu na właśnie tę drogę ucieczki.
Czy było jakieś przesłanie? I jak zostało przekazane?
A teraz przejdźmy do czynników komplikujących sytuację. Wysoko postawione źródła w Teheranie podkreślają trzy kwestie:
Przywódca Mojtaba Chamenei nie wysłał żadnej wiadomości do Pakistanu i nie kontaktuje się z nikim w tym kraju, w tym z Asimem Munirem.
Gdyby rzeczywiście przekazał wiadomość, nie zrobiłby tego za pośrednictwem ministra. Zazwyczaj robi się to za pośrednictwem prezydenta (Pezeshkiana), przewodniczącego parlamentu (Ghalibafa) lub sekretarza Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego (Zolghadra), jak to miało miejsce wcześniej w Chinach i Rosji.
Informacje o dziesięciodniowej przerwie, po której nastąpią kolejne 60–90 dni, są fałszywe i nierealne. Iran nie prowadzi negocjacji w tej sprawie i nie będzie tego robił w przyszłości.
Oczywiste jest, że w Teheranie istnieje kilka konkurujących ze sobą ośrodków władzy. Różnice w podejściu lub w kwestii tego, co powinno zostać upublicznione, mogą zatem pojawić się w każdej chwili. Faktem jest jednak również, że Pakistan nie miałby absolutnie żadnego interesu w fabrykowaniu takich informacji – wiedząc, że Iran natychmiast by je zdementował.
Rozważmy zatem fakty. Prezydent Pezeshkian wielokrotnie publicznie oświadczał, że Modżtaba jest najwyższą władzą w Iranie, że ważne decyzje zapadają pod jego przywództwem i że władze zamierzają położyć kres obecnemu niebezpiecznemu stanowi „ani wojny, ani pokoju”.
Dlatego wydaje się prawdopodobne, że wiadomość rzeczywiście pochodziła z najwyższych szczebli władzy w Iranie i została zatwierdzona przez Modżtabę – ale miała pozostać w tle. Odrzucenie jej przez Trumpa czyni ten scenariusz jeszcze bardziej prawdopodobnym.
Po raz kolejny, choć Iran zyskuje na czasie, jego przywódcy zdają sobie jednocześnie sprawę, że czas Trumpa się kończy. W Teheranie panuje konsensus co do tego, że kraj ten jest w stanie nadal przeciwstawiać się ogromnej presji gospodarczej i militarnej, nawet jeśli kontrola nad Cieśniną Ormuz dodatkowo zwiększa koszty wojny.
Teraz do głosu doszedł kolejny czynnik: morska blokada Jemenu na Morzu Czerwonym przez Arabię Saudyjską.
Kalkulacje Teheranu są oczywiste. Wraz z trwającą eskalacją, presja polityczna i gospodarcza rozprzestrzenia się niczym pożar w Azji Zachodniej, na międzynarodowych szlakach żeglugowych i na światowych rynkach energii.
Irański przekaz do Trumpa, przekazany pośrednio za pośrednictwem Pakistanu, pozostaje zatem niezmienny: W pełni wdrożymy pierwotne 14-punktowe porozumienie bez renegocjacji – lub przygotujmy się na przedłużającą się wojnę i ciągłe zakłócenia w dostawach energii i transporcie morskim, mające katastrofalne skutki.
To, jak dokładnie ta wiadomość została przekazana Trumpowi przez Islamabad, nie jest ostatecznie kluczowe. Prawdziwa pomysłowość polega na tym, że rozmowy handlowe, dotyczące rurociągów i granic posłużyły jako dyplomatyczna przykrywka dla spełnienia warunków Teheranu dotyczących zakończenia wojny.
Kluczowa kwestia pozostaje ta sama: dla Teheranu – tak jak dla Pekinu – memorandum o porozumieniu jest ostatecznym porozumieniem. Sfinalizowanym porozumieniem. Waszyngton musi je wdrożyć. Nie będzie kolejnej rundy negocjacji.
Kryzys między Arabią Saudyjską a Jemenem pozostaje nierozwiązany. Pakistańscy mediatorzy podkreślają, że Islamabad wezwał Rijad do zachowania powściągliwości, ponieważ Pakistan nie chce być w tej chwili zmuszany do działania w roli strony konfliktu, a nie mediatora.
Sana’a nie czeka na żadne „instrukcje” dotyczące dalszej eskalacji sytuacji na cieśninie Bab al-Mandab. To typowe twierdzenia zachodnich agencji informacyjnych. Ansarallah reaguje raczej na saudyjską blokadę Jemenu, która trwa od ponad jedenastu lat. Zasada brzmi: „Oblężenie przeciwko oblężeniu”. Blokada ta jest skierowana wyłącznie przeciwko Arabii Saudyjskiej. Przeprawa Bab al-Mandab zostanie całkowicie zamknięta dla wszystkich statków tylko wtedy, gdy USA zaatakują irańską sieć energetyczną i infrastrukturę energetyczną.
Bab al-Mandab nie jest zatem zamknięty. Jest obciążony.
Szersza rzeczywistość strategiczna jest niezaprzeczalna: Iran ma teraz pełną kontrolę nad dwoma najpoważniejszymi wąskimi gardłami energetycznymi na świecie.
Jednocześnie Iran systematycznie zmusza „imperium piractwa” do stania się głuchym, niemym i ślepym w całej Zatoce Perskiej, niszcząc baterie Patriot, instalacje radarowe, stacje paliw i inną infrastrukturę wojskową w Kuwejcie, Bahrajnie, Jordanii, Katarze i Omanie.
Kuwejt aktywnie zabiega obecnie o zawarcie umowy obronnej z Pakistanem, wzorowanej na istniejącej umowie z Arabią Saudyjską. Mogłaby ona obejmować pakistańskie wojska, samoloty, drony i systemy obrony powietrznej w zamian za energię i, oczywiście, znaczne środki finansowe. Arabia Saudyjska wyraźnie wspiera Kuwejt w tym przedsięwzięciu.
Co więcej, trwają poważne rozmowy między Turcją, Pakistanem i Arabią Saudyjską na temat szerszego sojuszu obronnego. Jednak przekonanie Teheranu, że nie jest to kolejny sojusz wymierzony w Iran, prawdopodobnie okaże się zadaniem syzyfowym.
Należy jednak zauważyć, że znaczna liczba państw Zatoki Perskiej zaczyna uwalniać się od wyłącznej zależności bezpieczeństwa od „imperium piractwa” i poszukuje gwarancji bezpieczeństwa poza Stanami Zjednoczonymi.
Pakistan jest teraz w stanie sam zdecydować, jak daleko chce się posunąć – nie narażając przy tym na szwank starannie budowanych dobrych relacji z sąsiadem Iranem, relacji w dużej mierze promowanych przez Chiny.
Streszczenie artykułu dla tych, którzy nie chcą czytać go w całości:
Irańskie pociski stają się szybsze i bardziej zaawansowane, pomimo ataków ze strony USA i Izraela– The Wall Street Journal.
Pomimo nalotów USA i Izraela na infrastrukturę wojskową, magazyny i fabryki, Iran zachował znaczną część swojego arsenału balistycznego (szacowanego na tysiące sztuk) oraz zdolność do dalszego rozwoju i produkcji nowej broni.
Publikacja podkreśla, że z czasem Iran przesunął swoją uwagę z powolnych dronów i przestarzałych pocisków na szybko działające pociski balistyczne na paliwo stałe o wysokiej celności. Nowe modyfikacje pocisków są szybsze w przygotowaniu do wystrzelenia i mają manewrujące głowice, co znacznie komplikuje ich przechwytywanie.
Dla sił izraelskich i amerykańskich przechwytywanie potężnych uderzeń balistycznych wymaga ciągłego wydatkowania drogich systemów przeciwrakietowych (takich jak Arrow 3, THAAD i Patriot), których zapasy są ograniczone. Dziennik „Wall Street Journal” zauważa, że Iran nauczył się wykorzystywać słabości wielowarstwowych systemów obrony przeciwrakietowej, atakując je jednocześnie dziesiątkami szybko poruszających się celów.
Zaczyna się od otwieracza:
Po prawie pięciu miesiącach wojnyirański potencjał rakietowy pozostaje śmiercionośny.Co najmniej dwóch żołnierzy amerykańskich zginęło w Jordanii w sobotę w wyniku irańskiego ataku rakietami balistycznymi i dronami.
Nikt nie potrafi pojąć, jak to możliwe, że pod presją „bezprecedensowych” bombardowań ze strony USA, które rzekomo „poniżają” Iran do niepoznania, kraj ten może nadal zwiększać siłę rażenia swoich ataków.
W artykule zauważono, że Stany Zjednoczone próbują zidentyfikować „dodatkowe szczątki” na terenie tej samej jordańskiej bazy lotniczej, w której niedawno zginęli amerykańscy żołnierze, co oznacza, że wcześniejsze pogłoski o jeszcze większej liczbie ofiar pochowanych pod gruzami są prawdopodobnie prawdziwe:
Ponadto, amerykańscy urzędnicy pracowali w niedzielę nad identyfikacją kolejnych szczątków ludzkich znalezionych na miejscu zdarzenia w Jordanii, ponieważ trzeci żołnierz nadal pozostaje zaginiony po ataku. Kolejny żołnierz USA zginął w ten weekend podczas kontrolowanej detonacji irańskiego drona szturmowego w północnym Iraku.
Wracając jednak do głównego pytania WSJ:
W dalszej części tekstu podkreślono twierdzenia Trumpa z początku czerwca, że irańska armia została „całkowicie zniszczona”, zestawiając to z paradoksalnym uświadomieniem sobie, że irańskie rakiety balistyczne stają się coraz „szybsze” i „bardziej zwrotne”, co świadczy o tym, że armia „dostosowuje się, a niekoniecznie rozpada”.
Wywołało to kakofonię zdziwienia w mediach głównego nurtu, które teraz zmagają się z pytaniem, skąd Iran bierze tę cudowną „nową technologię”.
Trump, przyznając, że Iran „coś przemycił” w Jordanii, obwinia jordańskich operatorów obrony powietrznej, twierdząc, że gdyby byli tam inni , lepsi operatorzy, Stany Zjednoczone nie poniosłyby takich strat.
Czyli Stany Zjednoczone nie mogą pozwolić sobie na to, żeby ich operatorzy chronili ich własne bazy i wojska? Co jest grane?
Najlepszym dowodem na tę „nowo odkrytą” zdolność Iranu jest seria wyciekłych zdjęć, rzekomo wykonanych w miejscu, gdzie znajdowała się amerykańska baza w Jordanii – przeczytaj fragment zaznaczony na czerwono:
Z tego co słyszałem, otrzymujemy dane dotyczące przewidywanego uderzenia, ale rakiety zmieniają trajektorię wielokrotnie w trakcie lotu, więc ostrzeżenia dotyczące przewidywanego uderzenia są bezużyteczne.
Dane dotyczące celów są ewidentnie przekazywane Iranowi z Chin i Rosji, ponieważ to, na co oddziałują i co atakują, jest niezwykle precyzyjne.
Jaki jest prawdziwy sekret tej nowo odkrytej dokładności? Czy to chińsko-rosyjskie namierzanie, czy też bardziej kwestia zwiększonego potencjału rakietowego Iranu?
Niekiedy zdjęcie jest warte więcej niż tysiąc słów, nawet jeśli potrzeba tysiąca słów, by oddać prawdziwy sens zdjęcia lub filmu. Odłóżmy jednak na chwilę teorię informacji na bok i obejrzyjmy ten bardzo krótki filmik, na którym widać irańskie rakiety uderzające w amerykańskie bazy w Jordanii, podczas gdy żaden z amerykańskich systemów przeciwlotniczych nie wydaje się wkraczać do akcji. Jak mówi znany analityk spraw wojskowych, później Hollywood zadba o poprawienie sytuacji i dodanie do tego jakiejś odpowiedniej mitologii. Ale tak właśnie wygląda rzeczywistość i wszyscy na Bliskim Wschodzie zdają sobie z tego sprawę (VIDEO w oryginale artykułu – link tutaj):
Wiemy, że irańskie rakiety uderzyły z dużą siłą i precyzją w amerykańskie bazy, nie ograniczając się do przypadkowego niszczenia obiektów, ale celując w kluczowe elementy, takie jak centra dowodzenia oraz pasy startowe z myśliwcami i tankowcami powietrznymi. Wszystko to można wyjaśnić wykorzystaniem systemu satelitarnego, którego jednak Iran jeszcze nie posiada. Jak więc jest to możliwe?
– Podczas 12-dniowej wojny w czerwcu 2025 roku irańskie pociski i drony miały trudności z przebiciem się przez zaawansowaną elektronikę wojskową Izraela i Stanów Zjednoczonych. Zakłócenia i fałszowanie sygnału GPS wielokrotnie zakłócały działanie ich systemów naprowadzania, ograniczając ich skuteczność podczas wymiany ognia.
Jednak na początku 2026 roku, kiedy Iran został zaatakowany przez Usrael, od razu stało się jasne, że sytuacja uległa radykalnej zmianie: irańskie ataki precyzyjne zaczęły przebijać się przez obronę powietrzną, trafiając w cele strategiczne w Zatoce Perskiej z zaskakującą dokładnością.
Analitycy wywiadu wskazali kluczowy czynnik tej rewolucji: Iran zrezygnował z systemu GPS na rzecz chińskiego systemu nawigacji satelitarnej Beidou, którego podstawową strukturę przedstawia zdjęcie otwierające artykułwikipedia.org/wiki/BeiDou.
Również w tym przypadku powstanie chińskiego systemu satelitarnego było wynikiem arogancji amerykańskiej: w 1993 roku chiński kontenerowiec płynący do Iranu został zmuszony do zatrzymania się na zewnątrz portów Bliskiego Wschodu pod zarzutem przewożenia sprzętu wojskowego. Zarzut ten został później wycofany, ale w międzyczasie Pekin zdał sobie sprawę, że wszystko to było możliwe za sprawą dezaktywacji systemu GPS na statku. Chiny uznały więc, że nie mogą już ufać systemowi kontrolowanemu przez obce państwo i rozpoczęły prace nad własnym systemem nawigacji satelitarnej, który dziś stanowi sieć o zasięgu globalnym i jest, nawiasem mówiąc, znacznie dokładniejszy od GPS (błąd pomiaru poniżej pięciu metrów), a ponadto odporny na zakłócenia.
Właśnie system Beidou, który docelowo będzie liczył 80 satelitów na orbicie niegeostacjonarnej, stanowi kluczowy punkt konfliktu, a Stany Zjednoczone po raz kolejny dały się zaskoczyć.
Zacznijmy od czterech kluczowych zmiennych, które wchodzą w grę na tym coraz bardziej niebezpiecznym rozdrożu.
Jeden . Madżlis – irański parlament – zebrał się we wtorek wieczorem, aby uczcić początek nowej ery Modżtaby, która rozpoczęła się w ubiegły piątek po ostatnich obrzędach pogrzebowych zamordowanego Najwyższego Przywódcy ajatollaha Chameneiego w Meszhedzie. 290 członków jednogłośnie przyjęło dwie rezolucje.
Pierwszy z nich wzywa rząd – pod przewodnictwem prezydenta Peseschkiana – do „przyspieszenia rozwoju potencjału nuklearnego”. Można to interpretować albo jako zwiększenie wzbogacania uranu, albo jako coś znacznie bardziej przełomowego.
Druga rezolucja odrzuca jakikolwiek kompromis ze Stanami Zjednoczonymi na wcześniej uzgodnionych warunkach. Tłumaczenie: Nawet gdyby doszło do odnowienia Porozumienia o Porozumieniu (MoU), które zostało skutecznie zniszczone przez prezydenta Stanów Zjednoczonych bezpośrednio po szczycie NATO w Ankarze, warunki dla USA byłyby znacznie trudniejsze.
Dwa . Kanał Iran-Pakistan-Katar.
