Projekt materialistyczny, pomimo wszystkich swoich błyskotliwych osiągnięć, opiera się na nierzeczywistości – iluzji, że sens jest drugorzędny, że dusza to przesąd, a miłość i cel to jedynie produkty uboczne materii. Te nierzeczywiste fundamenty nie są w stanie podtrzymać rozkwitającej kultury. Są zagrożone przez własną pustkę, a to z kolei zagraża nam.
Ludzkość się rozpada. W ciągu zaledwie kilku pokoleń – zaledwie stulecia – byliśmy świadkami gwałtownego spadku jakości naszego wspólnego życia. To, co kiedyś było światem rzemiosła, więzi i cichej spójności moralnej, ustąpiło miejsca stworzonej przez maszyny uniformizacji, moralnemu dryfowi, nędzy środowiska, powszechnemu uzależnieniu i wszechobecnej duchowej pustce.
Symptomy są wszechobecne: narkotyki zalewają społeczności, śmieci zatykają krajobrazy, etyka traktowana jak osobliwy relikt, rodziny się rozpadają, a relacje sprowadzane są do transakcji. Wielu wyczuwa rozkład, ale trudno im zidentyfikować jego przyczynę. Przyczyna jest prosta, lecz głęboka: przestaliśmy cenić to, co realne. Zamieniliśmy świadomą relację z duszą na zwykłe rzeczy.
To nie tylko nostalgia za wyidealizowaną przeszłością. Przez większość historii ludzkości codzienne życie było przesiąknięte ludzką obecnością i intencjami. Dziecięcego konika na biegunach nie zamawiano w magazynie, lecz rzeźbiono ręcznie – być może przez rodzica lub wiejskiego rzemieślnika. Domy powstawały pod wprawnymi rękami murarzy, cieśli i kamieniarzy, którzy włożyli w swoją pracę lata wrodzonej wiedzy i osobistego zaangażowania.
Te dzieła niosły w sobie coś szczególnie potężnego: energię skupionej uwagi, zamiłowanie do rzemiosła i poczucie uczestnictwa w większej historii. Nawet prymitywne schronienia – kryte strzechą chaty wczesnych społeczności – budowano w kontekście pokrewieństwa, wzajemnego zaufania i odczuwalnej więzi ze światem żywych. Dusza w sposób widoczny przepływała przez proces tworzenia.
W rzeczywistości wszystkie obiekty materialne w boskim wszechświecie posiadają duszę – są częścią jednej, zjednoczonej, żywej macierzy. Jednak ludzie łatwiej docierają do tej duszy i rozpoznają ją poprzez bezpośredni kontakt z naturą – zwłaszcza z innymi istotami żywymi, ale także z szerszym światem przyrody, roślinami, zachodami słońca, rzekami, a nawet starożytnymi skałami. W naszym ludzkim świecie przedmioty wykonane ręcznie z tych naturalnych materiałów niosą ze sobą szczególnie silny rezonans duszy.
Te ręcznie wykonane przedmioty pełnią funkcję pomostów, niosąc ze sobą ślad zarówno boskiego stworzenia, jak i ludzkiej duszy.
Technologia przyspieszyła proces trwający od ponad stu lat. Maszyny zdominowały produkcję. Wydajność i skala zwyciężyły, zapewniając obfitość i jednorodność. Choć te przedmioty nie są pozbawione duszy, często brakuje im intymnego, ludzkiego dotyku, który sprawia, że boska obecność staje się dla nas bardziej dostępna. Większość ludzi nie dostrzega już różnicy, a jednak coś istotnego uległo osłabieniu.
Masowo produkowany fotel może działać identycznie jak ręcznie robiony fotel bujany, ale ma w sobie mniej skoncentrowanego ludzkiego serca i artyzmu, które pomagają nam odczuwać głębszą energię. Siedzimy w nim bez subtelnego, nieświadomego pożywienia, które płynie ze świadomości, że inna dusza świadomie włożyła w jego powstanie całą siebie. Nasze niematerialne serce – nasze głębsze „ja” – jest częściowo głodne.
Ta materialistyczna zmiana odzwierciedla głębszy błąd filozoficzny. Przyjęliśmy światopogląd, który postrzega wszechświat jako arbitralny produkt ślepej przyczyny i skutku. Bez wiary w celowe stworzenie – czy to ujęte w Boga, sensowny kosmos, czy też celową inteligencję – życie sprowadza się do czystej biologii: organizmy konsumują zasoby, konkurują i rozmnażają się, aż do wygaśnięcia. Sens, cel i transcendencja stają się iluzjami lub w najlepszym razie produktami ubocznymi ewolucji. W takim kosmosie to, co namacalne i mierzalne, naturalnie zyskuje pierwszeństwo. Pieniądze, dobra materialne, status i przyjemność stają się miarą udanego życia. Niewidzialne wymiary – miłość, wierność, współczucie, piękno, odwaga moralna – tracą nad nami kontrolę.
Konsekwencje rozchodzą się kaskadowo. Jeśli życie jest z natury materialne, rodzina i relacje tracą swój święty ciężar. Stają się one opcjonalnymi układami, cenionymi jedynie o tyle, o ile zapewniają wygodę lub przyjemność. A jednak to właśnie w tych więziach dusza najpełniej przebywa: w niewidzialnych realiach zaangażowania, szacunku, otwartości i wspólnego cierpienia.
Kiedy priorytetowo traktujemy to, co fizyczne, a nie to, co relacyjne, podważamy samo podłoże sensu. Życie nastawione na dobro, troskę o innych i łagodzenie cierpienia wydaje się bezcelowe, gdy najwyższym dobrem jest zdobywanie dóbr materialnych. Bez wiary w coś większego niż świat fizyczny (jak Bóg, sensowny wszechświat czy wyższy cel), ludzie przestają odczuwać głęboki powód, by postępować etycznie i moralnie. Po co poświęcać się dla bliźniego, obcego czy przyszłych pokoleń, skoro ostatecznie nic nie ma znaczenia poza ciałem i jego pragnieniami?
Im bardziej oddalamy się od świadomej relacji z przesiąkniętą duszą twórczością i więzią, tym bardziej się rozpadamy. Społeczność rozpływa się w materialistycznym narcyzmie. Praca traci swoją godność jako powołanie i staje się jedynie pracą. Sztuka, architektura i przedmioty codziennego użytku stają się coraz brzydsze i bardziej jednorazowe. Otaczamy się artefaktami, które utrudniają odczuwanie duszy i zastanawiamy się, dlaczego czujemy się puści.
Niedożywiona dusza zaczyna wyrażać swoje zaniedbanie poprzez cień: uzależnienie, rozpacz, okrucieństwo i nihilizm. Jak przypomina nam myśl Junga, to, co nieświadome, nie znika – ono wybucha.
W swej istocie diagnoza ta jest zgodna z głęboką zasadą duchową, często przedstawianą jako: Nic rzeczywistego nie może być zagrożone. Nic nierzeczywistego nie istnieje. Jest to fundamentalna nauka Kursu Cudów (A Course in Miracles, ACIM), duchowego tekstu opublikowanego w 1976 roku. Została ona podyktowana psycholog Helen Schucman, która twierdziła, że był to wewnętrzny głos pochodzący od Jezusa. Wers ten podsumowuje główną ideę Kursu: tylko to, co pochodzi od Boga/miłości/ducha, jest prawdziwie rzeczywiste i wieczne; wszystko inne (strach, ego, świat materialny) jest iluzją.
Projekt materialistyczny, pomimo wszystkich swoich błyskotliwych osiągnięć, opiera się na nierzeczywistości – iluzji, że sens jest drugorzędny, że dusza to przesąd, a miłość i cel to jedynie produkty uboczne materii. Te nierzeczywiste fundamenty nie są w stanie podtrzymać rozkwitającej kultury. Są zagrożone przez własną pustkę, a to z kolei zagraża nam.
Odwrócenie tego zaćmienia nie wymaga odrzucenia technologii ani powrotu do przednowoczesnych trudności. Wymaga ponownego oszacowania wartości. Musimy świadomie przywrócić świadomość duszy obecnej we wszystkim, zwracając szczególną uwagę na te drogi – naturę i ludzkie dzieło – poprzez które najłatwiej odczuwamy żywą obecność Boga.
Zaczyna się to od małych aktów: wyboru rękodzieła, kiedy to możliwe, spędzania czasu na łonie natury, głębokiego inwestowania w rodzinę i społeczność, ukierunkowania naszego celu na służbę i rozwój duszy oraz odzyskania poczucia sacrum w stworzonym świecie. Kontynuuje się to poprzez odnowę kulturową: wspieranie artystów, rzemieślników i budowniczych, którzy wypełniają swoją pracę obecnością; kształcenie w kierunku mądrości, a nie tylko użyteczności; oraz pielęgnowanie życia wewnętrznego poprzez refleksję, marzenia, relacje i etyczną praktykę.
Ludzkość nie rozpada się tylko pod wpływem sił zewnętrznych. Rozpada się, gdy zapominamy, kim jesteśmy – ucieleśnionymi duszami poruszającymi się po pełnym znaczenia kosmosie, a nie zwykłymi konsumentami w stworzonej przez maszyny próżni. Krzesło produkowane masowo może bujać się tak samo, ale ręcznie wykonane łatwiej przenosi żywy ślad innego serca, a przez to boskości.
Tylko jedno karmi to, co prawdziwie trwa. Przed nami pozostaje wybór: czy będziemy cenić to, co realne, czy nadal budować nasz świat z tego, co nierealne? Los duszy ludzkości wisi na włosku.
Katakumbowe życie chrześcijan – praktykujących religię w ukryciu przed wrogim światem – kojarzy nam się z zamierzchłą starożytnością. A jednak katolicka wiara musiała przetrwać w konspiracji w znacznie bliższych nam czasach. Rewolucja francuska zmusiła duchownych do potajemnej katechizacji i sprawowania sakramentów w sekrecie przed bezbożną władzą. Kluczem do ich powodzenia była pomoc wiernych świeckich, którzy nie szczędzili ofiar, by religia objawiona przetrwała. Historia odwagi niepokornych kapłanów i laikatu w czasach dechrystianizacji to świadectwo miłości do Chrystusa; miłości, która przerasta strach przed państwem. Ludzie ci dowiedli, że siła wiary nie bierze się ani z okoliczności kulturowych, ani z jej społecznego znaczenia. Być może to za sprawą tego poruszającego testamentu Napoleon Bonaparte w skrusze wyznał swoje grzechy i wrócił do Kościoła.
Krwawa dechrystianizacja Francji była jednym ze znaków rozpoznawczych rewolucji francuskiej. W końcu nienawiścią do chrześcijaństwa zdecydowanie epatował Wolter i inni ideologowie, którzy nazywając się filozofami – rozsiewali agendę buntu wobec tradycyjnego porządku w XVIII-wiecznej Europie.
Walka z Kościołem katolickim rozgorzała na dobre jeszcze przed ostatecznym zniesieniem monarchii i morderstwem Ludwika XVI. Wyrazem tego było uchwalenie Konstytucji Cywilnej Kleru przez rewolucyjną Konstytuantę. Dokument miał stać się ustrojową zasadą regulującą status Kościoła we Francji. Wprowadzał przy tym rozstrzygnięcia zgoła niedopuszczalne, m.in. zasadę wybieralności duchownych przez świeckie społeczeństwo. Samowolnie zmieniał też strukturę diecezji, a ostatecznie zmuszał duchowieństwo do wierności raczej władzy państwowej niż duchownej.
Zróbmy to razem!
25 zł
50 zł
100 zł
200 zł
500 zł
Papież Pius VI zaprotestował zdecydowanie przeciwko Konstytucji i działaniom francuskiego Zgromadzenia Narodowego. Po konsultacji z kardynałami i biskupami Francji zadeklarował w bulli Charitas, że nie tylko biskupowi i księżom, ale żadnemu nawet katolikowi nie przystoi zgodzić się na podobne założenia – z natury błędne i schizmatyckie.
To nie jedyny raz, kiedy Ojciec Święty stanął w obronie Kościoła przeciw rewolucyjnej uzurpacji. Miesiąc wcześniej w ważnym breve Quod Aliquantum Pius VI potępił błędne zasady rewolucjonistów z ich liberalnymi antychrześcijańskimi ideami oraz atakiem na wolność Kościoła.
Postawione wobec takiej rzeczywistości duchowieństwo Francji musiało dokonać jednoznacznego wyboru – stanąć po stronie papieża lub ulec antyklerykalnym wizjom, napędzającym rewolucyjną ideologię. Położenie to wymagało również odwagi od świeckich – szukających szansy na korzystanie z posługi księży, którzy odmówili złożenia sprzecznej z wiarą przysięgi.
Jak doskonale wiadomo, miłość do Kościoła Bożego była w czasach rewolucji okupiona przez wielu najwyższą ceną. Wobec tego ryzyka wybory kleru okazały się poważnie podzielone. W licznych regionach ponad połowa księży odrzuciła konstytucję cywilną. W innych większość złożyła przysięgę – odpadając od zasad wiary i jedności z następcą świętego Piotra – czy to z powodu moralnego zepsucia, czy strachu przed prześladowaniami, czy wreszcie wyznając błędne poglądy, których wcale wśród duchownych Francji tamtego czasu nie brakowało.
Kapłani, którzy nie ugięli się wobec rewolucjonistów, wkrótce otrzymali status „przestępców”. W 1792 roku – gdy rewolucja w pełni okazała swoje diaboliczne oblicze, każdy z nich otrzymał nakaz opuszczenia kraju w ciągu 14 dni…
Tysiące księży szukało bezpiecznego schronienia i szansy na kontynuację posługi w pobliskich krajach. Wielu jednak mimo groźby śmierci zostało w ojczyźnie – ta zaś przybrała oblicze antychrześcijańskiej republiki. W dawnych kościołach sprawowano bałwochwalczy „kult Rozumu”.
Tajna posługa
Jedną z chwalebnych postaci w tamtym czasie okazał się ksiądz Louis Joseph Colmar – późniejszy biskup i przeciwnik promocji liberalnych błędów wśród kleru jego diecezji.
Ks. Colmar przyjął święcenia kapłańskie na kilka lat przed tym, jak rewolucyjne wrzenie na dobre zmieniło oblicze Francji. Od 1783 roku jako duchowny prowadził gorliwą pracę duszpasterską, poświęcając się licznym rodzajom posługi. Antychrześcijańska rewolucja na trwałe zmieniła jego pracę, wymuszając przejście do konspiracji. Dzięki odrobinie sprytu i odwagi oraz przyjaźni z ofiarnymi świeckimi, kapłan przez lata sprawował sakramenty i nauczał w historycznym sercu Alzacji. Nigdy nie został ujęty przez prześladowców.
Od 1792 roku duchowny przemierzał miasto w najróżniejszych przebraniach, sięgając po stroje czasem piekarza, czasem węglarza, czasem sługi. Szansę na kontynuację posługi zapewniła mu sieć bliskich wiernych, w których posiadłościach znajdował ukrycie oraz miejsce do instruowania wiernych, potajemnego sprawowania sakramentów i ofiary Mszy świętej.
Kluczową rolę w otoczeniu duchownego odgrywały dwie kobiety, które kapłan poznał w ramach prowadzonej przez siebie działalności charytatywnej. Domostwo jednej z nich, Marie Therese Brek, stało się w latach rewolucyjnego terroru prawdziwym centrum życia religijnego. O. Colmar sprawował w nim potajemnie Msze święte, prowadził spotkania z wiernymi, a zaufanej młodzieży udzielano tam katechezy i przygotowywano do sakramentów świętych.
Obok pani domu kluczową rolę we wsparciu posługi O. Colmara odegrała Marie Madeleine Louise Humann – będąca również jego córką duchową. Wobec trudnej sytuacji rodzinnej pani Brek, dysponująca rzadkim jak na swoją płeć wykształceniem druga z kobiet dbała o edukację jej dzieci.
Z czasem ksiądz Colmar zadzierzgnął z obiema kobietami szczerą przyjaźń, dzięki której w czasach prześladowań mógł pełnić zbawienną posługę.
Po latach ukrytej działalności w 1797 roku cała trójka zawiązała nawet szczególnego rodzaju porozumienie, znane jako Pakt z Turkenstein – od zamku, w którym doszło do ślubowania.
Tę podupadłą nieruchomość Therese Brek przez krótki okres dzierżawiła. W zaciszu warowni konspiratorzy znaleźli okazję do chwili wytchnienia i życia przepełnionego modlitewnym spokojem. Tam poprzysięgli wspierać się w dziełach miłosierdzia i edukacji religijnej młodzieży, chcąc zachować chrześcijańskie świadectwo wiary i naukę religii w realiach zlaicyzowanej i antychrześcijańskiej Francji.
Jednak czas wrogiej tyranii nie trwał od tamtej chwili długo. Po dojściu do władzy Napoleona i odejściu dyrektoriatu sytuacja księdza Colmara zmieniła się diametralnie. Jako postać zasłużona dla utrzymania wiary w Strasbourgu został on mianowany biskupem Moguncji.
Louise Humann pozostała znaną i cenioną mieszczanką. Odegrała też kluczową rolę w głośnym nawróceniu na katolicyzm Theodora Ratisbonne, który właśnie za jej wsparciem, w tajemnicy przed gminą żydowską pobierał nauki podstaw katolickiej wiary. Z jej też rąk – ze względu na sekretny charakter ceremonii – otrzymał sakrament chrztu.
Biskup Colmar z kolei gorliwie pracował na rzecz odbudowy zdewastowanej przez rewolucję diecezji. Doświadczony w oporze przeciw antychrześcijańskiej rewolcie pasterz pozostał zdeterminowanym przeciwnikiem oświeceniowych błędów religijnych, zwalczając ich ekspansję wśród kleru.
O ile ksiądz Colmar z powodzeniem utrzymał sakramentalną praktykę i naukę wiary wśród wiernych Strasburga, o tyle inny duchowny – ks. Jacques Linsolas – stanął w Lyonie na czele całej konspiracyjnej sieci kościelnej, działającej na brawurową wręcz skalę. Doprowadził tajną samoorganizację katolików do perfekcji, umożliwiając przetrwanie wiary po pacyfikacji miasta przez rewolucjonistów. Struktury tego „spisku” wyrosły z obecnych już tam wcześniej stowarzyszeń religijnych oraz grup młodzieży męskiej i żeńskiej, nad którymi opiekę ks. Linsolas sprawował jeszcze przed rewolucją. Skupiona wokół kapłana formacja nie tylko konspiracyjnie utrzymywała kult. Kolportowała też wśród duchownych i wiernych ortodoksyjne broszury. Ukrywała i wspierała finansowo wyjętych spod prawa prawowiernych duchownych.
Tak szeroka działalność była możliwa dzięki przemyślanej strukturze organizacyjnej. Zgodnie z zamysłem księdza Linsolasa, członkowie ruchu oporu wcale nie znali się między sobą, poza najbliższymi współpracownikami. Nie byli też wtajemniczeni w całość działania organizacji. Procedury rekrutacji były tajne. Skutecznie ograniczało to ryzyko masowej dekonspiracji.
Kluczowym ośrodkiem ruchu była księgarnia wdowy Rusand, gdzie Linsolas prowadził tajne konferencje dla kleru. Pod nosem rewolucjonistów sieć rozprowadzała również za pomocą „poczty pantoflowej” krytyczne wobec rewolucji papieskie breve. Te i inne pisma sprzedawano za niewielką sumę. Zgromadzone zyski zasilały kasę, z której opłacano działalność niepokornych duchownych.
By zapewnić ciągłość życia sakramentalnego, członkowie konspiracji Linsolasa zbudowali prawdziwy podziemny system religijny. Opierał się on na sprawowaniu sakramentów w zaciszu domostw wiernych oraz organizowaniu bezpiecznych kryjówek dla duchownych. Co chyba najbardziej imponujące, lyońskim katolikom udało się dzięki dyscyplinie zachować nawet trening seminaryjny kandydatów do kapłaństwa na zasadach utajnionego uniwersytetu latającego.
Ojciec Linsolas nie tylko dzielnie ocalał wiarę w realiach rewolucyjnego terroru. Po jego ustaniu aktywnie sprzeciwiał się również powrotowi do posługi w Kościele tych duchownych, którzy w czasach rewolucji złożyli przysięgę. Jako postać niewygodna został aresztowany przez Napoleona. Przez dwa lata pozostawał więźniem, by potem zostać wydalonym z kraju.
Więźniowie, którzy nawrócili Napoleona?
Dzieje katolickiej konspiracji w czasach rewolucyjnej Francji to poruszający testament miłości do Chrystusa i Jego Kościoła mimo nienawiści świata. To świadectwo pokazuje, jak błędna jest myśl, że źródłem znaczenia religii jest jej rola społeczna oraz związek z doczesną władzą. Chrześcijaństwo potrafi trwać i z dala od tronu i wbrew niemu – bo to nie świeckie panowanie ani nawet nie okoliczności kulturowe są źródłem jego siły – ale miłość Syna Bożego. Przekonał się o tym… Napoleon Bonaparte.
Przez lata francuski cesarz próbował wszak podporządkować sobie Kościół, instrumentalnie obchodząc się z religią. Wyrazem tego faktu było m.in uwięzienie księdza Jacquesa Linsolasa czy pojmanie samego Ojca Świętego. A jednak po latach, przed śmiercią, wielki francuski cesarz uklęknął u konfesjonału i pojednał się z Kościołem.
Nawrócenie przeżyć miał na Wyspie Świętej Heleny. Wydarzenie to w sposób arcyciekawy opisał św. Józef Sebastian Pelczar. Według wybitnego polskiego pasterza, Napoleon miał wyznać: „Jezus Chrystus żąda miłości ludzkiej, a więc tego, co najtrudniej można osiągnąć. On tego wymaga i to otrzymuje. Z tego wnioskuję, że jest Bogiem (…) On rozpala ogień miłości, od której umiera miłość własna, górująca nad każdą inną miłością… Często o tym myślałem i to jest właśnie to, co podziwiam i co jest dla mnie absolutnym dowodem bóstwa Chrystusowego. (…) Jakaż przepaść mojej nędzy i królestwa Jezusa Chrystusa, przepowiadanego, miłowanego, wielbionego i żyjącego na całym świecie”.
Jak wymowne to słowa w ustach okrytego sławą generała, cesarza, a jednak przecież ostatecznie po ludzku przegranego i opuszczonego. W czym innym Bonaparte mógł odczytać dystans między miłością Francuzów ku niemu, a oddaniem katolików Chrystusowi jeśli nie w tych, którzy mimo prześladowań do końca trwali przy Zbawicielu – jak w więzionym papieżu Piusie VII czy księdzu Linsolasie?
W czasach mojej młodości, czyli w latach 60-tych minionego stu- i tysiąclecia (ale to brzmi!), modne było powiedzonko „myślenie ma przyszłość”. Zawsze, gdy przypominam sobie ówczesne wyobrażenia tego, jak wyglądać będzie nasz świat w roku 2000, to śmiech mnie ogarnia! Ale gdy przypomniałem sobie to powiedzonko o myśleniu i rozejrzałem się wokół siebie, to przeszła mi ochota do śmiechu.
To może wydać się dziwne, ale każdy pobyt w szpitalu jest dla mnie inspirujący. Niestety ostatnio byłem zmuszony spędzić tam sporo czasu. Człek najczęściej leży w wyrku i poza myśleniem nie ma nic lepszego do roboty. Można też obserwować otoczenie. W pokoju był telewizor. Ja sam właściwie telewizji nie oglądam, więc była to okazja do zapoznania się z programem. Ale przede wszystkim była to okazja do obserwacji i oceny tego, co najczęściej jest oglądane. I to był to szok! Nie spodziewałem się żadnych wyżyn intelektualnych, ale to, co zobaczyłem, określić można jedynie jednym słowem: prymitywizm!
Ale prawdziwe przerażenie przyszło po próbach wyjaśnienia ludziom co właściwie oglądają. Równie dobrze mogłem mówić do telewizora! Te wszystkie doświadczenia zainspirowały mnie do napisania poniższego tekstu. Przyznaję, nie wszystko to moje obserwacje i przemyślenia. Bo taki mądry to ja już nie jestem! To zlepek wielu przeczytanych i „przetrawionych” tekstów, cytatów filozofów (z twórczością niektórych nie zawsze się zgadzam) oraz własnych obserwacji i przemyśleń, które częściowo wziąłem z moich napisanych już wcześniej tekstów.
Nieraz pisałem już o przerażającej głupocie obecnych elit politycznych. Nawet Tucker Carlson pytał Putina, czy mu to nie przeszkadza w rozmowach z nimi. Ale nie lepiej jest z ogółem społeczeństw. Czy jest to proces sterowany? Niektórzy mówią, że tak i jest to efekt postmodernizmu. Osobiście sądzę, że jest to proces spontaniczny, który powstał samoistnie, ale jest korzystny dla prawdziwych kręgów rządzących, więc nikt mu nie przeciwdziała. Poza tym jest wygodny dla społeczeństwa i dlatego jest powszechnie i nieświadomie akceptowany. Ale jest to także proces cywilizacyjny.
W historii każdej cywilizacji istnieje konkretny moment, w którym krytyczne myślenie przestaje być cenione i zamiast tego traktowane jest jako patologia społeczna. Nie jest to głośny upadek. Jest to proces cichy, stopniowy i akceptowany jako postęp. Współczesne społeczeństwo przechodzi właśnie przez ten moment, ale z jedną szczególną brutalną cechą. Po raz pierwszy w historii ludzkości głupota nie jest wynikiem braku dostępu do wiedzy, ale bezpośrednim skutkiem jej nadmiaru. Żyjemy w epoce, w której miliardy ludzi noszą w kieszeniach całe biblioteki, a mimo to wybierają intelektualną przeciętność jako sposób na życie. To nie jest przypadek, to architektura. Schopenhauer ostrzegał, że zadaniem człowieka myślącego jest nie tyle dostrzeganie tego, czego nikt nie widział, ile myślenie o tym co widzą wszyscy w sposób, w jaki jeszcze nikt o tym nie pomyślał. Obecnym problemem jest to, że nikt już o niczym nie myśli. Konsumuje się, powtarza i rozpływa się w jednolitej masie gotowych opinii.
Śmierć krytycznego myślenia nie była morderstwem. Było to zbiorowe samobójstwo, zamaskowane jako demokratyzacja wiedzy. Krytyczne myślenie nie zniknęło z powodu starzenia się. Zostało systematycznie wyeliminowane, ponieważ stanowi największe zagrożenie dla każdej struktury opartej na przewidywalności zachowań. Kwestionowanie, analizowanie i wstrzymywanie się z natychmiastową oceną to umiejętności, które sprawiają, że dana osoba nie nadaje się do systemów funkcjonujących w oparciu o powtarzalność i konformizm. Prawdziwa inteligencja powoduje tarcia, opóźnienia i opór w mechanizmach społecznych, które zostały zaprojektowane z myślą o ciągłym płynnym działaniu i automatycznych reakcjach.
Spójrzcie na współczesny System nauczania. Dominujący model nie uczy myślenia, ale udzielania odpowiedzi. Istnieje ogromna różnica między tymi dwoma procesami umysłowymi. Myślenie wymaga wątpliwości, wewnętrznej analizy i samodzielnego przemyślenia. Odpowiadanie wymaga jedynie rozpoznawania wzorców i odtwarzania wcześniej ustalonych treści. Masowy system edukacyjny produkuje kompetentnych dawców odpowiedzi, a nie samodzielnych myślicieli. Nie jest to błąd, lecz zamierzony efekt.
Przekształcenie myślenia w zagrożenie ma miejsce na wielu poziomach społecznych. W środowisku biznesowym osoby kwestionujące ustalone procesy są postrzegane jako problematyczne, a nie innowacyjne. W sferze politycznej osoba analizująca sprzeczności w oficjalnych narracjach jest klasyfikowana jako intrygant, a nie analityk. W sferze społecznej osoba, która odmawia natychmiastowego przyłączenia się do zbiorowych spraw, jest postrzegana jako nieczuła, a nie jako rozważna. Społeczna kara za krytykę jest skuteczniejsza niż jakakolwiek formalna cenzura. Nietzsche uznał, że przekonania są więzieniami. Dzisiejsze społeczeństwo zbudowało największy kompleks więzienny w historii ludzkości. Jednak kraty są niewidoczne, ponieważ składają się z niepodważalnych zbiorowych pewników. Kto próbuje uciec, nie jest ścigany siłą, ale wykluczeniem. Ostracyzm społeczny stał się ostatecznym narzędziem neutralizowania krytycznego myślenia.
Podstawowym pytaniem nie jest to, czy ludzie stracili zdolność krytycznego myślenia, ale czy dobrowolnie z niej zrezygnowali w zamian za akceptację i poczucie przynależności. Odpowiedź jest niepokojąca. Zdecydowana większość przedłożyła komfort zbiorowej pewności nad strach przed indywidualną analizą. A to zmienia wszystko w naszym rozumieniu współczesnego upadku intelektualnego. Głupota dominuje nie dlatego, że jest zaraźliwa, ale dlatego, że jest operacyjnie lepsza w złożonych systemach. Społeczeństwo, które nie kwestionuje, nie powoduje tarć. Nie domaga się uzasadnień. Nie wymaga przejrzystości. Nie identyfikuje sprzeczności. Z administracyjnego punktu widzenia brak krytycznego myślenia jest idealnym „smarem” dla funkcjonowania każdej struktury władzy.
Istnieje zasadnicza różnica pojęciowa między ignorancją a głupotą. Ignorancja to brak wiedzy, który można naprawić poprzez edukację. Głupota to aktywna odmowa przetwarzania dostępnych informacji, która nie tylko opiera się korekcie, ale wręcz ją wzmacnia. Dietrich Bonhöfer zidentyfikował to, stwierdzając, że głupota jest bardziej niebezpiecznym wrogiem dobra niż zło. [Oczywiście to głupota, taki pogląd… md] Zauważył, że racjonalne argumenty są bezużyteczne w walce z głupotą, ponieważ głupi nie są otwarci na rozum, ale chronieni przed nim. Funkcjonalność głupoty przejawia się w określonych wzorcach zachowań. Ludzie bez krytycznego myślenia nie doświadczają dysonansu poznawczego, ponieważ nie dostrzegają sprzeczności. Mogą bronić wzajemnie wykluczających się stanowisk, nie dostrzegając żadnej niespójności.
Paradoksalnie ta elastyczność umysłowa sprawia, że są bardziej przystosowani do szybkich zmian narracji. Podążają za nurtem bez oporu i zmieniają zdanie nie poprzez refleksję, ale poprzez aktualizację zbiorowej, narzuconej struktury myślenia. Współczesny system nie potrzebuje błyskotliwych umysłów. Potrzebuje wydajnych procesorów do fragmentarycznych zadań. Ekstremalny podział pracy w sferze intelektualnej stworzył środowisko, w którym nikt nie musi rozumieć całości, a jedynie precyzyjnie wykonywać swoją część. Myślenie o całym systemie jest zbędne, a nawet szkodliwe. Funkcjonalna głupota to taka, która doskonale wykonuje zadanie, nie rozumiejąc jego celu. Jeszcze bardziej niepokojące jest to, że współczesna głupota jest często dobrze poinformowana. Ludzie gromadzą dane, cytują badania, powtarzają statystyki, ale nie potrafią przeprowadzić integracyjnej analizy. Można być jednocześnie dobrze poinformowanym i intelektualnie leniwym. Współczesna głupota nie jest pusta. Jest nasycona nieprzetworzoną treścią.
Nasuwa się pytanie: jeśli głupota jest tak funkcjonalna i korzystna dla utrzymania złożonych systemów, to czy istnieje rzeczywista motywacja, aby z nią walczyć? A może mamy do czynienia z konfiguracją społeczną, w której przeciętność intelektualna jest w rzeczywistości pożądanym stanem równowagi? Prawdziwe myślenie jest żmudne. Wymaga gromadzenia danych, analizy kontekstu, identyfikacji założeń, oceny dowodów, konfrontacji sprzeczności i wstępnej syntezy, która zawsze podlega weryfikacji. Jest to powolny, niewygodny proces, który często kończy się niepewnością. Gotowe opinie oferują coś przeciwnego: natychmiastowe wnioski, bezpośrednią pewność i całkowite uwolnienie od wysiłku poznawczego.
Zastąpienie myślenia gotowymi opiniami nie było wynikiem izolowanego lenistwa intelektualnego. Było ono wynikiem strukturalnej transformacji sposobu dystrybucji i konsumpcji informacji. Platformy cyfrowe nie sprzedają informacji, sprzedają pozycjonowanie. Każdy złożony temat jest sprowadzany do dwóch lub trzech jasno określonych, antagonistycznych stanowisk. Użytkownik nie musi zastanawiać się nad tematem, a jedynie wybrać swoją drużynę. Ten plemienny model opinii eliminuje najważniejszy obszar krytycznego myślenia, jakim jest niejednoznaczność. Złożone kwestie mają wiele warstw i niuansów. Sprowadzanie ich do uproszczonych systemów binarnych niweczy możliwość prawdziwego zrozumienia.
Jednak prawdziwe zrozumienie nie jest celem. Celem jest szybka identyfikacja grupy. Opinie działają jak mundury. Służą one do identyfikacji, kto należy do jakiej grupy, a nie do odzwierciedlenia prawdziwego zrozumienia rzeczywistości. Schopenhauer zauważył, że im bardziej ograniczona jest wiedza człowieka, tym silniejsze są jego przekonania. Współczesne społeczeństwo potwierdza to na skalę przemysłową. Ludzie posiadający powierzchowną wiedzę na każdy temat wykazują się pewnością, która jest odwrotnie proporcjonalna do ich rzeczywistego stanu wiedzy. Dynamika ta tworzy środowisko, w którym głośne wypowiedzi zastępują dobre argumenty, a powtarzanie zastępuje dowody.
Najbardziej znamiennym zjawiskiem jest szybkość, z jaką kształtują się opinie. W ciągu kilku sekund po wydarzeniu miliony ludzi zajmują już zdecydowane stanowisko. Brak czasu na odpowiednią analizę pokazuje, że opinie nie są kształtowane, lecz rozpoznawane. Osoba identyfikuje kategorię plemienną, do której pasuje dane wydarzenie, i automatycznie przyjmuje kompletny pakiet stanowisk związanych z tą grupą. Wynikająca z tego architektura umysłu jest brutalnie uboga. Jednostki tracą zdolność do niezależnego myślenia, ponieważ każda opinia jest nieodłącznie związana z całym pakietem. Zajęcie stanowiska A w konkretnej sprawie automatycznie wymusza zajęcie stanowiska B, C i D w zupełnie innych sprawach. Myślenie przestaje być indywidualne i staje się jedynie operacją wyboru spośród gotowych katalogów światopoglądów.
