Skutki finansowe polityki Ukrainy od czasu pomarańczowej rewolucji 2004 do 2026 r.
Opinia Wolfganga Effenbergera .
Strategiczne znaczenie Ukrainy
Ukraina odegrała kluczową rolę w brytyjskiej geopolityce przed I wojną światową, a także w amerykańskiej geopolityce po II wojnie światowej, a zwłaszcza po zimnej wojnie. Z powierzchnią 603 000 kilometrów kwadratowych, Ukraina jest drugim co do wielkości krajem w Europie po Rosji; graniczy z Polską, Węgrami i Słowacją od zachodu, Białorusią od północy, Morzem Czarnym od południa i Rosją od wschodu. Ta długa wspólna granica z rosyjskimi sąsiadami odgrywa kluczową rolę w wojnie o wschodnią Ukrainę.
Kraj jest podzielony na Wschód i Zachód pod wieloma względami: Zachód, pozostający pod wpływem Habsburgów, charakteryzuje się rolnictwem, katolicyzmem i jest ukraińskojęzyczny, podczas gdy Wschód (wschodnie Kotliny Donieckiej) był zdominowany przez carat i Cerkiew prawosławną, ciężki przemysł i język rosyjski. Te długotrwałe różnice, a także – dla ludności rosyjskojęzycznej – bliskość Rosji, wzmocniona licznymi więzami rodzinnymi, utrudniały strategom w Białym Domu prostą integrację Ukrainy z Zachodem.
Urodzony w Polsce weteran geopolityki Zbigniew Brzeziński, aż do swojej śmierci w 2017 roku, miał większy wpływ niż niektórzy prezydenci USA. W swojej książce z 1997 roku „Wielka Szachownica” nie pozostawił wątpliwości co do ambicji USA wobec Europy.
„Prostym faktem jest, że Europa Zachodnia, a coraz częściej także Europa Środkowa, w dużej mierze pozostanie protektoratem amerykańskim, którego państwa sojusznicze przypominają wasali i danników z przeszłości”. (1)
Jaki jest nadrzędny motyw? Dla Anglii głównym zagrożeniem były rozwijające się gospodarczo Niemcy, zjednoczone od 1871 roku. Od końca XIX wieku elity w krajach anglosaskich rozważały wszelkie uzasadnione środki, aby zapobiec powstaniu silnej władzy centralnej w Europie: wojny gospodarcze i handlowe, intrygi i ukierunkowane działania destabilizacyjne. Bismarck dostrzegł to już w kwietniu 1888 roku.
„Ludzkość, pokój i wolność są zawsze ich pretekstem, gdy nie może nimi być chrześcijaństwo i szerzenie dobrodziejstw cywilizacji wśród dzikusów i półbarbarzyńców, dla odmiany. Prawdę mówiąc, „The Times” i „Królowa Wiktoria” [przyp. autora] pisali w interesie Anglii, który nie miał nic wspólnego z naszym. Interes Anglii leży w tym, że Rzesza Niemiecka ma złe stosunki z Rosją; naszym interesem jest to, abyśmy mieli z nią jak najlepsze stosunki.”(2)
Oświadczenie Bismarcka zostało znacznie przekroczone 127 lat później przez George’a Friedmana, przewodniczącego amerykańskiego think tanku Stratfor, który jasno stwierdził, że Stany Zjednoczone nie mają żadnych „relacji” z Europą, a jedynie stosunki dwustronne z poszczególnymi państwami. Następnie przeszedł do konkretów:
„Tak więc z pierwotnego, pierwotnego interesu Stanów Zjednoczonych, dla których od wieków toczymy wojny – I wojnę światową, II wojnę światową i zimną wojnę – wynikały stosunki między Niemcami a Rosją. Ponieważ zjednoczeni, są jedyną potęgą, która może nam zagrozić, a naszym interesem było dopilnowanie, aby do tego nie doszło”.
Idea pasa państw buforowych między Niemcami a Rosją istniała od 1919 roku. Marszałek Polski Józef Piłsudski nazwał go „Międzymorzem”. Wkrótce pas państw rozciągający się od Finlandii, przez kraje bałtyckie i Polskę, aż po Rumunię, faktycznie oddzielił Związek Radziecki od reszty Europy – dla ochrony przed „bolszewicką rewolucją światową”.