Na początku tego tygodnia Islamabad i Doha wznowiły intensywne konsultacje – można by je nawet określić jako gorączkowe – w celu wznowienia bezpośrednich rozmów z Teheranem w przyszłą niedzielę.
Byłoby to zadanie syzyfowe, ponieważ odbywałoby się w ostrym kontraście do masowych bombardowań irańskich celów – w tym infrastruktury cywilnej – przez Amerykanów oraz dewizy „zemsty” skandowanej przez miliony ludzi na ulicach Iranu w zeszłym tygodniu.
Dyplomacja jest jednak realna. Została zdegradowana przez mediatorów z „drogi do porozumienia” do „zapobieżenia katastrofie”.
Trzy . Kanał zwrotny Trumpa-Munira.
Mediatorzy siedzący przy smutnych resztkach stołu negocjacyjnego potwierdzają, że Trump nadal dzwoni bezpośrednio do pakistańskiego marszałka polowego Asima Munira, namawiając go do znalezienia rozwiązania, które pozwoli uniknąć osobistego upokorzenia (https://youtu.be/txnxsgd1RsI ).
To całkowicie obala charakterystyczne wybuchy wściekłości prezydenta USA – które zawsze dominują w wiadomościach – że Iran błaga o porozumienie. Rzeczywistość jest wręcz odwrotna. Nawiasem mówiąc, Munir jest ostatnią deską ratunku dla Trumpa, jeśli chodzi o znalezienie wyjścia.
Cztery . Irańska odpowiedź militarna na bombardowania USA.
Obejmuje to niezwykle precyzyjną amunicję kasetową, która zniszczyła bazy amerykańskie w Kuwejcie, Bahrajnie i Jordanii.
Zdecydowana większość rzeczywistych zniszczeń nie jest zgłaszana. Od bazy lotniczej Al-Udeid w Katarze po centrum dowodzenia i kontroli w Jordanii; od zniszczonych systemów rakietowych Patriot w Kuwejcie po bazę lotniczą Al-Dhafra w Zjednoczonych Emiratach Arabskich; od zniszczenia hangarów dronów MQ-9, wyrzutni HIMARS i składów amunicji po zniszczone platformy paliwowe w omańskim porcie Duqm.
To była sensacja: Dukm leży na wybrzeżu Morza Arabskiego, poza Cieśniną Ormuz. Amerykańskie statki cumują tam bez konieczności przepłynięcia przez Zatokę Perską, uzupełnienia paliwa oraz skorzystania z usług naprawczych i zaopatrzeniowych: to centralny punkt operacyjnego zaplecza floty USA rozmieszczonej na północnym Oceanie Indyjskim.
Jakie jest stanowisko Mojtaby Chameneiego?
Powtórzmy: nawet gdyby droga do porozumienia MoU 2.0 była możliwa, Teheran dałby jasno do zrozumienia już na pierwszym spotkaniu: Waszyngton musi wdrożyć Artykuł 1 Porozumienia (dotyczący zakończenia wszelkich wojen). Bez tego nie będzie żadnych rozmów. Jednocześnie Teheran – z blokadą Trumpa 2.0 czy bez niej – poważnie ograniczy Cieśninę Ormuz: przejście będzie możliwe wyłącznie przez morskie kanały Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej u wybrzeży wyspy Larak.
A teraz zagadka Mojtaby.
Architektura bezpieczeństwa Azji Zachodniej nie tylko uległa zmianie, ale została zburzona i odbudowana. Warunki tej przebudowy są dyktowane przez Teheran – który, co więcej, ma dominację eskalacji w całym regionie Zatoki Perskiej.
14-punktowe porozumienie stanowi, że to Iran ustala warunki – i mediatorzy/negocjatorzy o tym wiedzą. Rozpaczliwie starają się utrzymać przy życiu nawet wątły, pośredni kanał komunikacji.
Nowy przywódca, Modżtaba Chamenei, cieszy się przytłaczającą popularnością w kraju. Od zeszłego piątku rządzi de facto jako przywódca nowej ery, wydając pisemne dyrektywy.
Wpływowy członek Madżlisu, Mahmud Nabavian, przeczytał już w irańskiej telewizji państwowej część wewnętrznych listów Modżtaby, w których sprzeciwia się on jakimkolwiek ustępstwom w sprawie programu nuklearnego, domaga się odszkodowania od Stanów Zjednoczonych i nalega na wyłączną kontrolę Iranu nad Cieśniną Ormuz.
Iran po prostu nie da się zmusić do powrotu do stołu negocjacyjnego – bez względu na argumenty mediatorów i wygodnych osób z zewnątrz. Powszechne okrzyki żałobników przez sześć dni, od Teheranu i Komu po Meszhed, dniem i nocą, domagały się „zemsty”. I Modżtaba powtórzył dokładnie to w swoim pisemnym oświadczeniu.
Religijna i strategiczna narracja kształtująca nową erę Islamskiej Republiki Iranu głęboko osadza śmierć ajatollaha Chameneiego w fundamentalnej narracji szyickiej tożsamości politycznej, przekształcając zabójstwo dokonane przez obce mocarstwo w święty akt poświęcenia.
I tutaj „zemsta” nabiera transcendentalnego znaczenia. Modżtaba nie przedstawiał „zemsty” jako wyboru politycznego ani kwestii polityki państwa. Definiował ją jako wolę narodu. A przede wszystkim jako ponadczasową, boską misję.
Historia zatem zadecyduje, kiedy „zemsta” zostanie dokonana. Modżtaba przedstawił ją w taki sposób, że nie zależała ona ani od niego osobiście, ani od żadnego organu państwowego czy urzędnika: „Wolni ludzie na całym świecie” mieli wypełnić część tej świętej misji.
Jako wypowiedź z zakresu teologii politycznej w epoce postmodernistycznej jest to coś wyjątkowego.
Narcyz tonący we własnym nurcie
Tymczasem linia negocjacyjna Ghalibafa i Araghchiego oraz linia dowodzenia i kontroli wojskowej Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej pod przewodnictwem Vahidiego będą nadal współistnieć w rządzie prezydenta Peseschkiana. Są to w istocie dwa wektory tego samego procesu. Całe to gadanie o wewnętrznych „pęknięciach” to – czymże innym? – amerykańska propaganda.
A teraz przejdźmy do specjalistów od PR. Powszechnie wiadomo, że syjonistyczna oś Waszyngton-Nowy Jork-Tel Awiw robi wszystko, by utrzymać Stany Zjednoczone w gotowości bojowej i zaangażowaniu w tryb wojny totalnej.
W ten sposób każdy ruch Teheranu – zawsze defensywny – jest przedstawiany jako casus belli.
A wyjście z sytuacji, takie jak memorandum o porozumieniu, jest deprecjonowane jako „appeasement”. Mentalność wojny totalnej zapewnia nieustanną eskalację. I daje Teheranowi uzasadnienie dla każdej reakcji – czy to zamknięcia Cieśniny Ormuz, czy możliwości wycofania się z Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej. A to ośmiela syjonistycznych jastrzębi do naciskania na – co innego? – dalszą wojnę.
Ta diabelska machina, samonapędzający się cykl, ostatecznie przynosi korzyści Iranowi – ponieważ Iran potrzebuje tego cyklu tylko po to, by się utrzymać. Każdy zwrot akcji przekształca amerykańskie imperialne metody dewastacji w dodatkową legitymizację Iranu – zarówno w kraju, jak i w dużej części Globalnego Południa.
Trump znalazł się na terytorium zatopionego Narcyza i stanął w obliczu serii niemożliwych do zniesienia ograniczeń: zamkniętej Cieśniny Ormuz, co nieuchronnie doprowadzi do wzrostu cen ropy, jeśli Strategiczne Rezerwy Ropy Naftowej (SPR) osiągną stan czerwonej gotowości; możliwego wycofania się Iranu z Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej.
Należy pamiętać, że 60-dniowy okres obowiązywania porozumienia upływa w połowie sierpnia – już za miesiąc. Do tego czasu musi zostać wynegocjowane ostateczne porozumienie, w przeciwnym razie wszystkie ramy prawne przestaną obowiązywać.
Powtórzę, dla porządku: dla Teheranu pierwotne, 14-punktowe porozumienie to jedyna gra w mieście. Nie będzie renegocjacji; jedynie wdrożenie jego sekwencji.
Teheran musi to zawsze jasno dawać do zrozumienia – bo Amerykanie wciąż tego nie rozumieją. Teheran już wygrał kluczową kwestię wojny: Cieśninę Ormuz. Kwestia nuklearna nigdy nie była najważniejsza. Waszyngton będzie musiał uznać tę rzeczywistość.
Cóż, to będzie prawie niemożliwe. Przyszłe scenariusze wyglądają ponuro.
„Kontrolowana deeskalacja” wydaje się teraz mirażem na pustyni.
To samo dotyczy sytuacji zamrożonego impasu – gdzie rozmowy trwają, porozumienia nie ma, zdarzają się pojedyncze incydenty z tankowcami, a przewóz towarów na morzu utrzymuje się na poziomie 1/3–1/5 poziomu sprzed wojny.
W obecnej sytuacji wszystkie wektory wskazują raczej na eskalację pionową: całkowite zamknięcie cieśniny Ormuz, nieuchronna, ciągła fala ataków ze strony USA oraz reakcja Iranu w postaci wycofania się z Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej.
W praktyce Trump nie negocjuje z Iranem. Rozpaczliwie próbuje odwrócić losy dotkliwej porażki strategicznej.
„Zawieszenie broni” zawsze było wytchnieniem dla odzyskania utraconych wpływów. Trump pragnął kapitulacji, całkowitego podporządkowania, zmiany reżimu i Iranu jako neokolonii. Otrzymał memorandum o porozumieniu, którego nie rozumie i być może nawet nie przeczytał, mimo że podpisał je z wielką pompą w Wersalu. Nie rozumie nawet, że podpisany przez niego dokument nie dzieli władzy decyzyjnej nad Cieśniną Ormuz między Iran a Oman; należy ona wyłącznie do Iranu.
Dlatego próbuje zmienić to, co podpisał, nie przyznając się do tego – stosując drabinę eskalacji, stały przymus ukryty pod maską dyplomacji, zmuszając Teheran do rezygnacji ze swoich wpływów i całkowicie je tracąc, grożąc atakami na wszystkie irańskie elektrownie, mosty i obiekty energetyczne w przyszłym tygodniu.
Technicznie rzecz biorąc, Iran wypełnił wszystkie postanowienia podpisanego porozumienia.
To Stany Zjednoczone – a to tylko kilka przykładów – odmówiły uwolnienia zamrożonych aktywów Iranu, nałożyły nowe sankcje (bezpośrednie naruszenie artykułu 9), zniosły wyjątki od sankcji naftowych (bezpośrednie naruszenie artykułu 10) i wznowiły wojnę (bezpośrednie naruszenie artykułu 1).
Historia pewnego dnia potraktuje to jako studium przypadku, jak utrzymać zegar wojenny w ryzach. Teheran celowo wstrzymuje się z Waszyngtonem, ponieważ czas – i rynki ropy naftowej – są po jego stronie. SPR zostanie wyczerpany w niecały miesiąc, a irańska kontrola nad Cieśniną Ormuz będzie całkowita.
Tylko cywilizowane państwo, przyzwyczajone do radzenia sobie ze wszystkimi możliwymi zmiennymi historycznymi, jest w stanie rozgrywać o wiele dłuższą grę niż brutalna machina imperialna, która oszczędza niezbędną siłę ognia, jednocześnie wyczerpując resztę strategicznego bufora imperialnego.
W ciągu ostatnich 24 godzin charakter wojny wyraźnie się zmienił. Nie jest to już przede wszystkim wojna przeciwko pozycjom wojskowym, ale coraz bardziej wojna przeciwko infrastrukturze, od której zależą zwykli ludzie. Każdy, kto chce zrozumieć, dokąd zmierza ten konflikt, powinien zacząć właśnie od tego szczegółu.
Mosty, tunele, zakłady odsalania wody
Potwierdzono uszkodzenie co najmniej czterech mostów, w tym kluczowego połączenia między Bandar Abbas a Szyrazem, którego zniszczenia mówią same za siebie na dostępnych nagraniach. Jednocześnie Amerykanie zaatakowali oba wyjścia z głównego tunelu w pobliżu Bandar Abbas – najwyraźniej w celu odizolowania miasta jako bazy morskiej w południowym Iranie. Według nagrania strona irańska rozpoczęła już naprawę tunelu.
Inne cele obejmowały bazę rakietową Imam Ali na zachodzie kraju, wieżę kontroli żeglugi w porcie Czabahar (Szahid Kalantari Port) nad Zatoką Omańską, której zniszczone pozostałości zostały publicznie wystawione przez amerykańskiego Sekretarza Obrony, zakład odsalania wody morskiej w południowym Iranie oraz eksplozje w Buszehr, Darabie i okolicach Bandar Abbas. (Wyspa Larak, wspomniana w niektórych raportach w tym miejscu, pojawia się w innych dostępnych raportach agencji – jako punkt ostrzegawczy w transmisji radiowej Marynarki Wojennej USA do okrętów, a nie jako lokalizacja tej wieży).
W tym miejscu kryje się rozbieżność, którą należy wyjaśnić, ponieważ wiele mówi ona o naturze tej fazy wojny: Zdecydowana większość wspomnianych celów to infrastruktura cywilna – mosty i tunele użytkowane przez zwykłych ludzi, a nie instalacje wojskowe. Według jednej z relacji, w pojazdach uderzonych w mosty znajdowały się zwykłe rodziny, w tym kierowca ciężarówki i rodzice jadący do szpitala w sąsiednim mieście. Wyraźnie przedstawiam tę relację jako twierdzenie jednej ze stron konfliktu – nie zostało ono niezależnie zweryfikowane. Niezależne potwierdzenie dotyczy jednak samego faktu, że ataki dotyczą mostów i tuneli.
Kto mógłby wywierać wpływ na Waszyngton?
Odpowiedź jest wąsko zdefiniowana: mediatorami nie są państwa trzecie, ale właśnie te reżimy, w których znajdują się amerykańskie bazy. Gdyby wspólnie zadeklarowały swoją ciągłą niechęć do udziału, kontynuacja obecnej kampanii byłaby dla Waszyngtonu praktycznie niemożliwa. Takiej zbiorowej odmowy jeszcze nie zaobserwowano; pakistańskie wysiłki mediacyjne ograniczają się zasadniczo do przekazywania informacji.
W odpowiedzi Iran zaczął atakować zakłady odsalania wody i elektrownie w Kuwejcie. Według Ministerstwa Energii Kuwejtu, uszkodzeniu uległy zarówno zakład odsalania wody, jak i elektrownia. Logika tego jest dwojaka: po pierwsze, Kuwejt, według dostępnych szacunków, zapewnia największe wsparcie dla kampanii amerykańskiej i utrzymuje siły powiązane z potencjalną inwazją lądową. Po drugie, jest to lustrzane odbicie ataków na porównywalne cele cywilne w Iranie – szpitale, w tym szpitale dziecięce, zakłady odsalania wody, mosty i tunele.
Według dostępnych informacji w ciągu najbliższych dwóch, trzech dni spodziewane są poważniejsze ciosy zarówno dla sił amerykańskich, jak i reżimów, które je goszczą.
Dokładność wzrasta – i jest na to techniczne wytłumaczenie.
Iran naprowadzał swoje pociski w poprzedniej dwunastodniowej wojnie za pomocą GPS – systemu kontrolowanego przez Amerykanów, który technicznie jest zdolny do fałszowania współrzędnych. W rezultacie niektóre ataki chybiły celu. Istnieje historyczna analogia: w 1993 roku Stany Zjednoczone zignorowały sygnał GPS chińskiego statku, który podejrzewano – jak się później okazało, niesłusznie – o transport broni chemicznej. Następnie Chiny opracowały własny system nawigacji satelitarnej, który według dostępnych szacunków jest obecnie w trzeciej generacji i przewyższa GPS pod względem możliwości. Iran najwyraźniej przeszedł na ten system 28 lutego – może to tłumaczyć znaczny wzrost dokładności ostatnich ataków.