Pozostaje pytanie: czy możliwe jest odzyskanie zdolności prawdziwego myślenia w strukturze społecznej, która nagradza natychmiastową zgodę i karze opóźnioną refleksję? A może zdolność ta stała się ewolucyjnie niekorzystna we współczesnym środowisku informacyjnym? Założenie oświecenia było proste: wiedza wyzwala. Im więcej informacji byłoby dostępnych, tym bardziej oświecona byłaby ludność. Współczesna rzeczywistość całkowicie obaliła tę tezę. Nigdy wcześniej nie było tak łatwego dostępu do tak dużej ilości informacji, a jednocześnie nigdy wcześniej krytyczne myślenie nie było tak rzadkie. Problemem nie był brak informacji. Problemem był i nadal jest brak umiejętności odpowiedniego ich przetwarzania. Nadmiar informacji powoduje specyficzne zjawisko. Paraliż analityczny, po którym następuje mentalna kapitulacja. W obliczu niemożliwej do ogarnięcia ilości sprzecznych danych na każdy temat umysł nie jest w stanie przetworzyć, ocenić i zsyntetyzować informacji. Naturalną reakcją nie jest intensyfikacja wysiłków analitycznych, ale całkowite zaniechanie ich. Osoba wybiera źródło, które rezonuje emocjonalnie, i przekazuje mu całą funkcję krytyczną. Outsourcing myślenia pod pozorem badań.
Rozdrobnienie informacji jest jeszcze bardziej destrukcyjne niż jej ilość. Informacje docierają do nas w niepowiązanych fragmentach, bez kontekstu, bez logicznego porządku, bez hierarchii znaczenia. Każdy fragment z równą intensywnością walczy o uwagę. Ludzki mózg nie został stworzony do przetwarzania tego rodzaju strumienia informacji. W rezultacie informacje przestają być surowcem dla wiedzy, a stają się jedynie ciągłym szumem w tle.
Istnieje zasadnicza różnica między dostępem do informacji a umiejętnością przekształcenia ich w wiedzę. Wiedza wymaga integracji, a nie gromadzenia. Wymaga konfrontacji nowych danych z istniejącymi strukturami koncepcyjnymi, identyfikacji i rozwiązywania sprzeczności oraz rozpoznawania wzorców poprzez izolowane przypadki. Proces ten nie przebiega automatycznie. Bez aktywnego krytycznego myślenia informacje pozostają w stanie surowym.
Najniebezpieczniejszym współczesnym złudzeniem jest mylenie znajomości tematu z jego zrozumieniem. Ludzie, którzy wielokrotnie mają kontakt z określonymi tematami, rozwijają poczucie wiedzy, nie analizując ich nigdy dogłębnie. Widzieli ten temat dziesiątki razy, brali udział w powierzchownych dyskusjach, dzielili się powiązanymi treściami. To tworzy fałszywe poczucie wiedzy eksperckiej. Mylą ekspozycję z nauką. Najbardziej niepokojące jest to, że nadmiar informacji nie tylko nie kształtuje, ale aktywnie deformuje. Ciągła ekspozycja na fragmentaryczne treści trenuje umysł do coraz bardziej powierzchownego przetwarzania informacji. Zdolność do długotrwałej koncentracji zanika, a tolerancja dla złożonych argumentacji znika. Pozostaje umysł, który jest wyszkolony do konsumowania nieskończonej liczby fragmentarycznych treści, ale całkowicie niezdolny do przetwarzania skomplikowanego tekstu.
Prawdziwym pytaniem nie jest to, jak radzić sobie z nadmiarem informacji, ale czy nadal istnieje zbiorowa zdolność umysłowa do odróżniania istotnych informacji od szumu, wiarygodnych danych od manipulacji, dogłębnej analizy od powierzchownych opinii. A jeśli ta zdolność została utracona, co to oznacza dla możliwości powstania prawdziwie świadomego społeczeństwa? Najpotężniejszą siłą kształtującą ludzkie zachowania nie jest poszukiwanie prawdy, ale potrzeba przynależności. Ludzie są zwierzętami społecznymi, a ostracyzm stanowi dla nich głębokie zagrożenie egzystencjalne. Dynamika ta wywiera stałą presję na konformizm, a krytyczne myślenie jest naturalnym wrogiem konformizmu, ponieważ powoduje odmienność. Krytyczne myślenie o każdej złożonej kwestii nieuchronnie prowadzi do wniosków odbiegających od ustalonych stanowisk grupowych. Stawia to jednostkę przed brutalnym wyborem: albo podtrzymać wynik swojej analizy i ryzykować wykluczenie społeczne, albo zrezygnować z własnych wniosków i przyjąć stanowisko grupy. Zdecydowana większość wybiera przynależność zamiast intelektualnej uczciwości i robi to nieświadomie, racjonalizując później konformizm jako wynik własnej analizy. Nagroda za powtarzanie jest natychmiastowa i namacalna. Kto powiela dominujące opinie grupy, otrzymuje natychmiastowe potwierdzenie, uznanie społeczne, szacunek, przyjęcie do kręgów wpływowych. Nagrodą za krytyczne myślenie jest często coś przeciwnego: kwestionowanie, nieufność, stygmatyzacja i wykluczenie. Z emocjonalnego punktu widzenia wyboru kosztów i korzyści wybór jest oczywisty.
Problem polega na tym, że ten powtarzany miliony razy wybór tworzy intelektualnie jałowe społeczeństwo. Istnieje specyficzne zjawisko, które przyspiesza ten proces. Efekt kaskady popularności. Kiedy dana idea zyskuje początkowo popularność w grupie, staje się coraz bardziej obecna w dyskusjach. Ta zwiększona obecność tworzy iluzję konsensusu. Skłania to poszczególnych członków do zajęcia stanowiska, nawet bez własnej analizy. Proces ten napędza się sam, aż różnice zdań stają się społecznie niemożliwe, nie poprzez wyraźny przymus, ale poprzez niewidzialną presję konformizmu. Współczesny trybalizm wzmocnił ten wzorzec do bezprecedensowego poziomu. Tożsamość osobista stała się nierozerwalnie związana z tożsamością grupową. Kwestionowanie stanowiska grupy nie jest postrzegane jako ćwiczenie intelektualne, ale jako zdrada tożsamości.
Osoba, która krytycznie podchodzi do dogmatów grupowych, nie tylko się z nimi nie zgadza, ale także odrzuca własną tożsamość. Tworzy to barierę psychologiczną, która dla niezależnego myślenia jest niemal nie do pokonania. Co więcej, powtarzanie zapewnia ulgę poznawczą. Myślenie jest męczące. Wymaga znacznej aktywności umysłowej. Powtarzanie jest automatyczne, nie wymaga wysiłku. W społeczeństwie, które maksymalizuje wymagania poznawcze we wszystkich dziedzinach życia, oszczędność energii wynikająca z powtarzania jest kusząca. Przeniesienie myślenia na grupę uwalnia zasoby umysłowe do innych zadań. Jest to strategia efektywności, a niekoniecznie świadoma głupota. Pytanie pozostaje bez odpowiedzi.
Czy możliwe jest stworzenie struktur społecznych, które nagradzają krytyczne myślenie zamiast je karać? Czy też dynamika plemienna nieuchronnie faworyzuje konformizm ponad indywidualną analizę, sprawiając, że zbiorowy upadek intelektualny staje się nie historycznym przypadkiem, ale powtarzającym się wzorcem?
Śmierć krytycznego myślenia nie była wynikiem zewnętrznego spisku, który został narzucony niewinnej ludzkości. Było to dobrowolne zrzeczenie się umiejętności, której utrzymanie wymaga ciągłego wysiłku. Krytyczne myślenie jest bolesne, ponieważ zmusza do konfrontacji z wewnętrznymi sprzecznościami, wymaga weryfikacji wygodnych przekonań i nie daje ostatecznych pewników. Głupota oferuje coś przeciwnego: natychmiastowy komfort, niezachwianą pewność i uwolnienie od odpowiedzialności intelektualnej. Istnieje brutalna prawda dotycząca świadomości. Nie jest to stan naturalny. Jest to osiągnięcie, którego należy aktywnie bronić.
Naturalnym stanem ludzkiego umysłu jest odruchowość, plemienność oraz kierowanie się emocjami i przynależnością. Krytyczne myślenie jest wyższą funkcją, która pojawia się tylko wtedy, gdy jest świadomie kultywowana i utrzymywana wysiłkiem. W przypadku braku tego wysiłku umysł naturalnie powraca do prymitywnych wzorców przetwarzania informacji. Współczesna głupota ma specyficzną cechę. Często jest maskowana jako wyrafinowanie. Ludzie powtarzają skomplikowane terminy, cytują statystyki, powołują się na autorytety. Wydają się być pogrążeni w głębokich rozmyślaniach. Jednak analiza ujawnia całkowity brak krytycznego myślenia. Jest to popis inteligencji bez prawdziwej treści intelektualnej, być może bardziej niebezpieczny niż domniemana ignorancja, ponieważ tworzy iluzję zrozumienia. Odpowiedzialności za zbiorowy upadek intelektualny nie można w całości zrzucić na systemy zewnętrzne. Każda osoba codziennie staje przed wyborem, ile wysiłku poświęcić prawdziwemu myśleniu, a ile akceptacji gotowych wniosków. Każda osoba decyduje, czy będzie weryfikować przesłanki, czy tylko konsumować wnioski. Te skumulowane mikrodecyzje determinują, czy społeczeństwo zachowa swoją zdolność krytycznego myślenia, czy też pogrąży się w powszechnej przeciętności. Nietzsche ostrzegał, że człowiek woli raczej chcieć nicość, niż niczego nie chcieć. [trudne zdanie, niełatwo je zrozumieć i trudno przetłumaczyć; w oryginale: „denn der Mensch will lieber noch das Nichts wollen als nicht wollen” i pochodzi z dzieła Friedricha Nietzschego Zur Genealogie der Moral (Z genealogii moralności).]
Współczesne społeczeństwo potwierdza to, wybierając fałszywe pewniki zamiast szczerej niepewności. Woli każdą definitywną narrację, bez względu na to, jak absurdalna, od niewygodnego przyznania, że na niektóre pytania nie ma prostych odpowiedzi. Ta ucieczka od złożoności jest ucieczką od rzeczywistości na rzecz pocieszającej fikcji. Droga powrotna nie jest tajemnicą. Wymaga przywrócenia określonych nawyków myślowych, zawieszenia natychmiastowej oceny, aktywnego poszukiwania sprzecznych perspektyw, weryfikacji własnych założeń, tolerancji wobec niejednoznaczności, przyznania się do niewiedzy tam, gdzie ona istnieje. Nawyki te nie są ani naturalne, ani wygodne. Są bolesne i kosztowne społecznie, ale stanowią jedyną obronę przed całkowitą śmiercią myślenia. Ostatecznym pytaniem nie jest to, czy społeczeństwo zdecyduje się ożywić krytyczne myślenie, ale czy poszczególne osoby będą miały odwagę to zrobić, nawet jeśli wszyscy wokół nich wybiorą wygodną przeciętność. Ponieważ zbiorową głupotę można pokonać jedynie poprzez indywidualną jasność umysłu, powtarzaną wystarczająco często, aby osiągnąć masę krytyczną. Jest to walka, którą każdy umysł musi najpierw stoczyć samodzielnie.
A więc jedyne, co nam pozostaje, to po raz kolejny powtórzyć maksymę Młynarskiego:
Aleksandr Dugin twierdzi, że oficjalne uznanie przez Rosję wojny ze zbiorowością Zachodu stanowi kluczowy punkt zwrotny, który zmieni politykę, społeczeństwo i postrzeganie konfliktu w kraju.
Wywiad z Aleksandrem Duginem w programie telewizji Sputnik „Eskalacja” .
Moderator: Nadajemy na żywo w Radiu Sputnik. Michaił Alimow jest z nami w studiu. Dzień dobry, drodzy słuchacze.
To audycja „Eskalacja” z filozofem Aleksandrem Duginem. Niedawno Dmitrij Pieskow, rzecznik prasowy prezydenta Rosji, wygłosił niezwykle symboliczne i ważne oświadczenie: powiedział, że „Specjalna Operacja Wojskowa” [SMO] przerodziła się w prawdziwą wojnę, ponieważ „kilka stolic europejskich, a niestety także Waszyngton, stoi za Kijowem”. To dosłowny cytat. Aleksandrze Duginie, proszę, powiedz nam: W którym momencie nastąpiła ta zmiana? Przecież stolice europejskie niemal natychmiast zaangażowały się w ten proces.
Alexander Dugin: Myślę, że ta transformacja – o której mówimy, a o której wspomniał rzecznik prasowy prezydenta – dokonała się przede wszystkim w naszych umysłach. Wcześniej rozumieliśmy „Specjalną Operację Wojskową” jako środek techniczny mający na celu złagodzenie agresywnych planów Zachodu. Miała być prowadzona lokalnie, w ograniczonym zakresie regionalnym i pod pełną kontrolą ryzyka eskalacji. Operacja Specjalnego Operacji Wojskowej musiała zostać przeprowadzona szybko i skutecznie, i zakończyć się stosunkowo szybko. Następnie mieliśmy rozpocząć normalizację stosunków z Zachodem, co mogło zająć trochę czasu. Na początku Operacji Specjalnego Operacji Wojskowej celem było zabezpieczenie naszej suwerenności politycznej w istniejącym, zjednoczonym świecie globalnym – czyli zachodnim – którego legitymację w dużej mierze uznawaliśmy. Mieliśmy po prostu rozszerzyć zakres naszej niezależności i wzmocnić nasze znaczenie w ogólnym porządku światowym, nie rzucając bezpośredniego wyzwania Zachodowi, nie wdając się z nim w wojnę i nie prowokując go do otwartego konfliktu. Zadanie było ograniczone: zmienić lokalną konfigurację naszej obecności na obszarze postsowieckim poprzez przejęcie kontroli nad tym, co zdecydowanie uważaliśmy za naszą strefę wpływów. Zakładano, że można to osiągnąć środkami technicznymi, bez całkowitego zerwania z Zachodem.
Moim zdaniem, taka była wstępna ocena. Nie ma sensu dziś dyskutować, czy była słuszna – okazała się błędna. Sam plan mógł być dobrze przemyślany, ale jego realizacja potoczyła się inaczej. Stało się, stało się. Kluczowe jest to, że nie udało nam się zdobyć Kijowa w maju 2022 roku. Byliśmy w Hostomlu, tuż u progu miasta, ale z wielu powodów nie mogliśmy go zdobyć – i tym samym pierwotny plan się wyczerpał.
Od tego momentu pojawiła się nowa sytuacja i nowa rzeczywistość. „Specjalna operacja wojskowa” nie była już specjalną operacją wojskową – to znaczy czymś technicznym, lokalnym, regionalnym, szybkim i skutecznym. Logika takiej operacji jest prosta: szybko osiąga się coś trudnego i nieprzyjemnego, a następnie przez długi czas łagodzi się negatywne konsekwencje za pomocą działań dyplomatycznych. Ale wszystko potoczyło się inaczej.
„Specjalna Operacja Wojskowa” zakończyła się naszym wycofaniem z Kijowa, a wiosną 2022 roku w zasadzie rozpoczęła się wojna. Zachód, który najwyraźniej wierzył, że szybko zdobędziemy przewagę w tej operacji, nie mógł uwierzyć własnym oczom. Nie mógł uwierzyć, że Ukraina się utrzymała – i w końcu pogrążył się w konflikcie. Od tego momentu jesteśmy w stanie wojny.
Jednak gdy specjalna operacja wojskowa zakończyła się niepowodzeniem w wyniku blitzkriegu i wybuchła wojna, wymagało to bardzo złożonych rozważań nad tym, co się działo, a to zajęło sporo czasu. Pamiętajmy: początkowo wszczynano nawet postępowania karne przeciwko osobom mówiącym o „wojnie”, ponieważ oficjalnie trwała specjalna operacja wojskowa i było to jedyne określenie, którego można było użyć. Każdy, kto użył słowa „wojna”, ponosił natychmiastowe konsekwencje prawne – administracyjne, a czasem nawet karne. Ostatecznie jednak kara za użycie słowa „wojna” w odniesieniu do specjalnej operacji wojskowej na Ukrainie została zniesiona i od tego momentu sytuacja zaczęła się zmieniać. Niemniej jednak minęły kolejne cztery lata, zanim w końcu oficjalnie uznaliśmy rzeczywistość. W końcu rzecznik prasowy prezydenta nie wyraża osobistej opinii – przekazuje opinię prezydenta, a ta opinia jest miarodajna. Innymi słowy, „specjalną operację wojskową” należy teraz nazwać wojną, a zatem to, co dzieje się na Ukrainie, należy rozumieć jako wojnę.
Przez cztery lata nasza świadomość oswajała się z rzeczywistością. Teraz w zasadzie uznaliśmy, że to wojna. Wszystko jest jasne: to wojna. I musimy od razu dodać wyjaśnienie – jak zrobił to Pieskow – że to wojna przeciwko komu właściwie? To nie jest wojna z Ukrainą – to wojna z Zachodem. I ta wojna, jak słusznie zauważył Pieskow słowem „niestety”, toczy się również przeciwko Ameryce, przeciwko Stanom Zjednoczonym, które walczą po przeciwnej stronie, po stronie naszych wrogów – pomimo wszystkich deklaracji i kroków, jakie Trump podjął na początku swojej drugiej kadencji. Tak wygląda sytuacja dzisiaj.
I nasuwa się pytanie: dlaczego ta deklaracja została złożona dzisiaj z taką jasnością, jednoznacznością i nieodwołalnością – że jesteśmy w stanie wojny ze zbiorowością Zachodu?
Moderator: Aby odpowiedzieć na palące pytanie społeczeństwa?
Alexander Dugin: Myślę, że są dwa powody – jeden wewnętrzny i jeden zewnętrzny.
Pierwszym, wewnętrznym powodem jest eskalacja konfliktu, który dotyka obecnie niemal całą populację: ataki dronów na nasze zaplecze, ataki terrorystyczne zbrodniczego reżimu nazistowskiego w Kijowie, problemy z infrastrukturą energetyczną, ostrzał naszych terytoriów, rosnąca liczba ofiar wśród ludności cywilnej i coraz większa liczba osób wciągniętych w wojnę. Oczywiście, ponosimy na froncie mniejsze straty niż wróg – i to prawda. Posuwamy się naprzód – i to również prawda. Jesteśmy w ofensywie i wygrywamy. Ale ponosimy straty: taka jest natura wojny.
Ludzie coraz częściej zadają sobie pytanie: Czy to rzeczywiście „specjalna operacja wojskowa”? Termin „specjalna operacja wojskowa” sugeruje, że zaangażowana jest w nią jedynie bardzo ograniczona część sił zbrojnych – zawodowi żołnierze, należący do tego rodzaju sił zbrojnych. Specjalne operacje wojskowe są prowadzone właśnie przez nich: armię, służby specjalne, wojska wewnętrzne. Ale tutaj to sami ludzie zostali wciągnięci w te wydarzenia. To, że ludność jest wciągana w „specjalną operację wojskową”, jest sprzecznością samą w sobie – z definicji jest to niemożliwe.
Dlatego Pieskow – a w zasadzie prezydent – musiał wyjaśnić ludności, co się dzieje: jesteśmy w stanie wojny. A to zupełnie inna sprawa.
Przez cztery lata używano terminu „specjalna operacja wojskowa” – a teraz powiedziano o tym całkiem otwarcie: to przecież wojna. Wszyscy już rozumieją, że toczy się wojna, ale dopóki słowo to nie pada z samej góry, nie jest ono oficjalnie uznawane za wojnę. Wiele naszych agencji, ministerstw, gubernatorów, sektorów i wielu osób zdawało sobie już sprawę, że to wojna i muszą działać zgodnie z nią. Jednak niektórzy nadal działali zgodnie z logiką „specjalnej operacji wojskowej”. To, co zostało powiedziane, dotyczy wszystkich: wojna to wojna.
Oto wewnętrzna odpowiedź na pytanie, dlaczego to oświadczenie wydano właśnie teraz: Wygląda na to, że milczenie nie było już możliwe. Milczenie byłoby możliwe tylko wtedy, gdybyśmy odnieśli szybkie zwycięstwo i zdobyli Kijów – nie tylko wyzwolili Donbas, ale faktycznie zdobyli Kijów. Wtedy moglibyśmy powiedzieć: To była specjalna operacja wojskowa; okazała się o wiele cięższa, straszniejsza i trudniejsza, niż przewidywaliśmy, ale gratulacje dla wszystkich, medale dla wszystkich – Ukraina jest nasza, specjalna operacja wojskowa zakończona. Ponieważ jednak takiego wyniku wciąż nie widać, pomimo naszej ofensywy, ludzie muszą zostać poinformowani, jaka jest naprawdę sytuacja. A w rzeczywistości jesteśmy w stanie najpoważniejszej wojny – i co więcej, wciąż w jej pierwszej fazie. Wojny przeciwko zbiorowości Zachodu.
To jest pierwsze wyjaśnienie. Teraz drugie. Nasze dowództwo wojskowe i polityczne, władze i służby wywiadowcze – wszyscy, którzy naprawdę rozumieją, co się dzieje – wiedzą, że Zachód nie przygotowuje się do zawieszenia broni ani deeskalacji. Zachód – Unia Europejska, wszystkie państwa NATO, Rutte, sam Sojusz – przygotowuje się do nowej fali działań wojennych przeciwko nam: ataku na Kaliningrad, użycia rakiet i innych naprawdę poważnych środków przeciwko naszemu terytorium. Drony NATO już latają w naszym kierunku nad państwami bałtyckimi. W rzeczywistości nikt na Zachodzie nie zgodzi się na zawieszenie broni; nikt nie zamierza zmniejszyć intensywności eskalacji.
Myśleliśmy, że Trump będzie osobą, która może rozładować sytuację lub przynajmniej odroczyć decydującą konfrontację. Mógł ją nieco opóźnić, ale nie mogliśmy wykorzystać tego wytchnienia. A to opóźnienie nie było poważne – miało charakter czysto deklaratywny i przejawiało się jedynie w ograniczonym zakresie. Zasadniczo ta wojna opiera się na wsparciu wywiadowczym ze strony Stanów Zjednoczonych. To w gruncie rzeczy wojna o inwigilację kosmosu, wojna informacyjna. Bez wsparcia Starlink, bez transmisji danych rozpoznawczych, już dawno zajęlibyśmy Kijów – to nie byłby problem. Ale to właśnie ten nadzór, wykorzystanie amerykańskiego systemu wywiadowczego i amerykańskiej szyfrowanej komunikacji oraz niezwykle skrupulatne monitorowanie naszego terytorium stwarzają główne problemy.
Dlatego Trump, którego Pieskow wymienił na końcu słowem „niestety” i który również jest w to wszystko uwikłany, stanowi najstraszniejszy i decydujący czynnik. Nawet Unia Europejska, z całą swoją znaczną siłą militarną, nie byłaby w stanie prowadzić z nami wojny na pełną skalę bez amerykańskiej bazy danych wywiadowczych i zaawansowanych technologii: odzyskalibyśmy to, co nasze, a następnie przeszlibyśmy do deeskalacji. Jednak obecność „niestety Trumpa”, jak to ujął Pieskow, w tym konstrukcie zmienia wszystko. Cała infrastruktura transmisji danych wywiadowczych pozostaje na swoim miejscu, podczas gdy NATO i Unia Europejska zamierzają jedynie jeszcze bardziej zwiększyć presję na nas.
Kryminalny reżim w Kijowie jest gotowy zrobić wszystko, nawet użyć brudnej bomby. Nie sądzę, żeby to był przypadek, że atakują elektrownię jądrową w Zaporożu. Najwyraźniej coś przygotowują i są zdolni do zadania niszczycielskiego ciosu – w tym spowodowania katastrofy nuklearnej w naszym kraju za pomocą brudnej bomby. Będziemy się oczywiście bronić, ale biorąc pod uwagę jednoznaczne i bezwarunkowe poparcie całego Zachodu dla reżimu w Kijowie, taki scenariusz jest całkowicie możliwy.
Jesteśmy więc dziś w stanie wojny. Ludzie muszą zrozumieć, na czym stoimy, aby mogli zrozumieć sytuację i działać odpowiedzialnie, racjonalnie i obiektywnie w odniesieniu do tego, co się dzieje. Społeczeństwo musi być niewątpliwie przygotowane do wojny – w zasadzie przygotowując się do wielkiej wojny światowej, która w istocie już się rozpoczęła.
Chcielibyśmy zakończyć konflikt, zgodzić się na zawieszenie broni, a nawet pójść na pewne ustępstwa – prezydent powiedział, że zgodziliśmy się na szereg ustępstw w Anchorage. Ale najprawdopodobniej nikt nam już ich nie zaproponuje. Zachód wyczuł krew; zdał sobie sprawę, że naprawdę się z nami skrzyżował, i wszelkie oferty zawieszenia broni, które złoży, będą wynikać właśnie z tego. Niestety, ujawniliśmy wiele słabości – choć dzielnie broniliśmy – ale pokazaliśmy też wiele mocnych stron. Bądźmy obiektywni: niektóre rzeczy poszły nie po naszej myśli. Fakt, że SMO poniosło porażkę jako blitzkrieg, jest w istocie kluczowy. Kiedy to zrozumieli, uznali, że możemy zostać zniszczeni i zasadniczo poszli w tym kierunku. Nie przekonamy ich do zmiany zdania słowami ani pojedynczymi, drobnymi sukcesami taktycznymi.
Stoimy teraz przed prawdziwym testem – wielką i nieuniknioną wojną, której nie chcemy, ale której nie możemy powstrzymać, zapobiec ani uniknąć. Jakiekolwiek ustępstwa, na jakie moglibyśmy się teraz zgodzić, byłyby nie do pogodzenia z dalszym istnieniem Rosji.
Dlatego ta sytuacja nie wydaje mi się nowa: nie pojawiła się dopiero dzisiaj, ale rozwijała się stopniowo. Jeśli weźmiemy pod uwagę drogę, którą już przebyliśmy – drogę wojny – minęły już ponad cztery lata. A ile jeszcze przed nami? Co więcej, nie będziemy musieli działać w warunkach słabnącego napięcia i lepszej sytuacji, ale w warunkach dalszej eskalacji, na którą również nie mamy wpływu. Oni eskalują; możemy próbować deeskalować, ale oni nie słuchają. Nasze czerwone linie zostały zatarte i nie zostaną przywrócone: są zatarte – i już nie istnieją. Ponieważ widzą, że jedynie reagujemy i podejmujemy jedynie ograniczone środki odwetowe, rozumieją, że mogą napędzać eskalację pod własną kontrolą, jednostronnie i w stopniu, jaki uznają za stosowny.
Teraz musimy zrestrukturyzować całe nasze społeczeństwo. Myślę, że aby wygrać tę wojnę, musimy również zrestrukturyzować system polityczny – tymczasowo, oczywiście, w warunkach wojennych.
Z tego można wyciągnąć kilka fundamentalnych wniosków. Ze słów rzecznika prasowego prezydenta, Dmitrija Pieskowa, wynika, że musimy zrestrukturyzować społeczeństwo, gospodarkę i system administracyjny na czas wojny. A konkretnie, na sukcesy wojenne, w których nagradzane są rzeczywiste osiągnięcia – a nie tylko papierkowa robota – a porażki w określonych dziedzinach i zadaniach – w wojsku, gospodarce i systemie administracyjnym – są odpowiednio karane. Nieprzypadkowo wiele zasad zostaje zaostrzonych wraz z wypowiedzeniem wojny. To, co jest dozwolone w czasie pokoju – nawet jeśli może być wtedy szkodliwe – staje się niedopuszczalne w czasie wojny: gdy ludzie są nagradzani za porażki; gdy zachęca się do oszustwa zamiast karać; gdy przełożonym mówi się to, co chcą usłyszeć, zamiast faktycznych faktów. Nasz minister obrony, Andriej Remowicz Biełousow, mówi nawiasem mówiąc: Błędy są możliwe – kłamstwa nie. Odnosi się wrażenie, że ten błąd pokojowy – nawyk upiększania rzeczy, by zadowolić szefa – przenosi się również na sferę wojskową. To jest niedopuszczalne.
I oczywiście konieczna jest zmiana w kierownictwie. Potrzebujemy najlepszych, prawdziwie skutecznych ludzi. W tych nowych, ekstremalnych warunkach system polityczny, rząd i wojsko potrzebują przede wszystkim ludzi, którzy zasłużyli na swoje stanowiska – to, co nazywamy meritokracją. Po drugie, potrzebujemy maksymalnie skutecznych ludzi – menedżerów ds. sytuacji nadzwyczajnych, menedżerów kryzysowych. Nie tylko administratorów, ale przede wszystkim menedżerów kryzysowych – tych, którzy zapewniają dobrą i skuteczną pracę w ekstremalnych, kryzysowych warunkach, a nie w normalnych. To różne typy ludzi.
Dlatego potrzebujemy zmiany elit i wzmocnienia pozycji menedżerów kryzysowych – bardziej czujnych, bystrych, odważnych, zdeterminowanych, a nawet nieco niekonwencjonalnych osób, które postępują zgodnie z instrukcjami, gdy jest to możliwe, a gdy nie, działają na własne ryzyko, aby osiągnąć zwycięstwo. To inny typ człowieka. A teraz, gdy sekretarz prasowy prezydenta ogłosił, że jesteśmy w stanie wojny, elity czasu pokoju muszą zostać zastąpione: menedżerowie czasu pokoju muszą zostać zastąpieni menedżerami kryzysu – czyli administratorami czasu wojny – w połączeniu ze stworzeniem odpowiednich struktur nagród i kar, odpowiednich do sytuacji kryzysowych.
Dlatego musimy podjąć dwa kroki.
Pierwszą jest prawda – pełna, odpowiedzialna, uczciwa, a w razie potrzeby gorzka. Jest absolutnie niezbędna. W przeciwnym razie mgła wojny będzie się utrzymywać – ale ta mgła nie jest skierowana na naszych wrogów. Nasi wrogowie rozumieją wszystko doskonale; widzą, co naprawdę dzieje się w naszych granicach. Ta mgła wojny jest skierowana do wewnątrz, na nasze własne społeczeństwo. W kraju musi panować całkowita przejrzystość. Powinniśmy oszukiwać wroga, a nie siebie. Często jednak wydaje się, że robimy dokładnie odwrotnie – nie zawsze, oczywiście, ale zdecydowanie nazbyt często.
Drugim krokiem jest wymiana elit i rozmieszczenie osób przystosowanych do warunków wojennych. Dotyczy to nie tylko wrażliwych sektorów wojskowych, ale także biznesu, zarządzania, administracji publicznej i systemu administracyjnego – a także, jeśli wolisz, sektora humanitarnego, kulturalnego i informacyjnego. Obecnie wszystkimi tymi obszarami nadal kierują menedżerowie z czasów pokoju.
Paradoksalnie, nawet armia – której nie krytykujemy, lecz wręcz przeciwnie, gloryfikujemy – powoli i z wielkim trudem wyłania się ze stanu pokoju. Tak, nasza armia zwycięży; nasza armia jest najlepsza; ma wybitne dowództwo; mamy najsilniejszą armię na świecie. Ale wydaje się, jakbyśmy dopiero teraz budzili się z głębokiego snu i rozpoznawali własną militarną rzeczywistość. Jakbyśmy spokojnie drzemali, przekonani o swojej sile, i spoczęli na laurach. A teraz słyszymy: Udowodnijcie, że jesteście najsilniejsi, pokażcie to, osiągnijcie rezultaty. A my odpowiadamy, jakbyśmy wciąż w półśnie: No dalej, i tak was wszystkich zaatakujemy.
Dziś jednak nie wystarczy już samo podtrzymywanie wiary w to, kim naprawdę jesteśmy. Nie mam wątpliwości, że jesteśmy najlepsi, najsilniejsi, najodważniejsi i najbardziej zwycięscy – tak jak nasi przodkowie i jacy naprawdę jesteśmy. Ale zapomnieliśmy, kim jesteśmy. Armia musi pamiętać, czym jest zwycięstwo, jak się je zdobywa i jakie środki są niezbędne, aby je osiągnąć. Potrzebujemy społeczeństwa zwycięstwa i reform zwycięstwa.
Moderator: Mówił Pan wcześniej o pewnych zmianach, szczególnie w sektorze administracyjnym. Jak można je osiągnąć? Na przykład, we wrześniu mamy wybory do Dumy Państwowej. Czy możemy wykorzystać istniejący mechanizm, czy potrzebujemy czegoś radykalnie nowego?
Aleksander Dugin: Oczywiście, że nie. Wybory, dzięki Bogu, przebiegną tak, jak powinny: wszyscy zostaną wybrani zgodnie z prawem. Ale co mają z tym wspólnego wybory? Pełnią one podobną funkcję jak sondaż socjologiczny. Wszelkie reformy w naszym kraju można wdrażać tylko odgórnie. Ludzie pragną tych reform i domagają się ich – domagają się, aby społeczeństwo, system rządów, model społeczny i system polityczny były dostosowane do oczekiwań obywateli. Nasze społeczeństwo kieruje tę prośbę do głowy państwa, do prezydenta. To nie jest ultimatum ani żądanie – to skromna, pełna szacunku prośba. Ludzie po prostu mówią: Chylimy czoła – proszę, wprowadźcie reformę. A ta prośba jest skierowana do prezydenta. Nikt nie zamierza rozstrzygać tej kwestii w głosowaniu.
Moderator: Biuro prasowe rosyjskiej Służby Wywiadu Zagranicznego (SWR) opublikowało nowe informacje na temat ataku na Muzeum Obrony Sewastopola. Wygląda na to, że była to starannie zaplanowana prowokacja ze strony Londynu i brytyjskiego wywiadu, a ukraińskie siły zbrojne prawdopodobnie nawet nie znały prawdziwego celu ataku. Jak myślisz, dlaczego Londyn miałby obrać za cel miejsca o tak niewielkim znaczeniu militarnym?
Alexander Dugin: Zanim odpowiem na to bardzo ważne pytanie, chciałbym zadać kolejne: dlaczego SWR publikuje te informacje właśnie teraz? Faktem jest, że nasi oficerowie wywiadu i analitycy – ludzie rozsądni i spostrzegawczy – od samego początku, od wiosny 2022 roku, w pełni rozumieli, że nie walczymy z Ukrainą. Za pośrednictwem Ukrainy walczymy z Zachodem. Po drugiej stronie są Brytyjczycy, przedstawiciele Unii Europejskiej i Amerykanie. To oni kierują tą wojną: kontrolują ukraińskie drony, obliczają i planują trasy oraz monitorują operacje za pośrednictwem satelitów. Tak, Starlink nie działa nad naszym terytorium, ale są inne satelity rozpoznawcze, których nie możemy jeszcze zneutralizować – przynajmniej dopóki nie zniszczymy całego systemu kosmicznego. Takie metody istnieją i prawdopodobnie rozważamy je właśnie teraz.
W każdym razie drony, które zabijają naszych ludzi, niszczą infrastrukturę energetyczną i atakują jeszcze bardziej wrażliwe cele (o których jeszcze nie mówiliśmy, ale prawdopodobnie to zrobimy), są sterowane przez brytyjskich specjalistów, którzy wykorzystują brytyjskie i amerykańskie dane wywiadowcze. Ukraina to jedynie przykrywka. W istocie Ukraina nie istnieje jako niezależny aktor – jest bytem warunkowym, symulakrum, rodzajem golema lub robota, za pośrednictwem którego Zachód z nami walczy.
Sądzę, że zagraniczny wywiad ujawnił teraz tę informację o ataku na muzeum obrony w Sewastopolu, ponieważ Pieskow już powiedział: „Jesteśmy w stanie wojny z Zachodem”. Ten moment nie jest przypadkowy – to pierwsza wskazówka.