Aby zapobiec anglo-amerykańskiemu koszmarowi, jakim jest dzisiejszy sojusz niemiecko-rosyjski, konfrontacja z Rosją musi trwać, co oznacza konieczność wbicia klina między Niemcy a Rosję. W swoim wykładzie na początku 2015 roku Friedman odniósł się do motywów polityki USA: Rzym jako wielki wzór do naśladowania – to upodobanie jest widoczne dla wszystkich w reprezentacyjnych budynkach Waszyngtonu, takich jak Kapitol. Najpóźniej od uzyskania niepodległości Stany Zjednoczone postrzegają siebie jako prawowitego spadkobiercę starożytnych Rzymian, którzy byli na tyle mądrzy, by nie wysyłać wojsk do odległych regionów poza Cesarstwo Rzymskie. Zamiast tego, osadzono tam prorzymskich królów, odpowiedzialnych za utrzymanie pokoju. Imperia, które próbowały bezpośrednio rządzić terytoriami okupowanymi, poniosły porażkę, na przykład III Rzesza. Trzeba działać sprytnie, przyznał Friedman. I USA rzeczywiście to robią! Genialnie, wyjaśnił, jak wywołano kolorowe rewolucje i otworzyły się wrota dla wojny. Wszystko zgodnie z planem.
Od 2015 roku idea Międzymorza odżyła, tym razem nie jako inicjatywa dwóch, a trzech mórz: Bałtyk – Morze Czarne – Morze Adriatyckie.
Dokument strategiczny „Tradoc 525-5” z 1994 roku jasno opisuje etapy eskalacji: Zamieszki, Kryzys, Konflikt, Wojna. (4) Tylko na tle tego szablonu można zrozumieć działania USA od zakończenia zimnej wojny. W przypadku Ukrainy etapy te są szczególnie oczywiste: Majdan, Słowiańsk, Krym i wreszcie Wojna.
„Pomarańczowa rewolucja” 2004
Impulsem do tak zwanej „pomarańczowej rewolucji” były wybory prezydenckie na Ukrainie w 2004 roku: po jednej stronie prorosyjski Wiktor Janukowycz, po drugiej faworyzowany przez Zachód Wiktor Juszczenko. Obiecał on, że w razie wygranej zniweczy plan utworzenia euroazjatyckiej strefy gospodarczej. Mimo poparcia Zachodu, Juszczenko przegrał. Ponieważ jednak obaj kandydaci nie przekroczyli progu 50%, przeprowadzono drugą turę wyborów. Wiktor Janukowycz wygrał ponownie, choć nieznacznie. Zwolennicy Juszczenki i obserwatorzy wyborów z OBWE zarzucili oszustwo wyborcze, a ponad 100 000 osób zgromadziło się na Majdanie, by zaprotestować. Masowe protesty szybko rozprzestrzeniły się na zachodnie miasta Ukrainy, a po oficjalnym ogłoszeniu Janukowycza zwycięzcą, frakcja Juszczenki postanowiła zablokować rząd strajkami generalnymi i okupacjami.
W trakcie pomarańczowej rewolucji Ian Traynors, wieloletni korespondent „Guardiana ” w Moskwie i Europie Wschodniej, dostrzegł pewien schemat, który rozwinął się w Jugosławii, by obalić rząd Slobodana Miloševicia, a który znalazł zastosowanie również w Gruzji w postaci „rewolucji róż”. Ukraiński ruch studencki Pora odegrał kluczową rolę w ruchu protestacyjnym – podobnie jak serbski ruch puczystów Optor, który doprowadził do władzy prozachodniego Vojislava Kosztunicy w Serbii. Analogiczny ruch w Gruzji w 2003 roku nosił nazwę Kmara, a na Białorusi – Subr. (5)
We wszystkich przypadkach ruchy te były szkolone, finansowane i kierowane przez profesjonalnych „doradców” wspieranych przez zachodnie rządy, agencje i organizacje, takie jak Fundacja Konrada Adenauera, Departament Stanu USA i USAID, we współpracy z Narodowym Instytutem Demokratycznym, Międzynarodowym Instytutem Republikańskim, Freedom House i Instytutem Społeczeństwa Otwartego George’a Sorosa. Skoordynowane działania początkowo odniosły sukces. W wyniku wielotygodniowych protestów pierwsza tura wyborów została unieważniona. W powtórce 26 grudnia 2004 roku Juszczenko uzyskał najwięcej głosów i został zaprzysiężony na następcę Leonida Kuczmy w Kijowie w styczniu 2005 roku. W polityce zagranicznej „Pomarańczowi” wyznaczyli zupełnie nowe priorytety. W kwietniu 2005 roku prezydent Juszczenko i sekretarz generalny NATO Jaap de Hoop Scheffer podpisali porozumienie w sprawie przygotowań do przystąpienia Ukrainy do NATO. Nie było już mowy o często przywoływanej neutralności kraju. „To spotkanie miało charakter rewolucyjny… Po raz pierwszy uznano, że Ukraina chce i może stać się atlantycka” – (6) oświadczył Ołeksandr Sznyrkow, „pomarańczowy” pracownik Instytutu Stosunków Międzynarodowych w Kijowie.