Geografia jako siła sama w sobie
Stare powiedzenie głosi, że wojna to sposób, w jaki los uczy Amerykanów geografii. Ta lekcja dotyczy nie tylko mapy, ale także inwentaryzacji obozów.
Wzdłuż irańskiego wybrzeża, rozciągającego się na odcinku około 320 kilometrów od Kisz do Sirik, znajduje się około 1000 wyrzutni rakietowych – strona amerykańska po prostu nie jest w stanie ich wszystkich unieszkodliwić.
Iran natomiast zadowala się znacznie mniej inwazyjnym zadaniem metodycznego unieszkodliwienia około dziewięciu celów wojskowych: baz w Kuwejcie, Bahrajnie, Katarze, Zjednoczonych Emiratach Arabskich oraz obu baz lotniczych w Jordanii, poprzez selektywne niszczenie magazynów, hangarów i składów sprzętu. Wymowny przykład: dron rozpoznawczy stacjonujący w Jordanii, wart około ćwierć miliarda dolarów, musiał zostać pospiesznie przeniesiony na Cypr lub do Włoch, ponieważ pozostanie w pierwotnej lokalizacji stało się zbyt ryzykowne.
Jeśli Iran ukończy te prace, amerykańska obecność wojskowa w Zatoce Perskiej przestanie istnieć w obecnej formie – a Waszyngton nie będzie miał innego wyjścia, jak tylko uciec się do baz w samym Izraelu, co z kolei uczyniłoby terytorium Izraela kolejnym prawdopodobnym celem. Jeśli Stany Zjednoczone będą kontynuować ataki, cały świat odczuje konsekwencje gospodarcze – nie tylko region, ponieważ dotyczy to globalnego, a nie lokalnego rynku energii – zgodnie z ostrzeżeniem wydanym jeszcze przed obecną eskalacją.
Ekspansja do irackiego Kurdystanu, Jordanii, Kuwejtu i Omanu
W nocy Iran przypuścił zmasowany atak na cele w irackim Kurdystanie; góry dosłownie stanęły w płomieniach, a wtórne detonacje wskazują na trafienie w składy amunicji. Doradca wojskowy Najwyższego Przywódcy oświadczył w wywiadzie dla telewizji państwowej, że kraj wkracza w nową fazę i rozpocznie znacznie intensywniejsze ataki; spodziewano się eskalacji na Morzu Czerwonym, a także wzmożonej aktywności irackich sił oporu, które – według tej oceny – miały lepszy dostęp do zasobów niż Hezbollah, którego linie zaopatrzeniowe były blokowane przez proamerykańskie struktury w Syrii.
Nad Jordanią wykryto co najmniej osiem lub dziewięć pocisków, a także zgłoszono pożary; pojawiły się również doniesienia o płonących obiektach w bazach wojskowych w Kuwejcie. Oman, który wcześniej starał się zachować neutralność, również znalazł się na liście celów, ponieważ pod presją zgodził się na żądania Amerykanów – Iran nie chce robić wyjątków, nawet jeśli decyzja została podjęta pod przymusem. Według lokalnych źródeł, baza w Bahrajnie jest uważana za wyjątkowo dużą; znaczna część ataków wydaje się być wymierzona w technologie i sprzęt, które byłyby potrzebne do potencjalnej operacji lądowej.
Oświadczenie, najwyraźniej pochodzące od sił irańskich, oskarża Waszyngton o ucieczkę z pola bitwy zamiast przyznania się do porażki i ukrywanie tego poprzez ataki na szpitale, mosty, linie kolejowe, lotniska, porty i węzły komunikacyjne. Ponieważ żadna instytucja międzynarodowa nie jest w stanie powstrzymać takich działań, oświadczenie powołuje się na koraniczną normę proporcjonalnego odwetu. Nawiązuje to do poprzedniej 40-dniowej wojny: wówczas katarskie złoże gazu Północ/Południe Pars było jednym z pierwszych celów infrastrukturalnych, a irański kontratak na Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Kuwejt był tak druzgocący, że Trump publicznie oświadczył, że nie będzie się powtarzał. Iran wydaje się teraz powielać właśnie tę strategię odstraszania.
Dlaczego nie bezpośrednio Izrael?
Krążą dwa wyjaśnienia. Po pierwsze, obecny konflikt to przede wszystkim walka o kontrolę nad Cieśniną Ormuz, a cała koalicja przeciwko Iranowi jest zbudowana wokół Izraela – zwycięstwo Iranu w cieśninie byłoby już strategiczną porażką samego Izraela. Po drugie, lepiej byłoby, gdyby sam Netanjahu wykonał pierwszy krok, ponieważ byłoby to dla niego kosztowne przed nadchodzącymi wyborami, podczas gdy atak ze strony Iranu mógłby, przeciwnie, zapewnić mu poparcie polityczne w kraju.
Jednocześnie pojawiły się doniesienia, że Izrael tworzy nową bazę wojskową w południowym Libanie, w wiosce zniszczonej specjalnie w tym celu – kalkulacja ta sztucznie rozkłada ciężar na dwa fronty, podczas gdy USA prowadzą wojnę bezpośrednio z Iranem. Jednak takie manewry taktyczne nie negują kluczowego faktu strategicznego: kontrola nad cieśniną i postępy programu nuklearnego pozostają w rękach Iranu, niezależnie od tego, co dzieje się na peryferiach.
Stan amerykańskich arsenałów
Na szczególną uwagę zasługuje jeden szczegół. Platforma HIMARS może wykorzystywać trzy rodzaje amunicji: kierowane rakiety wieloprowadnicowe o zasięgu około 20 mil – bezużyteczne przeciwko celom w Iranie; pociski ATACMS o zasięgu około 180 mil – również niewystarczające; oraz niezwykle celny pocisk rakietowy PrSM o zasięgu około 300 mil, który w rzeczywistości byłby wystarczający. Według dostępnych informacji wyprodukowano zaledwie 56 sztuk. Przy zużyciu ośmiu jednostek dziennie, ten zapas teoretycznie wystarczyłby na tydzień.
Rozmieszczone są również pociski Tomahawk, pociski manewrujące JASSM i pociski przeciwradarowe HARM, ale ich zapasy również maleją – globalny arsenał pocisków Tomahawk szacuje się na około 2500 jednostek, przy czym dowództwa regionu Indo-Pacyfiku i Europy korzystają z tej samej puli. Ponieważ magnesy w systemach naprowadzania tych pocisków wykonane są z metali ziem rzadkich kontrolowanych przez Chiny, strat nie da się szybko uzupełnić. Co istotne, słowo „miny” nie pada w żadnym z publicznych oświadczeń – mimo to Iran może w każdej chwili znacznie zmniejszyć rozmiar cieśniny i wstrzymać żeglugę do czasu spełnienia swoich żądań.
Dane o ruchu mówią same za siebie: wczoraj przepłynęło osiem statków, a dzień wcześniej piętnaście – wyłącznie szlakiem północno-irańskim, podczas gdy w południowej części cieśniny nic się nie dzieje. Armatorzy i ubezpieczyciele dawno już zdecydowali, czyja kontrola jest bardziej niezawodna. Pouczające jest tutaj doświadczenie bombardowania Jugosławii: wówczas również dla każdej kampanii infrastrukturalnej znajdowano objazdy – samo zniszczenie mostów raczej nie przezwycięży realiów geograficznych.
Projekt Wolność
Oficjalne stanowisko USA nosi nazwę „Projekt Wolność” – ten sam plan, który próbowano wprowadzić 4 maja, początkowo planowany na dwa tygodnie, ale wstrzymany po 36 godzinach, gdy Arabia Saudyjska odmówiła udostępnienia przestrzeni powietrznej i baz. Cel: unieszkodliwienie wszystkiego, co pozwala Iranowi blokować żeglugę – pocisków rakietowych, dronów, motorówek, systemów dowodzenia, czujników, radarów, logistyki – a jednocześnie osłabienie zdolności Iranu do odwetu na państwach Zatoki Perskiej, bazach USA i Izraelu. Logika: ponieważ Iran nie posiada broni jądrowej, cieśnina jest jego najważniejszym strategicznym atutem i musi zostać mu trwale odebrana.
Zastrzeżenie jest oczywiste: jedyną prawdziwie zwycięską wojną prowadzoną przez Stany Zjednoczone od 1945 roku była pierwsza wojna w Zatoce Perskiej. Rzeczywistość geograficzną można było zasadniczo zmienić tylko na dwa sposoby – wysyłając dwa do trzech milionów żołnierzy, co spowodowałoby straty od 200 000 do 300 000 istnień ludzkich i kosztowałoby od dwóch do trzech bilionów dolarów w ciągu dekady, albo mianując gubernatora takiego jak szach. Obie opcje są dziś równie nieosiągalne. Właśnie o to chodzi w stwierdzeniu, że geografia ma swoją własną moc – a w tym przypadku ta moc jest po stronie Iranu.
Wewnętrzne rozłamy polityczne w USA
Kilka dużych stacji telewizyjnych podobno odmówiło emisji jednego z ostatnich przemówień Trumpa, podczas gdy inne potraktowały je z jawnym sceptycyzmem. Około 100 głosów w Kongresie – większość nie została osiągnięta, ale sam fakt jest wymowny – padło przeciwko kolejnemu pakietowi pomocy wojskowej dla Izraela. Na horyzoncie pojawia się również bardzo realny problem: niedobór oleju napędowego, który według szacunków stanie się krytyczny w ciągu 30 do 45 dni – właśnie wśród kierowców ciężarówek dalekobieżnych i innych konsumentów oleju napędowego, z których znaczna część głosowała na obecną administrację.
Nawet gdyby cieśnina została otwarta dzisiaj, przywrócenie normalnego przepływu ropy i paliwa zajęłoby od dwóch do trzech miesięcy, co uniemożliwia realny powrót do normalnych dostaw przed listopadem.
Arabia Saudyjska, Turcja, Azerbejdżan
Arabia Saudyjska jest jedynym państwem Zatoki Perskiej, którego Iran jeszcze nie zaatakował. Decyzja o ataku na Hutich wydaje się być błędem strategicznym: Rijad sprowokował w ten sposób kontratak na co najmniej jedno, a może dwa lotniska, a także zagroził portowi w Janbu. Szef pakistańskiego Sztabu Generalnego podobno skontaktował się bezpośrednio z saudyjskimi władzami i wezwał do wycofania wojsk, które następnie nastąpiło. W tym kontekście Rada Współpracy Zatoki Perskiej wydaje się dość ironiczna – niewiele wskazuje na jedność między Arabią Saudyjską, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Katarem. Pakistan najwyraźniej próbuje zbudować szerszy panislamski sojusz z Egiptem, Turcją, Arabią Saudyjską, a nawet samym Iranem przeciwko polityce Izraela w regionie – jak dotąd to raczej plan niż rzeczywistość.
Zaleca się ostrożne podejście do Azerbejdżanu i Turcji, ponieważ są to oceny z jednej strony konfliktu: nastroje społeczne w Azerbejdżanie są uważane za proirańskie, podczas gdy Baku kontynuuje relacje biznesowe z Izraelem i dostawy ropy naftowej. Przypisuje się tureckim władzom, że wyświadczyły Izraelowi prawdopodobnie największą przysługę, destabilizując Syrię. Żadne z państw nie jest obecnie oskarżane o bezpośrednie wsparcie militarne ataków na terytorium Iranu.
Wniosek
Ataki na mosty, tunele i zakłady odsalania wody po obu stronach oznaczają przejście do fazy, w której coraz częściej atakowana jest infrastruktura cywilna, a nie wojskowa – jakościowo inny etap niż zaledwie tydzień temu.
Obraz strukturalny pozostaje ten sam: po stronie amerykańskiej zapasy amunicji precyzyjnej, których nie da się uzupełnić w krótkim czasie, maleją, a w regionie tracone są kolejne przyczółki. Po stronie irańskiej stawką jest kontrola nad geografią cieśniny – kontrola, której nie da się podważyć samymi bombardowaniami bez pełnej obecności lądowej, na którą strona amerykańska nie ma ani sił, ani gotowości. To, czy któraś ze stron jest gotowa zaoferować coś więcej niż kolejny cykl ataków i deklaracji, okaże się w nadchodzących tygodniach.
Jak dotąd nie ma na to żadnych oznak z żadnej strony.
W obszernej rozmowie z komentatorem politycznym Dannym Haiphongiem, brazylijski dziennikarz i ekspert geopolityki Pepe Escobar analizuje niedawną eskalację wojny z Iranem. Koncentruje się na atakach na most króla Fahda między Bahrajnem a Arabią Saudyjską, irańskich atakach na infrastrukturę energetyczną i portową w Zatoce Perskiej, tajemniczym zdarzeniu awaryjnym z udziałem myśliwca F-35 oraz rosnącym zagrożeniu, że Jemen i cieśnina Bab al-Mandab zostaną w pełni wciągnięte w konflikt.
Escobar postrzega wojnę jako coś więcej niż konflikt regionalny: dla niego atak jest również skierowany przeciwko integracji gospodarczej Eurazji, Chinom, Rosji i krajom BRICS, a także przeciwko stopniowemu upadkowi systemu petrodolara.
„Most po moście”: Iran odpowiada na ataki na swoją infrastrukturę
Na początku wywiadu Haiphong opisuje nowy poziom irańskich działań odwetowych. Według niego, po tym, jak Stany Zjednoczone zbombardowały kilka mostów w Iranie, Teheran odpowiedział atakiem na strategicznie wrażliwy węzeł komunikacyjny: most im. Króla Fahda, łączący Bahrajn z Arabią Saudyjską.
W tym samym czasie zaatakowano amerykańskie bazy wojskowe w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Mniej więcej w tym samym czasie doszło do awarii myśliwca F-35. Chociaż bezpośredni związek z atakiem irańskim nie został potwierdzony, należy zauważyć, że Centralne Dowództwo USA (CENTCOM) konsekwentnie bardzo powściągliwie informuje o własnych stratach lub problemach technicznych.
Bahrajn również został mocno dotknięty w nocy. Według doniesień wspomnianych w wywiadzie, rafineria BAPCO i inne kluczowe obiekty infrastruktury energetycznej regionu Zatoki Perskiej zostały zaatakowane przez irańskie rakiety. Jednocześnie CENTCOM poinformował o zaatakowaniu dziesiątek celów wzdłuż południowego wybrzeża Iranu.
Escobar jasno daje do zrozumienia, że jego zdaniem irańskie ataki nie są bezładne. Stanowią część kontrolowanej i stopniowo eskalującej reakcji. Teheran próbuje wyrządzić szkody, nie wyczerpując natychmiast wszystkich możliwości eskalacji.
Przesłanie jest takie, że Iran jest w stanie dotrzeć do strategicznych szlaków transportowych, portów, rafinerii, baz lotniczych i centrów energetycznych sojuszników USA w Zatoce Perskiej. Jak dotąd jednak ograniczył się do wyważonych ostrzeżeń.
Most Króla Fahda jako strategiczny sygnał ostrzegawczy
Most Króla Fahda, o długości około 25 kilometrów, to coś więcej niż zwykłe połączenie drogowe. Łączy on bezpośrednio wyspę Bahrajn z kontynentalną Arabią Saudyjską, a zatem ma ogromne znaczenie gospodarcze, militarne i polityczne.
Escobar wyjaśnił, że sam przejechał przez ten most. Pod względem regionalnego znaczenia można go porównać – z pewnymi ograniczeniami – do Mostu Krymskiego. Nie dlatego, że obie konstrukcje są identyczne, ale dlatego, że pełnią funkcję technicznie zaawansowanych i wysoce symbolicznych łączników politycznych między dwoma strategicznie ważnymi regionami.