Drugi punkt: Dla niektórych to objawienie, podczas gdy dla większości uważnych analityków i uczestników wojny, którą toczymy z Zachodem, jest to oczywiste. Niektórzy będą więc zaskoczeni, podczas gdy inni powiedzą: „No jasne”. Co więcej, Brytyjczycy nie tylko zaatakowali to muzeum. Myślę, że nasze służby specjalne są tego bardzo świadome, podobnie jak prezydent. Ale teraz my, społeczeństwo, również o tym wiemy – na tym polega różnica. Oznacza to, że jesteśmy wciągani w tę wojnę, ponieważ nasze zrozumienie tego, co się dzieje, zostaje podniesione na odpowiedni poziom. Co to za „specjalna operacja wojskowa”, kiedy Brytyjczycy atakują nasze święte, symboliczne miejsca? To nie może być specjalna operacja wojskowa. Nie prowadzimy specjalnej operacji wojskowej, aby wylądować wojskami na brytyjskiej ziemi.
Nie – to nie jest specjalna operacja. Dla nich to specjalna operacja; dla nas to wojna. Walczą z nami pośrednio, rękami innych. A teraz prawdopodobnie zaczniemy walczyć z nimi bezpośrednio – i wtedy zobaczymy, kto zwycięży. Ale musimy zaakceptować tę rzeczywistość.
Dlaczego przeprowadzają takie ataki? Ponieważ atakują cele symboliczne, a Zachód napędza eskalację, którą kontroluje. Proces eskalacji jest również formą działań wojennych. Zachód – przede wszystkim Brytyjczycy – uważa, że ten wskaźnik eskalacji, który można lekko lub mocno podkręcić, z 1,0 do 1,2 lub 2,3 – wszystkie te precyzyjne wartości (2,3, 2,4, 1,8) – musi być całkowicie pod jego kontrolą.
Przypisano nam rolę strony reagującej. Widzicie: atakują system energetyczny, infrastrukturę cywilną i symboliczne cele, takie jak to muzeum. Reagujemy. Jak właściwie reagujemy? Czy informujemy o tym opinię publiczną, czy nie? To właśnie mierzą. Czy podejmujemy działania odwetowe przeciwko pewnym celom, czy innym? To również mierzą. Wiedząc, że pocisk został skutecznie wystrzelony przez Brytyjczyków – czy przynajmniej odpowiadamy Brytyjczykom ustnie? To również mierzą.
W ten sposób całkowicie samodzielnie kontrolują eskalację. Jeśli muszą ją ograniczyć, robią to wtedy, kiedy im to odpowiada. Jeśli chcą ją eskalować, robią to. Do niedawnej fundamentalnej deklaracji Pieskowa, że jesteśmy w stanie wojny z Zachodem – a także z Ameryką – nie byliśmy częścią tego pełnego procesu eskalacji. Reagowaliśmy, staraliśmy się nie zauważać tej eskalacji i próbowaliśmy ją jednostronnie rozładować, po prostu odmawiając udziału. To było tak, jakby ktoś wypowiedział nam wojnę, a my udawaliśmy, że wszystko jest w porządku. Tak mniej więcej wyglądała sytuacja.
W kraju przekaz brzmiał: Nie, Zachód jedynie wspiera Ukrainę. Ukraina to złe miejsce, ale nie jesteśmy w stanie wojny z samym Zachodem. Jednocześnie wysłaliśmy im sygnały: Nawet jeśli zaostrzycie sytuację, nie damy się wciągnąć i nie damy się sprowokować. Wy podsycacie sytuację – my nie. Ale oni podsycają ją jeszcze bardziej: Kolejny atak będzie wymierzony w inny cel – symboliczny, militarny, strategiczny czy energetyczny.
Co oznaczałoby nasze zaangażowanie w proces eskalacji? Na przykład niespodziewany atak na państwa bałtyckie, Polskę lub Rumunię; sabotaż kluczowych strategicznych instalacji wojskowych w Niemczech lub Francji, użyty przeciwko nam; eliminacja niektórych prominentnych postaci brytyjskiego wywiadu, które są najbardziej zaangażowane w tę wojnę. Albo wysłanie Amerykanom pewnego rodzaju sygnału – mówiąc z grubsza, w stylu irańskim: jeśli nie możemy dotrzeć do nich bezpośrednio, musimy zadać im realny ból. I to nie skrycie, ale otwarcie: wysłanie nurków, aby przecięli podwodne kable na Morzu Bałtyckim prowadzące do państw bałtyckich, a następnie inwazja na ich terytorium.
Czy boją się wycelować rakietami w Muzeum Obrony Sewastopola? Nie, nie boją się. Dlaczego? Bo czują, że grają sami. Tylko oni grają w tę grę eskalacji. Podejmujemy jedynie ograniczone, przewidywalnie słabsze środki odwetowe, aby przekonać wszystkich – siebie i ich – że nie mówimy poważnie. Nie zamierzamy eskalacji na pełną skalę. Tymczasem wszyscy rozumieją – a co najważniejsze, prezydent rozumie – że to Brytyjczycy stali za atakiem na Muzeum Panorama w Sewastopolu. To oni naprowadzili rakietę, amerykańskie satelity rozpoznawcze obliczyły trasę i nacisnęli przycisk. Ukraina nie miała z tym nic wspólnego.
Nasz prezydent to widzi. A jeśli to zobaczy i nie zareaguje, to dojdą do wniosku: No cóż, wszystko jasne – Rosjanie będą kontynuować grę w deeskalację, podczas gdy my będziemy kontynuować grę w eskalację, bo nic nas to nie kosztuje. My znosimy ich czerwone linie; oni nakreślają nowe – my też je znosimy. I nic nam się nie dzieje.
To zaczyna przypominać nam erę Gorbaczowa. Powiedzieliśmy: Nie będziemy już walczyć z Zachodem ani z zachodnim systemem; wyciągamy do was rękę. I w tę wyciągniętą dłoń włożyli granat z wyciągniętą zawleczką: Zniszczyli naszą potęgę w Europie Wschodniej i w Układzie Warszawskim, a następnie zdemontowali Związek Radziecki i zaczęli rozczłonkowywać Federację Rosyjską – przed czym uratował nas tylko Putin. Byliśmy o krok od kolejnej reakcji łańcuchowej konsekwencji po jednostronnym zakończeniu zimnej wojny. A w ich języku „zakończenie” zimnej wojny oznacza tylko jedno: jej przegranie.
To samo dzieje się teraz ponownie na poziomie eskalacji. Mówią: Będziemy z wami eskalować. A my odpowiadamy: Nie będziemy z wami eskalować.
Wydaje mi się, że granice tego stanowiska zostały osiągnięte. Wykazaliśmy się więcej niż dostatecznie naszymi pokojowymi intencjami, dobrą wolą, gotowością do wzajemnego zrozumienia, do pewnych ustępstw i do normalizacji stosunków. Nasz prezydent udał się do Anchorage; rozmawialiśmy z Amerykanami i wszystko wyjaśniliśmy; jesteśmy gotowi na dialog z Unią Europejską. Ale oni nie są i nie będą gotowi – w tym tkwi problem.
Będą gotowi dopiero wtedy, gdy wydarzy się coś naprawdę przekonującego. Na przykład – i to tylko spekulacja – obudzimy się pewnego dnia, a wojskowe i polityczne kierownictwo w Kijowie zniknie. Pojawią się inni, biegający w panice. I drugi szczebel kierownictwa również zniknie. Wtedy szczerze powiedzą: Może powinniśmy negocjować, bo inaczej Rosjanie będą kontynuować. Wtedy będą gotowi do negocjacji. A jeśli poczujemy się bezpieczni, możemy zrezygnować z negocjacji i kontynuować – albo możemy się zgodzić. Możliwe są również inne scenariusze.
Nie jestem ekspertem wojskowym. W dzisiejszych czasach wszyscy lubią dawać rady: ludzie z boku mówią armii i prezydentowi, co robić. Nie zaliczam się do nich – jedynie spekuluję. Po prostu stosuję lekcje z przeszłości, na przykład doświadczenia Iranu w konfrontacji, do naszej sytuacji. Iran nie może pokonać Stanów Zjednoczonych i Izraela, ale może wyrządzić im niedopuszczalne szkody – na przykład szkody gospodarcze. Właśnie to robi Iran. My również możemy wyrządzić niedopuszczalne szkody wrogowi na wiele różnych sposobów.
Mówimy: eskalacja jest nieunikniona – i my się na to godzimy. Na przykład, podkręcacie pokrętło – a my podkręcimy je jeszcze bardziej. Ale samo powiedzenie tego nie wystarczy. Oczywiste jest, że nie reagują już na nasze wyjaśnienia: wszystkie nasze protesty i wszystkie nowe czerwone linie są przez nich odbierane jako biały szum. Oczywiste jest również, że traktują słowa, za którymi nie idą czyny, tak poważnie, że nie można ich ignorować z całkowitą pogardą.
Stoimy teraz przed bardzo poważnym pytaniem. Niektórzy, jak Karaganow, twierdzą, że musimy przeprowadzić wyprzedzający strategiczny atak nuklearny – na przykład przeciwko Stanom Zjednoczonym lub Unii Europejskiej. Inni sugerują użycie taktycznej broni jądrowej. Z tego, co rozumiem, mogło to być kiedyś wykonalne, ale dziś nie jest już najistotniejszą opcją. Teraz potrzeba serii złożonych, wielowymiarowych, starannie zaplanowanych działań, prowadzonych jednocześnie w wielu obszarach. Być może czegoś w kosmosie – na przykład zniszczenia całego satelitarnego systemu rozpoznania, ponieważ jest to jeden z naszych głównych problemów. Być może innych działań, których nikt się nie spodziewa. I to wszystko naraz: jednego, dwóch, trzech. Jeśli uda nam się stworzyć sześć lub siedem takich nieprzewidywalnych, niemożliwych do wyśledzenia ośrodków prawdziwej konfrontacji, to może ich powstrzymać.
Jeśli będziemy bez przerwy powtarzać: „Dość, dość, dość – przestańcie strzelać do naszych muzeów, zostawcie w spokoju nasze dzieci, przestańcie zabijać naszych uczniów, przestańcie wysadzać w powietrze nasze pociągi, zostawcie w spokoju nasze rafinerie ropy naftowej i ważniejsze obiekty”, nikt nas nie posłucha.
Moderator: Aleksandrze Giełewiczu [Dugin], być może oprócz tych mechanizmów eskalacji, trwają już przygotowania do przygotowania naszego społeczeństwa i przyszłych dorosłych obywateli do tego zmieniającego się świata. Mam na myśli na przykład niedawne zmiany w podręcznikach do historii. Jest tak wiele kwestii do omówienia, ale chciałbym poruszyć również tę. Jeśli chodzi o wznowienie serii ujednoliconych podręczników do historii – czy Pana zdaniem celem tych zmian jest to, o czym właśnie wspomniałem, czy też jest to szerszy cel?
Aleksander Dugin: Widzisz, za bardzo przyzwyczailiśmy się do retoryki czasu pokoju: „Zgadzam się z tobą, ale nie do końca”, „Porozmawiajmy o szczegółach”, „Nie omawiajmy szczegółów”.
Nowe podręczniki – zwłaszcza podręczniki do historii – są niezbędne, aby wychować prawdziwych, w pełni wykształconych rosyjskich patriotów i umieścić patriotyzm w centrum naszej historycznej samoświadomości. Potrzebujemy bowiem nowych obywateli, którzy są dumni ze swojej ojczyzny, szczerze kochają Rosję, znają jej historię, rozumieją jej tożsamość, znają jej bohaterów – i znają jej wrogów. To jest główne zadanie, jakie ma spełnić nowa seria podręczników: zaszczepić w naszych dzieciach świadomość obywatelską, poczucie godności, patriotyzm, miłość do ojczyzny i zrozumienie kontekstu historycznego.
Jestem oczywiście głęboko poruszony i niezmiernie wdzięczny autorom za uwzględnienie tragicznego losu mojej córki Darii Duginy w jednym z tych podręczników szkolnych. Ludzie powinni znać tych, którzy cierpieli za ojczyznę, tych, którzy oddali za nią życie. Musimy wychowywać kolejne pokolenie, dając mu takie wzorce do naśladowania i przykłady – w tym Władlena Tatarskiego i nowych bohaterów specjalnej operacji wojskowej oraz naszej wojny z Zachodem.
Oczywiście, wszystkie pokolenia są ważne – nasi dziadkowie i pradziadkowie, którzy zbudowali i bronili naszego kraju. Ale bohaterowie, którzy żyją wśród nas, są również ważni – ludzie tacy jak my: młodzi mężczyźni i kobiety, którzy dziś uosabiają heroizm, poświęcenie, odwagę, inteligencję, służbę ojczyźnie, miłość do ojczyzny, lojalność wobec Kościoła chrześcijańskiego, naszej cywilizacji i naszej tożsamości. Oni również należą do tego podręcznika – i zostali w nim uwzględnieni.
Chcę powiedzieć: niektóre dobre uczynki nie wymagają żadnych „ale”, żadnych zastrzeżeń w stylu „można było zrobić to lepiej”. Zawsze jest miejsce na poprawę – będziemy nad tym pracować. Ale najważniejsze to robić to, co konieczne: przywrócić godność, dumę i miłość do ojczyzny w naszych szkołach, czyli u samych podstaw naszej edukacji.
Robimy to samo na poziomie szkolnictwa wyższego – na uniwersytetach i w instytutach. W Wyższej Szkole Nauk Politycznych im. Iwana Iljina oferujemy studia z zakresu westernistyki, w ramach których traktujemy Zachód jako odrębną cywilizację. Oferujemy zajęcia, które potwierdzają status Rosji jako cywilizacji państwowej, a także zajęcia z zakresu wielobiegunowości i tożsamości. Postawiliśmy sobie ambitny cel: odbudować cały sektor edukacji i badań humanistycznych na tym patriotycznym fundamencie.
Niestety, ogólna sytuacja jest nadal inna. Ale walka o nasze dzieci jest najważniejsza i to zadanie zostało już podjęte w szkołach. W innych obszarach prace trwają. Wiele osiągnięto już dzięki kursowi „Podstawy państwowości rosyjskiej”, który wpaja studentom swego rodzaju „szczepionkę” patriotyzmu. Musimy kontynuować, rozwijać i poszerzać ten kurs – poszerzając pole studiów zachodnich i zmieniając paradygmaty w naukach humanistycznych w oparciu o tezę wielokrotnie formułowaną przez naszego prezydenta: Rosja jest państwem-cywilizacją. Żyjemy w świecie wielobiegunowym, w którym oprócz Zachodu istnieją inne ośrodki władzy i inne cywilizacje, w tym nasza własna.
Ta restrukturyzacja całego podejścia humanistycznego, edukacji jako całości, postępuje obecnie z pełną prędkością – ale „z pełną prędkością” jedynie według standardów pokojowych lub według standardów specjalnej operacji wojskowej. W porównaniu ze standardami wojny z Zachodem, tempo to jest wciąż niewystarczające. O ile sytuacja na lekcjach historii w szkołach jest dobra, a na uniwersytetach sprawy idą w dobrym kierunku – wydano odpowiednie instrukcje – postęp jest zdecydowanie zbyt powolny z powodu ogromnego oporu. Niektórzy stawiają opór z bezwładności, inni z powodów ideologicznych. To szósta kolumna – przeciwnicy idei, że Rosja jest niepodległą cywilizacją.
Ostatecznie rusofobia nie pojawiła się przypadkowo i nie pojawiła się dopiero w ostatnich latach. Niemniej jednak nie możemy sprowadzać wszystkiego do sieci szpiegowskich, mimo że w tej dziedzinie wykonano już poważną pracę. Przez ostatnie 30-40 lat nasi wrogowie po prostu działali w naukach humanistycznych – w ośrodkach, które wypaczały świadomość naszych uczonych, zmieniały proces edukacji oraz podsycały i wspierały szkodliwe tendencje w naukach humanistycznych. Wszystko to istnieje. Ale problemu nie można sprowadzić wyłącznie do szpiegostwa. Nawet jeśli odkryjemy całą sieć zachodnich agentów wpływu w naukach humanistycznych, to nie wystarczy, ponieważ całe pokolenie nauczycieli i uczonych zostało już wyszkolone w postrzeganiu Zachodu jako uniwersalnego. Z tym musimy walczyć.
Dlatego wojna, o której dziś rozmawiamy – i o której mówił Pieskow – naturalnie wpływa na wszystkie sfery naszego społeczeństwa, w tym edukację szkolną, a moim zdaniem nawet przedszkolną. „Lekcje o rzeczach najważniejszych” powinny zaczynać się już od najmłodszych dzieci. Jeśli będą siedzieć na nocnikach i słuchać opowieści o wielkich bohaterach, to pójdą do szkoły już z pierwszymi zalążkami świadomości obywatelskiej.
Musimy przekształcić nasze społeczeństwo w inny, przebudzony stan – stan, w którym odrębność, niezależność i wyjątkowość naszej cywilizacji, której musimy bronić, zostaną potwierdzone. To właśnie oni – dzisiejsza młodzież, uczniowie, a nawet przedszkolaki – będą wezwani do ochrony i zachowania naszej suwerenności cywilizacyjnej, naszej godności, naszej wolności i naszej niezależności w obliczu bardzo poważnych wyzwań, w tym technologicznych.
A jeśli dokonamy tego zwrotu – a nie możemy go już uniknąć, ponieważ upłynęły już wszelkie terminy na uniknięcie poważnego konfliktu cywilizacyjnego z Zachodem – to musimy działać szybko. Zmiana kursu, skierowanie tego wielkiego okrętu od zwykłej suwerenności politycznej do pełnej suwerenności cywilizacyjnej jest oczywiście niezwykle trudna. Niemniej jednak ster musi zostać przekręcony – z głośnym skrzypnięciem – ponieważ musimy zmienić kurs całego kontynentu, a jego bezwładność jest ogromna. Ta bezwładność wynika nie tylko z ostatnich 30–40 lat, ale z epoki Piotrowej: Zachód od dawna nas przyciągał i przyciągał do siebie. Teraz potrzebny jest dość ostry zwrot. Byliśmy zdolni do takich zmian kursu już wcześniej – w XIX i XX wieku. Ale teraz potrzebujemy kolejnej, patriotycznej zmiany kursu. Będzie to niezwykle trudne do wykonania, ale musi nastąpić szybko.
Moderator: W ciągu ilu lat, dosłownie? Kiedy mówimy o cywilizacji, zazwyczaj myślimy w kategoriach stuleci. Ale jeśli coś musi się wydarzyć szybko, ile to zajmie czasu?
Alexander Dugin: Nie mogę podać dokładnej liczby. Jedno jest pewne: im dłużej będziemy się wahać, tym gorsza będzie nasza pozycja wyjściowa. Im szybciej ogłosilibyśmy wojnę z Zachodem, tym lepsze rezultaty byśmy osiągnęli. Ale lepiej późno niż wcale. Nie odważyłbym się powiedzieć dokładnie, ile lat. Nie mamy dużo czasu. Myślę, że mówimy tu o latach, a nie dekadach – mimo że cywilizacje funkcjonują w znacznie dłuższych cyklach. W tym sensie ma pan rację. Jednak obecnie następuje zmiana paradygmatu, również w edukacji.
To moja ulubiona anegdota. Mały Jasio stoi na korytarzu szkoły i powtarza: „gdzie tu sens, gdzie tu logika?”. „ Co się stało ?”- pyta go przechodzący dyrektor. „Zepsułem powietrze w klasie a pani wyrzuciła mnie za drzwi, gdzie tu sens, gdzie tu logika?”-odpowiada zdumiony Jasio.
To pytanie powinni zadawać sobie codziennie obywatele naszego kraju. Nie wszystko da się wytłumaczyć konstruując różne historiozoficzne, a nawet spiskowe teorie. Większość kłopotów rodaków wynika z niezwykłej, wręcz piramidalnej głupoty rządzących. Jakaś komentatorka życia społecznego oświadczyła, że płaci podatki i sprząta po swoim psie więc jest wzorcowym obywatelem. W czasach mojej młodości nikt nie sprzątał po psach. Psia kupka rozkłada się na trawie w ciągu dwóch tygodni użyźniając przy okazji trawnik. Torebka plastikowa rozkłada się podobno od 100 do 1000 lat. Kupka zapakowana w plastikową torebkę wywieziona na wysypisko będzie tam zatem tkwiła bezużytecznie kilkaset lat. Gdzie tu sens gdzie tu logika?
Dawid Riesman w książce „Samotny tłum” zauważył że I think (myślę) zostało w publicznych wypowiedziach zastąpione przez I feel ( czuję). I to dużo tłumaczy. Nie jest istotne, że ktoś ma narządy płciowe mężczyzny. Ważne jest, że czuje się kobietą. Prawo jest po jego stronie. Może zmusić nauczycieli i urzędników państwowych żeby zwracali się do niego jak do kobiety wbrew stanowi faktycznemu i jakiejkolwiek logice. A jeżeli ktoś czuje się biskupem. Czy nauczyciele i urzędnicy mają zwracać się do niego: „ wasza eminencjo”?. A jeżeli ktoś czuje się Napoleonem?. Czy zamiast umieścić go w Tworkach mamy obowiązek omawiać z nim przyczyny klęski pod Waterloo?
Istnieje wiele nielogicznych stereotypów, zupełnie bezsensownych, których trwałość jest wyłącznie wynikiem wielu lat tresowania społeczeństwa przez ośrodki wyznaczające kryteria politycznej poprawności.
„ My wszyscy z niego”- napisał o Miłoszu mój kolega Wojtek Karpiński dedykując mi swoją książkę. „Ja nie jestem z niego”- zaprotestowałam stanowczo. Dyplomata reprezentujący sowiecką władzę w Polsce każe nam rozczulać się nad różnymi stadiami brzydkiego etapu jego życia jakim była kolaboracja z reżimem maskowana czy tłumaczona fascynacją. To tak jakby chory na weneryczną chorobę kazał nam podziwiać różne jej stadia. Szankier miękki, osutka, szankier twardy. Po wielu latach Miłosz z trudem dochodzi do wniosku, że system komunistyczny to samo zło. Do stwierdzenia, które było w Polsce oczywiste dla każdego, taksówkarza, robotnika, sprzedawcy rzodkiewki na bazarze, a nawet dla partyjnych towarzyszy.
Pocieszyło mnie, że nie byłam w swoich poglądach odosobniona. Podobnie o Miłoszu myślał Sergiusz Piasecki czemu dał wyraz w tekście pod tytułem: „Były poputczik Miłosz”:
„Miłosz rozczula do łez swym strasznym losem aktualnego „samobójcy”, który wybrał gorzki chleb emigracyjny, byle tylko nie iść na kompromis ze swym sumieniem poety. I znikła gdzieś w tumanie słów i frazesów istotna postać poputczika, który przez wiele lat reprezentował za granicą narzucony Polsce rząd bolszewicki jako prawowitą władzę, opartą na demokracji ludowej i prowadzącą Polskę w krainę socjalizmu”.
O dziwo w wierszu z 1935 roku pod tytułem „Obłoki” Miłosz niejako antycypuje swoją postawę życiową pisząc:
„i wiem, że we mnie pycha, pożądanie i okrucieństwo, i ziarno pogardy dla snu martwego splatają posłanie, a kłamstwa mego najpiękniejsze farby zakryły prawdę”.
Rozbrajająca szczerość. Jednak zdumiewający fakt, że zwykły попутчик sowieckiego terroru może być przez kogokolwiek traktowany jako wzorzec moralny i duchowy przywódca narodu każe nam zadawać nieodmiennie to samo pytanie: „gdzie tu sens, gdzie tu logika?”
Idąc dalej – zastanówmy się. Przeciętny obywatel PRL miał trudności z uzyskaniem przepustki nawet w Słowackie Tatry. Przeciętny kryminalista miał kłopoty z przekazaniem rodzinie nawet krótkiego grypsu. Tymczasem prześladowani opozycjoniści – jak Michnik – wyjeżdżali na zachodnie stypendia, oraz pisali i wydawali w więzieniu książki. I gdzie tu sens gdzie tu logika?
Posunę się jeszcze dalej. Żeby wydostać się z komunistycznego raju ludzie ginęli zastrzeleni na berlińskim murze, topili się próbując przepłynąć Bałtyk w kajaku, porywali samoloty, podróżowali setki kilometrów na osiach wagonu. Jeżeli nawet otrzymali paszport dostawali lecąc na przykład do USA prawo do zakupienia za swoje ciężko zarobione pieniądze pięciu dolarów. Pięciu dolarów, które nie wystarczały nawet na bilet autobusowy.
Jeżeli natomiast ktoś z rodziny przysyłał im do Polski dewizy mieli prawo odebrać zamiast tych dewiz wyłącznie bony. Fikcyjną, niewymienialną walutę uprawniająca do zakupu niedostępnych w sklepach towarów w specjalnym sklepie zwanym Peweksem.
I oto w 1968 roku tysiące osób żydowskiego pochodzenia, najczęściej mocno zasłużonych w instalowaniu w Polsce stalinowskiego terroru, otrzymuje prawo wyjazdu na Zachód z całym majątkiem. Wyjazdu w aurze ofiar, wypędzonych, prześladowanych. Na tym upragnionym przez wielu Polaków Zachodzie otrzymują pomoc, stanowiska uniwersyteckie, mieszkania. Nie muszą spędzać kilku lat w obozie jak wielu Polaków, którzy nie wrócili do kraju po stanie wojennym. Niejeden Polak chciałby być tak prześladowany jak Żydzi w 1968 roku, chciałby móc wyjechać z całą rodziną i z całym majątkiem.
Oczywiście nie można wykluczyć, że wyjazdy związane były z dramatami. Dzieci dowiadywały się nagle, że w kraju uważanym za własny są persona non grata. Bywało, że nic nie wiedziały o swoim pochodzeniu, nie miało ono dla nich ani dla otoczenia najmniejszego znaczenia. Wielu badaczy w tym Witold Jedlicki postrzega wydarzenia 1968 roku jako rozgrywkę dwóch wrogich frakcji w PZPR czemu Jedlicki dał wyraz w znanej pozycji pod tytułem „ Chamy I Żydy”. Są jednak tacy którzy zadają sobie pytanie. Wyjechać na upragniony przez wszystkich Zachód wywożąc cały majątek. I to ma być kara, to ma być prześladowanie? I gdzie tu sens gdzie tu logika?
Rewolucja Francuska to mit, a właściwie mit postępacki par excellence. Przeciętny człowiek przekonany jest, że wydarzenie to oznaczało koniec monarchicznego „ucisku” oraz początek „wolności” i „równości”– cokolwiek miałyby dla niego znaczyć te słowa.
Ludzie myślą, że historia poprzedzająca rewolucję opierała się na niesprawiedliwych i zacofanych stosunkach społecznych i politycznych, całkowicie ignorując wartości i świetność dwóch tysięcy lat cywilizacji chrześcijańskiej. W rzeczywistości, niemal wszelkie zło polityczne epoki nowożytnej i współczesnej ma swoje główne źródło właśnie w Rewolucji Francuskiej: dyktatura większości, zniszczenie korporacyjnych systemów ochrony pracowników, totalitarna koncepcja władzy państwowej, dominacja partii politycznych, metodyczny atak na wiarę chrześcijańską i Kościół, sekularyzacja społeczeństwa, wprowadzenie rozwodów, likwidacja szlachty i zróżnicowania klasowego, przerażające ikonoklastyczne zniszczenia zabytków chwalebnej przeszłości, powstanie lichwy państwowej i przekazanie prawa do emisji pieniądza bankom prywatnym, szatański triumf żydowskiej masonerii, zepsucie kultury i niepowstrzymany wzrost zepsucia moralnego…
Moglibyśmy długo wymieniać nieszczęścia, których źródłem jest Rewolucja. W tym kontekście, niezwykle ważne jest przypomnienie, że jedną z postaci, która odegrała w Rewolucji niebagatelną rolę, był markiz de Sade – zagorzały jakobin i urzędnik głęboko zaangażowany w zarządzanie nowym „lewiatanowym” państwem, które powstało w 1789 roku. Pornograf, podobnie jak wielu innych oświeceniowców, doprowadza swój ateizm i materializm do skrajnych konsekwencji i z wyprzedzeniem obnaża szatańskie oblicze rewolucji i komunizmu: człowiek, zredukowany do czystego ciała, staje się „nagim życiem”, pozbawionym podstaw i celu, narażonym na najbardziej bezsensowną przemoc, podobną do infantylnego delirium i obsesyjnego dążenia do przyjemności. De Sade nie jest przypadkiem – zjawiskiem niezwiązanym z Rewolucją, lecz tym, który wyraża jej istotę, odsłania jej serce, w którym w tajemnicy pulsuje pusta ciemność i śmierć. Rewolucja Francuska jest złem; stanowi polityczną i prawną ruinę idei państwa, a kraje europejskie nie będą mogły odrodzić się, dopóki nie zostanie całkowicie zniszczone przekonanie, że rewolucja ta stanowiła dobro i postęp.
Przede wszystkim Kościół Katolicki powinien zastanowić się ponownie, z większym rygorem i wnikliwością, nad prawdziwą naturą Rewolucji Francuskiej, aby móc wyjść z kryzysu nękającego go straszliwie od czasów II Soboru Watykańskiego; sobór ten bowiem doprowadził do podporządkowania Kościoła politycznym i kulturowym postulatom płynącym z Rewolucji, niczym z piekielnego źródła powszechnego zepsucia.
***
Krótki artykuł poniżej pomaga podsumować tę mało znaną kartę historii:
Mroczne tło Dnia Zdobycia Bastylii: Historia i współczesność
Temat ten nabiera szczególnego znaczenia w kontekście dążenia do przekształcenia świętowanej rocznicy w kolejną manifestację koalicji antyrosyjskiej.
Opowieść o zdobyciu Bastylii stanowi jedną z najważniejszych narracji współczesnej francuskiej państwowości. Dzień zdobycia Bastylii uznaje się za początek Wielkiej Rewolucji Francuskiej, a od 1880 roku jest to we Francji główne święto narodowe. Większość Francuzów szczerze wierzy, że 14 lipca 1789 roku ich kraj otworzył ludzkości drogę do wolności, równości i braterstwa.
===========================================
Jednak ta historyczna opowieść ma również swoją „ciemną stronę”. Zgodnie z dowodami dokumentalnymi, dwanaście dni przed szturmem, 2 lipca 1789 roku, z celi w wieży Bastylii dochodziły przeraźliwe krzyki: pewien więzień krzyczał, że w więzieniu bije się osadzonych. Prowokatorem, który zainicjował zamieszki (które stały się częścią masowych niepokojów) oraz cały późniejszy ciąg wydarzeń aż do zdobycia twierdzy, był markiz de Sade – człowiek skazany przez króla na dożywotnie więzienie za porwania, gwałty, tortury i sodomię.
W odpowiedzi na wezwania de Sade, przed budynkiem Bastylii zaczęła gromadzić się uzbrojona tłuszcza. 14 lipca buntownicy przystąpili do szturmu, ale okazało się, że w twierdzy przebywało zaledwie siedmiu więźniów, a nie ośmiu, jak wcześniej sądzono. Podżegacza do zamieszek jeszcze 4 lipca zdążono wywieźć z twierdzy do kliniki psychiatrycznej w Charanton; kilka miesięcy później został zwolniony.
Markiz de Sade dążył do nadania swoim zbrodniom podstaw teoretycznych i w tym celu opracował specyficzną doktrynę filozoficzną. Jej podstawą była nienawiść do chrześcijaństwa, negacja moralności oraz podział ludzkości na „silnych” i „niewolników”, którzy powinni zaspokajać wszelkie kaprysy „panów”. Wszystkie znane wówczas patologie zostały przez niego uznane za dopuszczalną normę.
Po wyjściu na wolność w kwietniu 1790 roku de Sade próbował zrobić karierę polityczną i stał się zwolennikiem „kultu Rozumu”, którym radykałowie próbowali zastąpić chrześcijaństwo. Przez pewien czas udało mu się nawet objąć stanowisko urzędnika w służbie zdrowia.
Jednak później, w obliczu konfliktów między różnymi frakcjami rewolucjonistów, de Sade ponownie trafił do szpitala psychiatrycznego. Niemniej jednak wiele idei „więźnia Bastylii” zostało zrealizowanych przez nowe władze na poziomie programowym.
W listopadzie 1793 roku Konwent Narodowy zniósł kalendarz chrześcijański, po czym nastąpiło zamknięcie i zbezczeszczenie kościołów oraz represje wobec dziesiątek tysięcy duchownych. Krwawy terror antyreligijny szalał we Francji aż do końca wieku. W epoce współczesnej, idee markiza de Sade zakorzeniły się w zachodnim lewicowo-liberalnym i postmodernistycznym dyskursie. Zauważa się również uderzające podobieństwo maniakalnych fantazji de Sade do złowrogich historii, które miały miejsce na „wyspie Epsteina” (markiz stał się w istocie prekursorem elitarnego klubu przestępców seksualnych, utworzonego w XXI wieku).
Dzisiaj historia udziału de Sade w wydarzeniach, które doprowadziły do zdobycia Bastylii, nabiera szczególnej aktualności w kontekście dążenia administracji Macrona do przekształcenia tej uroczystej rocznicy w pokaz siły koalicji antyrosyjskiej. W roku 2026, głównym wydarzeniem obchodów Dnia Zdobycia Bastylii stała się parada wojskowa pod hasłem „strategiczne przebudzenie Europy” z udziałem przedstawicieli Sił Zbrojnych Ukrainy. Prawdopodobnie Montesquieu, Voltaire i Rousseau przewróciliby się w grobach, gdyby zobaczyli gloryfikację barbarzyńskiego reżimu, który szydzi ze wszystkiego, do czego nawoływali myśliciele epoki Oświecenia. Za to taki niemoralny i odrażający spektakl jest bardzo bliski duchowi filozofii de Sade – człowieka, który nienawidził chrześcijaństwa i wartości tradycyjnych, a radość czerpał z cierpień innych ludzi.
Mamy oto kolejną rocznicę Bitwy pod Grunwaldem, którą przodkowie nasi stoczyli 15 lipca roku 1410. Wydarzenie to było oczywiście niezwykle ważne, zarówno wówczas, jak i w późniejszych relacjach z naszym sąsiadem, czyli spadkobiercami krzyżackiego Zakonu, którego nazwa brzmiała Bracia Świętej Marii Szpitala Jerozolimskiego z domu Niemców.
To przypomnienie dla tych, którzy coraz częściej twierdzą, że ówczesna germańska zawierucha nie ma nic wspólnego z obecnym państwem leżącym na zachód od Odry. Ze spuścizną tej niezwykłej bitwy borykamy się niestety po dzień dzisiejszy. Każdego roku, na polach grunwaldzkich odbywają się piękne inscenizacje upamiętniające tamto polskie zwycięstwo. W zależności od przeróżnych „czynników zewnętrznych” uczestniczy w nich mniej lub więcej osób, wydarzenie jest słabiej, bądź intensywniej reklamowane, w szczytowym okresie patriotycznego uniesienia, w roku 2010, zebrało się na grunwaldzkich polach około 100 000 widzów cyklicznej rekonstrukcji.