Pomimo otwartego stanowiska wobec atlantyckiego sojuszu wojskowego, „Pomarańczowi” (Ukraina) nie mogli być pewni poparcia większości społeczeństwa. Ich priorytetem była integracja z Zachodem, otwierająca drzwi zachodniemu kapitałowi i jednocześnie wzbogacająca ich samych. Naciskali na przystąpienie do WTO – bez okresów przejściowych i jakichkolwiek specjalnych warunków wstępnych. Pożyczki MFW uzależniły Ukrainę od zachodniego kapitału już w 2014 roku. Warunki pożyczek obejmowały żądania prywatyzacji mieszkań, podwyżki podatków masowych i eliminację wszelkich subsydiów socjalnych: typową neoliberalną terapię szokową. Zachodnia para mocarstw Wiktor Juszczenko i jego atrakcyjna premier Tymoszenko obrali kurs antyrosyjski i znieśli preferencyjne warunki zakupu rosyjskiego gazu. W styczniu 2009 roku wszedł w życie nowy kontrakt na dostawy gazu z ceną powiązaną z rynkiem światowym. Teraz UE musiała przyjść z pomocą nacjonalistycznemu i neoliberalnemu rządowi.
Kampania wyborcza w 2010 roku rozpoczęła się w obliczu całkowitej katastrofy gospodarczej spowodowanej polityką neoliberalną. Wiktor Janukowycz prowadził kampanię na platformie niezaangażowanej Ukrainy, powracając tym samym do linii polityki zagranicznej za czasów Kuczmy, która wraz z polityką gospodarczą i korzystnymi warunkami kredytowymi w latach 90. XX wieku przyniosła Ukrainie najdłuższy jak dotąd okres wzrostu gospodarczego. Ponadto kandydat Partii Regionów opowiadał się za umiarkowaną, probiznesową polityką. Biorąc pod uwagę utrzymującą się siłę Pomarańczowego Bloku, zwłaszcza na zachodniej Ukrainie, przedstawiciele Partii Komunistycznej ogłosili wybory prezydenckie wyborem między dwoma złami i wezwali wyborców do preferowania Janukowycza, przedstawiciela „kapitału narodowego”, nad Tymoszenko, przedstawicielką „kompradorskiej burżuazji” (lokalnych kupców prowadzących interesy z mocarstwami kolonialnymi). (7) Janukowycz wygrał wybory (49%, Tymoszenko 45%), podczas gdy prezydent Juszczenko uzyskał jedynie 5,45% głosów.
W 2010 roku Ukraina otrzymała pożyczkę z MFW wynegocjowaną przez koalicję Juszczenko/Tymoszenko. Kluczowym warunkiem była „reforma” systemu emerytalnego. Taka reforma oznaczałaby drastyczne cięcia emerytur poprzez prywatyzację i napływ kapitału zagranicznego. Ponadto warunki MFW nakazywały zamrożenie płac i emerytur, a także zmniejszenie dopłat do paliw i ogrzewania. Jednak nowy rząd premiera Mykoły Azarowa zawiesił współpracę z MFW wiosną 2011 roku, a trzecia transza pożyczki w wysokości 15 miliardów dolarów nigdy nie została wypłacona. Jednostronne więzi z Zachodem ulegały coraz większemu rozluźnieniu. We wrześniu 2010 roku Ukraina otrzymała pożyczkę w wysokości 4 miliardów dolarów od Chińskiej Republiki Ludowej na projekty infrastrukturalne. Następnie, w lipcu 2012 roku, otrzymała pożyczkę w wysokości ponad 4,5 miliarda dolarów na rozwój ukraińskiego rolnictwa, a Ukraina była również w stanie znacząco zwiększyć swój eksport do Chin. Do 2013 roku roczny eksport zboża przekroczył już cztery miliony ton. Oprócz komponentu ekonomicznego, istniał również komponent militarny. Już w 1999 roku Chiny zakupiły od Ukrainy lotniskowiec, który po remoncie wypłynął w 2011 roku na pierwsze próby morskie pod nazwą Liaoning , wraz z myśliwcami. Turbiny gazowe do najnowocześniejszych chińskich niszczycieli zostały sprowadzone z Ukrainy już w 1990 roku.