W momencie wywiadu prawdziwy rozmiar zniszczeń wciąż nie był jasny. Możliwe, że irański atak początkowo miał być jedynie ostrzeżeniem. Escobar ostrzegał jednak:
„Od tej chwili nie będzie już żadnych strzałów ostrzegawczych”.
Dla niego atak ma zatem mniejsze znaczenie ze względu na natychmiastowe szkody, a większe ze względu na przesłanie, jakie ze sobą niesie. Iran pokazał, że potrafi dotrzeć do kluczowego punktu dla Bahrajnu i Arabii Saudyjskiej. Jeśli eskalacja będzie się utrzymywać, przyszły atak może być o wiele bardziej destrukcyjny.
Iran mógłby podjąć próbę całkowitego zablokowania mostu, odcinając tym samym Bahrajn, przynajmniej tymczasowo, od bezpośredniego szlaku lądowego do Arabii Saudyjskiej. Byłoby to szczególnie drażliwe, ponieważ Bahrajn jest nie tylko bliskim sojusznikiem Waszyngtonu, ale także siedzibą dowództwa Piątej Floty USA.
Atak na Czabar: Waszyngton nie bombarduje tylko Iranu
Escobar zareagował ze szczególną wściekłością na bombardowanie infrastruktury portowej w Czabaharze w południowo-wschodnim Iranie. Podkreślił, że wieża kontroli lotów, w którą uderzono, nie była pierwotnie instalacją wojskową. Kontrolowała ona cywilny ruch towarowy i funkcjonowanie portu.
Escobar zna ten port z pierwszej ręki. Odwiedził Czabahar na potrzeby filmu dokumentalnego „Złoty Korytarz” i zbadał znaczenie tego miejsca dla przyszłego powiązania gospodarczego Eurazji.
Czabahar znajduje się w prowincji Sistan i Beludżystan nad Zatoką Omańską, niedaleko granicy z Pakistanem. Port jest kluczowym elementem Międzynarodowego Korytarza Transportowego Północ-Południe, który ma połączyć Indie, przez Iran, z Rosją, Azją Środkową i innymi krajami.
Korytarz ten umożliwia przekierowanie części handlu z pominięciem tradycyjnych, zdominowanych przez Zachód szlaków handlowych, w szczególności szlaku przez Kanał Sueski. Jednocześnie tworzy nowe możliwości transportu, które nie są całkowicie uzależnione od systemu handlowego opartego na dolarze.
Główna teza Escobara brzmi zatem następująco: Atakując Czabahar, Stany Zjednoczone nie tylko bombardują irański port. Atakują jeden z najważniejszych przyszłych korytarzy transportowych między Rosją, Iranem i Indiami.
Czabahar jest cywilnym centrum nowej euroazjatyckiej architektury handlowej. Atak jest zatem pośrednio skierowany przeciwko kilku państwom jednocześnie.
Escobar ujmuje to drastycznie: ktokolwiek bombarduje Czabar, bombarduje część nowego Jedwabnego Szlaku, a tym samym także Iran, Rosję, Indie i Chiny.
Czabar i Gwadar: dwa porty, jedna strategiczna sieć
Port Gwadar leży zaledwie około 80 kilometrów od Czabaharu po stronie pakistańskiej. Stanowi centralny element chińsko-pakistańskiego korytarza gospodarczego, jednego z najważniejszych projektów w ramach chińskiej Inicjatywy Pasa i Szlaku.
Według Escobara, Czabahar i Gwadar stają się coraz bardziej siostrzanymi portami. Gdyby Czabahar był tymczasowo niedostępny z powodu amerykańskich ataków, irańskie towary mogłyby być transportowane drogą lądową do Pakistanu i wysyłane z Gwadaru.
To pokazuje, jak trudno jest faktycznie odciąć Iran od gospodarki. Stany Zjednoczone mogłyby zbombardować poszczególne porty, drogi, mosty czy linie kolejowe. Jednak powstającej sieci alternatywnych szlaków handlowych nie da się łatwo zniszczyć.
Pakistan otworzył kilka korytarzy lądowych dla handlu z Iranem. Dzięki temu Iran może kontynuować eksport, nawet jeśli jego porty w Zatoce Perskiej zostaną zablokowane lub uszkodzone.
Chiny popierają ten rozwój, ponieważ Pekin utrzymuje strategiczne partnerstwa zarówno z Pakistanem, jak i Iranem. Oba kraje są ważnymi elementami Inicjatywy Pasa i Szlaku.
Escobar uważa, że to jest głębszy powód ataków: Waszyngton próbuje nie tylko uderzyć w dochody Iranu i szlaki transportowe, ale także zakłócić całą sieć euroazjatycką.
Bandar Abbas ma zostać odcięty od reszty Iranu
Oprócz Czabaharu, zaatakowano również mosty i połączenia transportowe w pobliżu Bandar-Abbas. Bandar-Abbas jest najważniejszym portem Iranu w Zatoce Perskiej i ma kluczowe znaczenie dla eksportu energii z tego kraju.
Escobar twierdzi, że osobiście odwiedził również ten port. Opisuje go jako ogromny kompleks i kluczowe centrum irańskiej gospodarki.
Według niego, wśród celów bombardowań znalazł się kluczowy most łączący południe kraju z portem. Ataki te mogą być częścią strategii odcięcia Bandar-Abbas i całego wybrzeża Zatoki Perskiej od wnętrza kraju.
W Iranie pojawiły się nawet głosy, że zniszczenie mostów i szlaków transportowych może być przygotowaniem do późniejszej operacji lądowej. Chociaż Escobar nie wyklucza takiej inwazji, wątpi, by wojska zagraniczne mogły na stałe utrzymać obszar wokół Bandar Abbas.
Region jest silnie zabezpieczony systemami rakietowymi i dronami. Każda próba lądowania lub okupacji na dużą skalę wiązałaby się zatem z niezwykle wysokim ryzykiem.
Według Escobara bardziej bezpośrednim celem amerykańskich ataków jest sparaliżowanie irańskiego handlu, wywołanie niepokojów wśród ludności oraz spowodowanie jak największych zniszczeń w infrastrukturze cywilnej.
Strategia przeciwko populacji
Waszyngton twierdzi, że ataki mają na celu osłabienie irańskich sił zbrojnych. Z wywiadu wynika jednak, że USA coraz częściej celują w cele cywilne i gospodarcze, ponieważ nie są w stanie zdecydowanie zneutralizować irańskiej armii.
Zamiast tego celem jest odizolowanie południa kraju, zakłócenie łańcuchów dostaw i zdławienie irańskiej gospodarki od zewnątrz. Ta strategia nie jest bynajmniej nowa. Od ponad czterech dekad Stany Zjednoczone próbują odciąć Iran od reszty świata poprzez sankcje, embarga, blokady finansowe i izolację polityczną.
Nowością jest to, że ta wojna ekonomiczna przekształca się teraz w otwarte ataki na porty, drogi, mosty i obiekty energetyczne.
Escobar uważa to za celową strategię mającą na celu wyrządzenie jak największych szkód w codziennym życiu cywilów. Celem jest zakłócenie szlaków transportowych, osłabienie łańcuchów dostaw, zniszczenie miejsc pracy i coraz większe utrudnienie życia ludności.
Iran „kontroluje zegar”
Pomimo amerykańskich nalotów, Escobar dostrzega strategiczną przewagę Teheranu. Iran kontroluje tempo konfliktu.
Jego odpowiedź jest codziennie dostosowywana, rozszerzana i udoskonalana. Teheran próbuje wyrządzić znaczne szkody Stanom Zjednoczonym i ich sojusznikom, nie angażując przedwcześnie wszystkich dostępnych środków.
Według Escobara irańskie władze wiedzą, że czas działa na ich korzyść. Stany Zjednoczone ponoszą ogromne koszty logistyczne, finansowe i polityczne związane z obecnością wojskową. Im dłużej trwa wojna, tym większe będą te obciążenia.
Iran z kolei mógłby reagować stopniowo, wybierać cele i w kontrolowany sposób wspinać się po szczeblach eskalacji.
Escobar uważa, że ta właśnie cierpliwość coraz bardziej doprowadza Donalda Trumpa do rozpaczy. Bombardowanie infrastruktury cywilnej jest wyrazem tej frustracji.
Ale takie ataki nie zastraszyłyby Iranu ani nie skłoniłyby go automatycznie do powrotu do negocjacji. Wręcz przeciwnie, mogłyby przynieść odwrotny skutek: znacznie ostrzejszą reakcję Iranu.
Escobar podkreśla, że Teheran jasno określił „czerwone linie”. Jedną z nich jest systematyczne niszczenie infrastruktury cywilnej. Skoro ten próg został już osiągnięty, należy spodziewać się znacznej eskalacji odwetu.
Ataki na amerykańskie siły specjalne i centra energetyczne
W wywiadzie poruszono również kwestię domniemanego irańskiego ataku na amerykańskie siły specjalne w Syrii, w wyniku którego mieli zginąć wysoko postawieni amerykańscy oficerowie i zniszczony został system radarowy.
CENTCOM szybko zdementował te doniesienia. Jednak Haiphong określił je jako nieprzekonujące.
Niezależnie od tego, jasne jest, że Iran coraz bardziej koncentruje swoje ataki na infrastrukturze wojskowej i gospodarczej sojuszników Ameryki w Zatoce Perskiej.
Atak na BAPCO w Bahrajnie jest szczególnie dotkliwy. Firma zarządza kluczową rafinerią i ważnymi obiektami dla regionalnego zaopatrzenia w energię.
Iran pokazuje, że może atakować nie tylko bazy wojskowe. Może również atakować centra gospodarcze, od których zależą monarchie Zatoki Perskiej i cały zachodni rynek energetyczny.
Awaryjny projekt F-35 jako symbol kruchego imperium
Awaria F-35, o której mowa w tytule wywiadu, pozostaje nierozwiązana. Podczas gdy donoszono o irańskich atakach na amerykańskie obiekty w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, w tym samym czasie myśliwiec F-35 najwyraźniej napotkał awarię.
Zaangażowanie Iranu nie zostało potwierdzone. Escobar zwraca również uwagę, że flota F-35 od lat boryka się z problemami technicznymi, brakami w konserwacji i wysokimi kosztami operacyjnymi.
Zatem równie prawdopodobne jest, że przyczyną awarii była wada techniczna. Kryje się w tym jednak pewna symbolika: podczas gdy Waszyngton przedstawia swoją najnowocześniejszą broń jako dowód absolutnej przewagi militarnej, systemy te wielokrotnie wykazują istotne słabości w praktycznym użyciu.
F-35 jest zatem przykładem zachodniego przemysłu zbrojeniowego, produkującego niezwykle drogie systemy uzbrojenia, których rzeczywista wydajność często nie spełnia obietnic politycznych.
Zagadkowe zachowanie Arabii Saudyjskiej
Centralną częścią rozmowy jest pytanie o rolę, jaką Arabia Saudyjska odgrywa w tej nowej fazie eskalacji.
Escobar i jego rozmówca tłumaczą, że nawet pakistańscy mediatorzy najwyraźniej nie mają jasnej odpowiedzi na pytanie, dlaczego Rijad podejmuje kroki, które mogą jeszcze bardziej zaostrzyć konflikt.
Atak Arabii Saudyjskiej na pas startowy międzynarodowego lotniska w Sanie w Jemenie jest szczególnie poważny.
Wcześniej irański samolot przebił się przez blokadę lotniska, aby przetransportować jemeńską delegację. W trakcie lotu powrotnego pas startowy w Sanie został zbombardowany. Pilot musiał w ostatniej chwili zmienić kurs na Al-Hudajdę i wylądował tam w trudnych warunkach.
Escobar nazwał pilota bohaterem. Awaryjne lądowanie było możliwe tylko dlatego, że pas startowy w Hodeidzie został naprawiony kilka dni wcześniej.
Zastanawia się, dlaczego Arabia Saudyjska podejmuje działania przeciwko Jemenowi właśnie teraz, skoro między obiema stronami trwa proces porozumienia, a Rijad powinien być zainteresowany uniknięciem kolejnego frontu.
Jemen może wstrząsnąć światowym handlem.
Escobar uważa, że saudyjski atak na Sanę może skłonić Ansarallah i jemeńskie siły zbrojne do aktywnego wzięcia udziału w wojnie.
Jeśli Jemen zablokuje cieśninę Bab al-Mandab, konsekwencje tego będą trudne do przecenienia.
Bab al-Mandab to jeden z najważniejszych szlaków żeglugowych świata. Łączy Morze Czerwone z Zatoką Adeńską, a tym samym Kanał Sueski z Oceanem Indyjskim.
Blokada miałaby wpływ nie tylko na transport ropy naftowej i gazu, ale i na znaczną część światowego handlu kontenerowego.
Escobar opisuje trójkąt strategiczny:
Cieśnina Ormuz na wschodzie,
Bab al-Mandab na południu,
Sana, a raczej Jemen, znajduje się w centrum regionalnej eskalacji.
Gdyby cieśniny Ormuz i Bab al-Mandab zostały zamknięte lub stały się niemal nieprzejezdne jednocześnie, najważniejsze szlaki eksportowe energii w Azji Zachodniej mogłyby się załamać.
Arabia Saudyjska miałaby wówczas niewiele alternatyw. Eksport przez Zatokę Perską zostałby zablokowany. Jednocześnie port Janbu nad Morzem Czerwonym mógłby być zagrożony. Rurociąg Wschód-Zachód, którym transportowana jest saudyjska ropa naftowa na wybrzeże Morza Czerwonego, również mógłby stać się celem ataku.
Taki scenariusz byłby dla królestwa katastrofalny pod względem gospodarczym.
Escobar ostrzega, że Arabia Saudyjska działa wbrew własnym interesom, ponownie angażując się w konflikt z Jemenem.
Cena ropy naftowej na poziomie 200 dolarów – a nawet znacznie powyżej
Wywiad nawiązuje do wcześniejszych obliczeń Goldman Sachs. Według tych obliczeń, przedłużająca się blokada Cieśniny Ormuz mogłaby początkowo podnieść cenę ropy do 150 dolarów, później do 200 dolarów, a w skrajnym przypadku nawet znacznie wyżej.
Escobar zakłada, że jednoczesna blokada cieśnin Ormuz i Bab al-Mandab jeszcze bardziej przyspieszyłaby wzrost cen.
W takim przypadku cena ropy mogłaby potencjalnie wzrosnąć do 200 dolarów w ciągu tygodnia.
Decydującym czynnikiem nie jest sama cena ropy naftowej. Gdyby obie cieśniny zostały zablokowane, znaczna część eksportu energii z Azji Zachodniej uległaby zahamowaniu. Jednocześnie koszty transportu, składki ubezpieczeniowe i czas dostaw drastycznie wzrosłyby.
Gospodarka światowa nie jest przygotowana na taki szok.
Dżabal Ali i Fudżajra w centrum uwagi
Iran już dał jasno do zrozumienia, że inne porty w państwach Zatoki Perskiej mogą stać się potencjalnymi celami.
Dotyczy to w szczególności Dżabal Ali w Dubaju, jednego z największych portów kontenerowych na świecie.
Fudżajra również odgrywa kluczową rolę. Port leży poza Cieśniną Ormuz w Zatoce Omańskiej i jest uważany za najważniejszą alternatywną trasę dla Zjednoczonych Emiratów Arabskich, gdyby Ormuz został zablokowany.
Po atakach wspomnianych w wywiadzie, operacje w Fudżajrze najwyraźniej częściowo lub całkowicie ustały. Nawet ograniczony atak wystarczył, aby tymczasowo sparaliżować port.
Dla Escobara jest to kolejne ostrzeżenie: jeśli niewielki atak może dotknąć tak ważne miejsce, trudno przewidzieć konsekwencje masowego ataku na Dżabal Ali i inne duże porty.