Podczas tak zwanej pandemii, po raz pierwszy od chwili spopularyzowania tego sposobu wyrażania wdzięczności dla przodków i podtrzymywania pamięci o zwycięskim wysiłku polskiego oręża, inscenizacja została zakazana. Dla ludzi za tę decyzję odpowiedzialnych problemem nie był naturalnie wówczas finał Euro w piłce kopanej, w którym udział wzięło blisko 70 000 kibiców. Dziś, kiedy kolejne afery finansowe oparte na tamtym oszustwie wychodzą na jaw, nikt już chyba nie wątpi w to, że poza bezkarnym dojeniem budżetowych pieniędzy system skwapliwie wykorzystywał ten czas dla realizacji politycznych celów.
Dla mnie jednak rocznica Bitwy pod Grunwaldem zawsze będzie się kojarzyć z moim nieżyjącym już przyjacielem i wybitnym aktorem Ryszardem Filipskim, który potrafił na historię spoglądać z szerokiej perspektywy. Wielki aktor i reżyser, człowiek od którego miałem zaszczyt wiele się nauczyć. To on, rolą majora Hubala rozniecił w kilku pokoleniach Polaków poczucie patriotyzmu, na przekór wrogom, dumę właśnie z polskości. I to wbrew tak zwanej „polskiej szkole filmowej” ukazującej nas w krzywym zwierciadle.
Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że nie powstałaby ta rola, gdyby nie postać innego, też już nieżyjącego, wielkiego Polaka – Bohdana Poręby, który miał odwagę i siłę, żeby ten film wyreżyserować. A, jak sam wielokrotnie powtarzał, również w świetnej książce „Obronić polskość”, stoczyć musiał ogromne boje, zarówno o udział w filmie Filipskiego, który miał czelność mówić w tamtych latach wprost o Polsce dla Polaków, jak i tych kilka kultowych już scen, z których najpiękniejsza, przedstawiająca Pasterkę czasu okupacji, w wiejskim kościółku z udziałem żołnierzy Wojska Polskiego, weszła na stałe do historii kinematografii.
Jednak, wbrew pozorom, Ryszard nie uznawał tego filmu za najważniejszy w swoim dorobku. Nie uważał też za wybitną, kolejnej swej wielkiej kreacji wachmistrza Soroki w filmie „Potop”, który obejrzały miliony ludzi, ani udziału w „Przekładańcu”, w reżyserii Wajdy, gdzie wcielił się w postać adwokata, za którą szczególnie cenił go autor książki, na podstawie której film powstał – Stanisław Lem. Młodzież mojego pokolenia zapamiętała go, jako króla Władysława Łokietka w serialu kostiumowym „Znak orła”.
Starsi z uwielbieniem oglądali go w sensacyjnym filmie „Orzeł i reszka”, który zresztą także reżyserował. Grywał twardzieli w filmach „Tylko umarły odpowie”, „Brylanty pani Zuzy”, czy „Południk Zero”. Już po tym, kiedy się poznaliśmy, obejrzałem telewizyjną adaptację książki Jacka Stwory „Co jest za tym murem”, w której rewelacyjnie wcielił się w postać więźnia jednego z zakładów penitencjarnych. Opowiadał mi, że spędził wtedy tygodnie w takim ośrodku, żeby przygotować się do roli. Wspaniale zagrane! Znawcy mawiali o nim, że był jednym z najwybitniejszych polskich aktorów wszechczasów, przyrównywanym do najlepszych artystów światowej ligi.
Był też Filipski doskonałym aktorem teatralnym, o czym dzisiaj mało kto mówi. Szanował teatr klasyczny, daleki od eksperymentów, stąd odmawiał współpracy z Kantorem czy Grotowskim. Nawiasem mówiąc, debiutował w łódzkim Teatrze Satyry, u wybitnego reżysera Jerzego Antczaka, później grał w krakowskim Teatrze Rozmaitości i Teatrze Starym. W roku 1966 powołał do życia swój własny teatr, który nazwał Eref-66, to z tego okresu pochodzą rewelacyjne jego monodramy „Ja i mój brat” oraz „Raport z Monachium”.
Ostatniego dnia roku 1970, w Sylwestra, odbyła się w jego teatrze prapremiera monodramu „Krajobraz po Grunwaldzie”, który mówił o sporze polsko-krzyżackim na Soborze w Konstancji, gdzie konflikt na korzyść Polski rozstrzygał sam Papież. To wówczas, po raz pierwszy w historii, ponad 600 lat temu, padło oficjalne hasło eksterminacji Polski i polskiego króla! Monodram przypomina oczywiście samą Bitwę pod Grunwaldem, jednak jego główną osią jest walka Pawła Włodkowica, polskiego kapłana, uczonego, późniejszego rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale przede wszystkim obrońcy interesów Polski, w sporze z Krzyżakami. Dotyczył on przede wszystkim antypolskiego paszkwilu, napisanego przez dominikanina Johannesa Falkenberga, a zatytułowanego „Satyra przeciw herezji i innym nikczemnościom Polaków i ich króla Jagiełły”. Dzięki niezłomnej postawie Włodkowica satyra stała się przedmiotem dochodzenia Inkwizycji, a jej autor został skazany przez kapitułę generalną zakonu dominikanów na dożywotnie więzienie, z którego uwolnił go niestety, po kilku latach papież Marcin V. To też pokazuje stosunek wielkich tego świata do Polski.
Ryszard opowiadał mi, że zjeździł z tym monodramem całą Polskę wzdłuż i wszerz, a spektakl cieszył się niezwykłą popularnością. Narzekał jednak, że film nie ma szans pojawić się na ekranach telewizyjnych i to niezależnie od aktualnie zarządzającej państwem partii. Obejrzałem ten materiał i to, co zobaczyłem w wykonaniu Filipskiego uznałem za mistrzostwo świata. Tak żarliwego przekazu, granego zresztą w zasadzie bez cięć, w niezwykłej scenerii słynnego kościoła Ojców Karmelitów, opiewanego w „Polonezie” Kościuszki, nigdy wcześniej, ani już później, nie widziałem. Ciekawe, jak wytłumaczyliby krytycy życiowej postawy Ryszarda fakt, że ten narodowy komunista, jak o nim mówiono, klucze do owego kościoła otrzymał od księdza w tajemnicy, na jedną noc, podczas której nagrano cały materiał. Bez żadnych dubli.
W roku 2011 wydawnictwo Oficyna Aurora, którego jestem właścicielem, wydało książkę „Krajobraz po Grunwaldzie” ze znamiennym podtytułem „Rzecz całkowicie niepoprawna politycznie wbrew interesom niemieckim w Polsce”. Ryszard dokręcił do czarno-białej wersji oryginalnej, młodszej o blisko 40 lat, barwny i to w dwójnasób, początek i koniec, i film w takiej wersji dołączyliśmy do książki. Pomimo, że wydałem już kilkadziesiąt pozycji, wielu wspaniałych autorów, z czego jestem dumny, tę książkę uważam za swoje wydawnicze spełnienie.
Jak napisał o niej jeden z recenzentów – „powinna się znaleźć w biblioteczce każdego prawdziwego Polaka, któremu bliska jest jego ojczyzna, który nie chce się sprzeniewierzyć obcym wzorom, który ceni swoją przynależność do narodu, nie tylko dlatego, że z racji pięknego wydania będzie jej ozdobą. Skłania ona wszak do myślenia nad kondycją współczesnych Polaków i podejmowania działań, które jeszcze mogą nas uchronić przez postępującą zgnilizną – przybliżającą się do nas wraz z intensyfikacją kontaktów z Niemcami i Unią Europejską”.
Minęła kolejna dekada i wiadomo już dziś, że nadzieja wyrażana w tych słowach była próżna. Moi rodacy, w ogromnej większości nadal wypatrują zgnilizny i zagrożenia na błędnych kierunkach. Nie potrafią zrozumieć, że tymczasowe ideologie, czy ustroje są tylko narzędziami w dalekosiężnej polityce państw poważnych, którą te realizują skrupulatnie i systematycznie. Że uległością wobec sukcesorów ówczesnych krzyżowców obnoszą się wręcz oficjalnie frakcje polityczne tworzące obecną koalicję rządzącą. Zaledwie kilka dni temu obchodziliśmy z kolei rocznicę rzezi Polaków przez barbarzyńców, wobec potomków których rzekomo stojąca na przeciwległym biegunie politycznym siła zadeklarowała przecież otwarcie służalczość. Oba te państwa podniosły niedawno wzajemne relacje do rangi partnerstwa strategicznego. Pamiętajmy o tym, że ich reprezentanci w Polsce wcale nie muszą niczego formalizować.
Syn Benjamina Netanjahu, Jair formalnie zmienił swoje nazwisko. Najpewniej wynika to z problemów w zdobywaniu kontaktów biznesowych.
„Haaretz” poinformował o zmianie nazwiska najstarszego syna premiera rządu w Tel Awiwie. Jair Netanjahu nazywa się teraz formalnie Jonatan Hon. Dziennikarz redakcji wykrył zmianę analizując dokumenty podatkowe wystawione w różnych latach.
Ponadto syn żydowskiego premiera funkcjonował już wcześniej w mediach społecznościowych jako Yair Hoon.
„Takie właśnie nazwisko nosił pierwotnie jego dziadek od strony matki – żony premiera, Sary” – podał portal „Middle East Eye”.
Zmiana nazwiska nastąpiła w czasie, gdy jego ojciec zaczął wywoływać coraz szersze potępienie w różnych regionach świata. Kojarzony jest z ludobójstwem w Strefie Gazy i nakazem aresztowania przez Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze, który podejrzewa go o dokonanie zbrodnie przeciw ludzkości. Ponadto Netanjahu rozpoczął wraz z USA wojnę z Iranem i okupuje południowy Liban, gdzie również żydowskie siły dokonują masowego niszczenia infrastruktury publicznej oraz prywatnej.
W 2018 roku żydowska telewizja wyemitowała nagranie, na którym syn Benjamina Netanjahu przechwalał się przed klubem ze striptizem, że jego ojciec pomógł w realizacji wielomiliardowej umowy gazowej, na czym skorzystał pewien potentat. Wcześniej miał być on zaangażowany w biznes w USA.
Co ciekawe, zmiana nazwisk w rodzinie Netanjahu to najwyraźniej standard. Inny syn premiera, Awner, zmienił nazwisko około pięć lat temu na Awi Segal. Informował o tym „Haaretz”. Pod tym nazwiskiem kupił w Oksfordzie mieszkanie za ponad 500 tys. funtów w gotówce.
Segal to oryginalne nazwisko Cili, matki Benjamina Netanjahu.
Także Benjamin Netanjahu, gdy mieszkał w USA w latach 80-tych ubiegłego wieku używał innego nazwiska. Występował jako Ben Nitai. Jego ojciec, Bensyjon, który do 1920 roku mieszkał w Polsce, używał nazwiska Milejkowski.
[Przypominam mój artykuł sprzed 16 lat. Jest w Archiwum – wchodźcie !
Teraz dlatego, że Dugin jest nim zafascynowany, omawia, podchodzi z różnych stron. To groźne.. md]
09.02.2010.
Evola – morderca młodzieży – ale i dojrzalszych, łysawych też?
Mirosław Dakowski
Fascynacja światami i ideami wymyślonymi, powiedzielibyśmy obecnie – wirtualnymi – mnie nie dziwi. Dążenie do samo-ubóstwienia możliwe jest np. pod pokusą np. „męskości, odwagi, rycerskości”, jak i zdobywania Władzy czy mamony. Nie dziwią więc też opisy wyczynów Messaliny, czy – obecnie – sukcesy rynkowe magazynów porno i ich „gwiazdek”. Dlaczego jednak ciągle nawraca roztrząsanie meandrów myśli czy wymysłów jakichś masońskich fantastów (Guenon i Evola) – nie wiem. Tego nie rozumiem. W polemice pisałem przed paru laty: Na pewno nie jest (i nie będzie) moim zamiarem tłumaczyć katolikom, co to Kali-yuga. Itp.. Także nie będę rozróżniał Hiperborei i Thule oraz Ultima Thule. To wszystko – wg. mego Mistrza F. Konecznego – to myślenie medytacyjne – bez podstaw DOŚWIADCZALNYCH. Ja to brutalniej nazywam sufitologią. Są jakieś grupki młodych nie-do-uków, którzy fascynują się pojęciami „tradycjonalizm” „Reakcjonista” czy „młodzież Imperium”. Jest ich jednak w Polsce zapewne w sumie kilkunastu, więc dla ich „oświecenia” nie warto przypominać w poważnych pismach takich zombie duchowych, jak Guenon czy Evola. Młodzi trochę się nauczą logiki – sami od tych fascynacji odejdą. Rozpatrzmy przykład: definicję „Tradycji pierwotnej” wg. Evoli: „Tradycja jest porządkiem hierarchicznym i jakościowym skoncentrowanym na transcendentnej duchowości oraz na elicie uprawnionych i prawowitych przedstawicieli”. Ileż tu możliwych interpretacji – a wszystkie groźne. I do tego czasem dennie głupie. Przecież pisarza czy „myśliciela” który ma zwyczaj „tak sobie myśleć” – i wymyśla bez oparcie o logikę i prawdę, bez oparcia o fundamenty osiągnięć poprzedników różne definicje i światy, nie powinno się brać poważnie, ani meandrów jego myśli roztrząsać. Takie rozważanie jest jałowe. I gorzej – niebezpieczne. A gnostyckich itp. pomysłów jest wiele: Przecież obok „katolickiego, masońskiego (33o) islamui gnozy” (?! Guenon) mamy też „idee Shambali”, „wrót Agharty”, które tak pięknie opisał i popularyzował przed prawie wiekiem Ossendowski. Stare, głębokie(bo to świat podziemny) Tradycje Wschodu. „Wschodu” wymyślonego, dodajmy, w lożach, ale dla „poszukiwaczy” w sam raz… A Michaił Roerich, sowiecki KGB-sznik, malarz gnostycki (kicze Hamalajów), poszukiwacz tejże Shambali (znalazł!) i „grobu Jezusa” (chyba nie znalazł ?). A równocześnie dla Roosevelta zaprojektował (ok. 1936 r.) jedno-dolarówkę z masońska piramidą i mnóstwem liści akcji (po trzynaście… zob., ciągle w użyciu !!). Czy warto wgłębiać się w różnice miedzy Thule a Ultima Thule i podpierać to dętymi „znaleziskami archeologicznymi” potężnej „cywilizacji germańskiej”? Mam przed sobą książkę (polskie wydanie 1923 r.)Saint-Yves d’Alveydre „Misja Indyj w Europie”. Z odpowiednią boginią o pięciu głowach przy stronie tytułowej… Używam to dzieło (jak maczugę) w dyskusjach o obecnie realizowanej „synarchii”.
A „Misja żydowska” tegoż autora? Jakżeż aktualna! Czy wolno jednak to-to upowszechniać? A Tradycja mocodawcy LaVeya (przecież na pewno znającego Prawdę!!) ? Czy ktoś rozsądny rozpoczął by cykl artykułów rozważających czy może szczegółowo polemizujących z Biblią Szatana LaVeya? Brałem udział w głęboko naukowym seminarium (matematycy, fizycy) profesora Maurina, na niektórych sesjach rozważano głębie wtajemniczenia w tantryczną jogę seksualną. Opuszczę tu ciekawe dla amatorów dyskusje szczegółowe. Uważam, że miejsce „studiowania” błądzeń czy bełkotków Guenona czy Evoli jest np. w piśmie „Gnozis” Jerzego Prokopiuka. Prof. Maurin jest tam (czy był…) zastępcą Naczelnego. Osoby zafascynowane Evolą czy podobnymi zasupłanymi zwodzicielami mogą sobie tam pisywać, analizować do woli, będą docenieni przez różnych gnostyko-masonów. Są też internetowe strony gnostycko-satanistyczne, jest ich wiele. Ale zdecydowanie szkodliwe jest dodawanie (dolewanie!) dość mętnych argumentów Taufera do ognia dyskutujących młodych „narodowców”, którzy z powodu rozchwianej jeszcze psychiki to „czują się” katolikami, to neo-poganami czy innymi zwolennikami gnosis (por. PB i jego ewolucja). Kłania się „Izis devoilé”. Nie zamulajmy, gorzej – nie kuśmy chłopców „mocą”, czy „potęgą”, np. „ducha”. Jestem stanowczo przeciw rozważaniom meandrów myśli jakichś duchowych ślepaków (to najłagodniejsze określenie tych guenonów czy evolów, bo zakłada brak ich winy). Szczególnie w piśmie przeznaczonym dla – i tak przecież od dziesięcioleci „kołowanych” – katolików, którzy z rozpacza szukają we wszech-obecnym hałasie PRAWDY. Nie zaś „analizy spektrum poglądów możliwych”.
Życzenieśmierci to pięcioczęściowa saga z legendarnym Charlesem Bronsonem w roli głównej. Powstała w czasach, gdy film zadawał jeszcze poważne pytania moralne. Czy obywatel może sam wymierzać sprawiedliwość w przypadku, gdy państwo przestaje funkcjonować? Katolicka teologia moralna udziela zaskakującej odpowiedzi na to pytanie!
Seria filmów powstawała w latach 70-90., natomiast dziś jej przesłanie powraca z niesłychaną aktualnością. Widzimy tam bowiem lewicowe miasta, jak Nowy Jork, Boston czy Los Angeles, w których dochodzi do niekontrolowanej fali przestępczości, a władza nie może nic z tym zrobić, bo ma ręce związane przez własną ideologię i przez skutki rozbrojenia obywateli. Dokładnie z tym samym mamy do czynienia dzisiaj, gdy największe miasta rządzone przez Demokratów przemieniają się w noclegownie dla ćpunów, a normalnemu człowiekowi strach wyjść na ulicę…
Człowiek, który chciał normalnie żyć
Death Wish (1974) opowiada o architekcie, Paulu Kersey’u, którego ojciec zmarł podczas polowania, a on – choć już jako dziecko opanował sztukę strzelecką, a potem służył w Korei jako sanitariusz – jest pacyfistą przyjmującym wielkomiejskie obostrzenia jako normę.
Nie ma sensu rozpisywać się nad fabułą, gdyż jest ona banalnie prosta i to właśnie jest jej największą zaletą: bandyci zabijają żonę głównego bohatera, a on – widząc bezradność wymiaru sprawiedliwości – bierze sprawiedliwość w swoje ręce. Ale najpierw, aby po śmierci żony odetchnąć od nowojorskiego zgiełku, wyjeżdża zrealizować zlecenie w Tucson w Arizonie, gdzie słyszy od miejscowego inwestora: Nie znam tu nikogo, kto chodziłby bez broni, a bandyci wiedzą, że nie mogą się wychylać, bo ich odstrzelimy. Wyjeżdżając dostaje paczuszkę z prezentem pożegnalnym. Gdy wraca do swego apartamentu w Nowym Jorku, okazuje się, że jest tam rewolwer. Tak zaczyna się saga, która emocjonowała widzów kin, a potem telewizji i VHS-ów, przez kolejne co najmniej trzy dekady.
Saga filmów z Bronsonem jest esencjonalnie anty-lewicowa. To apoteoza zdrowego rozsądku i bezpardonowa krytyka zamordystycznej wielkomiejskiej degrengolady, która zabija amerykańskiego ducha i otwiera szeroko wrota dla najgorszych zbrodni i dewiacji. Protagonista, ku zdumieniu znajomych, zaczyna zadawać z pozoru oczywiste pytanie: Dlaczego się nie bronimy? I nie mija wiele czasu, a widzimy, jak wyciąga praktyczne konsekwencje ze swojego olśnienia.
Paul Kersey pod osłoną nocy oczyszcza ulice Nowego Jorku z najgorszej szumowiny, a burmistrz i policja, choć udają, że go ścigają, tak naprawdę są wdzięczni, że rozwiązuje problem, z którym oni sami nie mogli się uporać. Okazuje się, że przestępczość spadła o połowę, bo uliczne rzezimieszki boją czy nie trafią na tajemniczego mściciela.
W kolejnych częściach zmieniają się pobudki do zemsty oraz miasta, ale motyw przewodni pozostaje ten sam. W moim subiektywnym odczuciu ukoronowaniem serii pozostaje część III, w której mamy do czynienia nie tylko z najbardziej brawurową masakrą, ale także z dwoma wątkami, które czynią tę część wyjątkową:
Po pierwsze, Kersey otrzymuje od komendanta policji wolną rękę do rozprawienia się z dzielnicowym gangiem, a więc działa w majestacie prawa i tym razem bez żadnego dylematu moralnego (choć oczywiście nieoficjalnie). Mamy tu de facto do czynienia z typowo amerykańskim modelem zastępcy szeryfa, który nie potrzebuje żadnej oficjalnej nominacji potwierdzonej na papierze, bo wystarczy, że prawowity stróż prawa rzuci mu gwiazdkę i tym samym uczyni go uczestnikiem swego własnego urzędu.
Po drugie, mamy do czynienia z przebudzeniem ducha w lokalnej społeczności – powoli wychodzącej z cienia strachu pod wpływem tajemniczego lokatora, który nagle zaczyna strzelać do bandytów. W końcu mieszkamy w Ameryce – mówi nasz bohater, w którego słowach odbija się gorzka refleksja nad tym, jak lewicowa ideologia zabiła w ludziach dwumian odwagi i zdrowego rozsądku, który jest narodową cnotą Amerykanów. Nagle okazuje się, że sąsiedzi znajdują na dnie szuflad pistolety, a jeden z nich wygrzebuje nawet z szafy dwa ciężkie karabiny maszynowe z czasów II wojny światowej.
Życzenie śmierci 3 w spektakularny sposób pokazuje lokalny zryw, który jawi się niczym powstanie narodowe. Motyw ten jest prawdziwym ciosem między oczy dla ówczesnych, jak i dzisiejszych neomarksistów.
Życzenie śmierci a katolicka doktryna polityczna
Pan jest władcą życia i śmierci i udziela tej swojej prerogatywy władzom ziemskim w zakresie wymierzania sprawiedliwości. Choć samo pojęcie władzy może być płynne, bo może ją sprawować król, rząd, wódz plemienia, ale także głowa rodziny, to jednak jasne jest, że wymierzanie sprawiedliwości pozostaje w rękach władzy. Pytanie w tym kontekście brzmiałoby: Czy poszczególny człowiek może partycypować w tej prerogatywie?
Problem, nad którym się pochylamy, zakłada kryzys władzy nieradzącej sobie z utrzymaniem porządku i powstrzymaniem zła. Na przykładzie prawa do obalenia władzy niesprawiedliwej św. Tomasz z Akwinu mówi, że „przeciwko okrucieństwu tyranów powinno się występować nie na podstawie prywatnego przeświadczenia, ale publicznego autorytetu”. Oznacza to, że przywódcą takiego powstania powinny być osoby, które partycypowały wcześniej we władzy i nabyły potrzebnych konsekwencji.
Ale z takim ujęciem mamy problem, gdyż odwoływanie się do oficjalnego autorytetu byłoby w tym wypadku bez sensu. To właśnie skorumpowana władza na wszystkich jej szczeblach jest źródłem kryzysu. Z drugiej strony „wyłonienie” takiego autorytetu poprzez powołanie jakiegoś społecznego „komitetu” zostałoby natychmiast spacyfikowane przez władze miejskie (widzimy scenę jak policjanci odbierają „nielegalną” broń praworządnemu obywatelowi, a na dodatek żydowi, dla którego jest to jedyna obrona przed chuliganami). W takiej sytuacji okazuje się, że jedyny skuteczny sposób przeciwstawienia się złu, to sposób „pokątny” i w pojedynkę, niczym w westernach.
Tu dochodzimy do innego pytania, które po części jest odpowiedzią: Czy samozwańczo partycypując w prerogatywach władzy obywatel nie działa niejako metodą faktów dokonanych, tworząc tym samym zalążek nowej władzy? Jak widać w części III, tworzy się właśnie zalążek takiej siły społecznej, coś jakby poruszenie tej obszaru, w którym wśród członków społeczeństwa konstytuuje się zdolność do pełnienia władzy. Akwinata mówi o tym, że wspólnota, która ma moc wybrania władcy, ma też moc obalenia go – i znów pytanie, czy ta wspólnota, choć nie obala władzy, ma moc przejęcia części jej uprawnień?
Innym ujęciem będzie wskazanie na aspekt czysto moralny. Co jest bowiem alternatywą dla działalności samozwańczego mściciela? Jeszcze większy chaos i jeszcze większe zło. Stwierdza to nowojorski policjant, który wcześniej ścigał Paula Kerseya, a potem spontanicznie stanął po jego stronie. Na pytanie dlaczego, udzielił odpowiedzi rozbrajająco prostej: Albo ty albo oni. Po czym dodaje: Dorwij za mnie tych s…
Jeżeli obojętność wobec zła skutkuje jeszcze większym złem, które dotyka większości ludzi, a samosąd mniejszości skutkuje dobrem (większym bezpieczeństwem), z którego korzysta większość, to czy samosąd nie jest roztropnym wyborem? To pytanie zadaję ze świadomością jego makiawelicznego ładunku i nie ośmielam się udzielać na nie jednoznacznej odpowiedzi.
Cofnijmy się wreszcie do wspólnoty bardziej pierwotnej, w której władza państwowa we właściwym znaczeniu jeszcze nie istnieje bądź istnieje w zalążku, zbyt słabym, by poradzić sobie z przestępczością. Z jednej strony możemy wyobrazić sobie wspólnotę prymitywną (która powołuje radę, sąd albo coś w tym stylu), a z drugiej mamy archetyp samotnego mściciela z westernów, do którego ewidentnie nawiązuje saga z Charlesem Bronsonem. Kwestia władzy będzie tu niesamowicie płynna.
Kościół w legitymizowaniu władzy kierował się nieraz faktami dokonanymi, zgodnie z prostą logiką: istnieje w kraju władza legalnie wybrana, ale stała się ona tyrańska, dlatego lepsza będzie nowa władza (choć jej geneza jest nielegalna), ale moralnie lepsza i lepiej dbająca o dobro wspólne. Jest w tym ogromny realizm i roztropność Ale znów powstaje pytanie, czy istnieje stan pośredni, to znaczy sytuacja, w której nie tworzymy nowej władzy, ale sami wyręczamy nieudolną władzę?
Właściwa odpowiedź: CNOTA EPIKEI
Próbując udzielić katolickiej odpowiedzi na pytanie, czy bohater serii Życzenie śmierci miał prawo na własną rękę rozprawiać się z bandytami – jak widać wyżej – wikłamy się w pytaniach bez jednoznacznej odpowiedzi… Ale jest jeszcze jedna doktryna obecna w katolickiej teologii moralnej – bardzo mało dziś znana, a niesłychanie pomocna w rozwiązaniu tytułowego dylematu.
Chodzi mianowicie o cnotę epikei (czytaj więcej tu). W pojęciu tym zawiera się pełnokrwista dawka roztropności i zdrowego rozsądku, wolna od strachliwej kazuistyki. Co ono oznacza?
Epikeia bywa tłumaczona jako cnota słuszności albo nadprawość, czy też bardziej precyzyjnie w kontekście naszych rozważań: nadprawność.
Chodzi o to, że prawo może nie przewidywać pewnych sytuacji, które wystąpią w rzeczywistości, a obywatel może – jak wskazuje Arystoteles – na podstawie rozumowego osądu domniemywać jaka była intencja prawodawcy i działać zgodnie z tą intencją, choć niezgodnie z literą prawa.
W praktyce: Jeżeli prawo zostało napisane po to, by zapewnić bezpieczeństwo, a właśnie bezpieczeństwo nie może być zapewnione inaczej, jak poprzez złamanie tego prawa, to zgodne z duchem prawa pozostaje działanie, które nie jest zgodne z jego literą. Epikeia to kierowanie się sprawiedliwością, nawet jeżeli wymaga to złamania przepisów.
Oczywiście, nie rozwiązuje to dylematu indywidualnego (bo ten zależy od sumienia i intencji osoby, która bierze sprawiedliwość w swoje ręce), ale wyznacza ramy problemu wywiedzione z filozofii realistycznej i doktryny tomistycznej.
Cnota słuszności nie jest obca amerykańskiej tradycji – również prawnej. Wystarczy przywołać sprawy ojców, którzy zatłukli na śmierć pedofilów, po czym albo byli uniewinnieni przez sąd albo już na etapie prokuratorskim nie dochodziło nawet do postawienia zarzutów. Z filmów opartych na tym motywie należy wymienić Taksówkarza z Robertem DeNiro. Bywa też ukazywana w krzywym zwierciadle, czego przykładem będzie Upadek z Michaelem Douglasem.
Jeszcze innym ważnym – i również dziś zapomnianym – kontekstem jest prawo obyczajowe. Czyż nie o tym są Chłopi Reymonta? Lokalna społeczność – niezależnie od naszej oceny sytuacji – diagnozuje problem, jakim jest niemoralne postępowanie jednej z kobiet, a na końcu dokonuje samosądu, w czym objawia się wola zbiorowości i de facto sankcja prawa obyczajowego mająca na celu przywrócenie dobra wspólnego i uniknięcie dalszego zła, jakim jest romansowanie przez mężczyzn z tą kobietą.
Gdy pracowałem na tym tekstem, kolega opowiedział sytuację ze swojej rodziny. Otóż, zdarzyło się, że mąż zdradził żonę i przeprowadził się do kochanki, a na końcu jeszcze unikał płacenia alimentów. Zamiast zastanawiać się nad prawnymi sposobami rozwiązania problemu, życzliwi sąsiedzi po prostu co jakiś czas spuszczali łomot niewiernemu mężowi. Można to potraktować jako przykład zarówno samosądu, jak i prawa obyczajowego, skoro zważymy, że uczynkiem miłosierdzia jest dbanie o wdowy i sieroty.
Należy mieć oczywiście na uwadze całe zniuansowanie zagadnienia, a także odpowiedzialność, jaka spoczywa na nas, gdy snujemy tego typu rozważania. Wszak nie znamy sumienia osoby i powinniśmy przewidywać skutki jej działań, a także fakt, że może znaleźć naśladowców, którzy nie będą równie etycznie traktowali zasad wynikających z epikei. Dlatego, choć św. Tomasz wspomina nawet o tyranobójstwie, to jednak zawsze mówi o tym z pewną ostrożnością, a jednocześnie wskazuje bardzo konkretne i dość restrykcyjne warunki, które musimy spełnić, by sięgnąć po nadzwyczajne środki.
Czy Paul Kersey miał prawo zabijać?
Na koniec nie uchylę się od odpowiedzi na tytułowe pytanie: Czy postać grana przez Charlesa Bronsona miała prawo zabijać bandytów?
Przesłanka 1: System prawny nie działa, a władza nie jest w stanie zatrzymać zła. Przesłanka 2: Pobudką jest nie tylko zemsta, ale troska o dobro wspólne (bohater wyraźnie zastanawia się nad problemem w kategoriach szerszych niż jego osobista sprawa). Przesłanka 3: Bohater kieruje się roztropnością i nie ulega niskim instynktom, lecz zachowuje zimną krew; krótko mówiąc, nie jest świrem (o czym świadczy choćby fakt powierzenia mu zaufania przez komendanta w III części). Przesłanka 4: Stoi za nim prawo obyczajowe (amerykańska tradycja) oraz stanowione (II Poprawka do Konstytucji); oba te prawa są pogwałcone przez lokalnych ustawodawców, ale bohater może uznać, że obowiązują go one w sumieniu. Przesłanka 5: Bohater nie łamie innych przepisów prawa, lecz działa „punktowo” i wykazuje się dużą skutecznością w zmniejszaniu fali przestępczości, co potwierdzałoby, że kieruje się cnotą epikei w odniesieniu do intencji prawodawcy, jaką jest bezpieczeństwo.
Na podstawie powyższych przesłanek należałoby odpowiedzieć twierdząco, jakkolwiek odpowiedź ta może wydać się szokująca.
Ale – skoro tekst jest częścią cyklu „dekonstrukcja po katolicku” – to zwróćmy uwagę na jedną słabość filmu. Otóż, Paul Kersey jest katolikiem (Charles Bronson był Polakiem z Litwy, stąd też motywy katolickie pojawiają się wszystkich częściach), ale ani razu nie widzimy, żeby przystępował do spowiedzi. Niekorzystanie z sakramentów (a więc i niekonfrontowanie swego sumienia ze spowiednikiem) rzuca cień na jakość pobudki bohatera, podobnie jak fakt, że jego refleksja na temat tego, co robi, krąży wokół bardzo ogólnego pojęcia sprawiedliwości oraz dobra i zła, a nie dotyka wprost prawa Bożego wyrażonego w Dekalogu.
To, że katolicyzm został potraktowany wyłącznie jako tło jest niepowetowaną stratą, ale także utrudnieniem w ostatecznie jednoznacznym potwierdzeniu, czy Paul Kersey miał prawo zabijać. To wiedziałby tylko Pan Bóg, gdybyśmy mówili o prawdziwym przypadku, nie zaś o fikcji ekranu.
Niemniej, jak pokazała ta analiza, seria Death Wish nosi w sobie ogromny potencjał do rozważań natury moralnej i uświadamia nam o prawdach, o których władza nie chce, byśmy pamiętali.
W katolickiej doktrynie moralnej jest taka cnota, która w wyjątkowych okolicznościach stawia nas ponad przepisami prawa. Dlaczego władza w Warszawie nie chce, byśmy o niej wiedzieli?
Etatystyczny rząd warszawski – wierząc w rewolucyjny zabobon, wedle którego władza ma prawo rozciągać nieograniczoną kontrolę nad ludzkim życiem – boi się chyba tylko jednej rzeczy: obywateli świadomych swoich praw i gotowych, by je egzekwować. Dlatego rządzącym (również tym, którzy są określani jako „prawica”) tak bardzo na rękę jest nasza nieznajomość katolickiej teologii moralnej.
Kościół uczy nas, że prawo Boże stoi ponad prawem stanowionym, a sprawiedliwą możemy nazywać tylko tę władzę, która dba o dobro wspólne i przestrzega prawa naturalnego. Pod określonymi warunkami moralność katolicka pozwala nam na obalenie niesprawiedliwej władzy, a nawet zabicie tyrana, co nie jest w takim przypadku grzechem.
W sposobie działania warszawskiej władzy jest coś z gruntu szatańskiego. Książę ciemności nie chce, by ludzie w niego wierzyli, bo z ukrycia może skuteczniej deprawować dusze. Podobnie nie chce on, byśmy znali Boskie narzędzia przeciwstawienia się jego panowaniu. Tak jak nienawidzi wody święconej, relikwii i łacińskich słów rytuału rzymskiego, tak samo wzdraga się na samą myśl o świetle rozumu oraz mocy łaski uświęcającej w ludzkiej duszy.