Atak na most króla Fahda, uderzenie na Fudżajrę i ataki na BAPCO należy zatem rozumieć jako elementy tej samej strategii. Iran pokazuje, że może uderzyć w ekonomiczne filary swoich przeciwników, nie angażując przy tym pełnego potencjału militarnego.
Zaplanowane zniszczenie światowej gospodarki?
W prawdopodobnie najbardziej wybuchowej części wywiadu Escobar przedstawia dalekosiężną teorię. Zapytany, dlaczego Waszyngton jednocześnie eskaluje działania przeciwko Iranowi, atakuje Chiny, rozważa nowe operacje przeciwko Kubie i otwiera kolejne fronty globalne, odpowiada, że istnieje prawdopodobnie tylko jedno logiczne wytłumaczenie:
„Zaplanowana implozja światowej gospodarki”.
Escobar wyraźnie przedstawia to założenie jako własną ocenę, a nie jako udowodniony fakt. Twierdzi jednak, że słyszał podobne rozważania od dobrze poinformowanych osób.
Jego teza jest taka, że część amerykańskich elit władzy mogła dojść do wniosku, iż nie da się już powstrzymać gospodarczego i geopolitycznego upadku USA.
Z tej perspektywy kontrolowany lub celowo wywołany kryzys globalny mógłby zostać wykorzystany do dewaluacji niezrównoważonych długów, reorganizacji struktur finansowych, a następnie zbudowania nowego systemu.
W tym kontekście Escobar mówi o nowym znaczeniu „Wielkiego Resetu”: nie chodzi o uporządkowaną restrukturyzację systemu, lecz przede wszystkim o jego celowe zniszczenie.
Formułuje on możliwą logikę w następujący sposób: jeśli istniejącego porządku nie da się w żaden sposób uratować, można go całkowicie zburzyć, ograniczyć część zysków, wyeliminować długi, a następnie spróbować zacząć wszystko od nowa.
Ta teoria pozostaje spekulatywna. Pokazuje jednak, jak Escobar interpretuje pozornie sprzeczną amerykańską politykę zagraniczną.
Trump jako posłaniec, a nie decydent
Escobar nie uważa Donalda Trumpa za faktycznego twórcę tej strategii.
Twierdził, że Trump był jedynie posłańcem i narzędziem publicznym w rękach potężniejszych interesów. Jego zdaniem, faktyczne decyzje zapadały w sieci agencji wywiadowczych, elit finansowych, kompleksu wojskowo-przemysłowego i zakorzenionych struktur władzy państwowej.
Nadrzędnym celem jest neutralizacja trzech stanów, które w Waszyngtonie uważane są za zagrożenie egzystencjalne:
Rosja,
Chiny,
Iran.
Te trzy państwa łączą coraz silniejsze więzi poprzez strategiczne partnerstwa.
Rosja reprezentuje potęgę militarną i nuklearną. Chiny stanowią największe wyzwanie geoekonomiczne. Iran kontroluje kluczowe położenie geostrategiczne w Azji Zachodniej oraz wzdłuż kluczowych szlaków energetycznych i handlowych.
Bezpośrednia wojna z wszystkimi trzema państwami byłaby niekontrolowana. Dlatego Waszyngton stara się je osłabić poprzez wojny zastępcze, sankcje, destabilizację polityczną, kampanie informacyjne i ukierunkowane ataki militarne.
Wojna z Iranem jako wojna z BRICS
Escobar ostro krytykuje kraje BRICS. Chociaż Iran jest pełnoprawnym członkiem grupy, nie było zdecydowanej wspólnej odpowiedzi na ataki.
Bombardowanie Czabaharu uderza nie tylko w irańską infrastrukturę. Ponieważ port jest częścią Korytarza Północ-Południe, atak jest również skierowany przeciwko Rosji i Indiom. Ze względu na powiązania z Inicjatywą Pasa i Szlaku, dotknięte są również Chiny.
Oznaczałoby to w praktyce, że kilka państw BRICS zostałoby zaatakowanych jednocześnie.
Escobar określił dotychczasową reakcję grupy jako słabą i rozczarowującą. BRICS powinien stworzyć system, który chroniłby swoich członków ekonomicznie i politycznie przed presją Zachodu.
Obejmowało to alternatywne systemy płatności, handel w walutach krajowych i szlaki transportowe pozostające poza kontrolą Zachodu.
Prace nad tym trwają, ale zdecydowanie za wolno.
Koniec petrodolara
Escobar uważa, że wojna jest konfliktem o fundamentalnym znaczeniu dla globalnego porządku finansowego.
Coraz więcej krajów próbuje prowadzić handel poza dolarem. Chiny internacjonalizują juana. Rosja, Iran i inne kraje coraz częściej używają walut narodowych. W krajach BRICS trwają dyskusje na temat wielostronnych systemów płatności, cyfrowych jednostek rozliczeniowych i nowych mechanizmów handlowych.
Petrodolar był przez dekady centralnym filarem amerykańskiej potęgi. Dopóki ropa naftowa będzie handlowana głównie w dolarach na całym świecie, popyt na amerykańską walutę będzie ogromny.
Jeśli główni eksporterzy energii i kraje importujące zaczną rozliczać transakcje dotyczące ropy naftowej i gazu w innych walutach, Waszyngton straci istotną przewagę ekonomiczną.
Escobar uważa więc, że ataki na Iran stanowią próbę obrony systemu petrodolara.
Iran jest nie tylko znaczącym producentem energii. Kraj ten leży również na kluczowych szlakach handlowych między Azją, Europą, Rosją, Oceanem Indyjskim i Zatoką Perską.
Z tej perspektywy suwerenny Iran, który ściśle współpracuje z Rosją i Chinami, stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdominowanego przez Zachód porządku finansowego i handlowego.
Integracji euroazjatyckiej nie da się już zatrzymać.
Escobar opisuje integrację gospodarczą Eurazji jako pociąg, który już odjechał ze stacji.
Chiny, Rosja, Iran, Pakistan i wiele państw Azji Środkowej są ze sobą coraz bardziej połączone poprzez linie kolejowe, porty, rurociągi, drogi i systemy płatnicze.
Stany Zjednoczone mogły opóźniać realizację poszczególnych projektów, wywierać presję na stany i niszczyć infrastrukturę. Nie mogły jednak całkowicie zatrzymać całego procesu.
Obecność amerykańska w Eurazji maleje w dłuższej perspektywie. Podczas gdy Stany Zjednoczone utrzymują silną obecność wojskową w Japonii, Korei Południowej i kilku innych krajach, wpływy Rosji i Chin rosną w Azji Środkowej, Azji Zachodniej i dużej części Azji Południowej.
Wiele państw Globalnego Południa nie postrzega zatem wojny z Iranem jako konfliktu odosobnionego. Postrzegają ją jako wojnę przeciwko gospodarczej emancypacji Globalnego Południa i przeciwko BRICS.
Chiny jako niewidzialny mediator
Kolejnym tematem wywiadu jest rola Chin za kulisami.
Pekin jest żywotnie zainteresowany stabilnymi relacjami między Iranem, Arabią Saudyjską i Pakistanem. Chiny importują duże ilości ropy naftowej z Arabii Saudyjskiej oraz gazu i innych produktów energetycznych z Iranu.
Jednocześnie Pakistan jest ściśle zintegrowany z Inicjatywą Pasa i Szlaku poprzez Chińsko-Pakistański Korytarz Gospodarczy.
Według Escobara, zbliżenie między Arabią Saudyjską a Iranem początkowo rozpoczęło się od mediacji rosyjskiej. Moskwa prowadziła oddzielne rozmowy z obiema stronami, a następnie przekazała piłkę dyplomatyczną Chinom.
Pekin ostatecznie zakończył proces publicznie i pośredniczył we wznowieniu stosunków dyplomatycznych między Rijadem i Teheranem.
Chiny przede wszystkim chcą stabilności, wolnego handlu i bezpiecznych szlaków transportowych w Azji Zachodniej.
Wojna z Iranem i niejasne stanowisko Arabii Saudyjskiej zagrażają wieloletniej pracy dyplomatycznej.
Pakistan między Iranem a Arabią Saudyjską
Pakistan znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji.
Kraj utrzymuje bliskie stosunki z Iranem i korzysta z handlu transgranicznego. Jednocześnie ma sojusz wojskowy z Arabią Saudyjską.
Dowódca pakistańskiej armii Asim Munir odwiedził Rijad na krótko przed nową eskalacją konfliktu i rozmawiał z następcą tronu, księciem Mohammedem bin Salmanem, o zacieśnieniu współpracy wojskowej.
Z wywiadu wynika, że sojusz ten zawiera gwarancje bezpieczeństwa, które mogą uznać atak na Arabię Saudyjską za atak na Pakistan.
Iran z kolei, według oceny Escobara, nie zamierza obecnie atakować Arabii Saudyjskiej. Teheran domaga się jednak wyjaśnienia, czy Rijad działa jedynie przeciwko Jemenowi, czy też może prowadzi podwójną grę i ponownie uczestniczy w amerykańskich atakach na Iran.
Pakistan musi zatem zapewnić obie strony, że konflikt nie wymknie się spod kontroli.
Escobar podaje niepotwierdzone informacje, według których Islamabad już zaapelował do Saudyjczyków o ustąpienie, gdyż dalsza eskalacja może „wszystko wysadzić w powietrze”.
Walka o władzę w Arabii Saudyjskiej?
Escobar uważa, że działania Arabii Saudyjskiej nie były w pełni kontrolowane przez następcę tronu Mohammeda bin Salmana.
Według pakistańskich mediatorów, MbS wspierał wysiłki na rzecz osiągnięcia porozumienia z Iranem. Atak na Sanę mógł zatem być również wyrazem wewnętrznych walk o władzę w saudyjskim reżimie.
Zarówno w kręgu władzy królewskiej, jak i poza nim istnieją osoby wrogo nastawione do następcy tronu.
Działania militarne sabotujące zbliżenie dyplomatyczne z Iranem mogły zatem być również atakiem na politykę MbS.
Escobar podkreśla jednak, że ta możliwość nie została potwierdzona. Zachowanie Arabii Saudyjskiej pozostaje w momencie wywiadu w dużej mierze niewytłumaczalne.
Ansarallah decyduje sam
Escobar krytykuje zachodnie media za częste przedstawianie Ansarallah w Jemenie jedynie jako irańskiego sojusznika.
Doniesienia, że siły jemeńskie czekały jedynie na rozkaz z Teheranu nakazujący zamknięcie Bab al-Mandab, są fałszywe.
Dodał, że osobiście rozmawiał z członkami rady politycznej Ansarallah. Decyzje zapadły w jemeńskim kierownictwie, a nie były jedynie dyktowane przez Iran.
Iran i Ansarallah są sojusznikami, ale Jemeńczycy działają niezależnie.
Zamknięcie Bab al-Mandab jest w Sanie postrzegane jako ostateczny środek wywierania nacisku – porównywalny ze strategiczną „opcją nuklearną”.
Dlatego natychmiastowa i całkowita blokada nie jest absolutnie konieczna. Niemniej jednak należy spodziewać się reakcji po ataku na lotnisko w Sanie.
Wszystko wisi na włosku
Pod koniec wywiadu Escobar ostrzega przed niezwykle niebezpiecznym momentem.
Cała regionalna sieć mediacji między Iranem, Arabią Saudyjską, Pakistanem, Chinami, Omanem, Katarem i Turcją wisi na włosku.
Jedna zła decyzja może całkowicie zniweczyć wysiłki dyplomatyczne.
Atak na Sanę miał właśnie taki potencjał. Gdyby Arabia Saudyjska zaostrzyła sytuację, Ansarallah mogłaby zamknąć Bab al-Mandab. Iran mógłby znacząco rozszerzyć ataki na porty, centra energetyczne i strategiczne szlaki transportowe państw Zatoki Perskiej.
Stany Zjednoczone mogłyby w odpowiedzi odpowiedzieć wznowieniem bombardowań.
Wojna z Iranem stałaby się regionalnym konfliktem, który bezpośrednio zagroziłby globalnym dostawom energii i handlowi światowemu.
Wniosek: Waszyngton bombarduje stary porządek i przyspiesza nowy
Analiza Pepe Escobara przedstawia obraz wojny, której znaczenie wykracza daleko poza Iran, Izrael i Stany Zjednoczone.
Atak na Czabahar jest zatem skierowany przeciwko nowym euroazjatyckim szlakom handlowym. Bombardowanie irańskich mostów i portów ma na celu izolację gospodarczą kraju.
Jednak irańskie ataki na Bahrajn, Fudżajrę i most króla Fahda pokazują, że przeciwnicy Teheranu również posiadają wysoce wrażliwą infrastrukturę.
Reakcja Iranu była jak dotąd kontrolowana, ale coraz bardziej ostra. Iran dowodzi swojej zdolności dotarcia do kluczowych centrów energetycznych i handlowych Zatoki Perskiej.
Gdyby cieśniny Ormuz i Bab al-Mandab zostały zablokowane jednocześnie, konflikt mógłby wywołać globalny szok gospodarczy.
Główne przesłanie Escobara brzmi następująco: Stany Zjednoczone próbują militarnie powstrzymać rozwój nowego porządku euroazjatyckiego. Jednak z każdym atakiem na porty, linie kolejowe, mosty i szlaki handlowe mogą przyspieszać właśnie ten proces, któremu chcą zapobiec.
Chiny, Rosja, Iran i Pakistan zacieśniają swoje powiązania pod wpływem presji zewnętrznej. Alternatywne szlaki transportowe zyskują na znaczeniu. Handel walutami narodowymi rośnie. Petrodolar stopniowo traci na znaczeniu.
Waszyngton może zniszczyć infrastrukturę. Ale nie może trwale zbombardować geograficznej, gospodarczej i politycznej reorganizacji Eurazji.
W „Rewizorze” Mikołaja Gogola skorumpowani urzędnicy w małym rosyjskim miasteczku wpadają w panikę po przybyciu młodego mężczyzny z Petersburga. Ivan Chlestiakov jest młodym urzędnikiem, ale strach miejscowych przed ujawnieniem ich własnej defraudacji podnosi go do rangi carskiego audytora. Jego autorytet nie wywodzi się od cara, ale z paranoi jego gospodarzy. Kiedy maska opada, pozostaje tylko ośmieszenie oszukanych.
Dziś biurokracja bezpieczeństwa narodowego USA działa zgodnie z tą właśnie psychologią. Waszyngton domaga się, aby Iran zaakceptował gwarancje bezpieczeństwa dotyczące tymczasowych sankcji, wiedząc, że ich własny Kongres może je odwołać przy najmniejszym wstrząsie. Kiedy Teheran odmawia potwierdzenia fikcji, administracja Trumpa odpowiada teatralnością osaczonego biurokraty, grożąc pogrążeniem w otchłań, na które nie odważy się zdecydować.
Niedawna proklamacja Trumpa, że protokół ustaleń z Iranem jest „martwy”, wraz z groźbami ponownej blokady, nie jest pokazem siły. Z perspektywy Teheranu brzmi to jak frustracja hegemona, który wyczerpuje swoje możliwości konwencjonalnego przymusu. Ostatnie wymiany militarne działały jako brutalne rozliczenie dla Waszyngtonu, uwidaczniając fizyczne granice jego władzy. Ogłoszona śmierć memorandum jest bezpośrednim wynikiem systematycznego sabotażu Waszyngtonu. Tekst zawiera logiczną sekwencję deeskalacji: Iran uregulowałby ruch Ormuz, USA zniosłyby blokadę, Teheran uzyskałby dostęp do swoich funduszy, a groźby ustałyby. Ale Waszyngton traktował to nie jako wiążące ramy, lecz jako taktyczną pauzę, aby zachować swoją przewagę.
Z irańskiego punktu widzenia naruszenie było natychmiastowe. Pierwsza klauzula, domagająca się zakończenia wojny w Libanie, została zignorowana. Zwolnienia aktywów były ograniczone; groźby były kontynuowane, a Trump sugerował nawet porwanie irańskich negocjatorów. Ostateczny cios nastąpił w lipcu, kiedy Biały Dom cofnął zwolnienia sprzedaży ropy naftowej, gdy Teheran skonsolidował swój szlak morski. To ujawnia wrodzoną przemoc amerykańskiej dyplomacji. Prawdziwa pułapka tkwi w prawnej architekturze Imperium. Znaczna część reżimu sankcji jest chroniona przez ustawodawstwo Kongresu, takie jak CAATSA. Prezydenci mogą oferować tylko odnawialne zwolnienia. Po porozumieniu nuklearnym z 2015 roku irańscy planiści wyciągnęli ostateczną lekcję: tymczasowa ulga gospodarcza nie odbudowuje kraju ani nie gwarantuje bezpieczeństwa. Waszyngton domaga się, aby Iran przetłumaczył swoją suwerenność na język liberalnego internacjonalizmu, ignorując sekwencyjną logikę własnych porozumień. Teheran wie, że czeki Białego Domu są fałszywe.
To właśnie w tym ślepym zaułku Cieśnina Ormuz przestała być zwykłym wojskowym dławikiem, stając się osią suwerenności Iranu. Wymiana programu nuklearnego lub regionalnych sojuszy na rzecz efemerycznego zwolnienia z sankcji była niedopuszczalną asymetrią. Zmuszając ruch komercyjny do wyznaczonego korytarza i ustanawiając wspólną administrację z Omanem w celu pobierania taryf tranzytowych, Iran dąży do głębokiej zmiany w zarządzaniu Zatoką Perską. Daleki od dążenia do całkowitego zamknięcia – co wywołałoby casus belli – Teheran przekształca morską autostradę, historycznie patrolowaną przez piątą flotę USA, w suwerenną Izbę celną. Manewr ten podważa interpretację prawa morza przez Pentagon. Waszyngton powołuje się na „przejście tranzytowe”, aby uzasadnić przepływ swoich lotniskowców, ignorując fakt, że geografia cieśniny sprawia, że roszczenia do suwerenności wybrzeża są absolutne. Teheran nie „zamyka” cieśniny; biurokratyzuje swoją suwerenność, zmuszając globalnych spedytorów do wyboru między fizycznym bezpieczeństwem irańskiego wybrzeża a fikcją prawną piątej floty.
Przez dziesięciolecia „wolność żeglugi” w Zatoce Perskiej funkcjonowała jako ukryta dotacja dla zachodnich gospodarek, gwarantująca przepływ węglowodorów przy zerowych kosztach dla mocarstw hegemonicznych. Żądając, aby ruch poddał się wyznaczonemu korytarzowi, Iran pobiera historyczny rachunek za te zaszłości. Jeśli Kongres USA chce zaostrzyć efemeryczne sankcje, musi pokryć rachunek. Przymus nie jest już swobodny. Wykorzystanie geografii do egzekwowania czynszu naprawdę niepokoi planistów Pentagonu. Strategiczne rezerwy ropy naftowej w USA są praktycznie wyczerpane, a globalne zapasy pozostają napięte. Planiści wojskowi wiedzą, że eskortowanie każdego tankowca przez Ormuz wymaga nadmiernego rozmieszczenia logistycznego przeciwko łodziom roju Gwardii Rewolucyjnej. Bombardowania z powietrza mogą zniszczyć infrastrukturę, ale nie mogą wymazać topografii wybrzeża ani zneutralizować państwa, które włączyło przyjęcie szkód do swojej doktryny przetrwania.
Republika Islamska posiada kosmologię polityczną, w której opór wobec imperialnej hegemonii jest imperatywem ontologicznym. Pamięć o zamachu stanu z 1953 roku i jednostronnym wyjściu USA z JCPOA pozostaje żywa jako przypomnienie złamanych obietnic Waszyngtonu. Ujarzmienie państwa, które akceptuje porażki taktyczne jako cenę jego ciągłości, wymaga inwazji naziemnej, której żaden prezydent USA nie zarządzi. Domniemana śmierć memorandum jest upadkiem iluzji.
Dopóki Waszyngton hołduje fikcji własnej hegemonii, odmawiając zaakceptowania, że nie może już narzucać jednostronnego dyktatu, żadne porozumienie nie będzie możliwe. Osaczony biurokrata nadal żongluje swoimi papierami i zagraża pogrążeniem w otchłani, ale w Zatoce Perskiej fikcja prawna uderzyła w materię. Dopóki imperium nie zaakceptuje swojej klęski, Cieśnina pozostanie tam, gdzie rzeczywistość domaga się spłaty długów.
Kryzys gospodarczy w USA – pogłębiony kryzysem energetycznym – może położyć kres nadziejom Trumpa w wyborach uzupełniających.
Kiedy we wtorek wieczorem Marynarka Wojenna USA, we współpracy z Katarem i Omanem, próbowała przeprawić konwój czterech statków przez Cieśninę Ormuz przez wody terytorialne Omanu – zamiast skorzystać z trasy oficjalnie zatwierdzonej przez Iran – Trump mógł sobie wyobrażać (lub usłyszeć), że Iran, w trakcie wielkiego pogrzebu zmarłego Najwyższego Przywódcy Alego Chameneiego, nie zareaguje, podczas gdy Marynarka Wojenna USA będzie usiłowała wymusić utworzenie korytarza dla Amerykanów. Trump jednak błędnie zinterpretował irańską prowokację – Ormuz jest „bronią jądrową” tego kraju. Iran z niej nie zrezygnuje.
Trump twierdzi – w wyraźnej sprzeczności z warunkami określonymi w paragrafie piątym porozumienia – że Iran nie ma prawa ingerować w żeglugę przez Cieśninę Ormuz. Iran działa jednak w ramach uzgodnionych środków deeskalacji i wielokrotnie ostrzegał, że zaatakuje każdy statek, który ominie irański mechanizm kontroli.
Iran odpowiedział bezpośrednio na wyzwanie Trumpa wobec irańskiej kontroli nad cieśniną, atakując dwa statki rakietami i trzeci uzbrojonym dronem. Czwarty tankowiec, należący do Kataru i przewożący skroplony gaz ziemny, został podpalony, zmuszając załogę do opuszczenia uszkodzonego statku.
Te irańskie działania odwetowe sprowokowały Trumpa do wydania rozkazu amerykańskich nalotów na cele irańskie, przywrócenia sankcji na eksport ropy naftowej Republiki Islamskiej i unieważnienia umowy ramowej podpisanej z podmiotami, które nazwał „irańskim szumowiną” – kończąc tym samym zawieszenie broni. „Uderzyliśmy w nich mocno zeszłej nocy” – powiedział Trump na szczycie NATO w Ankarze. „Prawdopodobnie uderzymy ich mocno jeszcze dziś wieczorem”.
Trump rzeczywiście ponownie zaatakował Iran w środę wieczorem – mimo że Iran nie zaatakował kolejnego statku próbującego ominąć irański korytarz. W odpowiedzi Iran wystrzelił rakiety balistyczne i drony w kierunku baz amerykańskich w Kuwejcie, Bahrajnie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich oraz w bazę lotniczą Muwaffaq Al-Salti w Jordanii.
Wiceprezydent Vance powiedział Iranowi: „Jeśli spróbujecie zamknąć Cieśninę Ormuz, wojsko USA odpowie. To takie proste” – co oznacza, że albo Iran utrzyma cieśninę całkowicie otwartą dla wszystkich, albo USA będą ją nadal atakować, tak jak miało to miejsce we wtorek wieczorem.
Iran upiera się, że to Stany Zjednoczone naruszyły porozumienie i (za pośrednictwem rzecznika Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego irańskiego parlamentu) ostrzega, że dalsze ataki Stanów Zjednoczonych na Iran spotkają się z pełnoskalową, całkowicie zaskakującą ofensywą z ich strony – a potencjalnie także z innymi opcjami, takimi jak wycofanie się Iranu z Traktatu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, zmiana doktryny nuklearnej kraju i zamknięcie cieśniny Bab al-Mandab obok cieśniny Ormuz.
Wiceprezydent Vance twierdzi, że jeśli Iran ograniczy Cieśninę Ormuz (tj. utrzyma ją otwartą dla statków zaprzyjaźnionych państw), Stany Zjednoczone zaostrzą konflikt. Iran odpowiada na to zagrożenie, ostrzegając, że nastąpi eskalacja militarna – dwa ataki na każdy atak amerykański – i że może również uciec się do nowych doktryn wojennych.
W istocie Trump wpadł w pułapkę eskalacji, najwyraźniej częściowo z frustracji spadającymi wynikami sondaży w kraju. Jednak sam sprowadził na siebie tę sytuację, próbując „rozgryźć to sprytnie”, aby osiągnąć „szybkie zwycięstwo” podczas przygotowań do pogrzebu Chameneiego.
Jak długo potrwa ta faza eskalacji? Z pewnością nie doprowadzi ona do otwarcia Cieśniny Ormuz ani powrotu do status quo ante sprzed wojny. Dopóki Iran zachowa możliwość kontrolowania Cieśniny Ormuz, nie ma powodu, by zakładać, że sytuacja powróci do stanu poprzedniego.
Wręcz przeciwnie, i co bardziej prawdopodobne, kryzys przyspieszy wybuch zbliżającego się globalnego kryzysu gospodarczego, który może trwać do momentu, aż problemy gospodarcze staną się dotkliwe – podczas gdy zapasy „kwaśnej” ropy naftowej będą nadal maleć, a skutki dla realnej gospodarki na Zachodzie staną się widoczne.
Biorąc pod uwagę pogłębiające się niedobory amunicji i wycofanie sił powietrznych z Bliskiego Wschodu, Trumpowi prawdopodobnie brakuje zasobów, aby przeprowadzić pełnowymiarową „wojnę z Iranem 3.0”.
Moment przeprowadzenia tej nowej rundy odwetowych działań o niskiej intensywności będzie prawdopodobnie zależał od zapasów rafinerii w USA, ale także od rozmiaru „szkód”, jakie Trump ponosi w kraju w związku ze swoimi słabnącymi perspektywami politycznymi, a także od jego niechęci do wszelkich form osobistego upokorzenia.
Gdzie wszystko poszło nie tak? Być może sedno problemu tkwi w momencie, gdy nowy Najwyższy Przywódca Iranu, Sajjed Modżtaba, oświadczył, że ma odmienne zdanie na temat porozumienia niż zespół negocjacyjny, ale zgodził się kontynuować negocjacje po otrzymaniu zapewnień od prezydenta Iranu, że będzie on podtrzymywał i szanował nadrzędne zasady Iranu dotyczące relacji z USA.
Oświadczenie Najwyższego Przywódcy Mojtaby Chameneiego jasno dało do zrozumienia zarówno Stanom Zjednoczonym, jak i irańskim negocjatorom, że akceptacja porozumienia przez Iran nie była jednostronnym mandatem, ale była ściśle związana z dziesięcioma zasadami pierwotnie sformułowanymi przez nowego Najwyższego Przywódcę.
W pewnym momencie irańskie władze najwyraźniej doszły do wniosku, że Iran został przechytrzony przez Stany Zjednoczone, że porozumienie było oszustwem –
„i że całokształt wydarzeń od momentu ogłoszenia porozumienia odzwierciedlał strategię USA opartą na przekonaniu, że [USA i Izrael] nie osiągnęły swoich celów w poprzedniej rundzie wojny z Iranem – co wymagało przerwy, choćby tymczasowej, w konfrontacji, aby móc się przegrupować i przygotować «dokładniej» do nowej rundy, gdy tylko zostaną spełnione odpowiednie warunki”.
Doprowadziło to do ponownej oceny przez Iran, że komponenty Ormuz i Libanu stanowią kluczową dźwignię do rozpoczęcia nowej wojny, podczas gdy Zachód zwiększył presję, przyjmując strategię oczekiwania – podczas gdy USA i Izrael przygotowywały się do kolejnej rundy wojny.
Wstępna strategia USA nie zakłada zmiany celów amerykańsko-izraelskich, lecz raczej dostosowanie mechanizmów operacyjnych w celu umożliwienia pewnych kompromisów uznanych przez Waszyngton za konieczne (tj. bliższej współpracy z Turcją i, za pośrednictwem Erdogana, nawiązania współpracy z Syryjczykiem Jolanim), aby przetasować karty w Libanie, a następnie, jak to ujął Vance, „ocenić, jak leżą karty”.
Nie ma pewności, czy ta nowa polityka USA okaże się skuteczna. Świat szybko się zmienia. Oczekiwany triumf Izraela na Bliskim Wschodzie zakończył się fiaskiem. Manewr Trumpa z Memorandum o Porozumieniu, mający na celu otwarcie Cieśniny Ormuz, również prawdopodobnie zakończy się fiaskiem.
Związana z tym wojna z Rosją i oblężenie Chin również utknęły w martwym punkcie – a wpływ Izraela (jak dotąd niepodważalny) na Stany Zjednoczone również stoi pod znakiem zapytania. Wysoko postawiony amerykański demokrata, Rahm Emanuel, potencjalny kandydat Demokratów na prezydenta w 2028 roku, przemawiał wczoraj w Izraelu; ostrzegł jednoznacznie, że Izrael „stracił poparcie świata, stał się »regionalnym pariasem« [i że jego] sojusz z USA jest »na rozdrożu«”.
I wreszcie, „czarnego łabędzia” można teraz zaobserwować pływającego w coraz bardziej nasłonecznionych wodach – Eric Katz pisze w Notus , że „projekt raportu w Departamencie Skarbu USA ma ostrzegać przed ryzykiem, jakie niesie ze sobą rynek sztucznej inteligencji, porównując kluczowe aspekty tego rynku do bańki internetowej, która wstrząsnęła amerykańską gospodarką, pękając na początku XXI wieku”.
Analitycy Departamentu Skarbu napisali:
Doświadczeni analitycy Departamentu Skarbu zauważyli, że firmy zajmujące się sztuczną inteligencją są silniej osadzone w gospodarce USA niż ich poprzednicy z branży internetowej i stanowią poważne ryzyko dla całego systemu w przypadku zmiany warunków finansowych, nieosiągnięcia celów produktywności lub wystąpienia różnych wąskich gardeł hamujących wzrost.
„Spadek na rynku sztucznej inteligencji wywołałby wstrząs w całym ekosystemie ekonomicznym”.
Spadek na rynku amerykańskim – pogłębiony kryzysem energetycznym – może położyć kres nadziejom Trumpa w wyborach uzupełniających.
Po ogłoszeniu przez Iran, że memorandum o porozumieniu jest martwe, szybko nastąpiła ostateczna zmiana w irańskiej taktyce wojskowej. We wtorek wiceminister spraw zagranicznych Iranu, Kazem Gharibabadi:
Stany Zjednoczone nie tylko „naruszyły” Porozumienie. Dzisiejsze działania (blokada morska) doprowadziły do całkowitego zerwania Porozumienia.
Iran nie jest już związany porozumieniem.
Do dziś Iran skrupulatnie przestrzegał porozumienia… Nie atakował celów amerykańskich, dopóki sam nie został zaatakowany.
Innymi słowy, Iran odpowiedział na ataki USA. Ponadto Hezbollah – sojusznik Iranu – zgodnie z pierwszym paragrafem porozumienia zaprzestał ataków na Izrael. Teraz, gdy porozumienie nie jest już uważane za obowiązujące, spodziewałem się wzrostu liczby ataków Hezbollahu na pozycje izraelskie w południowym Libanie.