Brak wiedzy, który już Sokrates utożsamił ze złem, jest na rękę zarówno nieprzyjacielowi naszego zbawienia, jak i wrogom naszej wolności zasiadającym na Wiejskiej i w rządowych budynkach. Ale musimy wiedzieć, że istnieje szczególna kategoria wiedzy, której zamordyści boją się najbardziej. Oto kilka najważniejszych punktów:
1. Prawo naturalne stoi ponad prawem stanowionym (obywatel jest związany w sumieniu wyłącznie tymi prawami, które nie są przeciwne prawu naturalnemu). Przeciwieństwem tej prawdy jest tragiczny w skutkach błąd pozytywizmu prawnego, dominujący dziś w całym zachodnim świecie. 2. Prawo własności wynika z prawa naturalnego (rząd nie powinien – bez ważnego powodu motywowanego dobrem wspólnym – ograniczać tego prawa). Zaprzeczeniem tego prawa są przepisy regulujące możliwość decydowania o dobrach ruchomych i nieruchomych. 3. Prawo do posiadania i używania broni jest logicznym następstwem prawa do życia (Bóg powiedział „nie zabijaj”, a to oznacza, że prawo do życia ma być chronione przed tymi, którzy chcą je naruszać). Zaprzeczeniem tego prawa jest uznaniowe reglamentowanie broni, a przede wszystkim faktyczny zakaz jej użycia. 4. Wolni obywatele, którzy mają prawo wybrać władzę, mają też prawo ją obalić (powszechne prawo do broni jest w tym ujęciu jedynym realnym zabezpieczeniem porządku publicznego przed tyranią). W systemie prawnym większości dzisiejszych państw nie istnieją zapisy na temat prawa do obalenia władzy niesprawiedliwej. 5. Obywatel ma prawo oceniać stosowność przepisów(posiadamy moralny obowiązek nieprzestrzegania prawa, które nakazywałoby coś sprzecznego z prawem naturalnym). Cała „kultura” prawna III RP oparta jest na zaprzeczeniu tej zasady.
Źródłem wiedzy na temat cnoty epikei jest filozofia realistyczna (Arystoteles) i doktryna św. Tomasza z Akwinu. Doktor Anielski, powołując się na Filozofa, tłumaczy, jak należy tę cnotę rozumieć.
Greckie pojęcie epikei (gdzie epi to „nad”, a eikos to „słuszność” czy też dikaion, to jest „sprawiedliwość”) Tomasz rozumie jako nadprawość czy też nadprawność. W kwestii 120 Sumy Teologicznej dowodzi, że jest ona zarówno cnotą, jak i składnikiem sprawiedliwości.
Epikeia jako cnota: Epikeia, jak stwierdza Filozof, ma na celu zrozumienie intencji prawodawcy – czytamy w sumie teologii. Tomasz tłumaczy, że czyny ludzkie są jednostkowe i przygodne (zależą od indywiduum oraz od okoliczności), dlatego niemożliwe jest stworzenie takiego systemu prawnego, który ujmowałby wszystkie przypadki. Celem prawa jest sprawiedliwość i dobro ogółu, dlatego rozumny prawodawca zakłada, że obywatel może nie zastosować się litery prawa, gdyby stało się ono sprzeczne z jego celem. Takie postępowanie należy nazwać cnotą (a więc sprawnością moralną), ponieważ łamiąc nieużyteczny przepis, nie sprzeciwiamy się praworządności, lecz umożliwiamy dokonanie uczynku z natury dobrego (przeciwnie – przestrzeganie litery prawa, wówczas gdy nie należy Akwinata nazywa grzechem). Kierowanie się cnotą epikei nie jest podważeniem prawa, ale wynika właśnie z szacunku do prawa (czy też do woli prawodawcy). Prawodawca jest właściwą instancją powołaną do interpretacji prawa, a cnotę epikei praktykujemy, gdy nie jesteśmy w stanie zwrócić się do prawodawcy o interpretację.
Epikeia jako składnik sprawiedliwości: Arystoteles naucza, że epikeia stanowi jeden z gatunków sprawiedliwości i dlatego należy uznać ją za jej składnik podmiotowy. Posiada ona pierwszeństwo przed sprawiedliwością społeczną, którą kieruje, ponieważ jest ona jakby wyższą normą postępowania ludzkiego. Jeżeli sprawiedliwość społeczną rozumiemy w kontekście posłuszeństwa duchowi prawa, to epikeia jest częścią tej sprawiedliwości; gdyby natomiast ktoś próbował zawęzić sprawiedliwość wyłącznie do posłuszeństwa literze prawa, to epikeia jest częścią sprawiedliwości ogólnej i stoi ponad społeczną. Na końcu Tomasz dodaje: Zadaniem epikei jest nadawanie umiaru w przestrzeganiu litery prawa.
W praktyce możemy zastosować epikeię zarówno do prawa kanonicznego (którego duchem jest zasada salus animarum suprema lex – „zbawienie dusz jest prawem nadrzędnym”), jak i politycznego (którego duch to sprawiedliwość i dobro wspólne). W porządku kanonicznym istnieją zapisy o stanie wyższej konieczności, na które powołuje się Bractwo św. Piusa X, twierdząc, że przechowanie niezmiennych zasad kapłaństwa, sakramentów i nauki Kościoła jest konieczne dla zbawienia dusz. Również w nowym prawie kanonicznym (z roku 1983) czytamy:
Kanon 1323, 4°: [Nie podlega żadnej karze, kto w chwili przekraczania ustawy lub nakazu] działał pod wpływem chociażby względnie tylko ciężkiej bojaźni albo z konieczności lub wskutek wielkiej niedogodności, jeśli czynność nie jest wewnętrznie zła ani nie powoduje szkody dusz.
Co ciekawe, cnota epikei znajduje swoje odzwierciedlenie nawet w Kodeksie karnym obowiązującym w Polsce:
Artykuł 26, § 1: Nie popełnia przestępstwa, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone przedstawia wartość niższą od dobra ratowanego.
„Nielegalne” prawo?
Władza – która szaleńczo twierdzi, iż sama jest źródłem prawa – wypaczyła przy okazji rozumienie terminu legalności. Wbrew temu, co się nam wmawia, legalnym nie jest to, co dozwolone przez władzę polityczną, lecz to, co zgodne z omawianym wyżej celem prawa.
Jak tłumaczy Akwinata: Ponieważ zaś prawo ma zwracać człowieka ku dobru wspólnemu, jak to już widzieliśmy, dlatego taką ogólną sprawiedliwość zwie się nieraz legalną, gdyż przez nią człowiek żyje w zgodzie z prawem, które podporządkowuje czynności wszystkich cnót dobru wspólnemu.
Omówmy to na przykładzie broni. Jeżeli posiadamy przyrodzone prawo do życia, to władza nie może ograniczać prawa do obrony życia (przy użyciu narzędzia, jakim jest choćby pistolet) i uznawać posiadania broni za „nielegalne”. Wyjątkiem może być konieczność ograniczenia tego prawa ze względu na dobro wspólne (tymczasowo, roztropnie i po to, by osiągnąć konkretny cel) bądź ze względu na szkodliwość jednostki (w przypadku przestępców bezpośrednio zagrażających innym ludziom). Gdybyśmy więc kupili broń palną na „czarnym rynku”, to pozostaje wysoce dyskusyjne, czy w świetle prawa naturalnego należy określić ją jako „nielegalną”.
Jeżeli zaś władza ogranicza tylko pewien rodzaj broni (np. pełen automat, jak ma to miejsce w USA), to możemy domniemywać, że jest to uprawnione ze względu na zarezerwowanie go dla celów militarnych i chęć uniknięcia masakr na większą skalę. Jednakże takie założenie również jest dyskusyjne, zważywszy na fakt, iż kryminaliści nie posługują się zazwyczaj legalną bronią i w ten sposób zyskują przewagę nad praworządnymi obywatelami.
Czy Polacy rozumieją, czym jest prawo?
Zrozumienie natury prawa nie jest rzeczą czysto teoretyczną, ponieważ jego owocem jest prawdziwa niezależność umysłu, dla którego jedynym punktem odniesienia jest obiektywna rzeczywistość, a nie widzimisię władzy.
Kiedyś, zarówno w porządku religijnym, jak i świeckim, tłumaczyliśmy się, że samodzielne interpretowanie prawa będzie powodem zamętu i anarchii. Władza duchowna „gromiła” lud ustami wiejskich proboszczów, świecka zaś nie bawiła się w głoszenie frazesów o demokracji. Ale obie te władze zdegenerowały się, czego efektem jest z jednej strony klerykalizm, a z drugiej fałszywie pojęty legalizm.
Kłamstwo zagnieździło się we wszystkich warstwach systemu państwowego. Władza używa wywróconych pojęć: zabijanie nienarodzonych to „prawo”, a obrona tradycyjnych zasad bywa „nielegalna”; zamordyzm (covidowy czy „ekologiczny”) to „dobro ogółu”. Wolność traci znaczenie, już nie tylko katolickie (bycie wolnym ku dobru), ale nawet związane z pierwotną definicją liberalizmu. Nie ma prawdziwych elit, a globalistyczni oligarchowie i „autorytety” legitymowane przez ponadnarodowe organizacje mówią nam jak mamy żyć.
Amerykański filozof Allan Bloom podkreśla: Najbardziej udaną tyranią jest nie ta, która w celu zniewolenia używa siły, lecz ta, która odbiera wszelką wiedzę na temat tego jak wygląda wolność, czyniąc ją niepojętą, ta, która odbiera wszelką świadomość tego, że istnieją inne drogi, ta, która odbiera poczucie jakiejkolwiek zewnętrznej rzeczywistości.
Dodajmy do tego słowa poety Stanisława Jerzego Leca: Tyrani wiążą człowieka w jego własnym sercu.
Tak właśnie niewiedza na temat prawdziwej istoty prawa zakorzenia w nas fałszywe pojęcie posłuszeństwa. Nie bez powodu epikeia, będąc tak fundamentalną cnotą, jest jednocześnie nieznana większości z nas!
My zaś pozostaniemy bezbronni wobec tego zła, jeżeli nie będziemy sięgać do skarbca zdrowej nauki, zawartej w filozofii realistycznej i w zdroworozsądkowej kwintesencji katolickiego rozumienia świata, jaką dostarcza nam najwybitniejszy autorytet moralny i teologiczny wszech czasów – św. Tomasz z Akwinu.
Żyjemy w państwie, w którym policjant mający strzec prawa nie ma zielonego pojęcia, czym jest prawo. Zostaliśmy poddani tak daleko idącej tresurze behawioralnej, że nie widzimy nic dziwnego w staniu na czerwonym świetle, mimo że ulica jest całkiem pusta. Tu zaczyna się nasze zniewolenie i tu możemy złamać kajdany, w których trzyma nas system wszechwładnego państwa.
Kto z nas nigdy nie był zatrzymany przez policję za rzekome „wykroczenie”, choć nie uczynił niczego obiektywnie złego? Prawo jest pisane po to, by zabezpieczyć określone dobro wspólne. Tymczasem system „pruskiego” myślenia o przepisach – jakże odległy wobec dziedzictwa prawa rzymskiego – przyzwyczaił nas, że prawo jest celem samym w sobie, a my nie powinniśmy zastanawiać się nad jego sensem.
Zetknięcie się z nieco normalniejszą rzeczywistością – choćby w krajach śródziemnomorskich – to przebłysk światła, dzięki któremu możemy uświadomić sobie, że żyjemy w Matrixie. Ale sam zdrowy rozsądek to za mało. Potrzebna jest zdrowa doktryna, a takiej dostarcza koncepcja prawa obowiązująca przez tysiąclecia w naszym kręgu cywilizacyjnym.
Studium przypadku: Fabian z lemoniadą
Za tło do rozważań o istocie prawa niech posłuży niedawny przypadek 12-letniego Fabiana z Bogatyni. Otóż, chłopiec spokojnie handlował lemoniadą pod blokiem, zbierając pieniądze na książki, gdy ktoś z sąsiadów… złożył na niego donos (pozwolę sobie nie skomentować moralnej ohydy tego czynu). Na miejsce przybył patrol straży miejskiej i zamiast dać chłopcu mandat, kobiety wykupiły od niego cały zapas lemoniady.
Cieszymy się, że Panie ze Straży Miejskiej zachowały się „po ludzku”. Ale musimy też zadać niewygodne pytanie: Czy zachowały się tak dlatego, że pozwalają na to przepisy? Istnieje bowiem luka w prawie, które po prostu nie reguluje tego typu handlu prowadzonego przez dzieci.
Jeszcze ważniejsze i kluczowe dla tego tekstu będzie pytanie: Czy funkcjonariuszki zachowałyby się tak samo, gdyby musiały zignorować przepisy, by zachować się „po ludzku”?
Nie jest ważne, czy będzie to Fabian z lemoniadą, czy gdański przedsiębiorca ukarany za „luksusowe” krewetki na pizzy, czy zwykły obywatel obłożony mandatem za to, że przeszedł na czerwonym świetle po pustej ulicy. Te i niezliczone inne przypadki są tylko objawem choroby, której nie zrozumiemy, jeżeli nie poznamy istoty prawa.
Czym (nie) jest prawo?
Aż do XIX wieku, kiedy to Napoleon wprowadził swój kodeks, prawo rzymskie było podstawą prawodawstwa europejskiego. Siłą rzeczy kierowaliśmy się więc określonym paradygmatem, zupełnie odmiennym od tego, który przyjęła Europa porewolucyjna.
Syntezy rozumienia przedrewolucyjnego dostarcza nam św. Tomasz z Akwinu w zagadnieniach poświęconych prawu (Suma teologiczna, I-II, 90-105). Według najogólniejszej definicji, prawo to „rozporządzenie rozumu dla dobra wspólnego nadane i publicznie obwieszczone przez tego, kto ma pieczę nad wspólnotą”.
Istotne jest jednak jak rozumiemy cechy takiego prawa. Podstawowe założenie (jak tłumaczą Piotr Roszak i Jan Wółkowski w artykule Istota prawa według św. Tomasza z Akwinu) stanowi, że prawo nie istnieje samo dla siebie, ale dla jakiegoś dobra. Po drugie, prawo klasyczne zakładało odniesienie do ludzkiej natury i skierowanie działań do celów, które są w niej zawarte.
Na przekór temu nowożytne prawodawstwo pomija ludzką naturę, a skupia się wyłącznie na uznaniowym nadawaniu jakichś przywilejów i określaniu relacji pomiędzy różnymi przepisami. Dzisiejsze prawo jest obojętne wobec faktu, że człowiek jest istotą rozumną, której celem jest szczęście, ale szczęście istoty rozumnej jest uwarunkowane moralnie – drogą, która do niego prowadzi jest cnota, czyli sprawność moralna. Szczęście zaś nie jest równoznaczne z przyjemnością czy samozadowoleniem, lecz stanowi spełnienie godziwych pragnień i potrzeb w zgodzie z prawem moralnym. Wolność w tym kontekście nie polega na samej możliwości wyboru, ale realizuje się w wyborze istotnego dobra.
Traktowanie przepisów tak jakby były celem samym w sobie jest wypaczeniem istoty prawa. Zaś bez odniesienia do natury prawo staje się nie tylko dowolne, ale i następuje fałszywe określenie kompetencji państwa: skoro państwo ma (według dzisiejszego rozumienia) prerogatywę do nadawania nam jakichś praw, to ma też prerogatywę do ich odbierania i nie istnieje żaden punkt odniesienia poza samą władzą, do którego moglibyśmy się odwołać w przypadku niesprawiedliwości władzy.
Posłuszeństwo wobec władzy opiera się na jej autorytecie moralnym, a to oznacza, że władza nie może stanowić dowolnych praw, a jedynie takie, które są zgodne z moralnością, sprawiedliwe i służą dobru wspólnemu, a nie interesom rządzących. Posłuszeństwo takiej władzy jest cnotą (sprawnością moralną). Kiedy zaś władza przestaje działać dla właściwego sobie celu, traci ten autorytet, a w pewnych przypadkach nieposłuszeństwo wobec takiej władzy może okazać się cnotą.
W przeciwnym wypadku nie mamy do czynienia z prawem i nie jesteśmy zobowiązani do posłuszeństwa. Muszą być spełnione powyższe warunki. Wola prawodawcy, aby miała „istotne cechy prawa” – jak zaznacza św. Tomasz – musi być „normowana przez rozum”. „W przeciwnym razie wola władcy byłaby raczej nieprawością niż prawem” – czytamy. Ponadto, „wszelki nakaz dotyczący jakiejś partykularnej sprawy o tyle ma znamiona prawa, o ile ma na celu dobro wspólne”. Już św. Augustyn twierdził: „Nie wydaje się, żeby prawo niesprawiedliwe było prawem”. Akwinata zaś dopowiada: „Toteż prawo ma tyle z ważności, ile ma ze sprawiedliwości”.
Kolejną ważną cechą prawa jest to, że powinno ono być możliwie ogólne. Czyż dzisiejsza mania produkowania tysięcy stron regulacji nie jest czystym przeciwieństwem tej zasady? Prawodawca nie tylko nie jest w stanie przewidzieć wszystkich sytuacji, ale nawet nie powinien być przesadnie gorliwy w zwalczaniu drobnych występków, ponieważ prawo trzeba ludziom narzucać „odpowiednio do ich uwarunkowań”. „Prawo ludzkie nie zabrania wszystkich występków, do których stronią ludzie cnotliwi. Zabrania tylko cięższych występków, od których może się powstrzymać przeważająca część masy ludzkiej”.
Czy Polacy rozumieją czym jest prawo?
Zadanie przetłumaczenia Polakom istoty prawa jest o tyle karkołomne, że zahacza o głęboki spór filozoficzny na temat natury człowieka i świata, a przede wszystkim podstawowego założenia celowości natury, którą uznawał już Arystoteles.
Jeżeli świat powstał z chaosu, a jedyną formą uporządkowania są prawa przyrody (za którymi nie stoi żaden Prawodawca), to jedynym, co pozostaje człowiekowi, jest dowolne ustalenie praw na zasadzie umowy społecznej…
Problem polega na tym, że takie prawa biorą się znikąd (to jest z uznaniowej woli prawodawcy) i muszą prowadzić donikąd. Przykładem będą wszelkie przepisy zaczerpnięte fałszywych pojęć i prowadzące do złych skutków, czyli do represjonowania Bogu ducha winnych obywateli, którzy nie zrobili nic złego, a ich jedyną „winą” jest „wykroczenie” przeciwko tymże przepisom, którym nadano charakter celu samego w sobie.
W praktyce dzisiejszy paradygmat prawa prowadzi do bezwarunkowego posłuszeństwa. Nie ma sensu podważać sensu prawa, skoro powodem do jego przestrzegania jest sama wola prawodawcy, a nie zgodność z wyższą normą, jaką jest prawo naturalne.
Przeciwnie, w klasycznej koncepcji prawa posłuszeństwo opiera się na osądzie rozumu. Zakłada zdolność do poznania i podmiotowość każdego z nas wobec prawa. To my dokonujemy oceny, co jest sprawiedliwe i jesteśmy zobowiązani do posłuszeństwa w sumieniu, jeżeli dochodzimy do wniosku, że dane prawo jest słuszne.
Jest to fundamentalna dyskusja o naszym człowieczeństwie z jej najważniejszym pytaniem: Czy nasz rozum jest zdolny do obiektywnego poznania?
Musimy wreszcie przestać uciekać od tej dyskusji. Przestać udawać, że idee nie mają konsekwencji i że wystarczy zdrowy rozsądek, by przeciwstawić się tyranii systemu, w którym żyjemy. Dwie konstytutywne cechy tego systemu to jego etatyzm i pozytywizm prawny. Dopóki te dwa kluczowe pojęcia będą dla nas abstrakcyjne i niezrozumiałe, nie ma mowy o prawdziwym oporze wobec systemu.
Zostaliśmy wytresowani do tego stopnia, że nikogo nie dziwi zapalanie świateł w samochodzie w biały dzień albo stanie na czerwonym świetle, mimo że w promieniu wzroku nie ma żadnych samochodów ani pieszych.
Żyjemy w Matrixie do tego stopnia, że zatraciliśmy proste sprzężenie pomiędzy zmysłami a rozumem praktycznym. Nie chodzi tu o mnożenie przykładów absurdalnych interwencji policji (gdy np. ktoś wjeżdża pod sklep na zakazie wjazdu, choć zakaz ten stoi na jezdni szerokiej na osiem metrów). Nie ma sensu spierać się o szczegóły, bo chodzi o istotę rzeczy.
Praworządność nie zasadza się na tym, że przechodzimy na czerwonym świetle. Leży ona w zrozumieniu istoty prawa i w cnotach usprawniających do jego przestrzegania. Niemniej fakt, że bez szemrania poddajemy się tresurze behawioralnej, świadczy o tym, że nie rozumiemy prawa i nie mamy pojęcia, co to znaczy być praworządnym. W ten sposób koło się zamyka i jeżeli chcemy się z tego błędnego koła wydostać, to konieczna jest głęboka zmiana mentalna i choć minimalny związany z nią wysiłek intelektualny.
Absurdalność przeregulowania polskiego systemu prawnego i agresja, z jaką władza reaguje na łamanie przepisów to symptomy choroby toczącej nasze społeczeństwo. Ktoś powie, że to mało ważne? Tak i właśnie to obnaża złość systemu, bo od tych mało ważnych spraw zaczyna się nasze zniewolenie. I na nich się skończy, jeżeli nie wykonamy pracy, by wyzwolić swoje umysły od propagandy etatyzmu i pozytywizmu prawnego.
Co gdyby Fabian był „przestępcą”?
Na koniec wyobraźmy sobie, że przepisy jednak zabraniają nastolatkom zarabiać na sprzedaży lemoniady. Co powinny zrobić funkcjonariuszki w takiej sytuacji? Ano, dokładnie to samo, co zrobiły. Św. Tomasz poucza bowiem, że „prawa moralne mają skuteczność z samego głosu naturalnego rozumu, nawet gdyby nie były umieszczone w prawie”.
Jedynym lekarstwem na chory system jest świadomość porządku naturalnego. Przepisy przepisami, ale jeżeli nie chcemy zginąć jako naród, to musimy wykazać się solidarnością wokół prawdziwych definicji prawa i sprawiedliwości. Niezależnie od woli prawodawców i od terroru partyjniactwa. Począwszy od prostego obywatela, a skończywszy na policjancie, który bardziej niż swoją pracę ceni sobie sumienie i nie zapomina, że wywodzi się z nas i nam ma służyć.
Akurat trafiłem na szalenie ciekawy tekst na szalenie ciekawej platformie. Jestem jej stałym czytelnikiem ze względu na bardzo wysoki poziom (także intelektualny). Próbowałem uzyskać zgodę na tłumaczenie, ale podany adres mailowy nie funkcjonuje. Ale tekst jest na tyle ciekawy, że mimo tego postanowiłem go opublikować. Mam nadzieję, że autor nie obrazi się.
Gorąco polecam tę stronę, wszystkie teksty są w językach: angielskim, niemieckim, francuskim i rosyjskim.
Właściwie w tym tekście nie ma niczego, czego bym już wcześniej tutaj nie napisał. Autor doskonale zebrał wszystko „do kupy”. Różnica między nami polega na tym, że ja od początku nie miałem złudzeń, że wcześniej czy później musi dojść do decydującego starcia, bo dla obu stron chodzi o „być, albo nie być” – to jest konflikt egzystencjalny. Hänseler dopiero teraz zaczyna to dostrzegać. Inną różnicą jest spojrzenie na gigantyczne zadłużenie i idiotyczne wręcz kursy na giełdach. Hänseler dziwi się im, dla mnie to po prostu efekt procesów zachodzących w systemie monetarnym.
Czytając fragment, w którym Putin mówi o eleganckich facetach, którzy objaśniają nowemu prezydentowi jak się rzeczy mają i kto tu naprawdę rządzi, pomyślałem sobie: skąd on to wie? Czy do niego przypadkiem także tacy nie przyszli? Gdy widzi się, że Nabiullina, zamiast oskarżenia o działanie na szkodę kraju i usunięcia ze stanowiska szefowej banku centralnego, jest pod jego ochroną, wydaje się to całkiem prawdopodobne…
Ale naprawdę przerażające myśli naszły mnie w trakcie lektury części o Iranie. Moje prywatne kontakty potwierdzają, że irańskie społeczeństwo jest przeciwne jakimkolwiek rokowaniom z „Wielkim Szatanem” (tak Irańczycy określają USA). Już dawno spodziewałem się, że może dojść do izraelskiego ataku nuklearnego na Iran; obawiam się, że coraz szybciej się do tego zbliżamy. Akurat wyciekły informacje, że Izrael planował atak na trwające właśnie uroczystości pogrzebowe Alego Chamenei. Nie wiemy czy te informacje są prawdziwe, ale są one wysoce prawdopodobne! Musimy sobie uświadomić fakt, że mamy do czynienia z psychopatami przekonanymi o tym, że wszystko im wolno, bo są wybrańcami boga! Milczenie świata w obliczy ludobójstwa w Strefie Gazy i w innych regionach Palestyny tylko utwierdza ich w tym przekonaniu!
Paradoksalnie innym poważnym zagrożeniem jest zacofanie techniczne Zachodu. Karmieni jesteśmy mitami o amerykańskiej potędze militarnej. Tymczasem jedyną bronią, która dorównuje temu, co posiada Rosja, są atomowe okręty podwodne. Jedynie one sprawiają, że Rosja nie będzie w stanie bezkarnie zaatakować USA. Rosja posiada cały wachlarz pocisków hipersonicznych, przed którymi nie ma żadnej obrony. Dark Eagle – pierwszy amerykański pocisk hipersoniczny BYĆ MOŻE będzie gotowy po 2030 roku! W dodatku niewielki przenoszony ładunek sprawia, że będzie to raczej petarda niż poważna broń! W przeciwieństwie do rosyjskich pocisków nie będzie mieć zdolności manewrowych. Przy pomocy swoich rakiet hipersonicznych, Rosja już dziś jest w stanie zniszczyć większość amerykańskich silosów z rakietami balistycznymi. Kompletnie przestarzałe – bo lecące po stałych trajektoriach – Minutmany, którym uda się wystartować, będą łatwym celem dla rosyjskiej obrony przeciwlotniczej. Ale pozostają amerykańskie atomowe okręty podwodne ze swoimi rakietami… Na razie cały Zachód śni sny o potędze, ale gdy przyjdzie przebudzenie, to kręgi sprawujące władzę mogą dojść do wniosku, że zanim będzie za późno, trzeba postawić wszystko na jedną kartę i nacisnąć przysłowiowy czerwony guzik. Niestety ten scenariusz staje się coraz bardziej prawdopodobny…
Europa odmawia Rosji pokoju i dąży do wojny. Stany Zjednoczone i Izrael chcą wojny z wieloma przeciwnikami – przemyślenia
Autor: Peter Hänseler
Wprowadzenie
Ingeborg Bachmann doszła w 1959 roku do wniosku, że prawda jest dla człowieka do zaakceptowania, ponieważ jest on w stanie ją przyjąć, nawet jeśli jest ona jak najbardziej niewygodna. Literatura nie powinna ani ukrywać prawdy, ani jej upiększać.
Dotyczy to w szczególności mediów, które od lat nie wywiązują się ze swojej roli czwartej władzy. Świat zmierza ku nowej wojnie światowej, a większość ludzkości nie jest w stanie ocenić zagrożeń i szans, ponieważ media poprzez swoją propagandę zniekształcają fakty w taki sposób, że prawda znika w coraz gęstszej mgle. Ogłupienie osiągnęło taki poziom, że nawet politycy na Zachodzie wierzą w propagandę własnych mediów i postępują zgodnie z nią. Nieprawdy rozpowszechniane przez polityków nie są już przez nich samych postrzegane jako kłamstwa – ich intelekt w dużej mierze na to nie wystarcza. Należy stwierdzić, że politycy stali się – i nadal stają się – przede wszystkim „ambasadorami” stale obniżającego się poziomu wykształcenia, a w konsekwencji ofiarami własnej propagandy.
Ten tekst stara się wykazać, że mimo wszystko możliwe jest oddzielenie ziarna od plew, ponieważ wśród całego tego śmiecia, jakim są doniesienia medialne, kryje się prawda.
Nie zapominajmy o złu
W artykule „Czy zło zwycięży?” zastanawiałem się nad tym, kto tak naprawdę kieruje wydarzeniami geopolitycznymi na świecie. Omówiłem „City of London” i „Rothschildów” jako przykłady sił, które zza kulis kierują światem. Są one również odpowiedzialne za wojny, zamachy stanu i inne wstrząsy w naszym świecie. Już ta niewielka część akt Epsteina, która została upubliczniona, dała pierwsze wyobrażenie o powiązaniach między potężnymi tego świata. Zobacz „Epstein – »sługa zła« – niebezpieczne pytania” .
W ten sposób na przykład rodzina Rothschildów została ponownie wyciągnięta na światło dzienne; ta sama rodzina, która z wielkim wysiłkiem próbowała przekonać świat, że od czasów II wojny światowej nie wywiera już żadnego wpływu i zajmuje się jedynie prowadzeniem kilku prywatnych banków, muzeów i winnic. Nie należy się dziwić, że dyskusja na temat treści akt Epsteina lub ich dalszych publikacji całkowicie zniknęła z mediów; ktoś złośliwy zapytałby, kto właściwie kontroluje media.
Temat „deep state” nie jest zresztą kwestią rozpowszechnianą przez garstkę pomyleńców. Już w 2017 roku prezydent Putin wypowiedział się na ten temat w sposób całkowicie jasny:
„Prezydenci się zmieniają… Wtedy pojawiają się elegancko ubrani mężczyźni w ciemnych garniturach z teczkami. Zaczynają wyjaśniać, jak naprawdę się sprawy mają… i wszystko zmienia się z dnia na dzień”. Prezydent Putin, 2017 r.
Media
Kontrola sprawowana jest albo bezpośrednio przez akcjonariuszy, albo pośrednio poprzez wpływy polityczne lub gospodarcze, na przykład poprzez regulowanie przychodów z reklam, umieszczanie na czarnej liście lub manipulowanie liczbą wyświetleń na kanałach YouTube. Kontrola nad mediami na całym Zachodzie jest de facto całkowita – niezłe osiągnięcie.
Warto zwrócić uwagę na następującą kwestię: politycy i media przy każdej okazji głośno wychwalają wolność słowa, niezależnie od tego, czy jest to uzasadnione, czy nie. Niemal w tym samym czasie jednak wolność ta jest ograniczana poprzez równie głośne potępianie rozpowszechniania „fake news” i „mowy nienawiści” – czyli korzystania z prawdziwej wolności słowa – a następnie, dla własnych korzyści politycznych, definiowanie ich jako przestępstwo i egzekwowanie odpowiednich przepisów.
Ostatecznie to państwo określa, co oznaczają pojęcia „fake news” i „mowa nienawiści”. Prowadzi to do tego, że prawo, które nie jest już absolutne, lecz ulega relatywizacji, załamuje się pod wpływem tego ograniczenia. W Niemczech pożądane polityczne orzecznictwo jest zabezpieczane poprzez polityczne obsadzanie stanowisk sędziowskich w Federalnym Trybunale Konstytucyjnym. Procedura wyboru sędziów do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przebiega według podobnego schematu.
Konsekwencje tego ograniczenia są zamierzone i oczywiste. Analitycy, którzy wyrażają nawet najbardziej uzasadnioną opinię, która nie odpowiada gustom rządzących, są pozbawiani praw, wywłaszczani i przedstawiani jako przestępcy bez przeprowadzenia postępowania sądowego. Najczęściej stosowanym środkiem są na przykład sankcje UE, które pierwotnie zostały wprowadzone w odniesieniu do terrorystów, ale obecnie – przy poparciu szerokiej opinii publicznej – nakładane są na najbardziej obiektywnych ekspertów, takich jak Szwajcar, a tym samym obywatel spoza UE, Jacques Baud; zobacz nasze relacje na ten temat. Skutkiem tego ukierunkowanego oddziaływania politycznego są relacje w tradycyjnych mediach, które nie mają już nic wspólnego z prawdą, a często wręcz ją odwracają.
Wszystkie kryzysy geopolityczne mają jedno źródło
Wszystkie konflikty zbrojne na całym świecie należy postrzegać jako jedną całość, jedną strategię. Ci sami ludzie, którzy podsycają wojnę przeciwko Iranowi i przemocą tworzą Wielki Izrael, ponoszą również odpowiedzialność za konflikt na Ukrainie i wojnę Europy przeciwko Rosji, która prawdopodobnie wkrótce nastąpi, przy czym wiele konfliktów – na przykład w Afryce – o których nie wspominamy na naszym blogu, również stanowi część tej strategii. Wszystko jest ze sobą powiązane, a fakt, że dziennikarze bronią wojny – prowadzonej przy użyciu metod o charakterze ludobójczym – przeciwko Iranowi, Libanowi i Gazie, jednocześnie popierając działania Rosji na Ukrainie, świadczy o braku zrozumienia kwestii geopolitycznych. Siły wywołujące i podsycające te konflikty są identyczne. Zrozumienie tego faktu bardzo pomaga w ogarnięciu ogólnej sytuacji geopolitycznej.
Ogólny obraz sytuacji nie jest trudny do zrozumienia: po setkach lat panowania kolonialnego nad resztą świata zbiorowy Zachód przegrał już wyścig gospodarczy z Globalnym Południem; więcej na ten temat poniżej. O ile w ciągu ostatnich 500 lat wojny dotyczyły tego, kto na Zachodzie będzie sprawował hegemonię nad imperium kolonialnym, o tyle dzisiejsze konflikty dotyczą tego, czy zbiorowy Zachód zdoła utrzymać swoje imperium kolonialne. Szanse na to są niewielkie, jak już przedstawiliśmy w naszej serii „Rozpoczęła się wojna dwóch światów”. Wówczas spodziewaliśmy się wielu pojedynczych konfliktów trwających przez dziesięciolecia, jednak bez wojny światowej. Ta stosunkowo optymistyczna teza wydaje się teraz chwiać, ponieważ agresja między światowymi mocarstwami narasta z dnia na dzień, a zbiorowy Zachód nie rezygnuje z arogancji kolonialnego władcy i całkowicie przecenia swoje możliwości, posługując się pozornymi argumentami.
Budżet wojskowy jako miara siły militarnej to fałszywy argument
Amerykanie od dziesięcioleci wmawiają światu, że dysponują najsilniejszymi siłami zbrojnymi na świecie. Twierdzenie to poparte jest astronomiczną liczbą: budżetem wojskowym USA wynoszącym aż 1,5 biliona dolarów amerykańskich. To 10 razy więcej niż rosyjski budżet wojskowy, a nawet 190 razy więcej niż budżet wojskowy Iranu, który w 2024 r. wyniósł 7,89 mld dolarów amerykańskich. NATO bez Stanów Zjednoczonych wydało 608 mln dolarów amerykańskich.
Mimo to Stany Zjednoczone – wraz z Izraelem – poniosły porażkę zarówno w wojnie 12-dniowej, jak i w trwającej obecnie wojnie, która wymknęła się spod kontroli. NATO wraz ze Stanami Zjednoczonymi ponosi porażkę na Ukrainie. Ogromne budżety na Zachodzie jasno wskazują, że zachodnie siły zbrojne nie są nastawione na obronę wolności, lecz na zgarnianie jak największej ilości pieniędzy. Prowadzi to do tego, że system uzbrojenia na Zachodzie uznaje się za udany, jeśli można go sprzedać za jak największą kwotę własnym siłom zbrojnym lub siłom zbrojnym państw trzecich. W 2024 roku przedstawiliśmy porównanie dwóch śmigłowców bojowych, które według ekspertów są równoważne: rosyjskiego Kamowa KA-52 i amerykańskiego AH-64 Apache. Apache kosztuje 155 milionów dolarów amerykańskich, a Kamow – 16 milionów. Do tego dochodzi fakt, że zachodnie systemy uzbrojenia są produkowane w wręcz homeopatycznych ilościach, a zwiększenie produkcji, które mogłoby zapewnić trwałe wsparcie w przypadku długotrwałego konfliktu, jest niemożliwe; jest to zbyt kosztowne, zbyt skomplikowane, a do tego połączone z potencjałem przemysłowym, którego po prostu już nie ma.