Iran ze swojej strony nie czekał na atak USA we wtorek. Zamiast tego rozpoczął ataki na cele amerykańskie w Bahrajnie, Kuwejcie i Jordanii. Dwa tankowce z Emiratów Arabskich, Mombasa i Al Bahiyah , zostały trafione dwoma irańskimi pociskami manewrującymi na południowym odcinku cieśniny , na wodach terytorialnych Omanu . Według Ministerstwa Obrony Zjednoczonych Emiratów Arabskich: jeden członek załogi zginął (obywatel Indii na pokładzie Mombasy), ośmiu zostało rannych, a czterech zostało poważnie rannych – sześciu Hindusów i dwóch Ukraińców. Na obu statkach wybuchł pożar, który udało się opanować; oba statki poniosły straty materialne.
Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) ogłosił zamknięcie cieśniny „do odwołania” już w niedzielę 12 lipca, ostrzegając, że żaden statek nie otrzyma pozwolenia na tranzyt. Nazwał dwóch „naruszaczy”, twierdząc, że wyłączyli systemy nawigacyjne, zignorowali ostrzeżenia z „Centrum Kontroli Bezpieczeństwa Cieśniny Ormuz” i zboczyli z wyznaczonej trasy. Twierdził również, że wojsko amerykańskie próbowało sprowokować statki do wejścia na „nielegalną trasę”, a tankowce zostały unieruchomione po „wyborze tranzytu przez zaminowany szlak” – ostrzegając, że korzystanie z tras niewyznaczonych przez Gwardię Narodową przyniesie „tylko żal”, opóźnienia w ponownym otwarciu cieśniny i globalny kryzys energetyczny.
Iran zaatakował cztery główne cele:
Bahrajn (dowództwo Piątej Floty) — we wtorek rano zawyły syreny alarmowe. Nabeel Alhamer, doradca medialny króla, poinformował, że bahrajńska obrona powietrzna przechwyciła i zniszczyła irańskie ataki powietrzne. Jednak nagrania wideo przedstawiają inną historię. Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) zniszczył radar Patriot, radar kontroli powietrznej Piątej Floty oraz radar wczesnego ostrzegania C-RAM, a także centrum łączności satelitarnej i magazyny uzbrojenia w Dżufirze. Nie zgłoszono żadnych potwierdzonych ofiar.
Kuwejt — Irańska telewizja państwowa poinformowała, że armia zaatakowała amerykańskie obiekty i sprzęt dronami. W ramach czwartej fali operacji Nasr, Iran zaatakował i całkowicie zniszczył magazyn należący do Kuwait and Gulf Link Holding Company (KGL) w Mina Abdullah w Kuwejcie, używając dwóch dronów. KGL jest głównym ośrodkiem wsparcia armii USA w Azji Zachodniej.
Jordania – Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) potwierdził za pośrednictwem portalu Fars, że we wtorek zaatakował rakietami balistycznymi amerykańską bazę lotniczą i wezwał Jordańczyków do likwidacji amerykańskich baz w swoim kraju. Jordania twierdzi, że przechwyciła cztery irańskie rakiety, ale nagranie wideo pokazuje co najmniej cztery uderzenia rakiet w ziemię.
Marynarka/powietrze — Irańska telewizja państwowa poinformowała, że armia zaatakowała „wrogi” okręt USA pociskami manewrującymi, a irańskie media twierdziły, że Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej zestrzelił amerykański samolot MQ-1 nad Ormuz.
Jeśli ataki USA będą kontynuowane, IRGC zagroziło zamknięciem cieśniny Bab al-Mandab:
Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej ostrzegł, że po zamknięciu szlaków eksportu ropy naftowej i gazu z Cieśniny Ormuz wróg powinien teraz spodziewać się zamknięcia dodatkowych korytarzy energetycznych – poza Cieśniną Ormuz – ukierunkowanych na szlaki służące interesom USA i ich sojuszników.
Pamiętacie moje poprzednie doniesienia o dezaktywacji CATS, czyli Zespołów Reagowania Kryzysowego? Cóż, przynajmniej CENTCOM działa 24/7, co oznacza, że ataki USA będą kontynuowane przez kilka dni, a Iran będzie kontynuował ataki na bazy amerykańskie w całym regionie, które są zaangażowane w te ataki.
Do tej pory Stany Zjednoczone ograniczały swoje ataki do zachodniego wybrzeża Iranu, graniczącego z Zatoką Perską, ale Trump ogłosił dziś zamiar ataku na mosty i elektrownie w głębi Iranu. Jeśli to zrobi, Iran prawdopodobnie zaatakuje systemy energetyczne w krajach Zatoki Perskiej, które wspierają amerykańskie ataki. Zapowiada się, że lipiec będzie bardzo gorący.
Dzień rozpocząłem w gronie miłych ludzi z East Calling and Winers :
Nagrałem ten „Contrcurrents” w zeszłą środę i zaktualizowałem go w sobotę… Nadal jest aktualny:
Oto moja zaktualizowana wersja śmierci Lindsey Graham. Istnieje jeszcze jedna możliwość… Gdyby Lindsey opuścił Kijów tego samego dnia, w którym przybył, nocnym pociągiem do Warszawy, mógłby wrócić do domu na czas, aby zmieścić się w chronologii:
Dziś gościł mnie Ian Proud, wybitny brytyjski dyplomata, który służył w Moskwie:
Omówiłem z Nimą wydarzenia tego dnia:
Mario i ja omówiliśmy zapowiedź Iranu o wycofaniu się z porozumienia:
Dziękuję za nieocenione wsparcie w postaci czasu poświęconego na czytanie i komentowanie. Nie pobieram opłat abonamentowych ani nie akceptuję reklam. Chcę, aby treści były dostępne dla wszystkich zainteresowanych poruszanymi przeze mnie tematami. Jeśli jednak chcesz przekazać darowiznę, skorzystaj z tego linku .
Iran pokazał, że Stany Zjednoczone i Izrael potrafią niszczyć, nakładać sankcje i grozić, ale nie mogą automatycznie dyktować wyniku politycznego. Autor argumentuje, że to właśnie jest porażka, którą Donald Trump próbuje ukryć. (Zdjęcie: Shutterstock)
PROFESOR JUNAID S. AHMAD twierdzi, że nielegalna wojna Stanów Zjednoczonych z Iranem obnażyła ograniczenia amerykańskiej potęgi, a późniejsze działania dyplomatyczne służą reinterpretacji strategicznych niepowodzeń jako zwycięstw politycznych.
Donald Trump nie negocjuje z Iranem.
On godzi się z upokorzeniem wynikającym z tego, że go nie złamał.
Pod zawieszeniami broni, memorandami, zorganizowanymi dyskusjami panelowymi i biernymi apelami o „stabilizację” kryje się fakt, którego Waszyngton nie może przyznać: Stany Zjednoczone przystąpiły do tej konfrontacji spodziewając się uległości, a teraz stanęły w obliczu własnych ograniczeń.
Chcieli odizolować, rozbroić i podporządkować sobie politycznie Iran. Chcieli zniszczyć jego potencjał odstraszający, zlikwidować jego wpływy regionalne i sprowadzić jego suwerenność do flagi, hymnu i niczego więcej.
Ponieśli porażkę.
Iran wytrzymał presję, utrzymał swoją strategiczną pozycję i zmusił najpotężniejsze imperium na Ziemi do negocjacji z krajem, który rzekomo chciał postawić na kolana.
To nie jest zwycięstwo Ameryki.
To zarządzanie amerykańską porażką.
Prawdziwa dyplomacja zaczyna się, gdy obie strony uznają, że druga strona ma interesy, prawa, granice i władzę. Wersja Trumpa zaczyna się od teologii imperialnej: Waszyngton ma interesy; Izrael ma prawa; wszyscy inni mają obowiązki.
Amerykański przymus nazywa się odstraszaniem. Izraelska agresja nazywa się samoobroną. Irański opór nazywa się eskalacją.
Suwerenność jest święta, gdy domaga się jej amerykański klient, i nie do zniesienia, gdy domaga się jej amerykański wróg.
To właśnie to oszustwo jest teraz sprzedawane w Zatoce Perskiej jako pokój: zawieszenie broni przedstawiane jako kapitulacja, tymczasowe porozumienie sprzedawane jako poddanie się i wznowiona kampania nacisków przedstawiana jako deeskalację.
Trump nie wygrał konfrontacji. Nie osiągnął obiecanego rezultatu. Iran nie został zbombardowany i zmuszony do poddania się. Jego rząd nie upadł. Jego pozycja strategiczna nie została zniszczona. Jego wrogowie po raz kolejny odkryli, że zniszczenie nie oznacza kontroli, a przewaga militarna nie jest równoznaczna z dominacją polityczną.
Dla imperium uzależnionego od rozkazywania niemożność wymuszenia kapitulacji jest porażką.
Reakcją Trumpa nie jest zatem honorowanie porozumienia, lecz jego podważanie. Akceptacja dokumentu. Zmienienie jego znaczenia. Naruszenie jego logiki. Wysunięcie nowych żądań. A następnie oskarżenie Iranu o sabotowanie pokoju.
To dyplomacja z taranem. Cieśnina Ormuz to miejsce, w którym ten rewizjonizm staje się geografią. Próba zmiany trasy szlaków żeglugowych przez wody Omanu nie jest neutralną korektą administracyjną. To próba pozbawienia Iranu siły nacisku, która w pierwszej kolejności zmusiła Waszyngton do negocjacji.
„Wolność nawigacji” to tylko pozory.
Prawdziwe żądanie jest takie, aby Iran tolerował wrogi porządek wojskowy u swojego granic, porzucił swój najważniejszy strategiczny punkt nacisku i zaakceptował, że jego suwerenność istnieje tylko wtedy, gdy jest politycznie bezużyteczna.
Iran może posiadać prawa, pod warunkiem, że nigdy ich nie wykorzysta.
Może zachować wpływy, pod warunkiem, że Waszyngton zdecyduje, kiedy można je wykorzystać.
Może pozostać suwerenny, pod warunkiem, że będzie zachowywał się jak podwładny.
To nie jest pokój. To przymus, tłumaczony na język dyplomacji.
Metoda jest dobrze znana: prowokować, kontratakować, moralizować, eskalować. Ekonomicznie dusić przeciwnika. Zagrozić mu militarnie. Wyczerpać go politycznie. Następnie przedstawić ustępstwa wymuszone pod przymusem jako triumf umiarkowania.
Waszyngton nazywa to „kontrolowaną eskalacją”.
Sformułowanie jest wulgarne.
Nie ma nic kontrolowanego w doprowadzeniu całego regionu do katastrofy, a potem gratulowaniu sobie opanowania tempa.
A strategia nie kończy się na Ormuzie.
W Libanie amerykańsko-izraelski projekt polega na przekształceniu izraelskiej doktryny bezpieczeństwa w libańskie przeznaczenie narodowe: odizolowaniu Iranu, ograniczeniu Hezbollahu i nazwaniu powstałego w ten sposób podporządkowania „suwerennością”.
W Syrii fragmentacja pozostaje użyteczna, ponieważ suwerenne, spójne terytorialnie państwo utrudniałoby nieustanne tworzenie punktów nacisku. Zraniony kraj łatwiej jest penetrować, dzielić i karać.
Region ten nigdy nie będzie mógł się zagoić, ponieważ jego rany nadal są dochodowe.
Różne kraje. Różne instrumenty. Ten sam imperialny cel: odwrócenie politycznej rzeczywistości stworzonej przez wojnę i przywrócenie pozorów amerykańsko-izraelskiej hegemonii po tym, jak jej materialne granice zostały ujawnione.
Rola Izraela nie jest drugorzędna. Jest centralna, nieustępliwa i toksyczna. Jego machina polityczna w Waszyngtonie traktuje każdą trwałą władzę Iranu jako niedopuszczalne naruszenie regionalnej hierarchii. Nie dąży do bezpieczeństwa w sensie wzajemnym. Dąży do trwałej przewagi: powstrzymywania Iranu, narażania Libanu na niebezpieczeństwo, rozbijania Syrii i nieustannej militaryzacji Zatoki Perskiej.
Wstrzemięźliwość może czasami służyć interesom Ameryki.
Ciągła konfrontacja służy izraelskiemu projektowi.
Trump jest idealnym sprzedawcą tego układu, ponieważ jego największym talentem politycznym nie jest zwycięstwo, lecz teatralna przemiana porażek w triumfy.
Potrzebuje kamery, hasła i posłusznej prasy. Jeśli pole bitwy nie doprowadzi do kapitulacji, konferencja prasowa musi ją sfingować.
Dokument został podpisany.
Trump ogłasza zwycięstwo.
Media powtarzają ten wyrok.
Przymus trwa.
Występ staje się polityką.
Ale Iranowi udało się już osiągnąć to, czemu Waszyngton tak bardzo chciał zapobiec: przetrwał, utrzymał siłę odstraszania i zmusił imperium do stawienia czoła granicom swojej potęgi.
To jest zwycięstwo strategiczne.
Nie dlatego, że Iran nie poniósł żadnej szkody. Nie dlatego, że konfrontacja była bezkosztowa. Ale dlatego, że cel Ameryki Środkowej – podporządkowanie – został udaremniony.
Iran nie tylko odparł atak. Ujawnił przepaść między imperialnym spektaklem a imperialną zdolnością.
Pokazał, że Stany Zjednoczone i Izrael mogą siać spustoszenie, nakładać sankcje i grozić, ale nie mogą automatycznie dyktować wyniku politycznego.
To jest właśnie ta porażka, którą Trump próbuje ukryć.
Teheran musi zatem traktować każde porozumienie nie jako prezent od Waszyngtonu, ale jako pole bitwy, którego warunki pozostają sporne. Porozumienie, które wiąże tylko Iran, podczas gdy Stany Zjednoczone zachowują swobodę jego reinterpretacji, wywierania nacisku i karania, nie jest dyplomacją.
To ultimatum pod przykrywką dyplomacji.
Powściągliwość bez wzajemności nie jest mądrością.
To jest pozwolenie.
Zezwolenie na zmianę warunków.
Możliwość eskalacji bez ponoszenia kosztów.
Zezwolenie na żądanie kapitulacji po złożeniu obietnicy pokoju.
Centralnym pytaniem nie jest to, czy Trump może zorganizować kolejną ceremonię. Pytanie brzmi, czy Stany Zjednoczone mogą zerwać każde porozumienie, które nie wymusza posłuszeństwa.
Pokoju nie da się zbudować na wymuszonej uległości i narzuconej stabilności. Zwycięstwa nie da się wykreować na podium, gdy równowaga sił wskazuje na coś innego.
Trump chce, aby Iran pozbył się narzędzia, które udaremniło jego strategię, i aby mógł ogłosić zwycięstwo.
Zadaniem Iranu jest pozbawienie go tej fikcji.
Aby zachować swoje prawa, skonsolidować swoje sukcesy i dać jasno do zrozumienia, że deklaracja utworzenia imperium nie jest rzeczywistością.
To po prostu imperium wydające rozkazy historii – i odkrywające po raz kolejny, że historia jej nie słucha.
*
Profesor Junaid S. Ahmad wykłada prawo, religię i politykę globalną oraz jest dyrektorem Centrum Studiów nad Islamem i Dekolonizacją (CSID – https://csidpk.org) w Islamabadzie w Pakistanie. Jest członkiem Międzynarodowego Ruchu na rzecz Sprawiedliwego Świata (JUST – https://just-international.org/), Ruchu na rzecz Wyzwolenia od Nakby (MLN – https://nakbaliberation.com/) oraz organizacji Saving Humanity and Planet Earth (SHAPE – https://www.theshapeproject.com/).
Walki wokół Cieśniny Ormuz ponownie się zaostrzają. Po kolejnych amerykańskich nalotach na cele w południowym Iranie i irańskich atakach odwetowych na bazy amerykańskie w regionie, irański politolog Seyed Mohammad Marandi stawia kluczowe pytanie:
Jak długo Cieśnina Ormuz może pozostać otwarta w tych warunkach?
Marandi argumentuje, że obecny kryzys nie został wywołany irańskimi atakami na statki, lecz wielokrotnymi naruszeniami przez Stany Zjednoczone Porozumienia o Porozumieniu (MoU) zawartego między obiema stronami. Według niego, Stany Zjednoczone wielokrotnie interweniowały militarnie, mimo że porozumienie nakłada na Iran odpowiedzialność za zapewnienie bezpieczeństwa żeglugi w Cieśninie Ormuz.
Według Marandiego, Iran nie atakował statków bez powodu. Ataki wymierzone były w tankowce, które pomimo wielokrotnych ostrzeżeń, korzystały z tras, które zdaniem Iranu naruszały nowe przepisy.
Oskarża Waszyngton o jednostronne utworzenie własnego korytarza żeglugowego i celowe zachęcanie statków handlowych do ignorowania irańskich instrukcji.
„Stany Zjednoczone podważyły samo Porozumienie” – mówi Marandi.
Ormuz najsilniejszą bronią Iranu
Dla Marandiego prawdziwą siłą nacisku nie są rakiety i drony, ale kontrola nad Cieśniną Ormuz.
Jeśli Stany Zjednoczone będą kontynuować ataki lub nie wywiążą się ze swoich zobowiązań wynikających z memorandum, Iran może nałożyć coraz większe ograniczenia na żeglugę.
Jego przesłanie jest jasne:
Im mniejsza współpraca ze strony USA, tym mniej statków przepłynie przez Cieśninę Ormuz.
Czy świat stoi w obliczu szoku energetycznego?
Marandi zwraca uwagę, że globalne rynki energii od miesięcy znajdują się pod znaczną presją. Stany Zjednoczone nadal nie są w stanie uzupełnić dostaw ropy naftowej i produktów petrochemicznych, które zostały przerwane podczas wojny.
Jego zdaniem wznowienie wojny lub powszechna blokada Cieśniny Ormuz nie tylko wpłynęłyby na rynek ropy naftowej, ale także zachwiałyby łańcuchami dostaw i przemysłem na całym świecie.
„Im dłużej będzie trwał ten kryzys, tym bliżej będziemy globalnej katastrofy gospodarczej”.
Żadnych nowych rozmów nuklearnych
Według Marandiego na razie nie będzie żadnych nowych rozmów na temat irańskiego programu nuklearnego.
Teheran jasno dał do zrozumienia, że wszystkie zobowiązania z pierwszego etapu memorandum muszą zostać wdrożone w pierwszej kolejności. Dopiero potem będą mogły rozpocząć się negocjacje w sprawie dalszych kwestii, takich jak sankcje czy program nuklearny.
Krytyka Trumpa
Marandi odrzuca również stwierdzenia Donalda Trumpa, że irańska armia została w dużej mierze zniszczona.
Wyjaśnia, że najważniejsze irańskie instalacje rakietowe, dronów i sił powietrznych znajdują się głęboko pod ziemią, a od czasu zawieszenia broni zostały jeszcze bardziej rozbudowane.
Według niego niedawne zdjęcia irańskich myśliwców przelatujących nad Meszhedem w trakcie pogrzebu zmarłego Najwyższego Przywódcy są dowodem na to, że potencjał militarny kraju pozostaje nienaruszony.
„Decyzja należy teraz do Waszyngtonu”.
Marandi uważa, że dalszy przebieg kryzysu zależy wyłącznie od Stanów Zjednoczonych.
Jeśli strony będą przestrzegać porozumienia, żegluga i handel będą mogły stopniowo wrócić do normy.
Jeśli jednak USA będą kontynuować działania militarne i zignorują swoje zobowiązania, Iran wykorzysta swoje wpływy w Cieśninie Ormuz jako narzędzie nacisku.
Jego wniosek jest drastyczny:
Nie Iran, ale decyzje Waszyngtonu mogą zadecydować o tym, czy najważniejsza arteria energetyczna świata pozostanie otwarta, czy też globalna gospodarka stanie w obliczu nowego wstrząsu.
[Z powodu filmu „Dzień świstaka” z 1993 roku, wyrażenie to weszło do języka potocznego jako synonim monotonii, marazmu i sytuacji, w której każdy dzień wygląda dokładnie tak samo md]
To był pracowity tydzień, ponieważ Stany Zjednoczone całkowicie zerwały porozumienie, a tematem przewodnim było brzmienie piątego paragrafu porozumienia:
Po podpisaniu niniejszego porozumienia Islamska Republika Iranu dołoży wszelkich starań, aby umożliwić statkom handlowym bezpieczny przepływ z Zatoki Perskiej do Morza Omańskiego i odwrotnie, bez pobierania opłat przez okres 60 dni.
Nie powiedziano ani słowa o USA, Omanie ani żadnym innym kraju graniczącym z Zatoką Perską… Tylko o Iranie. Zgodnie z tym językiem Iran ustanowił protokoły Urzędu Zatoki Perskiej (PGSA), które określały, jak statki mogą bezpiecznie przepływać przez Cieśninę. Zamiast to zaakceptować, USA zaangażowały się w serię prowokacji mających na celu zakwestionowanie autorytetu Iranu.
W dniach 6-7 lipca Iran zaatakował co najmniej trzy statki handlowe w/w pobliżu Cieśniny Ormuz (np. pływający pod banderą Wysp Marshalla M/T Al Rekayyat, saudyjski M/T Wedyan, liberyjski M/T Cyprus Prosperity), które próbowały obejść protokoły PGSA. Stany Zjednoczone twierdziły, że było to naruszenie zawieszenia broni — nie było — i przystąpiły do ataków na pozycje irańskie wzdłuż Cieśniny Ormuz. Iran odpowiedział, rozpoczynając ataki na cele amerykańskie w Kuwejcie i Bahrajnie.
Wymiana ciosów trwała do czwartku, po tym jak Iran przechwycił kolejne zbłąkane statki, a USA zaatakowały cele w Bandar Abbas i na wyspie Qemsh. W piątek nie było żadnych działań, ale Trump postawił Iranowi ultimatum: ogłosić Cieśninę Ormuz otwartą i zaprzestać stosowania siły wobec statków naruszających irański protokół PGSA. Kiedy to usłyszałem, przewidziałem, że USA zaatakują w ciągu 24 godzin… I tak się stało. Kilka kolejnych statków powiązanych z interesami Zachodu próbowało przebić się przez Cieśninę, a Iran je zaatakował. USA ponownie odpowiedziały atakami, w których podobno wykorzystano pociski ATACM i HIMARS.
W chwili pisania tego tekstu Iran wystrzelił rakiety w kierunku Kuwejtu, Bahrajnu, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Kataru (tj. bazy sił powietrznych Al Udeid) oraz jordańskiej bazy lotniczej Muwaffaq al Salti. Co więc będzie dalej? Jeśli przeszłość jest jakimkolwiek wyznacznikiem, Trump prawdopodobnie wyda oświadczenie w niedzielę lub wczesnym rankiem w poniedziałek, mające na celu uspokojenie rynków finansowych i powstrzymanie gwałtownego wzrostu cen ropy naftowej. Chociaż nie mogę wykluczyć, że obecna sytuacja może się zaostrzyć i potrwać kilka dni, przypomnę, co wydarzyło się od 7 kwietnia 2026 roku.
Analizując dzień po dniu harmonogram po 7 kwietnia, widać wyraźny schemat – amerykańskie ataki na obiekty irańskie w piątek/sobotę, a następnie oświadczenie Trumpa o postępach w negocjacjach w niedzielę lub w poniedziałek rano – który pojawia się dwa razy, a trzy kolejne są bliskie spełnienia . Innymi słowy, może to być powtórka déjà vu – cytat przypisany Yogiemu Berrze. Oto szczegóły:
23–24 maja (sob.–niedz.): Trump oświadczył w sobotę 23 maja, że porozumienie zostało „w dużej mierze wynegocjowane”, powtarzając to 24 maja – wyraźnie „pomimo trwających amerykańskich ataków wojskowych w tym regionie”. Oświadczenie o postępach w weekendzie, pomimo trwających ataków.
30–31 maja → poniedziałek, 1 czerwca. Dowództwo Centralne (CENTCOM) potwierdziło ataki na irańskie stanowiska radarowe i dronowe w Goruk i na wyspie Keszm przeprowadzone w sobotę i niedzielę w odpowiedzi na zestrzelenie amerykańskiego samolotu MQ-1 nad wodami międzynarodowymi. Następnie, w poniedziałek 1 czerwca, gdy irańskie media państwowe poinformowały o zawieszeniu rozmów, Trump zaprzeczył temu, twierdząc, że rozmowy trwają w „szybkim tempie”, reklamując „bardzo owocną rozmowę” tego dnia.
13–14 czerwca : W niedzielę 14 czerwca ogłoszono memorandum kończące wojnę. W poprzednich dniach mediatorzy określili to jako „sytuację odwetową” z „seriami uderzeń”, mimo że Trump ogłosił w czwartek 11 czerwca, że odwołuje zaplanowane strajki.
20–22 czerwca : Iran ogłosił ponowne zamknięcie cieśniny Ormuz w sobotę 20 czerwca, Trump zagroził „przejęciem” cieśniny, a następnie niedzielne rozmowy w Szwajcarii zakończyły się „konstruktywnie” wspólnym oświadczeniem w poniedziałek, w którym pochwalono „pozytywną i konstruktywną atmosferę”. W tym przypadku weekendowe relacje były głównie irańsko-izraelskie.
26–28 czerwca → poniedziałek, 29 czerwca. Stany Zjednoczone zaatakowały irańskie cele wojskowe w weekend w odpowiedzi na ataki Teheranu na żeglugę, a działania wojenne trwały czwarty dzień z rzędu do niedzieli, 28 czerwca (w piątek 26 czerwca i sobotę 27 czerwca doszło do wymiany zdań). W niedzielę wysoki rangą urzędnik amerykański powiedział, że rozmowy techniczne są „na dobrej drodze” i obie strony „ustąpią”, a w poniedziałek, 29 czerwca, Trump opublikował „IRAN ZGŁOSIŁ SIĘ [prosząc ] O SPOTKANIE. ODBĘDZIE SIĘ JUTRO W DOHA!” — a Rubio i Witkoff poinformowali Kongres o wstępnym porozumieniu pokojowym w ten sam poniedziałek. Co znamienne, Trump spędził sobotę grożąc, że Iran „przestanie istnieć”, zanim przeszedł do poniedziałkowego ogłoszenia rozmów. Rozmowy się nie odbyły.
Na wschodnim wybrzeżu jest już wczesny ranek, a irańska odpowiedź na ataki USA trwa. Piłka jest teraz po stronie Trumpa… po raz kolejny. Jeśli zdecyduje się on odpowiedzieć siłą na irańskie ataki, Iran przeprowadzi jeszcze więcej ataków.
Pomimo agresywnych gróźb Trumpa, Stany Zjednoczone nie mogą pozwolić sobie na powrót do pełnoskalowej operacji wojskowej. Zapasy kluczowej amerykańskiej broni, w tym pocisków Tomahawk i JASSM, są na wyczerpaniu i nie można ich szybko uzupełnić, ponieważ USA nie dysponują przemysłową bronią i są sparaliżowane niedoborami w łańcuchu dostaw pierwiastków ziem rzadkich.
Planowałem wziąć dzień wolny, ale w świetle ostatniej wymiany rakiet i dronów, rozmawiałem z Sulaimanem Ahmedem, który żyje i ma się dobrze w Teheranie:
Były analityk CIA Larry Johnson uważa, że Zachód jest ofiarą własnych iluzji. W niedawnym wywiadzie argumentuje, że Waszyngton przez dekady błędnie oceniał Iran – i dlatego nie rozumiał ani rozwoju politycznego tego kraju, ani jego siły militarnej.
Johnson odrzuca powszechne na Zachodzie przekonanie, że Iran jest państwem zależnym wyłącznie od jednego przywódcy. Uważa, że samo odsunięcie Najwyższego Przywódcy doprowadziłoby do upadku całego systemu, za fundamentalne nieporozumienie. Zamiast tego przedstawia Iran jako złożony system polityczny i społeczny, wykraczający daleko poza ramy działania pojedynczej osoby.
Hollywood zamiast rzeczywistości
Według Johnsona, zachodnie rozumienie Iranu jest kształtowane przez bardzo uproszczony światopogląd. Polityka jest postrzegana jak hollywoodzki film – z bohaterem, złoczyńcą i prostą fabułą. To przesłania rzeczywiste struktury społeczne, religijne i polityczne Iranu.
Ten sposób myślenia ma poważne konsekwencje. Jeśli nie rozumiesz przeciwnika, nie możesz go pokonać.
Pracownik CIA: Eksperci nie znali tego kraju.
Johnson opiera swoją krytykę na własnych doświadczeniach w CIA. Jako analityk ds. Ameryki Środkowej twierdzi, że był jedyną osobą w swoim departamencie, która rzeczywiście mieszkała w tym regionie i posługiwała się tamtejszym językiem. Wiele analiz, jak twierdzi, zostało napisanych przez osoby, które nie miały realnej wiedzy o kulturze ani ludności. W przypadku Iranu problem ten był jeszcze bardziej dotkliwy.
Co więcej, wygnańcy z Iranu, mający osobiste interesy polityczne, byli często wzywani jako eksperci. To pozwalało, by uprzedzenia zastępowały obiektywną analizę. Johnson doszedł do wniosku, że polityka amerykańska nigdy w pełni nie zrozumiała Iranu.
Wojna ukształtowała strategię Iranu.
Kolejnym tematem rozmowy jest rozwój irańskiej doktryny wojskowej po wojnie iracko-irańskiej. Według rozmówcy, irańskie władze zdały sobie wówczas sprawę, że nigdy nie będą w stanie konkurować na równych warunkach z głównymi potęgami militarnymi.
Zamiast tego Teheran zdecydował się na rozwój własnych programów rakietowych i dronów. Obecny Najwyższy Przywódca konsekwentnie realizuje tę strategię, jednocześnie wykluczając jakiekolwiek negocjacje dotyczące programu rakietowego. Ta właśnie decyzja stanowi dziś fundament irańskiego odstraszania.
Współpraca z Zachodem zakończyła się nieufnością
Johnson twierdzi również, że Iran w przeszłości próbował współpracować z instytucjami zachodnimi. Jednak informacje z międzynarodowych inspekcji zostały wykorzystane do zidentyfikowania irańskich naukowców, którzy później stali się celem zamachów. Takie doświadczenia, jak twierdzi, znacząco wzmocniły nieufność Teheranu do Zachodu. Johnson powtarza tę wersję w wywiadzie.
Społeczeństwo się zmieniło
Johnson był szczególnie zaskoczony opisami rozwoju sytuacji w kraju, jakie przedstawił mu irański rozmówca. Rozmówca stwierdził, że w ostatnich latach irańskie społeczeństwo uległo znaczącym zmianom. Kobiety działają teraz swobodniej, rząd podchodzi do kwestii społecznych bardziej pragmatycznie, a publiczna krytyka państwa jest znacznie bardziej otwarta, niż zakłada wielu zachodnich obserwatorów. Powyższe wypowiedzi pochodzą z wywiadu i odzwierciedlają punkt widzenia rozmówcy.
Kształtuje się nowe pokolenie
Pod koniec rozmowy Johnson skupia się na przyszłości. Wierzy, że niedawna wojna będzie miała trwały wpływ na całe pokolenie irańskiej młodzieży. Osoby w wieku od 15 do 30 lat obejmą w nadchodzących dekadach przywództwo polityczne i wojskowe.
Jego wniosek jest jednoznaczny: Zachód wierzył, że może osłabić Iran.
W rzeczywistości jednak wydarzenia te mogą przynieść dokładnie odwrotny skutek – a mianowicie jeszcze silniejsze poczucie jedności narodowej i bardziej zdecydowane, długoterminowe przywództwo.
Z perspektywy Johnsona Ameryka nie będzie zatem w stanie powstrzymać irańskiego kursu politycznego, ponieważ wciąż nie do końca zrozumiała mechanizmy społeczne tego kraju.