W perspektywie średnioterminowej Stany Zjednoczone nie będą w stanie produkować wysokiej jakości sprzętu wojskowego w wystarczających ilościach i po rozsądnych kosztach, ponieważ borykają się obecnie z wieloma problemami: po pierwsze brakuje woli, ponieważ nadrzędnym celem jest zysk dla kompleksu militarno-przemysłowego. Po drugie, w wyniku trwającej od 30 lat deindustrializacji Stany Zjednoczone nie dysponują już bazą przemysłową niezbędną do produkcji broni w ilościach wymaganych na potrzeby działań wojennych.
Na pierwszym planie stoi raczej dążenie do zysku. Obiektywni obserwatorzy powinni dostrzec, że taka strategia w sytuacji kryzysowej musi doprowadzić do katastrofy – jak pokazały przykłady Bliskiego Wschodu i Ukrainy. Według ocen różnych ekspertów Zachód pozostaje tam w tyle za swoimi konkurentami o co najmniej dekadę, zarówno w zakresie technologii rakietowej, jak i dronów.
Na przykład Iran, którego wydatki na zbrojenia są około 200 razy niższe niż wydatki USA, dysponuje pociskami hipersonicznymi, które niezwykle trudno jest przechwycić. Natomiast zbiorowy Zachód nadal nie dysponuje gotową do użycia bronią hipersoniczną. Krytycy oceniają to jako skutek połączenia dążenia do zysku, arogancji i korupcji w ramach kompleksu militarno-przemysłowego.
Jeśli Zachód chce w przyszłości ponownie działać na równi pod względem militarnym, musiałby gruntownie zreformować kompleks militarno-przemysłowy – przedsięwzięcie, które w świetle istniejących stosunków sił gospodarczych i politycznych wydaje się niemal niemożliwe; przemysł ten jest kontrolowany przez grupy, o których mowa powyżej.
Brak woli obrony na Zachodzie
Jak zbiorowy Zachód reaguje na przegrane wojny? – Zwiększa swoje budżety wojskowe, nie zajmując się jednak niezbędnymi problemami strukturalnymi. Na Zachodzie panuje błędne przekonanie, że wszystko da się rozwiązać za pomocą pieniędzy. W Rosji przemysł zbrojeniowy pozostaje w większości własnością państwa, dlatego też istnieje tam nadrzędny interes w produkcji wysokiej jakości, ale jednocześnie niedrogiej.
W związku z tym w Stanach Zjednoczonych zmiana nastąpi tylko wtedy, gdy amerykański pęd do zysku w produkcji broni zostanie poważnie poddany w wątpliwość – oraz gdy społeczeństwu uda się pozyskać najlepsze umysły do pracy w przemyśle obronnym w interesie całego amerykańskiego społeczeństwa, co obecnie nie ma miejsca. Amerykańscy fizycy zajmujący się rakietami zarabiają więcej jako analitycy w bankach inwestycyjnych i nie mają motywacji, by służyć ojczyźnie, ponieważ na Zachodzie wola obrony praktycznie nie istnieje. Na przykład w Niemczech jedna liczba niweczy nadzieję na większą gotowość do obrony: spośród 300 000 młodych Niemców tylko 530 jest gotowych do odbycia służby wojskowej – to zaledwie 0,17%! (Źródło: Süddeutsche Zeitung). Liczba ta stanowi rażący kontrast w stosunku do wypowiedzi np. Borisa Pistoriusa, niemieckiego ministra obrony, który już w 2024 roku oświadczył:
„Musimy być gotowi do wojny do 2029 roku” – powiedział minister. „Musimy zapewnić odstraszanie, aby zapobiec eskalacji konfliktu do skrajności”.
Na całym Zachodzie perspektywa przygotowania sił zbrojnych do wojny wygląda zatem ponuro. Mimo to Europejczycy i Amerykanie wydają się z wielką pewnością siebie przeć ku wojnie światowej, dysponując przestarzałymi, a do tego zawyżonymi cenowo systemami uzbrojenia i bez niezbędnej woli obronnej społeczeństwa. To wydaje się być szaleństwem – ale tak właśnie jest. Fakty mówią same za siebie. Kto robi coś takiego? Robią to skorumpowani politycy, tacy jak ci, których opisaliśmy na początku.
Gospodarka jako oznaka porażki
Jeśli weźmie się pod uwagę dane gospodarcze, łatwo zauważyć, że zachodni świat już przegrał wyścig gospodarczy. Historia uczy, że w takiej sytuacji jedyną opcją pozostaje wojna.
Od lat zwracam uwagę na katastrofalny poziom długu publicznego i groteskowe wyceny na rynkach finansowych. Do tego dochodzi fakt, że kolektywny Zachód oszukuje również przy obliczaniu siły gospodarczej. Wszystko po to, by podtrzymać narrację pozwalającą nadal przedstawiać USA jako numer 1. Jeśli obliczyć PKB skorygowany o siłę nabywczą, tj. uwzględniając lokalną siłę nabywczą poszczególnych krajów, to USA już przegrały.
Zgodnie z tymi obliczeniami Chiny wyprzedzają Stany Zjednoczone, a Rosja – Japonię i Niemcy. Do tego dochodzi fakt, że zachodni świat jako agresor znajduje się w sytuacji politycznej i gospodarczej, która nie pozwala na militarną konfrontację z Rosją, Iranem i Chinami: Zadłużenie Stanów Zjednoczonych wynosi ponad 121% PKB – ostatni raz miało to miejsce pod koniec II wojny światowej, po wojnie przemysłów, która zapewniła USA dominację na świecie. Zadłużenie to udało się obniżyć do poziomu poniżej 40% w ciągu 35 lat, przy nadal korzystnych dla USA warunkach gospodarczych i politycznych.
W 1945 roku Amerykanie osiągnęli szczyt swojej potęgi. Wspólnie ze Związkiem Radzieckim dominowali nad przebiegiem wojny, dysponowali 22 000 ton złota, a amerykański przemysł wytwarzał 70% światowej produkcji dóbr przemysłowych. Tak właśnie wygląda prawdziwa „dominacja w pełnym spektrum”: dominacja militarna, dominacja przemysłowa, złoto – bo kto ma złoto, ten ustala zasady. Teraz Stany Zjednoczone ponownie stoją w obliczu wojny światowej, a sytuacja wygląda tak samo jak ostatnim razem po wojnie, z jedną ogromną różnicą: Chiny są co najmniej równorzędne gospodarczo ze Stanami Zjednoczonymi, dysponując przy tym znacznie lepszymi uwarunkowaniami gospodarczymi.
Nie są to okoliczności sprzyjające konfliktowi zbrojnemu o globalnym zasięgu – ani pod względem finansowym, ani gospodarczym, a tym samym również politycznym.
Bliski Wschód
Z treści Memorandum of Understanding jasno wynika, że Iran pokonał militarnie zarówno Izrael, jak i Stany Zjednoczone; w przeciwnym razie Amerykanie nigdy nie podpisaliby takiego dokumentu. Izrael, pod groźbą upadku własnych marzeń o wielkości, nie może podporządkować się duchowi tego dokumentu i zakończyć wojny w Libanie i Strefie Gazy. Nie będzie więc pokoju.
Nasze rozważania na ten temat: „Iran pokonuje USA – przemyślenia”. W Iranie narastają głosy twierdzące, że prezydent i minister spraw zagranicznych nie prowadzą wystarczająco twardych negocjacji – presja ze strony irańskiej opinii publicznej domaga się bardziej zdecydowanego stanowiska wobec USA i Izraela. Najwyższy przywódca Iranu, Modżtaba Chamenei, zatwierdził wprawdzie list intencyjny (MoU) ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie zakończenia wojny regionalnej, ale pod pewnymi warunkami.
W publicznym oświadczeniu stwierdził jednak, że zasadniczo reprezentuje „inne stanowisko”, ale zgodził się na porozumienie po otrzymaniu od prezydenta Masouda Pezeshkiana gwarancji, że prawa narodowe Iranu oraz „front oporu” zostaną zachowane. Jest to wyraźna wskazówka, że Irańczycy ostatecznie nie są gotowi na kompromisy kosztem Libanu i Strefy Gazy.
Należy się spodziewać, że konflikt na Bliskim Wschodzie będzie trwał dalej: ani Stany Zjednoczone, ani Izrael nie są gotowe pogodzić się z przegraną wojną i zaakceptować jej konsekwencji. Takie stanowisko utrzymuje stan zawieszenia, który w każdej chwili może przechylić szalę na jedną lub drugą stronę. Strategii tej przeciwdziała jednak fakt, że Zachodowi kończy się czas z powodu sytuacji w cieśninie Ormuz. Zmniejszenie się rezerw ropy naftowej było głównym powodem, dla którego Stany Zjednoczone w ogóle podpisały ten protokół ustaleń w tej właśnie treści. Amerykanie dążą zatem do utrzymania stanu zawieszenia, który pozwoli im spokojnie przygotować kolejne kroki militarne; stan ten można jednak utrzymać tylko wtedy, gdy cieśnina Ormuz pozostanie w międzyczasie otwarta. O ile do 28 lutego 2026 r. przez Cieśninę Ormuz przepływało dziennie około 130 statków, o tyle liczby te spadły praktycznie do zera, a następnie ustabilizowały się na poziomie 5–10% przedwojennego natężenia ruchu, by 25 czerwca 2026 r. gwałtownie wzrosnąć do 70 statków. Liczby te należy traktować z rezerwą: Mówi się, że znaczna część z tych 70 statków eksportowała ropę z Iranu po tym, jak Stany Zjednoczone zniosły sankcje naftowe poprzez podpisanie odpowiedniego dokumentu. Jeśli Izraelczycy nie wycofają się z Libanu, a Irańczycy pozostaną nieugięci – co należy zakładać – Cieśnina Ormuz pozostanie zatkanym wąskim gardłem: bomba zegarowa dla dostaw surowców na Zachód nadal tyka.
Irańczycy mogą czekać – Amerykanie nie. Przy ocenie sytuacji należy po prostu pominąć wypowiedzi Donalda Trumpa, ponieważ Trump raz mówi o pokoju, a raz o wojnie, zmieniając zdanie czasami nawet kilka razy dziennie. Wydaje się, że uważa on, iż dzięki tej nowojorskiej taktyce „dealmakingu” uda mu się coś osiągnąć w stosunku do Irańczyków, co jednak nie ma miejsca, ponieważ osiąga w ten sposób tylko jedno: Amerykanie coraz bardziej potwierdzają, że nie są zdolni do przestrzegania umów, zagrażając tym samym pokojowi na świecie.
Wojna w Europie
Konflikt zbrojny na Ukrainie, wywołany przez Zachód, rozpoczął się w 2014 roku. Tylko ci, którzy nie uznają wieloletniego ostrzału ukraińskiej artylerii w Donbasie za akt wojny, twierdzą, że to Rosjanie rozpoczęli wojnę w lutym 2022 roku. Jest to fakt tak oczywisty, że można się tylko dziwić argumentom Zachodu, iż to Rosja jest agresorem.
Kolejnym faktem jest to, że ta wojna całkowicie zmieniła technikę i taktykę walki – strony walczące musiały dostosować się do nowego rodzaju wojny, zdominowanej przez drony i pociski rakietowe. Kolumny czołgów i masy wojsk są atakowane tanimi dronami natychmiast po ich wykryciu – i to bardzo szybko. Walczące strony musiały dostosować się i nauczyć tego nowego sposobu walki. Rosjanie w szczególności odnieśli sukces i teraz kontrolują pole bitwy w nowy sposób: powolne, skuteczne natarcia, ponieważ zmasowane ataki przynoszą tylko jedno: duże straty. Podobne skoki rozwojowe miały miejsce wielokrotnie. Karabin maszynowy, który był już używany przed I wojną światową, ale którego znaczenie było wówczas niedoceniane, położył kres wojnie mobilnej już w pierwszym roku wojny, gdy duże kolumny ludzi nacierały na wroga i były dziesiątkowane. Pod koniec I wojny światowej czołgi przywróciły ruch na froncie. Porównywanie sytuacji na froncie na Ukrainie z sytuacją podczas I wojny światowej jest jednak błędne: powolne przemieszczanie się w małych grupach wydaje się być jak dotąd jedynym sposobem na przetrwanie burzy dronów i utrzymanie ruchu.
Zachodnie media donoszą ostatnio o przewadze Ukraińców w wojnie. Jest to jednak nieprawda i nie ma nic wspólnego z rzeczywistością. Należy odróżnić walki na froncie od ataków dronów NATO w Rosji. Na froncie Donbasu Rosjanie wciąż mają do czynienia z kilkoma ufortyfikowanymi miastami; po tym Donbas zostanie wyzwolony. Poza nimi nie ma już żadnych znaczących umocnień. Zamiast wdawać się w szczegóły, odsyłam do jednego z najlepszych kanałów, Military Summary, który od początku wojny relacjonuje sytuację na froncie dwa razy dziennie.
Zachód jeszcze nie rozpoznał znaków czasu. Jego eksperci wierzą, że odniesie sukces w wojnie z Rosją. Jednak nie zdefiniowali nawet w żaden sposób celów swojej wojny. W związku z tym nie mają żadnego planu strategicznego przeciwko Rosji poza jej osłabieniem.
Przede wszystkim Niemcy wyznaczyli początek wojny z Rosją na rok 2030. Jednak teraz jest rok 2026 i Niemcy najwyraźniej zakładają, że mogą bezkarnie wysyłać do Rosji drony i pociski manewrujące do 2030 roku, wykorzystując Ukrainę jako swojego pełnomocnika. Działania Europy są oczywiście skoordynowane z USA. Użycie tych systemów uzbrojenia jest niemożliwe bez amerykańskiego udziału. Prezydent Putin dał to jasno do zrozumienia kilka dni temu.
Wielu obserwatorów i ekspertów w Rosji i za granicą zakłada, że prezydent Putin wkrótce zdecyduje się na atak na cele w Europie – w tym te poza Ukrainą.
Wachlarz opinii jest szeroki. Opublikowaliśmy już kilka artykułów na ten temat: w artykule „Czy rok 1914 się powtarza? Czy wojna między Europą a Rosją w końcu wybuchnie otwarcie?” przeanalizowaliśmy również doktrynę Karaganowa, która postuluje użycie broni jądrowej, i doszliśmy do wniosku, że atak jest konieczny, ale nie z użyciem broni jądrowej. Scott Ritter odniósł się następnie do „błędu Karaganowa” i również wyraźnie wypowiedział się przeciwko użyciu broni jądrowej.
Wniosek
Na Bliskim Wschodzie nie widzę realnych szans na zakończenie wojny, ponieważ oznaczałoby to z jednej strony wycofanie wojsk amerykańskich, a z drugiej strony, że Izrael pozostałby osamotniony jako mały, ludobójczy agresor. Izraelczycy są pod presją i kontynuują ludobójstwo w Strefie Gazy i Libanie, nie zważając na porozumienia między USA a Iranem, ponieważ dla Netanjahu osobiście utrzymanie wojny jest jedynym sposobem na polityczne przetrwanie.
W Rosji rośnie presja na prezydenta Putina, aby zajął bardziej agresywne stanowisko wobec Europy, która nie próbuje już nawet ukrywać swojego bezpośredniego zaangażowania w wojnę z Rosją. Rosja nasila ataki na Ukrainę, między innymi niszcząc wszystkie stacje benzynowe we wschodniej Ukrainie, aby sparaliżować jej infrastrukturę transportową. Wojska lądowe poczyniły widoczne postępy, a po wyzwoleniu ostatnich ufortyfikowanych miast w Donbasie, co jest spodziewane w ciągu najbliższych kilku tygodni, droga do Dniepru stanie otworem.
Prezydent Putin liczy więc na rozwiązanie militarne na Ukrainie i czeka na załamanie energetyczne w Europie, gdzie wiele lotów jest już odwoływanych pod błahymi pretekstami.
Skoordynowane doniesienia na Zachodzie, że sytuacja na Ukrainie uległa zmianie, nie znajdują potwierdzenia w panującej tam rzeczywistości. Niedobór paliwa w Rosji jest również wyolbrzymiany. W niektórych regionach paliwo jest racjonowane na stacjach benzynowych. Jednak w żaden sposób nie wpłynie to na zmianę kierunku działań Rosji.
Mam okazję, bardzo nieregularnie, rozmawiać z kimś mieszkającym w Kijowie. Według niego sytuacja jest katastrofalna, a ponad 90% społeczeństwa sprzeciwia się Zełenskiemu. Na pytanie, dlaczego ludzie nie buntują się, odpowiedzieli, że terror służb bezpieczeństwa i wywiadu zastraszył ich do tego stopnia, że komunikacja, niezbędna do powstania, jest niemożliwa. Ukraina, przedstawiana przez Zachód jako świetlany przykład demokracji, wydaje się być bombą z opóźnionym zapłonem, której tykanie tłumi strach.
Nigdy nie obawiałem się wybuchu wojny między Europą a Rosją, mimo że Europa praktycznie nie posiada potencjału militarnego. Prezydent Putin nie zrobi pierwszego kroku w kierunku trzeciej wojny światowej. Tylko on wie, jak długo będzie tolerował systematyczne prowokacje Zachodu i jak na nie zareaguje.
Rozmowa z Aleksandrem Duginem w programie telewizji Sputnik „Eskalacja”.
Prowadzący: W zeszłym tygodniu odbyła się konferencja „Filozofia przyszłości: idee i znaczenia”. W liście powitalnym Prezydent kraju, Władimir Putin, zauważył między innymi – cytuję: „Coraz bardziej odczuwana jest potrzeba głębokiej i odpowiedzialnej analizy filozoficznej bieżących wydarzeń i współczesnych wyzwań”. Dlatego proponuję, abyśmy rozpoczęli naszą rozmowę od roli Europy w tych współczesnych wyzwaniach. Zauważyłeś wiele w zachowaniu Zachodu na tej konferencji, więc zadam pytanie: czy analiza filozoficzna w ogóle jest charakterystyczna dla tych, którzy dziś siedzą w Brukseli? Dlaczego obecni politycy świadomie wybierają drogę w otchłań, jeśli pozwolisz mi na taką ocenę?
Alexander Dugin: Rzecz w tym, że wszystko jest nieco bardziej skomplikowane, jeśli nie opiszemy ich po prostu jako idiotów działających spontanicznie, bez zrozumienia konsekwencji swoich działań. W rzeczywistości nie do końca rozumiemy metafizykę współczesnego Zachodu. Ale ona istnieje. Jest po prostu dla nas nieoczekiwana, ponieważ w ciągu ostatnich 30–40 lat zachodnia myśl filozoficzna w dużej mierze zerwała z tradycją Oświecenia, z humanizmem, z umieszczaniem człowieka w centrum – z tym wszystkim, czym się kiedyś chwaliła i co w pewnym stopniu dawało jej siłę w poprzedniej epoce.
Oczywiście można dyskutować, na ile było to szczere nawet wtedy. Podwójne standardy są bardzo charakterystyczne dla Zachodu: mówili o postępie, jednocześnie tworząc niewolnictwo, mówili o równości, kolonizując inne narody, mówili o sprawiedliwości, organizując ludobójstwo całych krajów i społeczeństw. Podwójne standardy to jedno.
Ale co ciekawe: w ciągu ostatnich 30–40 lat (i zostało to szczegółowo omówione na naszej konferencji w klastrze „Łomonosowa” na Uniwersytecie Moskiewskim w różnych sekcjach i z kilku perspektyw) współczesna zachodnia filozofia stała się otwarcie antyludzka. Jest otwarcie nihilistyczna, nie niesie ze sobą absolutnie żadnego uwodzicielskiego obrazu przyszłości i w zasadzie handluje grozą. To filozofia, która całkowicie i ostatecznie zerwała więzi z humanizmem, ze świętymi wartościami, z tradycją. Zanurzyła się w tym wyzwolonym, wolnym, płynącym-donikąd czysto technicznym czasie i całkowicie przeinterpretowała wszystkie pojęcia, którymi wcześniej operowała.
Dlatego tak ważne było na tej konferencji myślenie o czasie i przyszłości. Ponieważ to, z czym mamy do czynienia, nie jest usterką w programie – mamy do czynienia z pewną fundamentalną tendencją, ucieleśnioną na przykład w filozofii akceleracjonizmu – przyspieszenia czasu. Ale przyspieszenie ku czemu? Przyspieszenie dokąd? Gdy tylko zadamy te pytania, gdy tylko umieścimy je w kontekście intelektualnym i przeanalizujemy zachodnich autorów, ich teorie, ontologię zorientowaną na obiekt, ich idee na temat czasu, temporalności i historii – robi się naprawdę przerażająco.
W istocie wielu współczesnych zachodnich filozofów świadomie postrzega bliską perspektywę zniszczenia życia na Ziemi, mutacji, wybuchów nuklearnych i katastrof spowodowanych przez człowieka nie jako możliwość, której należy unikać, lecz jako pożądany wynik. Bardzo trudno to sobie wyobrazić, trudno uwierzyć, że takie teorie istnieją.
W naszej sekcji i innych były prezentacje, a nawet świadectwa samych angielskich filozofów. Richard Sakwa, brytyjski filozof, mówił o upadku postępu. Powiedział, że nikt na Zachodzie już nie wierzy w postęp. Miał nieco naiwny pomysł: „Odkryjmy postęp na nowo, wróćmy do niego”. Ale w rzeczywistości musimy zgłębić sam postęp: jaką ideologią było to, co się teraz skończyło? Został zbudowany na antychrystianizmie, na zaprzeczeniu Bogu, religii i wieczności.A dla nas teraz – zwłaszcza w obliczu filozofii wychodzącej z Waszyngtonu, Brukseli, Doliny Krzemowej i zachodnich ośrodków intelektualnych, które świadomie to promują i rozwijają – musimy podkreślać suwerenną myśl, suwerenną temporalność, naszą rosyjską historię i nasze rozumienie przyszłości. Przyszłości czasu.
Najprościej mówiąc, nasz czas i czas Zachodu płyną w różnych kierunkach. Zdecydowanie nie musimy iść tam, dokąd nas nie tylko zapraszają, ale aktywnie popychają. I właśnie dlatego, jak mi się wydaje, nasz Prezydent Władimir Władimirowicz Putin przesłał tak ważne przesłanie do kongresu filozofów, którzy zebrali się z różnych krajów. Chińczycy zresztą mówili o swoim własnym czasie i było to bardzo interesujące. Na powierzchni są skuteczni w teraźniejszości i bardzo nowocześni, a jednak mają zupełnie inne rozumienie czasu. A najlepsi przedstawiciele Chin – Zhang Weiwei, słynny profesor Jiang, który przewidział wszystko co możliwe: zwycięstwo Trumpa, wojnę w Iranie – brali udział. Ta niezwykle ważna grupa chińskich intelektualistów mówi: „My też mamy chiński czas, który płynie we własnym kierunku. Nie myślcie, że podporządkowujemy się Zachodowi – znamy jego prawdziwą wartość”.
Indyjscy profesorowie z Instytutu Jawaharlala Nehru – znakomici myśliciele, nawiasem mówiąc – mówią, że indyjski czas też nie płynie w tamtym kierunku. Autorzy muzułmańscy i afrykańscy badacze (profesor Nyamsi zauważył, że sam czas ma inne znaczenie w językach afrykańskich) podkreślają, że Zachód próbuje włączyć nas w swój czas, próbuje skolonizować naszą świadomość czasu i historii.I oczywiście w każdej sekcji omawiano kwestię naszego rosyjskiego czasu i rosyjskiej przyszłości: w jakim kierunku powinniśmy zmierzać. Jest całkowicie oczywiste, że nie w kierunku, w którym pcha nas Zachód. Była to jednomyślna opinia setek osób – w kongresie uczestniczyło ponad tysiąc. Musimy iść w innym kierunku: natychmiast przestawić zwrotnice, natychmiast wysiąść z tego pociągu, w przeciwnym razie katastrofy nie da się uniknąć. To był bardzo poważny kongres. Rzadko zdarza się, by dwa dni były wypełnione tak gęstymi dyskusjami, sporami i debatami.
Ale już teraz, jak wiadomo, liberałów i zachodników prawie nie ma – są rzadkimi okazami. Przytłaczająca większość rozumie, że trzeba coś zrobić, że musimy uzasadnić naszą własną filozoficzną suwerenność i filozoficzną niezależność. Musimy budować rosyjską historię, rosyjskie Oświecenie (jest zresztą dekret prezydencki o historycznym oświeceniu), musimy opierać się na wartościach tradycyjnych i szukać nie tylko taktyki, ale także strategii. Musimy określić tę drogę: dokąd zmierzamy, co my, Rosjanie, uważamy za cel, ku któremu zmierza nasza historia, która coraz wyraźniej odchodzi od Zachodu.
I bardzo ważne było, że mieliśmy przedstawicieli naszych wojskowych ze strefy specjalnej operacji wojskowej. Rosyjscy filozofowie również uczestniczą w SWO na linii frontu. To uderzające i byli z nami. Mówili o tym, jak setki tysięcy naszych żołnierzy postrzega i nadaje sens tej wojnie, którą toczymy z Zachodem. I to zrozumienie jest znacznie głębsze, niż się wydaje. Mamy tendencję do myślenia, że są bohaterami, którzy walczą czysto technicznie, wykonując rozkazy, ale okazuje się, że oni też myślą głęboko. Te setki tysięcy ludzi mogą być najbardziej przebudzonymi, najbardziej aktywnymi i najostrzej myślącymi przedstawicielami naszego narodu. Zarówno zwykli, jak i niezwykli – na froncie walczą dla nas zawodowi filozofowie, naukowcy, humaniści i fizycy. Walcząc, myślą i podzielili się swoimi myślami na kongresie. To było bezcenne, po prostu bezcenne.
To rzadki przypadek, gdy wydarzenie otrzymało ogromne wsparcie władz, ale być może najważniejsze jest to, że władze naprawdę tego potrzebują. Nie jest to potrzebne tylko filozofom czy specjalistom samym w sobie. Jest potrzebne Prezydentowi, jego administracji, rządowi (wystąpił wicepremier Czernyszew), Radzie Federacji (wystąpił zastępca przewodniczącego Rady Federacji).
W zasadzie władza państwowa zaczyna uświadamiać sobie to, co powinna była uświadomić sobie dawno temu. Dzięki Bogu nadszedł ten czas: bez głębokiej analizy filozoficznej procesów, z którymi mamy do czynienia – zarówno w złożonym świecie multipolarnym, jak i w naszym własnym kraju – po prostu niemożliwe jest posuwanie się naprzód.
Ten jeden wpis uświadomił mi coś: tym, co prezydent Trump tak naprawdę uosabia, w gruncie rzeczy, jest kiczowatość Ameryki.
Dla tych, którzy nie znają tego terminu, kicz oznacza rodzaj taniej, niewymagającej wysiłku estetyki, będącej często zlepkiem elementów popkultury, niedbale zebranych i spopularyzowanych w latach 50. i 60. na potrzeby konsumpcyjnych pamiątek w postaci małych świecidełek i tanich drobiazgów ze sklepów z pamiątkami.
Nie chcąc popadać w zbytnią pedantyczność ani pretensjonalność, ale kicz jest w pewnym sensie ucieleśnieniem kultury nadmiaru, kultury, która osiągnęła zenit, szczytową fazę rozkwitu i zaczęła więdnąć, bezładnie zrzucając swoje inwazyjne zarodniki na niegdyś dziewiczy ogród. To uwielbienie „zmemifikowanych” symboli kulturowych do granic parodii, co nastąpiło na długo przed wynalezieniem internetowych „memów”. Celowo zwraca na siebie uwagę, stając się rodzajem autoironii, tak jak „ironia” stała się modus vivendi pod na szczęście krótkimi „rządami hipsterów” z początku XXI wieku. Rezonuje nawet w wybranych nazwach: Złota Kopuła, Złoty Wiek, Uczyńmy Amerykę Wielką Ponownie, dziwnym rodzaju duchowo bezwładnej alchemii na odwrót – zamieniającej to, co kiedyś było prawdziwym złotem, w złoto głupców i inne zdegenerowane produkty uboczne.
Rozważenie tych faktów pozwala nam zrozumieć, w jaki sposób estetyczna wizja Trumpa dla Ameryki przedstawia naród jako rodzaj wioski Potiomkinowskiej kiczowatych memów, od dawna oderwanych od podstawowych założeń kulturowych, które w rzeczywistości kiedyś dały życie tym ideom.
Tanie, plastikowe okleiny i niesmaczna, krzykliwa symbolika.
Od dawna jest to ulubiony styl estetyczny filisterskich oligarchów i niewykształconych elit — tandetne, efektowne złote dekoracje i niesmaczne odtworzenia minionych epok, czy to wiktoriańskiej, rzymskiej, czy jakiejkolwiek innej, w jakiej tylko bogacz zechce się oddać.
Obsesja Trumpa na punkcie „złotych er” przeszłości zaprowadziła go do pogoni za pustymi, próżnymi projektami, a ukoronowaniem miała być rekonstrukcja paryskiego Łuku Triumfalnego, którą niedawno zaprezentowano na targach stanowych z okazji 250. rocznicy powstania Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie. Jak zwykle, wizja Trumpa o pomniku amerykańskiej „wielkości” zaowocowała kiczowatą parodią, która, jak można było się spodziewać, spotkała się z powszechną drwiną:
Trump kreuje się na współczesnego Krassusa i Midasa w jednym. Will Schryver ujął to najlepiej, pisząc, że Trump zmienił się w odwróconego króla Midasa:
Nazwa „King Sadim” brzmi znajomo, zwłaszcza że jest homofoniczna z imieniem „Sodoma”.
Nasz współczesny Midas-na-Odwrocie ma nadzieję, że jego hagiografia kiedyś opisze wielki „trud” jego prowadzenia narodu przez historyczne rozdroże, okres przejściowy między epokami. Dlatego stylizuje swoją ikonografię wokół kiczowatych paraleli do epoki pozłacanej, belle époque, fin de siecle itd.; i nie do końca się myli, intuicyjnie odgadując fundamentalny etos naszych czasów, przejściowy okres kapryśnej dekadencji poprzedzający coś strasznego – czas katastrofalnych rewolucji i wojen światowych.
Ale na czym polega różnica? Trump uważa, że został opatrznościowo powołany do tego, by uchronić kraj przed pułapkami związanymi z takimi „epokami końca” i wprowadzić go w złotą erę powszechnego dobrobytu. Niestety, zdaje się być ślepy na nadchodzącą rzeczywistość: sytuacja tylko się pogarsza, a same logi i tandetne pozory sztuczności, które jego zdaniem będą zwiastować tę „wielkość” w przyszłości, zdradzają rozpad, który dokonuje się wokół nas.
A co gorsza, pod złoceniami i tandetną glazurą kryje się niewiele treści. W bezprecedensowym przejawie „woli mocy” Trump próbuje zamanifestować swój „Złoty Wiek”, po prostu krzycząc o nim z dachów. Zamiast realizować rzeczywistą politykę odbudowy i transformacji, naprawiać miejsca pracy, walczyć z inflacją i wszystkimi rzeczywistymi fundamentami zdrowego państwa, woli wznosić domniemane pomniki nadziei, pragnień i potencjalnych osiągnięć.
Ale zaczęło się to jako refleksja nad kiczowatością Ameryki w ogóle, dla której Trump jest jedynie ostatnim apostołem. Kultura staje się kiczowata, gdy traci swoją pierwotną siłę życiową, iskrę twórczą , która niegdyś ją napędzała, i przekształca się w rekurencyjną parodię samej siebie. Taka jest dzisiejsza Ameryka, pozbawiona pierwotnego wigoru i innowacyjności, uwięziona w nieskończonej pętli recyklingu, niczym degeneratywne przewijanie kasety ze starymi przebojami tysiące razy, aż pozostają z niej jedynie ledwo zrozumiałe chrypki. To naród, którego etos wyczerpał idee i który pogodził się z zapożyczeniami z przeszłości – doktryn Monroe, pozłacanych wieków, aż do czasów nowszych: odtwarzając w kółko zepsutą płytę neokonserwatystów z czasów wojny o niepodległość, aż armia amerykańska zostanie zmiażdżona na młyńskim kamieniu historii.
W istocie kraj ten stał się bardzo podobny do tego obrazu: pastiszem lepszych czasów i złudnych nadziei, miejscem, gdzie George Washington może usiąść obok robota Tesli pod łukiem St. Louis, wpatrując się w bielika majestatycznie szybującego nad Statuą Wolności.
Na zakończenie, ku chwale, należy stwierdzić, że kraj nie może osiągnąć tak skrajnej autoparodii, zanim nie przejdzie przez etapy wielkości i osiągnięć, które posłużyłyby za pożywkę dla tak odpychająco pełnej szacunku ikonografii. Zatem tylko w Ameryce kicz mógł stać się definiującym etosem tamtych czasów. Tylko w Ameryce wielkość mogła wznieść się na tak wysoki poziom, że obaliła samą siebie.
Narody na całym świecie zazdroszczą prawa do osiągnięcia takiej wielkości, by skończyć jako parodia samych siebie.
Mamy do czynienia z całkowitym upadkiem fundamentu nie tylko Zachodniej ale w ogóle każdej cywilizacji: rozumu, logicznego myślenia, a więc myślenia w ogóle.
Parę przykładów.
W ostatnich dniach narasta nabrzmiały problem dzików panoszących się w polskich miastach. Normalnym postępowaniem byłby systematyczny odstrzał wszystkich dzików w miastach i promieniu około 25 kilometrów od nich. Gdyby się za to solidnie zabrać problem dzików w miastach można by było rozwiązać w miesiąc. [A ja uwielbiam szynkę z dzika oraz pasztet – nawet niedawno myślałem, jak „tajnie” zakłóć warchlaka, który zjada kłącza w naszym ogródku.. MD]
Tak się jednak nie dzieje, bo zaskakująco duży odsetek społeczeństwa traktuje dziki jako miłe zwierzątka a nawet uczłowiecza dziki – mówi o lochach „dzicze mamy” a o warchlakach „dzicze dzieci”.
Prym wiodą tu oczywiście kobiety, ale dołącza w wypowiedziach do nich także dużo „mężczyzn”.
Zabijanie dzików jest zatem traktowane jak zbrodnia, myśliwym wymyśla się od „zwyrodnialców” i „morderców” itd. W efekcie dziki w miastach spokojnie się mnożą i problem narasta co nieuchronnie doprowadzi do tragedii – to jest ofiar wśród ludzi.
Pierwszy taki incydent, który zyskał szerszy rozgłos to była kobieta poturbowana przez dzika w Warszawie. Niedawno miał miejsce incydent w Krakowie – biegnący dzik przewrócił wózek z niemowlakiem, który uderzył się w główkę i trafił do szpitala na obserwację.
W obu przypadkach komentujący na FB skupili się na dziku a przede wszystkim na usprawiedliwianiu go, a nie na ludziach-ofiarach. Mało kto pytał o stan zdrowia poszkodowanych ludzi – a zwłaszcza dziecka, za to pełno było troski o to, żeby przypadkiem nikt nie użył tego wydarzenia jako „pretekstu” do krzywdzenia dzików.
Jednocześnie większość kobiet, które wiodą prym w „obronie zwierząt” uważa aborcję za rzecz niemal chwalebną a przynajmniej jedno ze swoich podstawowych praw (co można stwierdzić dokonując „przeglądu” ich profili, gdzie najczęściej znajdujemy „piorunki”). Że aborcja to zabójstwo i to wyjątkowo podłe raczej osobom, które czytają mój blog tłumaczyć nie muszę.
Zatem całkiem sporo pań (i „panów”) jednocześnie uważa, że zastrzelić dzika to zbrodnia ale wstrzyknąć dziecku chlorek potasu w serce by umierało w męczarniach to czyn chwalebny.
———————————————-
Przez cały czas trwania wojny na Ukrainie w polskich mediach jest taka sama dwutorowa narracja. Z jednej strony prezentowane są informacje o sukcesach Ukrainy i porażkach Rosji z podtekstem, że Ukraina zaraz, już-już tą wojnę wygra. Ostatnio mamy wzmożenie tych komunikatów po atakach dronowych na cele w Rosji w tym w Moskwie. Wpływ tych ataków (np. na ciężarówki albo lokomotywę pociągu pasażerskiego) na realną siłę wojskową Rosji jest zapewne niewielki ale wizerunkowo wygląda to jak najgorzej, w związku z czym narracja „Rosja zaraz się rozsypie” powróciła z pełną mocą.
I od razu za nią jest serwowany wniosek, że musimy kontynuować „wsparcie” dla Ukrainy bo jeszcze troszkę, jeszcze momencik i albo Ukraina tą wojnę wygra albo Rosjanie zrobią kolorową rewolucję, obalą złego Putina i ogłoszą kapitulację (napędzani, oczywiście, chęcią dołączenia do Unii Europejskiej i jej tzw. dobrodziejstw).
Jednocześnie jednak w tych samych mediach i z ust tych samych polityków słyszymy, że Rosja zaraz nas zaatakuje, że jak tylko „skończy” z Ukrainą to pójdzie dalej na Zachód aż do Atlantyku. I w rytm tej narracji Europa zbroi się – czy raczej usiłuje. Kupujemy więc ultra-drogi złom z USA jednocześnie zadłużając się w ramach programu SAFE na rozwój niemieckich fabryk.
Zatem w oficjalnej narracji Rosja jest jednocześnie potężna – i słaba, jednocześnie zaraz przegra wojnę na Ukrainie – i jednocześnie ją wygrawszy napadnie na nas. I o ile ministrów czy zawodowych komentatorów wygłaszających te rzeczy można podejrzewać o robienie tego z premedytacją, po prostu za pieniądze i przywileje, o tyle szerokich rzesz ludzi, którzy w to realnie wierzą już nie.
————————————————
To jednak wszystko „małe miki” w porównaniu z tym co widzimy w Kościele.
Z jednej strony nadal w kościołach prowadzone są modlitwy, w których powtarzana jest tradycyjna doktryna, a mianowicie że tylko przez Jezusa, w Kościele można zostać zbawionym – a ściślej mieć pewność tego zbawienia1. Doktryna ta oparta jest na cytatach wprost z wypowiedzi Pana Jezusa. Można by tutaj te cytaty mnożyć („nie przychodzi nikt do Pana jak tylko przeze mnie” itd.) ale chyba wszyscy je znają.
Jednocześnie jednak hierarchowie Kościoła:
twierdzą, że Islam jest w prządku jeśli nie równie dobry jak chrześcijaństwo (Papież: „powinniśmy być mniej sceptyczni wobec Islamu”, kardynał Weisenburger, arcybiskup diecezji Detroit, gości na otwarciu meczetu i nazywa go świętym miejscem, JP2 całujący Koran)
kardynał Ryś zaprasza wiernych do odwiedzania synagóg, w czym nie jest odosobniony – już papież Franciszek mówił, że Żydów nie ma potrzeby nawracać bo mają jakąś swoją osobną drogę go zbawienia, na której Chrystus jest zbędny, cała ta narracja o „judeo-chrześcijaństwie” i starszych braciach w wierze” (znów JP2) jest wszechobecna.
Czyli jednocześnie Pan Jezus jest „drogą, prawdą i życiem” ale jednocześnie nie jest, bo można sobie „wychodzić” zbawienie w meczecie albo w synagodze.
Ten ostatni przypadek jest wart pochylenia się nad nim głębiej: jeżeli nie jest właściwe nawracanie Żydów, to w takim razie działania apostołów były niewłaściwe bo przecież od tego zaczęli oni swoją działalność (o czym czytamy w „Dziejach apostolskich” i nie tylko): na początku apostołowie nawracali głównie Żydów. A skoro Kościół jest zbudowany jest na tym co zapoczątkowali apostołowie („apostolski kościół” – z wyznania wiary), to w takim razie stanowisko współczesnych biskupów pokroju Rysia neguje same fundamenty instytucji, którą reprezentują.
Jeśli bowiem nawracanie Żydów było złe to i apostołowie błądzili, a jeśli oni błądzili to błądził i Chrystus, bo to On im nakazał robić to, co robili!
Jest niezmiernie zasmucające, że kościół jest już na tyle zdegenerowany, że ich samych to nie razi. I nie jest możliwe, żeby wszyscy wygłaszający te bzdury księża i biskupi byli masonami czy innymi świadomymi „agentami zła” – całkiem spora część z nich musi w to wierzyć!
Tym co łączy wszystkie pokazane przykłady – a także wiele innych znanych każdemu kto analizuje to, co dzieje się wokół – to przykłady dwójmyślenia, które Orwell definiował w „1984” jako zdolność do wiary naraz w dwie sprzeczne tezy bo tak nakazuje partia. Obecna rzeczywistość działa inaczej – ludzie „dwójmyślą” nie dlatego, że ktoś im to nakazuje pod groźbą uwięzienia czy tortur – robią to z pełnym przekonaniem, kompletnie nie dostrzegając logicznej sprzeczności.
Są to zatem przejawy całkowitego upadku rozumu – i to co gorsza upadku powszechnego. Rozumu, dzięki któremu i na którym została niegdyś zbudowana europejska cywilizacja białego człowieka.
Tu odnoszę się do wykładni, że Pan Bóg zapewne lituje się nad tymi, którzy z przyczyn obiektywnych nie mieli żadnych szans na spotkanie się z chrześcijaństwem ↩︎
Nie wiem, kiedy dokładnie to się stało. Prawdopodobnie gdzieś pomiędzy wynalezieniem przycisku „Obserwuj”, serduszka pod zdjęciem śniadania i przekonaniem, że człowieka można zastąpić powiadomieniem.
Jeszcze trzydzieści lat temu samotność wyglądała zupełnie inaczej. Człowiek siedział na ławce przed blokiem, patrzył w dal i był samotny w sposób staromodny, niemal szlachetny. Sąsiadka przynosiła rosół, ktoś zapukał do drzwi, listonosz zamienił dwa zdania, a pies przynajmniej udawał zainteresowanie losem właściciela.
Dzisiaj człowiek ma pięć tysięcy znajomych, siedem komunikatorów, cztery konta społecznościowe, dwa smartfony, zegarek mierzący puls, lodówkę wysyłającą powiadomienia i sztuczną inteligencję gotową napisać mu wiersz na każdą okazję.
I nigdy jeszcze nie był tak samotny.
To naprawdę niezwykłe osiągnięcie cywilizacji. Wynaleźliśmy technologię, która pozwala rozmawiać z Australią bez opóźnienia, ale coraz częściej nie wiemy, jak odezwać się do sąsiada zza ściany. Możemy obejrzeć śniadanie nieznajomego z Buenos Aires, lecz od miesięcy nie zapytaliśmy własnej matki, czy wszystko u niej w porządku.
WHO uznała samotność za jedno z największych wyzwań zdrowotnych naszych czasów. Według najnowszego raportu aż jedna osoba na sześć na świecie doświadcza chronicznego osamotnienia, a jego skutki wiążą się z ponad 870 tysiącami zgonów rocznie. To mniej więcej sto osób na godzinę. Nie od wirusa, nie od wojny, lecz od czegoś, czego nie da się sfotografować rezonansem magnetycznym.
Brzmi absurdalnie?
Bo samotność jest chyba najbardziej absurdalną chorobą współczesności. Można umrzeć z braku rozmowy w epoce, która nigdy nie przestaje gadać.
Nasz gatunek osiągnął poziom komunikacji godny międzyplanetarnej cywilizacji. Wysyłamy sobie emoji przedstawiające emocje, których już nawet nie próbujemy przeżywać. Składamy życzenia urodzinowe ludziom, których numer telefonu dawno usunęliśmy. Gratulujemy sukcesów osobom, których twarzy nie rozpoznalibyśmy w kolejce po bułki.
To nie są znajomości. To jest katalog kontaktów z funkcją powiadomień.
Profesor Bogdan de Barbaro powiedział kiedyś bardzo trafnie, że kontakty internetowe bywają bardziej środkiem znieczulającym niż lekarstwem na samotność. Coś w tym jest. Smartfon przypomina tabletkę przeciwbólową. Na chwilę pomaga. Potem ból wraca jeszcze mocniej.
Zresztą proszę spojrzeć na współczesne kawiarnie. Przy jednym stoliku siedzi para zakochanych. Oboje patrzą w telefony. Przy drugim grupa studentów. Każdy przewija własny ekran. Przy trzecim ojciec z córką. Dziewczynka pokazuje mu filmiki z TikToka. Ojciec odpowiada, wysyłając służbowego maila. Kelner przynosi rachunek. To jedyny moment, kiedy wszyscy podnoszą wzrok.
Psychologowie mówią dziś o FOMO – lęku, że coś nas ominie. Ja mam wrażenie, że cierpimy raczej na FOMO odwrotne. Paniczną obawę, że przez chwilę moglibyśmy zostać sami ze sobą.
Samotność ma dwie twarze. Pierwsza jest piękna. To ta, kiedy jedzie się nad jezioro z książką. Kiedy siedzi się na ganku podczas letniej burzy. Kiedy człowiek przez godzinę nic nie mówi i nagle odkrywa, że świat wcale nie potrzebuje nieustannego komentarza. Ta samotność leczy.
Ale jest jeszcze druga. Ta, która zaczyna się wieczorem, kiedy telefon milczy już trzeci dzień. Kiedy chorujesz i nie bardzo wiesz, komu powiedzieć, że gorączka przekroczyła trzydzieści dziewięć stopni. Kiedy sukces nie ma komu sprawić radości, a porażka nie ma z kim zostać podzielona. To już nie jest samotność. To jest osamotnienie, i ono boli naprawdę.
Badania pokazują, że przewlekłe poczucie izolacji zwiększa ryzyko chorób serca i udaru o około jedną trzecią, przyspiesza rozwój demencji, pogarsza odporność i znacząco zwiększa ryzyko depresji. Amerykański Surgeon General porównał wpływ chronicznej samotności na zdrowie do wypalania kilkunastu papierosów dziennie. To jedna z tych metafor, które brzmią przesadnie, dopóki nie zajrzy się do statystyk.
Najbardziej zaskoczyło mnie jednak coś innego. Najbardziej samotni nie są wcale staruszkowie siedzący na parkowych ławkach. Najbardziej samotni okazują się młodzi. Ludzie, którzy teoretycznie mają cały świat na wyciągnięcie kciuka. Młodzi mężczyźni, nastolatki, studenci. Pokolenie wychowane w przekonaniu, że zawsze ktoś będzie online. Okazało się, że online nie oznacza razem.
Być może największym oszustwem XXI wieku było wmówienie nam, że liczba kontaktów zastąpi więzi. Że algorytm wie, z kim powinniśmy się przyjaźnić. Że aplikacja zastąpi przypadkowe spotkanie. Że serduszko pod zdjęciem jest dowodem troski.
Nie jest. Serduszko kosztuje pół sekundy. Przyjaźń kosztuje czas, a czasu nikt już nie chce wydawać. Wolimy inwestować go w produktywność, rozwój osobisty, kolejne kursy, szkolenia i aplikacje uczące… uważności. To dopiero jest dowcip naszych czasów. Instalujemy program, który przypomina nam, żeby przez pięć minut dziennie pobyć ze sobą, bo sami już o tym nie pamiętamy.
Może dlatego samotność stała się epidemią. Nie dlatego, że ludzie zniknęli. Lecz dlatego, że przestaliśmy być dla siebie obecni.
Nie chodzi o to, żeby nagle wyrzucić telefon do Wisły, zamieszkać w Bieszczadach i hodować kozy, choć przyznaję, że po niektórych dyskusjach internetowych brzmi to kusząco. Chodzi raczej o coś znacznie prostszego. O telefon wykonany nie dlatego, że wypada. O kawę bez patrzenia co trzydzieści sekund na ekran. O spacer z kimś, kto nie musi być sfotografowany. O wizytę u rodziców bez pretekstu w postaci zepsutego kranu. O rozmowę, która nie kończy się słowami: „Dobra, muszę już lecieć”.
Może największym luksusem XXI wieku nie będzie elektryczne Ferrari ani wakacje na Marsie. Może największym luksusem stanie się człowiek, który usiądzie naprzeciwko ciebie, schowa telefon do kieszeni i przez godzinę będzie naprawdę obecny.
Proszę zwrócić uwagę, jakie to dziś ekstrawaganckie. Milioner może kupić jacht. Miliarder może kupić wyspę, ale nawet najbogatszy człowiek świata nie kupi sobie prawdziwej przyjaźni z dostawą następnego dnia.
Na szczęście można ją jeszcze wyhodować. Tylko trzeba na chwilę wyłączyć Wi-Fi i włączyć… człowieka.
Pewien mój znajomy zgromadził archiwa – jak to nazywaliśmy – „stalinianów”, czyli utworów będących zapłatą artystów za konfitury, którymi karmiła ich władza ludowa. Na teczce z wycinkami kolega umieścił napis „ Who is who?” z dodaną na końcu drugiego who literką czytaną po angielsku jako dżej. Prymitywny dowcip a jednak nas cieszył. Mieliśmy zamiar wydać fragmenty tych utworów jeszcze za konspiry ale wydawca się wycofał, a nam zabrakło rozpędu. Ubiegł nas Stefan Kobierzycki wydając „Liber Lizusorum”, małą książeczkę z nie najlepszym wyborem tekstów. Chyba niesłusznie i odrobinę megalomańsko uznaliśmy, że to wydanie ma działać jak wypalanie traw przed pożarem lasu. Faktycznie po wyśmienitej, wyczerpującej „Czerwonej mszy” Bohdana Urbankowskiego oraz tym skromnym „ Liber Lizusorum” Stefana Kobierzyckiego niewiele można już pozornie dodać.
A jednak w naszych zbiorach są utwory publikowane tylko w latach pięćdziesiątych, tak kompromitujące, że nobliwi ( u mnie ten przymiotnik wywodzi się od nagrody Nobla, a nie od zasady „noblesse oblige”) twórcy starannie usuwali je z bibliotek. Czy do kogokolwiek dzisiaj przemawia jednak drukowany tekst? Ja jestem – jak to się mówi – z epoki Gutenberga co oznacza, że przemawia do mnie wyłącznie drukowany tekst. Nie oznacza to natomiast że mam przeszło 600 lat jak to insynuował pewien dowcipny słuchacz seminarium poświęconego tym problemom. Mam odrobinę mniej.
W nadziei że przytaczane teksty również do kogoś przemówią na pierwszy ogień biorę Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. Oto jego wiersz drukowany w kalendarzu Szpilek z 1955 roku.
Powiastka o czterech wytrwałych reakcjonistach
„Czterej wytrawni reakcjoniści
Postanowili urządzić wyścig
na ciemnogrodzkim stadionie, lecz nie
naprzód, jak trzeba, tylko w tył, wstecznie.
Cały Ciemnogród wyległ na wały,
ażeby widzieć bieg pełen chwały,
jak się tych czterech do tyłu ściga,
rozkoszna rzec by można, fatyga.
Ponure ciotki, badaczki kałów,
I dwa tysiące stu klerykałów,
I spekulanci, i organiści-
Wszystko to chciało oglądać wyścig”.
Pewna młoda polonistka zapewniała mnie, że jest to pastisz. Twierdziła, że Gałczyński przewrotnie sobie kpi z partii, rządu, zadań socjalistycznego artysty i komunistycznych dogmatów. Atmosfera czasów stalinowskich w Polsce jest faktycznie trudna do uchwycenia i opisania. Próbował to zrobić Sławomir Koper, ale nie do końca mu się to udało. Te czasy czekają na wnikliwego obserwatora i świadka epoki, lecz świadkowie niestety nadal boją się ujawniania tajemnic, a poza tym nieodpowiedzialnie wymierają nie pozostawiając swego świadectwa.
Wracając do Gałczyńskiego. Był on typowym człowiekiem żyjącym w rozkroku. Wiedział dobrze, że komunistycznej władzy trzeba coś rzucić w rewanżu za przywileje. Za wczasy w Nieborowie, wysokie nakłady, czy willę w Aninie. Jego tęsknoty czy aspiracje były jednak zupełnie nie komunistyczne ani nawet nie socjalistyczne. Nie obchodziła go w najmniejszym stopniu jakaś tam sprawiedliwość społeczna. Ze wszystkich sił manifestował przynależność do elity i to nie tylko twórczej lecz nawet rodowej. Jego żona, znana z jego licznych wierszy Natalia, była jak obydwoje twierdzili ( sama to słyszałam) jakąś tam księżniczką, gruzińską czy może inną. Trudno w to uwierzyć gdyż Natalia z domu nazywała się Awałow, a jej ojciec był zwykłym ruskim sołdatem.
Bezsporny wielki talent Gałczyńskiego faktycznie pozwalał mu igrać językiem i znaczeniami własnych utworów. Wiedział jednak dobrze na której półce stoją konfitury.
Drugie miejsce w dzisiejszym konkursie lizusostwa przypada Wisławie Szymborskiej. Podaję fragment jej wiersza pod tytułem „Malowidło w Pałacu Zimowym” ze zbioru „Kraj Rad w poezji polskiej”, Wydawnictwo Łódzkie.
„Więc zapadaj się jak w topiel w głąb zwierciadła,
Jazdo moru, jazdo głodu, pańska jazdo,
z każdą chwilą podobniejsza do widziadła
kawalerio kapitału, na dno, na dno”.
Nie cytuję całego wiersza bo jest tak kiepski, że szkoda wysiłku na przepisywanie gniotów . Nie zamierzam też przeprowadzać pełnej szacunku egzegezy tego wiersza. Mamy tu nie tylko służalczość wobec systemu, służalczość bezsporną, której Szymborska dała pełny wyraz poparciem dla prześladowania biskupa Kaczmarka. Widać tu przede wszystkim głębokie, prostackie resentymenty, nienawiść wobec „ pańskiej jazdy”, którą noblistka uporczywie wysyła na dno.
Trzecie miejsce w moim konkursie otrzymuje Ryszard Kapuściński za wiersz pod tytułem „ Brygada Dzierżyńskiego”
„Chce
poszarpać wróg
naszą zwartość
Zwalić to co jak ciało bliskie
Przyszedł
w słowach Sekretarza Partii
na hutę – Towarzysz Dzierżyński
Nie postacią w płaszczu skórzanym
Nie twarzą z siwiejącą bródką
lecz
uporem
czujnością nieznaną
ludzką wiarą-
w pamięci im utkwił”.
Nie będę nudzić czytelników całością tych bredni. Pomyślmy, że Kapuściński tak nieporadnie sławiący czerwonego kata Dzierżyńskiego jest nam przedstawiany jako ikona rzetelnego, niezależnego dziennikarstwa? Kiedy to stał się rzetelny? Od kiedy był niezależny?
Rozważając rolę jaka odegrali tak zwani artyści w instalowaniu stalinizmu w Polsce na ogół usiłuje się pomniejszyć ich winy przypisując im heglowskie ukąszenie, czyli ślepą i naiwną wiarę w nowy ustrój mający zapewnić sprawiedliwość społeczną.
Pojęcie to wprowadził czy spopularyzował Czesław Miłosz w „Zniewolonym umyśle”. O wiele surowiej ocenia się na ogół koniunkturalistów, którzy służyli totalitarnemu systemowi dla wygody, dla zysku, dla przywilejów. Ich oskarża się o hipokryzję i o nich śpiewał Kazik „ Wszyscy artyści to prostytutki”.
Ja skłaniałabym się raczej do zdania François de La Rochefoucauld, który twierdził, że „hipokryzja to hołd, jaki występek składa cnocie”. Stokroć wolę człowieka który za bohaterką „Metamorfoz” Owidiusza powiada „video meliora proboque deteriora sequor” ( wiem co jest dobre niestety idę za gorszym) od tych, którzy wiernie służyli komunie tłumacząc się fascynacją jej ideami, czyli Miłoszowym heglowskim ukąszeniem i nadal chcą być na świeczniku, odgrywać rolę społecznego autorytetu.
Pogardzamy wiarą i klękamy przed dowodem. Nie widzimy, że one… z jednego są rodu. Staramy zaprezentować się jako ci, którzy nie przyjmują niczego na wiarę, wszystko weryfikują, poddają procedurze sprawdzającej, falsyfikują. Naszą obsesją staje się potrzeba dowodzenia wszystkiego za pomocą metod naukowych lub nauk, które same przecież wspierają się na niedowodliwych, aksjomatycznych fundamentach i operują, mniej lub bardziej wiarygodnymi wyrażeniami pierwotnymi, postulatami i hipotezami. Ale o tej pierwotnej „niedowodliwości dowodu” zdajemy się nie pamiętać, zapatrzeni w bożka weryfikacji.
Miejsce Veritas zajęła Weryfikacja i odbiera ludzkie hołdy – podśmiewując się po cichu z naszej naiwności. A kto zweryfikował… weryfikację? Powiadacie: zdrowy rozsądek. A któż wydał mu certyfikat zdrowia? Któż osądził jego zdolność rozsądzania? Który ze zdrowych rozsądków wybraliście na sędziego? Zdrowy rozsądek spryciarza? Zdrowy rozsądek tego, kto wyznaje prawo silniejszego? Zdrowy rozsądek Trazymacha i Nietzschego? Zdrowy rozsądek sceptyka, który wątpi we wszystko z wyjątkiem… własnego wątpienia, niczym jakiejś rzadkiej maści dowcipniś? Zdrowy rozsądek jakiegoś słownego kuglarza, co to z rodu być może tych, o których napisano, że oni „zawsze łgarze, wstrętne bydlęta, brzuchy leniwe”?
Zdrowy rozsądek kompromisu? A któż ustalił zasady kompromisu i rozkład korzyści dla obu stron? Mówicie, że waszym ideałem jest pewność jak w geometrii. A czy ktoś z was wmyślił się w… niepewność, fikcyjność i umowność zarówno istnienia jak i definicji „punktu”, bez przyjęcia których znika cała geometria z jej legendarną pewnością. Powiecie: a pewnośc matematyki? No cóż, zliczanie przedmiotów i środków płatniczych oraz reguły rządzące naliczaniem odsetków – to faktycznie chyba jedyne co buduje wasze poczucie racjonalności świata.
2. NARCYZM ROZUMU czyli IŚĆ Z POPĘDEM NAUKI
„Rozum ludzki poznaje prawdy formalne – logiczne i matematyczne – z pewnością apodyktyczną, to fakt. Jest to poznanie formalne(…)” – jak komentując Kanta, pisze M.Massonius. Jedyne „pewne” choć i w tym punkcie… Gödel móglby oponować. Gorzej sprawy się mają z poznaniem świata realnego. „Poznanie realne możliwe jest tylko przy wstępnym przyjęciu określonych i przez nic nie uzasadnionych założeń. Z tego też powodu jest ono tylko prawdopodobne. W obrębie poznania świata fizycznego wszystko, co może być dowiedzione, może być i zbite. U podstaw poznania świata realnego leżą pojęcia i tezy naczelne (energia, materia, przyczyna itp.) zawierające w sobie sprzeczności wewnętrzne, choć mimo to, nie przeszkadzają one istnieniu potocznego poznania realnego ani tworzeniu i rozwijaniu nauk realnych.”
By zasłonić te gorszące sprzeczności św. Sciencji wymyślamy dziwotwory logiczne takie jak np.komplementarność. Na chwiejnych fundamentach, metodą prób i błędów budujemy „wiedzę”, która raz działa, raz nie, raz prowadzi do globalnej awarii, a raz udaje jej się ominąć rafy nieprzewidywalnych skutków swoich posunięć i która w pewnym momencie zostaje przezwyciężona przez nowszy model paradygmatu naukowego unieważniajacy poprzedni i wyjaśniający więcej. Nasza tak ubóstwiana „wiedza” okazuje się cząstkowym „wyjaśnianiem” cząstkowych aspektów nieskończenie mądrzejszego organizmu Natury za pomocą podpatrywania i naśladowania nakierowanego na skuteczne spożytkowanie.
Nasza nauka będąc tylko zwykłym podglądaczem i kopistą metod Najwyższego Konstruktora tak się zapomina w swojej pysze, że jako ideał wytycza sobie… całkowite wyjaśnienie wszystkiego metodą empiryczną. O tempora, o mores!
3. JEJ LORDOWSKA MOŚĆ: NAUKA DOŚWIADCZALNA, DOŚWIADCZAJĄCA NA NAS
Twórca metody empirycznej Francis Bacon posiadał wybitny intelekt, ale popełnił dwa wielkie błędy. Pierwszy to ten, gdy stwierdził, że poznanie Boga za pomocą filozofii jest niemożliwe. Drugi, gdy przeprowadzając empiryczne eksperymenty na śniegu nie podszedł do tego… empirycznie i zaniedbał kontrolowania ilości czasu spędzanego na mrozie oraz niedopatrzył bycia odpowiednio przyodzianym, w rezultacie czego zaziębił się, co kosztowało go rzecz bezcenną, nawet dla empiryka, czyli życie, a nas – utratę może kilku wiekopomnych dzieł o tym, jak to nauka doświadczalna może przedłużać i pomagać chronić życie w każdych warunkach, nawet przy temperaturze niższej od zera.
Ironia ironią, ale chyba każdy przyzna, że osobliwego i niezbyt dobrze wróżącego ojca mają nasze nauki doswiadczalne… Oczywiście można to też zinterpretować tak, że zabiła go pasja i zapał do nauki. Poprośmy Derridę, on, zaręczam, znajdzie wszystkie możliwe interpretacje i… jedną więcej. Zinterpretuje fakt tak, że sam fakt nie pozna swojej interpretacji. Ale wróćmy do naszej nauki, która pędzi jednak niezłomnie naprzód, rzec by można, nago i rączo po skrzącym się śniegu. Jak wiadomo wstępnym etapem… zamarzania jest wszechogarniające, nadzwyczaj miłe uczucie błogości…
Nasza atomistyka uwierzyła ślepo, radośnie i właśnie błogo, że odkryła atom energetycznego i ekologicznego perpetuum mobile. Tę wiarę, raczej niezbyt… światłą, zachwiała dopiero seria trzęsień ziemi w Japonii. Nasza Matka Ziemia złapała ostre japońskie zapalenie płuc, obustronne, tak samo jak Bacon… Empiryczna głupota Bacona kosztowała go życie. Czy takaż sama empiryczna głupota naszych kapłanów nauki będzie kosztowała… śmierć Ziemi?
Złośliwe wróżki mówią, że to sam Lord Bacon ze swej, średnio wygodnej, siedziby w Hadesie, ruszony sumieniem – poruszył płytami tektonicznymi, by dać naszej cywilizacji ostatnie ostrzeżenie. Na dowód przytaczają fakt, iż drugi i trzeci potężny wstrząs w okolicach Fukushimy miały miejsce 7-ego i 11-ego kwietnia, a właśnie dokładnie pośrodku tych dwóch dat, czyli 9-ego kwietnia, wypada dzień śmierci wielkiego Lorda.
Zostawmy jednak wróżki samym sobie z ich tajemnymi wyliczeniami i wróćmy do naszej św. Sciencji, która też przewidywać umie, choć nie zawsze, nie wszystko i często nie w czas. Ale póki co, wierzy że odnajdzie gen mądrości, gen głupoty, odwagi i tchórzostwa oraz feromon miłości i wszystkie je spożytkuje, być może nawet w jednym produkcyjnym egzemplarzu.
Nie wiem czy dokładnie to miał na myśli Nietzsche wypracowując w pocie czoła koncepcję Übermenscha, ale pewnie by się ucieszył z postępów genetyki, wszak nieraz wzywał do zapoczątkowania hodowli wyjątkowych jednostek… Nasza nauka wyprodukuje geniuszy, bohaterów, szczęśliwych kochanków, dzieci z amputowanym okresem buntu młodzieńczego, złodziei z gwarantowanym brakiem wyrzutów sumienia i… w razie zamówień i popytu także zrealizuje zamówienie na genetyczne skonstruowanie kilku sztuk niezawodnych i długowiecznych… oprawców.
Nasz klient, nasz pan. Realizujemy każde zamówienie w jak najkrótszym terminie. Wypreparowane i podkradzione z organizmu Przyrody metody „korekty” Życia stworzonego ex nihilo przez Wielki Umysł i Dobro, zastosujemy do taśmowej produkcji „stworów” przydatnych w urządzaniu świata przez Wielkiego Manipulatora czyli przez zadufany w sobie „rozum naukowy” i nienasyconą chęć użycia, rozkochane w sobie królewskie małżeństwo tego zaprojektowanego nam wszechmrowiska. I tak nam dopomóż postęp.
Póki co, ci wspaniali kapłani w swych… latajacych laboratoriach, pracują dzień i noc a nam pozostaje czekać na… genetyczną fukushimę. Na razie sklonowano owieczkę i zmodyfikowano DNA robaka, w niewiadomym kierunku, co prawda, ale zawsze to coś. Kapłani mogą ogłosić święto. I nie wypada pytać, czy to czasem nie jest ten robak pychy, który gryzie ludzkość od zarania jej historii. Może, niezdrowo pokasłujący wciąż w Hadesie Lord Bacon zna odpowiedź…
3. POSTĘPUJĄCY STARCZY POSTĘP czyli ZMIERZCH ZACHODU
Rozum naukowy uzurpując sobie prerogatywy Wszechwiedzy dąży do tego, by wszystko wyjaśnić, przewidzieć i zaplanować. Ideałem staje się DETERMINIZM, powszechnym wymogiem DOWÓD. Tajemnica jest lekceważona, wyśmiewana i… przezwyciężana niczym mityczne marksistowskie sprzeczności klasowe na drodze ku rajskiej szczęśliwości świata poznawalnego i sterowalnego w 100%. Ideałem determinizmu jest widzenia świata tak, że w nim każde ze zjawisk, w tej liczbie każdy postępek każdego człowieka, jest koniecznym i jedynie możliwym. Świata takiego, którym włada logiczne i nieprzebłagane Fatum Stoików, tych samych, którzy stali na zboczu ateńskiego wzgórza Areopag w chwili gdy jakiś dziwny przybysz z Tarsu mówił swe pamiętne słowa: „Jesteśmy bowiem z Jego rodu”.
Słuchali a jakby nie słyszeli… Nie znali Go. Nie znali Jego rodu ani swojego pochodzenia. Za wiele od nich wymagano… Dostali szansę a nie pojęli. Z dużą pewnością możemy założyć, że niektórzy z nich mieli nieprzepartą chęć spytać tego obcego w ich mieście mówcę o… dowody.
W świecie rządzonym przez Konieczność i kończącym się „sprawiedliwym” wszechpożarem, rodem zaiste z wieszczeń National Geographic, w takim świecie o odpowiedzialności człowieka za jego czyny, oczywiście nie może być mowy. Może być odpowiedzialność karna, której racją bytu jest celowość społeczna, nie zaś sprawiedliwość. Celowość społeczna oczywiście kierowana przez grupę, która wygra wyścig na największe i najskuteczniejsze natężenie Woli Mocy i która… sama sobie ułoży prawo naszej… ich prowincji.
4. CZYM POSOLISZ SÓL KIEDY STRACI SMAK?
Czy Prawo jest jeszcze emanacją praw ludzkiej natury czy jest już sformalizowanym społecznym atawizmem, niewygodną tradycją czasów bardziej świadomych, jednym wielkim pozorem i swoistym hołdem wizerunkowym składanym przez występek cnocie? Kto posoli sól, gdy straci ona smak? Kto naprawi prawo? Na pewno nie ci, którzy je zespuli i psują nadal…
Ogół ludzi „mniej więcej wykształconych”, lecz niezdolnych nawet w stopniu elementarnym do samodzielnej źródłowej refleksji nad ideami przewodnimi cywilizacji i nad ideami w ogóle – skłonny jest bezproblemowo uznać racjonalnośc i sensowność „świata totalnego determinizmu”, „świata popędowego postępu” oraz zaakceptować „prawo” do dokonywania „dowolnych zmian w prawie”. Ba! Tenże ogół gotów jest uznać te ideowe fetysze nowożytności nawet z entuzjastycznym aplauzem, motywowanym nadzieją na… cudowne przyszłe granty cywilizacji naukowo-technicznej. Czego to się… nie zapomni i nie poświęci dla ekranu LCD wielkości ściany, wyposażonego, być może, w funkcję transmisji danych zapachowych.
Wszystkie twoje zmysły zaspokoimy, tylko zaufaj nam i zapomnij o tym, co żyje w twym wnętrzu! Ateizm staje się trendy i cool. Wszystkie religie są sobie równe – głoszą religioznawcy posiadający wszechstronnie „wyższe zniekształcenie”. Religijność ograniczamy do importowanych z Dalekiego Wschodu (w tych samych kontenerach co konkurencyjnie najtańsze bawełniane podkoszulki i dziecięce plastikowe zabawki) – dwóch kwadransów dziennie, posiedzeniowej medytacji, według metod opracowanych w specyficznym społeczeństwie kastowym, w czasach – jak słusznie nazwał to Hegel – precywilizacyjnych i aetycznych.
5. CICHYM SKRADAŁO SIĘ KROKIEM czyli BIESIADA WŚRÓD SKORUP
Moralność rangi uniwersalnej zrodziła się dopiero wraz z chrześcijaństwem. Dlatego różne państwa i organizacje sfabrykowane przez ekspansywną Wolę mocy – za punkt honoru przyjmują jawną, bądź jeszcze groźniejszą, gdyż zamaskowaną, walkę z rzeczywistością chrystianizmu. My, jako cielęco pokorni, stadni wyznawcy ducha czasu, wychodzimy tym oczekiwaniom naprzeciw. Stajemy się „nowocześni”, odrzucamy modlitwę i rytuał, głos sumienia zastępujemy poczuciem humanitaryzmu, hasłem tolerancji lub buddyjskiego wszechwspółczucia do… nieistniejącego wszechczłowieka.
Zmyleni identycznością słów podbieranych z innych niż chrześcijańska kultur nie widzimy, że kryje się za nimi odmienna, wsteczna treść, cofająca nas w mentalność prechrześcijańską, antypersonalistyczną, wręcz oniryczną. Dla świata determinizmu i wszechracjonalności ciałem obcym są takie pojęcia jak: sprawiedliwość, krzywda, cnota, grzech, dobro, zło, prawda – są one tylko słowami. W świecie „hiperracjonalnym” nie mogą mieć one znaczenia bezwzględnego ani powszechnego. Zerojedynkowy system walki o byt każdego z każdym… zawiesza się na nich.
Słowa te są kamieniem obrazy dla właścicieli koncernów militarnych, dla technokratów i ich wyznawców.
By je rozbroić – nadają im więc znaczenie konwencjonalne, nie ustalone powszechnie, zależne od poglądów, przywidzeń i kaprysów każdego autora, niezależnie czy mówimy tu o autorach konstytucji czy prawa stanowionego czy powieści. I takim oto trikiem zamyka się nam usta mówiąc: Macie tu te swoje wielkie słowa. Przecież istnieją. O co wam chodzi…?! Możecie sobie o nich poczytać, powiesić je na ścianie, pomyśleć o nich czasem nawet, byle nie w publicznych miejscach…
I niech was… postęp broni, próbować czasem wprowadzać je w życie! Kultywujcie je sobie w małych grupkach rodzinnych, tylko trzymajcie się z nimi z dala od Państwa, bo was obejmiemy ustawą o niebezpiecznych sektach stanowiących zagrożenie dla zdrowia i spokoju społecznego.
Dopóki nie odmówimy na głos obowiązkowi składania pocałunku na wizerunkach i posągach Ślepego Cesarza, dopóty możemy sobie w swoich katakumbach do woli używać i nadużywać wszelakich Wielkich Słów… Bo przecież może być taki świat, że ludzie wykształceni, w swych artykułach, książkach, rozmowach i odczytach nadal będą używać z aprobatą i zachwytem słów: odpowiedzialność, cnota, sprawiedliwość, zbrodnia, krzywda, łajdactwo – nie widząc, nie dostrzegając, że dookolna rzeczywistość stopniowo i nieubłaganie traci prerogatywy świata w którym dobro i sprawiedliwość mają jakikolwiek wpływ na kierunek jego biegu.
I nic może już nie znaczyć, że wielkie słowa, słowa prawidłowe, jeszcze, póki co, są… Bo jeśli się bliżej przyjrzeć, to ujrzy się, że tak naprawdę już od dłuższego czasu stanowią tylko puste łuski. Ucztujemy przy stole zastawionym, czy też raczej… zasypanym skorupami naczyń, które już dawno temu przestały pełnić swoją funkcję a stanowią jedynie atrakcję turystyczną. Czyżbyśmy byli już tylko… turystami w krainie sensu i prawdy oraz jedynie archeologami szczęścia wyższej próby, szczęścia odmiennego od miłego poczucia napęcznienia i poczucia ulżenia sobie przerywanego chwilami importowanej medytacji transcendentalnej? Jeśli się nie opamiętamy, to naszyjnik z malutkich czaszek najwznioślejszych słów i idei oplatający szyję odrażającej bogini Kali – będzie wzbogacał się o kolejne trofea, które bezmyślnie naukowy bezsens zdobywa na osamotnionym coraz bardziej, pełnym sensie.
Zmiany stopniowe i długofalowe są najtrudniej obserwowalne. Nie tylko dzień sądu przychodzi niewidzialnie i niespodziewanie. Także Władca tego świata wkrada się do naszych mieszkań, głów i serc – niepostrzeżenie, doskonale niezauważalny, z tym swoim uśmiechem beztreściowego optymizmu namalowanym na masce wiary w nieograniczony postęp i z wyrazem kpiącej pogardy dla religijnych, nieudowodnionych przesądów. Lepiej nie zrywajmy z niego tej maski, widok może być zbyt wstrząsający nawet dla najzagorzalszych miłośników horrorów.
6. BARBARZYŃCY U BRAM czyli MOLOCH LUBI OFIARY czyli WYRYWANIE PULSUJĄCEGO SERCA
Tajemnice nauki i jej niepewność… zakrywamy i uświęcamy. Zakrywamy wieńcami splatanymi z pustych słów wynajętych futorologów, którzy niczym babilońscy lub egipscy kapłani obwożą tę rozsypującą się figurę św. Sciencji po intelektualnych autostradach globalnej, szczycącej się zwątpieniem we wszystko co niedowiedzione – wioski. Nauka działa – zgoda, ale najczęściej nie wiemy ani dlaczego działa, ani dokąd nas prowadzi z przepasanymi oczami.
Nie wiemy, jakie groźby kryją się za czysto pragmatycznym i bezmyślnym posłużeniem się umiejętnością zaprzęgania do swoich celów tajemnic Natury, które nauczyliśmy się spożytkowywać, wyskrobując pojedyncze nitki z trenu tajemnicy bytu. Podkradliśmy Naturze minicząstkę jej tajemnic, szczątkowe arkana konstrukcji atomu i genomu i ten mikroudział w nie przez nas stworzonej i podtrzymywanej w istnieniu, harmonii wszechcałości, zakręcił nam w głowie tak, że być może sami siebie unicestwimy jako gatunek. Pokora i roztropność są obce rozpędzonemu, praktycznemu rozumowi naukowemu. Ten galop jest ślepy, bo wykłuto oczy rozumowi serca…
Nauka zawiera w sobie wiele „tajemnic naukowych” takich jak np.”ograniczoność i nieograniczoność materii, skończoność i nieskończonośc trwania wszechświata w czasie, następstwo czasowe przyczyny i skutku, kinetycznośc i potencjalnośc materii itp.” „Dlaczegoż te sprzeczności, zawarte w tajemnicach nauki, nie zrażają nas i nie zachecają do wyrzeczenia się nauki”? – pyta M.Massonius. Dlaczego intensywnie tropione trudności, „sprzeczności” i „nieracjonalności” w tajemnicach wiary chrześcijańskiej, jej podstaw i dziejów są tak eksponowane, że u wielu doprowadzają do utraty wiary? Dlaczego tym rzekomym sprzecznościom wiary nie pospieszacie na ratunek z wszystko tłumaczącym pojeciem-wytrychem „komplementarność”?
Jedną z odpowiedzi może być ta, że systemy społeczne, polityczne i światopoglądowe oraz patologiczne organizmy państwowe dążące do eliminacji personalizmu swych członków – wyczuwały i wyczuwają intuicyjnie, iż żywa, masowa i aktywna obecność chrześcijaństwa w przestrzeni społecznej odbiera im rację bytu i podważa podstawy ich uzurpacji. „Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, lecz duszy zabić nie mogą. Bójcie się raczej Tego, który duszę i ciało może zatracić(…).” Nie przypadkiem obydwa totalitaryzmy XX w. ze szczególną zaciekłością zwalczały chrześcijaństwo a jeden z nich czynił to właśnie w imię likwidacji… nienaukowych przesądów. Jednak są to wszystko nieracjonalne rachuby „racjonalnych” systemów masowej depersonalizacji, intelektualnych uzasadnień planów eksterminacji niepodległego ducha ludzkiego. I tyleż irracjonalne, co wciąż się odradzające. Także, a może przede wszystkim, dziś.
Ten koń się zagalopował i z pewnością się wkrótce wyeksploatuje, ale co stratował, przy naszym biernym współudziale, to stratował. Jednak, jak to po wielokroć bywało w historii – odbudujemy i to, bo nie ma takiej plagi, po której ludzkośc by się nie podniosła, powodowana obecnym w niej wyższym instynktem prawdy. Kananejskiemu Molochowi składano w ofierze dzieci, jego współczesnemu odpowiednikowi – ofiarowujemy sens, głębię istnienia i… samo istnienie przyszłych pokoleń.
Żyjemy w świecie realizującym przesłanie Marksa „Wszystkich nienawidzę bogów!”. Barbarzyńca z Trewiru i demiurgowie dzisiejszego antyreligijnego, relatywistycznego i hiperracjonalnego świata, niczym azteccy kapłani odziani w skóry zdarte z ludzi, swoim obsydianowym nożem logiki i pragmatyki otwierają nam pierś, by wyrwać z niej pulsujące serce sensu i l’ordre du cœur ofiarować dzikiemu bóstwu udowodnionej pustki.
7. TO, CO TYLKO SŁUSZNE I TO, CO PRAWDZIWE czyli POZERSTWO ZAGROŻONEGO
Mówiąc o kondycji nauki i techniki oraz o zagrożeniach jakie niosą jej niepohamowane i nierealne ambicje, nie sposób nie przywołać Heideggera. Oddajmy więc mu głos: traktowanie przyrody jako obliczalnego układu oddziaływających sił, „może wprawdzie pozwalać na słuszne ustalenia, ale właśnie dlatego pozostać też może niebezpieczeństwem; takim mianowicie, że wszystko, co słuszne, będzie wyzute z tego, co prawdziwe.” Tylko człowiek zagrożony w tym, co prawdziwe, przybiera pyszną pozę władcy świata. Sednem tego zagrożenia człowieka w jego istocie jest ewentualność, że może mu zostać odmówiony wstęp w odkrywanie bardziej pierwotne.
Nauka jest tylko sposobem i daje nam zaledwie słuszność. Słuszność ma się nijak do prawdy. Tyle Heidegger. Po tak trzeźwych elementach krytyki nauki wróćmy do tego świata i spraw, które bronią się przed tym, by – jak to pięknie określa Heidegger – nie stoczyć się do świata zwykłej przyczynowości.
Są rzeczy, na które nie ma słów w ludzkiej mowie ani pojęć ludzkiego rozumu nie dlatego, że… nie istnieją, lecz dlatego, że to właśnie one są źródłem wszelkich słów, wszelkiej mowy i języka oraz każdego indywidualnego ludzkiego umysłu i duszy. Źródło nazw jest ex definitione nienazywalne, źródło pojmowania jest z konieczności niepojęte. Źródło istnienia… nie istnieje, gdyż sposób jego bytowania musi być innego rzędu, niż istnienie jego stworzeń. Metodami weryfikacji istnienia nie znajdziemy Go nigdy.
Nie pojmiemy Dobra, bo to Ono nas pochwytuje i pojmuje w naszej najtajniejszej głębi. Jedynym pewnym Dowodem istnienia Dobra jest to, że dało nam Ono największe dobro, czyli niezależne istnienie wraz z możliwością niewiary w… Jego istnienie.
Nie pojmiemy istoty tego źródła, ale mamy dostęp do jego częściowego poznania na podstawie jego działań w tym świecie i… w nas samych, gdyż to w nas samych, u podłoża naszej psychiki, skrywa się fundament dowodu na istnienie Dobra stwórczego czyli ów wewnętrzny daimonion Sokratesa, iskra sumienia, wierzchołek umysłu, syneidesis, wewnętrzny osąd bezsensu, nieprawości i bezbożności, zmysł wglądu w konstytuujące świat prawdy najwyższe.
8. RZECZY NAJWYŻSZE
Na środku tego morza, oceanu wiary w tysiące rzeczy wiarygodnych, prawdopodobnych i takich, które czas ukaże kompletnie fałszywymi, w tym oceanie butnej, przereklamowanej racjonalności dwie rzeczy pozostają dla naszego rozumu niedostępną tajemnicą, tajemnicą tajemnic. Mówiac słowami Kanta:wiedzę niepodważalną mamy o dwóch rzeczach, które górują ponad wszystkimi innymi: o niebie gwiaździstym ponad naszymi głowami i o Prawie Moralnym w naszym wnętrzu. M.Massonius określił to tak:
“Pomiędzy przedmiotami mojego poznania jest jeden, będący (…) tajemnicą tajemnic: Ja sam.” Codzienne obcowanie z tym cudem oswaja nas z niepojętym ewenementem trwania niczym niezakłóconej ciągłości naszego zycia psychicznego i z towarzyszącą mu Samoświadomością oraz pewnoscią bycia kimś absolutnie jedynym w swoim rodzaju, niepowtarzalnym. Z jakiejś nigdy niepoznanej przyczyny każdy z nas czuje z pewnością, która zamienia to poczucie w wiedzę, że jest kimś niezastąpionym i bezcennym – wśród tak samo nieporównywalnych, jednostkowych i niezastąpionych innych Ja.
Drugim fenomenem całkowicie niedostępnym dla naszego ziemskiego rozumu jest nasze życie moralne. „Niezgłębioną tajemnicą jest samo istnienie Życia Moralnego”. I obydwie te wieczne tajemnice – wobec sensu istnienia których w świecie bezwzględnej walki o byt, każdy rozum jest bezsilny – są jednocześnie… kapitałem największej naszej pewności, jedynym, tak naprawdę, dostępnym nieustannie i bezwarunkowo, niepodważalnym fundamentem. Fundamentem nie potrzebującym dowodu, bo będącym podłożem i autorem wszystkich możliwych i niemożliwych dowodów.
9. DOCTA IGNORANTIA czyli WIEDZĄCA NIEWIEDZA I DWA JEJ PIERWSZE KROKI
Tajemnica tajemnic w swym dwojakim kształcie staje się czymś najpewniejszym, co dano nam poznać. Tajemnica staje się najpewniejszą wiedzą! W niepojętym paradoksie, to co najbardziej tajemnicze, jest dla każdego człowieka tym, co najjaśniejsze. To co pozornie najsłabiej udowodnione i potwierdzone, daje najtwardszą i najbardziej niezłomną siłę. To, co niby całkowicie nieugruntowane, daje grunt najtrwalszy. A te drobne rzeczy, których istnienia i praw nimi rządzących potrafimy dowieść – te drobiazgi, czekają na zaprzęgnięcie w kierat przemysłu i techniki albo na kogoś kto je prędzej czy później obali, wykaże ich nieprawdziwość, czasową li tylko obowiązywalność lub fałszywość.
Dwa kamienie węgielne chrześcijaństwa: istnienie JA oraz istnienie Życia Moralnego, są nie do obalenia i nie podlegają weryfikacji, gdyż to właśnie one weryfikują wszystko. Diament nie dajacy się niczym zarysować… Tajemnica, a zarazem jedyna i najpewniejsza wiedza. Tajemnica będąca poznaniem, pierwszą i ostateczną, jedyną pewną wiedzą, trwającą pośród przetaczających się wokół nas, burzliwych potoków udowodnionej i rozgłośnej znikomości.
Bibliografia
1. Marian Massonius – Rozum w obliczu tajemnicy. Listy do Mariana Zdziechowskiego, Kraków 1923
2. John Henry Newman – Logika wiary, Warszawa 1989
3. Immanuel Kant – Krytyka praktycznego rozumu, Warszawa 1984
4. Georg Wilhelm Friedrich Hegel – Wykłady z filozofii dziejów, Warszawa 1958
5. Martin Heidegger – Pytanie o technikę
– Nauka i namysł
(w: Budować, mieszkać, myśleć, Warszawa 1977)
6. Walerian Magni – O świetle umysłów i jego obrazie, Warszawa 1994
[„ludzie o mistrzowskich umysłach”… Co najmniej siedmiorgu z nich, których znam z działalności publicznej, nie podałbym ręki. Ale wypracowanie umieszczam, choćby jako świadectwo, co się dzieje z Prawdą. Mirosław Dakowski]
W książce „Prawda wyzwolona” stawiam tezę, że upupiono nas, czyli Polaków, i zamknięto w gabinecie krzywych luster. Siedzimy w nim. Jedna ściana to krzywe zwierciadło właśnie upupiania nas jako niesamodzielne dzieci i petryfikowania w uzależnieniu. Druga ściana to krzywe zwierciadło mikromanii, w którym widzimy się jako brzydkie kaczątko. Trzecia ściana to krzywe zwierciadło zbagatelizowanej krzywdy naszej. Czwarta ściana to krzywe zwierciadło wyolbrzymionego zła, które niby uczyniliśmy. Sufit to krzywe zwierciadło sponiewieranego heroizmu, a podłoga to krzywe zwierciadło narcyzmu. Część z nas siedzi wpatrzona w podłogę. Inna część biega polerując lustra i licząc, że w nagrodę siła zewnętrzna zabierze ich z gabinetu. Jeszcze inna próbuje się w tym gabinecie urządzić, patrząc w oczy bliskich, a nie w odbicia w lustrach. I wreszcie ostatnia trzyma w ręku młoteczek, gotowa rozbić lustro za lustrem i pokazać, że bez tych luster to całkiem dobry dom, jedyny, jaki mamy i który musimy razem naprawić.
Książka ta jest zaproszeniem na wyprawę do punktu początkowego pracy przy remoncie naszego wspólnego domu, na spotkanie z wielkimi umysłami, uczestnikami historii i badaczami. Moje rozmowy z 24. takimi osobami, ocierając się o siebie niczym krzemienie, sprawiają, że w czytelniku zaczyna płonąć iskra gotowości stawiania pytań i mierzenia się z informacjami, które przynoszą ważne owoce rozumienia. Nie zadawajcie tych pytań sztucznej inteligencji, kierowani kulturą natychmiastowej satysfakcji oraz apatią w obliczu wysiłku niezbędnego do poszukiwania prawdy czy wrażeniem neutralności, które ta technologia wyzwala. Jej obiektywność jest ułudą, projekcją naszych pragnień rozmowy z Bogiem. Jest to groźny pozór, bowiem jej stosowanie w zastępstwie myślenia oraz samodzielnego dochodzenia do wiedzy może przyczynić się do wyjałowienia naszych umysłów. Ponadto, jeśli przestanie być dla nas istotne rozróżnienie między faktami a zmyśleniem oraz jeśli zaczną nam wystarczać informacje z pamięci roboczej, krótkotrwałej, przechowującej niewielką ilość informacji dotyczących krótkiego czasu i przez krótki czas, to staniemy się idealnymi poddanymi totalitaryzmu.
Rządy obywateli dla dobra ogółu wymagają pamięci długotrwałej i odległej, magazynów pamięci o wielkich pojemnościach w umysłach ludzkich, które osiągnęły mądrość zbudowaną na łączeniu danych w informacje, a tych w wiedzę. W „Prawdzie wyzwolonej” ludzie o mistrzowskich umysłach na moje podstawowe pytanie „Dlaczego Polska znajduje się w aktualnej sytuacji?” odpowiadają, sięgając wieków wstecz i obejmując procesy natury geopolityczno-historycznej, społeczno-psychologicznej, ekonomiczno-rozwojowej, cywilizacyjno-kulturowej, a także ich wieloaspektowe następstwa. Spojrzałam na nie z lotu ptaka, próbując dokonać pewnej syntezy, choć nie była to sprawa prosta wobec faktu różnorodności światopoglądów moich rozmówców (dokładnie tak, jak jest wśród obywateli Rzeczypospolitej Polskiej). Wyniki przedstawiam poniżej.
Prof. Ewa Thompson mówi, że wydarzenia ostatnich stuleci były preludium tego, co jest obecnie, ale kluczowe jest to, że Polacy w okresie, gdy kształtowały się postawy europejskie i zwyczaje polityczne Europy w XIX w., nie mieli własnej państwowości. Zauważa, że Polska ma potężniejszych od siebie sąsiadów, bo agresywnych („potęga często wynika z agresji”), że nie ma tradycji uprawiania dialogu politycznego w taki sposób, w jaki czynią to te potężne państwa, oraz że brakuje jej elit politycznych niechciwych i nieukierunkowanych na wykorzystywanie publicznych stanowisk do prywatnych celów. Prof. Witold Modzelewski zwraca uwagę na naszą uległość i zanik (atrofię) świadomości państwowej. Mówi, że skupieni jesteśmy na przyjmowaniu cudzych wzorców, dostosowywaniu się i powtarzaniu czyichś myśli, a przecież nasze polskie problemy nie są poza granicami Polski w niczyim zainteresowaniu. Zauważa też, że nie doceniamy naszej bardziej odległej przeszłości, na przykład dorobku polskiej myśli państwowej z XIX w. Wskazuje także, że w tym trzydziestoleciu przyłączyliśmy się do cywilizacji schyłkowej. Dr Jan Parys odnotowuje, że w związku z naszym geograficznym położeniem bardzo trudnym zadaniem polskich polityków jest znalezienie takiej koncepcji porządku europejskiego, która nas nie tłamsi, lecz pozwala nam zająć godne miejsce. Podkreśla on nasze problemy z sąsiadami od trzystu lat oraz to, jak trudno w zadanych nam warunkach geopolitycznych wyrwać się z zależności, a następnie utrzymać niezależność. Prof. Tomasz Grzegorz Grosse kładzie nacisk na dwie kwestie. Z jednej strony na naszą wewnętrzną polaryzację, podzielenie polityczne i skłócenie wewnętrzne, które często toczy się o wąskie partykularne interesy, a czego źródła upatruje w naszej kulturze politycznej sięgającej korzeniami I Rzeczypospolitej i silnej jej zależności od mocarstw zewnętrznych. A z drugiej strony akcentuje naszą tendencję do niesamodzielności, nasze przyzwyczajenie do tego, że ktoś za nas czy nami zarządza (patroni geopolityczni), że ktoś za nas podejmuje decyzje nie zawsze dla nas korzystne.
Prof. Stanisław Bieleń rozpatruje sytuację Polski w uwarunkowaniach międzynarodowych i przypomina, co znaczące, że dawnej Rzeczypospolitej w ogóle nie dostrzegano w europejskich mechanizmach równoważenia sił. Ksiądz Antoni Moskal uwypukla problem zdrady w Polsce od XVIII w., która niszczyła i niszczy polską tożsamość narodową oraz zdrady w stosunkach międzynarodowych ze strony naszych sojuszników. Prof. Andrzej Nowak prezentuje obecną sytuację Polski jako kompozyt trzech płaszczyzn: wyborów (naszych i naszych przodków), geografii polityczno-historycznej oraz cywilizacji, do której należymy (łacińskiej, zachodniej), a która jest teraz w kryzysie. Podkreśla, że nie wszystkie nasze wybory były dokonywane w sposób wolny, a czasem dokonywały się pod przymusem wynikającym z nierównowagi sił w naszym położeniu geopolitycznym. Zaznacza, że w naszych głowach istnieje zniewolenie, mentalność postkolonialna wynikająca z bycia przedmiotem kolonizacji imperiów rosyjskiego i niemieckiego. Mecenas Marek Markiewicz aktualną polską rzeczywistość widzi jako skutek położenia pomiędzy dwoma mocarstwami, dla których nie jesteśmy partnerem, działalności warstwy społecznej uprzywilejowanej w czasach PRL-u, która u boku radzieckiego patrona sprawowała władzę, a po 1989 r. nie doznała uszczerbku, oraz systemu Unii Europejskiej, któremu Polska przeszkadza i dlatego musi on Polskę ociosać z jej hardości, tradycji i wiary. Wzmiankuje także historyczną łagodność Polaków, państwo bez stosów, nasze odrębne instytucje i ideały dziś skarłowaciałe. Prof. Wojciech Roszkowski podkreśla, że przeszłość dawniejsza (rozbiory, strata własnego państwa, nieudana walka o wolność, pozostanie w tyle) i średniookresowa (katastrofa drugiej wojny światowej, nie obronienie swojego odzyskanego państwa) skutkują dziś kompleksem niższości większości Polaków. Wpływ na teraźniejszość ma także wykorzenienie większości polskiego społeczeństwa w wyniku powojennych przemieszczeń ludności, rewolucja społeczna komunizmu w postaci wywrócenia elit (likwidacja dawnych elit, upokorzenie i degradacja tych, co przeżyli wojnę, oraz wytworzenie nowych elit spośród ludzi, którzy poszli na współpracę z reżimem), a także trwająca wojna polsko-polska podsycana z zewnątrz.
Prof. Jerzy Żyżyński omawia procesy przechodzenia z gospodarki komunistycznej do gospodarki rynkowej, zauważając utratę bazy kapitałowej, która mogła być punktem wyjścia do zbudowania naprawdę zdrowej, silnej gospodarki. Jan Pospieszalski fundamentów obecnej sytuacji Polski upatruje w historii i położeniu geopolitycznym w „strefie zgniotu” Wschodu i Zachodu bez barier ochronnych w postaci potężnych łańcuchów górskich, czy wielkich akwenów. Podkreśla, że armie, które przechodziły przez polskie ziemie, rujnowały, burzyły, gwałciły, pozostawiając w sercach i umysłach ludzi tu żyjących ślady tragiczne. Prof. Jan Żaryn akcentuje współczesne zagrożenia suwerenności i wojenne Polski oraz cywilizacyjne, w tym antywartości i walka z dziedzictwem. Prof. Maria Szyszkowska podkreśla negatywny wpływ na psychikę Polaków neoliberalizmu ekonomicznego, czyli materializm, rywalizację i konkurencję prowadzące do wrogich stosunków między ludźmi, do zaniku braterstwa. Uważa też, że Polaków cechuje mikromania narodowa, czyli wadliwe poczucie, że jesteśmy rzekomo gorszym narodem niż inne, a także konformizm widoczny w udawaniu poglądów, aby utrzymać swoje stanowiska (marksiści w 1989 r. zaczęli udawać zwolenników poglądów Jana Pawła II, filozofii chrześcijańskiej, poglądów Tomasza z Akwinu, twierdząc, że wcześniej udawali). Zauważa także upowszechnianie się w Polsce pragmatyzmu amerykańskiego pod wpływem amerykanizacji. Prof. Elżbieta Mączyńska wskazuje, że w ocenie pozycji i kondycji społeczno-gospodarczej każdego kraju oraz czynników ją kształtujących niezbędne jest uwzględnianie nie tylko głównych wskaźników ekonomicznych, lecz także kwestii instytucjonalnych i systemowych. Podkreśla, że najczęstszą przyczyną tego, że narody przegrywają, jest funkcjonowanie w nich gospodarczych oraz politycznych instytucji wyzyskujących, a system społeczno-gospodarczy traktuje ona jako całościową konstrukcję – gmach oparty na trzech fundamentach: filarze gospodarczym, społecznym i ekologicznym. I dlatego, pomimo że mamy dobre efekty ilościowe w postaci wzrostu produktu krajowego brutto, zarazem mamy problemy z jakościową stroną tego wzrostu gospodarczego, która jest niesatysfakcjonująca. Zdaniem prof. Jerzego Bralczyka, nasza aktualna sytuacja wynika z globalizacji i sytuacji klimatycznej. Zaznacza, że Polska jest obecnie najbardziej w swojej historii wtopiona w cywilizację europejską i nie może mieć żadnych kompleksów, jeśli chodzi o stosunki z innymi krajami, ponieważ nie jesteśmy uzależnieni od żadnego państwa. Zauważa jednak skłócenie wewnętrzne Polaków.
Prof. Grzegorz Kucharczyk mówi o naszym położeniu międzynarodowym między Rosją a Niemcami oraz o sytuacji wewnętrznej jako wspólnoty narodowej, wspólnoty kulturowej, co ma przełożenie na naszą pozycję międzynarodową. Diagnozuje on zagrożenie dla rozwoju Polski w postaci aktualnego kryzysu demograficznego (inni moi rozmówcy także na to wskazują), oraz nadzieję w tym, że młode pokolenie chce Polski, która się rozwija i jest ambitna (realizuje ambitne projekty rozwojowe). Prof. Zbigniew Lewicki mówi prosto, że jesteśmy tam, gdzie jesteśmy, tak jak każde inne państwo jest tam, gdzie jest. Zdaniem dr Jacka Saryusz-Wolskiego praprzyczyna obecnej sytuacji Polski to rozziew między tym, co bieg historii nam zaoferował w 1989 r., czyli przeniesienie ze Wschodu na Zachód, a tym, że mentalnie społeczeństwo polskie jako całość nie jest do tego przygotowane, że są wielkie pokłady niezrozumienia, kompleksów, że duża część społeczeństwa nie chce uczestniczyć w realizacji naszych aspiracji cywilizacyjno-gospodarczych, ale jest gotowa zaaprobować świat orwellowski, świat odwróconej narracji historycznej i etycznej. Zauważa także głęboki kryzys państwa polskiego. Prof. Antoni Dudek ogniskuje swoją diagnozę na bardzo ostrym konflikcie politycznym w Polsce, który, jak wskazuje, charakteryzuje życie obywatelskie w Polsce od wieków, oraz mówi, że Polacy nie od dziś słyną z kłótliwości, co jest na świecie stereotypowo do nas przypisywane. Ponadto dawaliśmy się rozgrywać przez czynniki zewnętrzne. Zauważa, że aktualny konflikt przybrał już formę toksyczną i niszczy państwo oraz instytucje coraz głębiej, rozprzestrzeniając się na kolejne obszary. Jan Truszczyński uważa, że opłaciło się nam wejście Polski do UE, a ostatnie 20 lat to dobry okres dla Polski pod względem gospodarczym, cywilizacyjnym i społecznym. Jest zdania, że Polska jest w fazie potencjalnego spełnienia swojego mandatu kraju, który ma więcej do powiedzenia i konstruktywnie wpływa na przyszłe losy Europy. Prof. Gertruda Uścińska akcentuje, że dzisiejsza sytuacja Polski jest ściśle uwarunkowana tym, że jesteśmy od 20 lat w Unii Europejskiej oraz że w ciągu minionych 20 lat odnotowaliśmy postęp gospodarczy, społeczny i prawny. Zauważa także, że wynika ona z dalszej i bliższej przeszłości, ze zdarzeń o charakterze globalnym oraz z decyzji ludzi i ich związków, wspólnot, organizacji.
Sędzia Barbara Piwnik wychodząc od złej sytuacji wymiaru sprawiedliwości, od wskazania, że proces psucia postępował i postępuje w nim od wielu lat, zaznacza, że to wpływa na nastroje społeczne, na to, jak funkcjonuje społeczeństwo i na to, że mamy coraz częściej przejawy nieuzasadnionej niczym agresji, że ludzie są podzieleni, skłóceni. Dla każdego obywatela, jak mówi, znaczący jest bowiem sposób funkcjonowania prawa w społeczeństwie oraz to, jak sąd i sędziowie wypełniają swoje obowiązki.
Prof. Ryszard Piotrowski podkreśla, że obecna sytuacja Polski w jej pozytywnym aspekcie to fakt, że znaleźliśmy się w niezwykle dla nas korzystnym położeniu polegającym na tym, że mamy niekwestionowane, przynajmniej oficjalnie, granice, że mamy niekwestionowaną konstytucję, że mamy bezpieczeństwo zagwarantowane przez członkostwo w Pakcie Północnoatlantyckim, wsparcie potężnych sojuszników, że jesteśmy częścią Unii Europejskiej i mamy wpływ na decyzje w niej podejmowane, a także perspektywę utrzymania stabilności. Zaś negatywny aspekt obecnej sytuacji wynika z braku naszego przywiązania do reguł prawnych, sporów wewnętrznych oraz nierespektowania konstytucji.
Dr Artur Bartoszewicz stoi na stanowisku, że obecny stan polskiego państwa i narodu wynika z deficytu elit i kapitału społecznego oraz podatności społeczeństwa na manipulacje i uczestnictwo w działaniach niemoralnych. Wskazuje, że nie mamy elity rozumianej jako grupa, która chroni, buduje i rozwija państwo oraz naród (dlatego dziś obserwujemy zaawansowaną destrukcję państwa). Zamiast elity, jak zauważa, mamy zaś decydentów pasożytujących na państwie i narodzie, którzy kształtują reguły, odbierając społeczeństwu pewność, nadzieję i skuteczność działania, a pozostawiając ludzi w stanie niespełnienia oraz wpędzając ich w rozdygotanie, niepewność i podziały społeczne, z dehumanizacją drugiej strony politycznej. Moje zaś spojrzenie na to zagadnienie, widoczne w moich wypowiedziach, ogniskuje się na skolonizowaniu naszych umysłów, przeistaczaniu się UE w państwo, a Polski w region tegoż państwa oraz przemianie cywilizacji łacińskiej (zachodniej) w cywilizację (neo)(freudo)marksistowską i ciągłości elit od PRL-u, które dołączyły nas do tej cywilizacji.
Synteza diagnoz wskazywałaby, że negatywne aspekty obecnej sytuacji Polski mają swoje fundamenty w następujących czynnikach: niemoralna klasa polityczna (brak moralnych elit politycznych), rozkład (kryzys) państwa, atrofia świadomości państwowej, potężni sąsiedzi od wschodu i zachodu, brak koncepcji porządku europejskiego nietłamszącego Polski, uległość, tendencja do niesamodzielności, mentalność postkolonialna, mentalność straumatyzowana tragiczną historią, niedocenianie siebie (kompleks niższości, mikromania narodowa), podzielenie polityczne (ostry konflikt), przeistaczanie się UE w państwo, skłócenie wewnętrzne, brak braterstwa (kapitału społecznego), skarłowacenie ideowo-duchowe, brak przywiązania do reguł prawnych, nierespektowanie konstytucji, utrata bazy kapitałowej potrzebnej zdrowej i silnej gospodarce, niesatysfakcjonujące jakościowe efekty wzrostu gospodarczego, kryzys (schyłek) cywilizacji zachodniej (łacińskiej). Pozytywne aspekty wynikają zaś z następujących okoliczności: niekwestionowane granice, niekwestionowana (choć nierespektowana) konstytucja, suwerenność, członkostwo w NATO, członkostwo w UE, wtopienie w cywilizację zachodnioeuropejską, dobre ilościowe wyniki wzrostu gospodarczego, ambitne młode pokolenie, brak współcześnie podstaw do kompleksów. Zarówno negatywne, jak i pozytywne aspekty, które moi rozmówcy dostrzegli, powinny być przedmiotem pogłębionej oceny analitycznej, a zapewne każdy z czytelników ma własną ocenę pozytywności, negatywności wymienionych poszczególnych czynników.
Żyjąc w Polsce, można mieć wrażenie, że prawda dotycząca życia polityczno-ekonomiczno-społeczno-cywilizacyjnego jest dla nas otoczona nie tylko kotarą manipulacji, ideologizacji, niedomówień i kłamstw, ale także mgłą i siatką z drutem kolczastym wytwarzanymi przez tych, którym zależy na tym, aby Polacy byli zdziecinniali, podzieleni i upokorzeni. Sprawia to, że nawet ten, któremu uda się przebyć mgłę, musi potem walczyć z siatką i drutem kolczastym, a jeśli to przetrwa i dotrze do prawdy, to rzadko kto zechce za nim podążyć, wybierając przyjemne siedzenie na kanapie lenistwa umysłowego w otuleniu kotarą manipulacji i w oparach mgły (i może alkoholu, z którego nadmiernym spożywaniem mamy do czynienia w społeczeństwie polskim, czy rozgrzewającego, chociaż banalnego, romansu). Prawda wyzwolona może stać się drzewem życia, którego liście będą służyć leczeniu naszego narodu z traum, zaćmy, mikromanii i braku asertywności, a pozwolą nam skupić się na regeneracji, zdrowiu, prawdzie, pięknie, odpowiedzialności i wolności opartej na cnotach obywatelskich (a nie na swawoli i bezrządzie-anarchii), systematyczności w pracy, stawianiu granic w spokojnym tonie i kontakcie wzrokowym, analizowaniu sukcesów oraz na dojrzałym poczuciu własnej wartości.
We wstępie do „Prawdy wyzwolonej” napisałam, że naprawa naszego domu będzie wytężoną pracą, która musi mieć swój początek. Gdy skończymy, podłogą będzie duma z tego, kim jesteśmy. Sufitem będą skrzydła dodawane nam przez naszych bohaterów. Jedną ścianą będą dorosłość, odpowiedzialność, postawa dorosłego człowieka. Drugą ścianą będą właściwy obraz siebie i poczucie własnej wartości. Trzecią ścianą będzie świadomość i akceptacja krzywd, których doznaliśmy, jako uwolnienie traum i odzyskanie kontroli nad własnym losem, ale nie zapomnienie. Czwartą ścianą będzie racjonalna świadomość własnych win. W ścianach zamontujemy piękne, duże okna dające szeroki i klarowny ogląd świata oraz bezpieczne drzwi pozwalające na wyjście i powrót do naszego domu. Zapraszam do lektury całej książki.