Ogólnie rzecz biorąc, nowy rząd prowadził zrównoważoną politykę zagraniczną, otwierając się na kraje Globalnego Południa – od Ameryki Południowej i Afryki po Chiny. W pierwszym roku urzędowania Janukowycz podpisał z prezydentem Hugo Chávezem porozumienie, które otworzyło wenezuelskie pola naftowe dla firm ukraińskich. (8) Ponadto Chávez i Janukowycz uzgodnili tranzyt wenezuelskiej ropy naftowej na Białoruś i zakup przez Wenezuelę samolotów Antonow. Podczas wizyty państwowej Janukowycza w Indiach w grudniu 2012 roku, Ukraina również rozszerzyła swoje stosunki gospodarcze z tym krajem poprzez szereg porozumień. Podobnie jak w przypadku Chin, interesy Indii koncentrowały się na współpracy z producentami broni we wschodniej Ukrainie.
Zorganizowany zamach stanu 2013/14
W polityce wewnętrznej i gospodarczej rząd Janukowycza priorytetowo traktował wzmocnienie klasy średniej i poprawę sytuacji socjalnej pracowników. Polityka ta zasadniczo różniła się od neoliberalnego kursu poprzedniego rządu, który jednostronnie popierał Waszyngton, Brukselę i Berlin. Janukowycz nie deklarował ani jednostronnego zaangażowania w UE i NATO, ani jednostronnie prorosyjskiej postawy. W listopadzie 2013 roku oficjalni przedstawiciele podpisali umowę z amerykańską firmą energetyczną Chevron w sprawie rozwoju gazu łupkowego. Metoda szczelinowania miała uniezależnić Ukrainę od rosyjskiego gazu do 2020 roku.
Duet Janukowycz/Azarow opowiadał się za zacieśnieniem więzi z Unią Eurazjatycką, która do początku 2014 roku obejmowała Armenię, Białoruś, Kazachstan i Rosję. Stanowiło to poważny krok wstecz dla strategów NATO/UE, mimo że rząd Azarowa również dążył do stowarzyszenia z UE. Na szczycie w Brukseli w 2013 roku przewodniczący Komisji Europejskiej Barroso jednoznacznie stwierdził, że przystąpienie do kierowanej przez Rosję Unii Celnej jest nie do pogodzenia z zacieśnieniem więzi z UE ani z przystąpieniem do niej; Ukraina musiała podjąć decyzję. Niewielu dostrzegało niebezpieczeństwo, że ta bezkompromisowa postawa może wpędzić Ukrainę w ramiona Rosji.
21 listopada 2013 roku prezydent Janukowycz wstrzymał jednak wszelkie działania związane z umową stowarzyszeniową. Czując się bardziej niezależnym od Rosji i mając wzmocnioną pozycję dzięki umowom z Chevronem, najwyraźniej uznał, że może tymczasowo zawiesić stowarzyszenie z UE z powodu trwających interwencji w państwie i społeczeństwie. Co więcej, gotowa do podpisu była jedynie część 2 (polityczna), a nie część 1 (umowa gospodarcza). UE powiązała tę umowę z pożyczkami z MFW, domagając się znacznej dewaluacji ukraińskiej waluty oraz zamrożenia płac, emerytur i składek na ubezpieczenia społeczne. Zakładała ona również jednostronne skupienie się na rynku Unii Europejskiej. Były komisarz UE ds. rozszerzenia Günter Verheugen wskazał dwa błędy w negocjacjach: po pierwsze, UE nie zaoferowała Ukrainie długoterminowej perspektywy, a po drugie, niedoceniła presji zewnętrznej, pod jaką znajdowała się Ukraina, i stworzyła wrażenie, że Ukraina jest przedmiotem przepychanek między UE a Rosją. Co więcej, umowa stowarzyszeniowa po raz pierwszy ustanawia komponent wojskowy. (9)
Janukowycz powiązał tymczasowe wstrzymanie umowy z prośbą o pomoc finansową do UE i MFW dla podupadającego budżetu Ukrainy. Gdy ta została odrzucona, zwrócił się do Rosji. Deklarując wycofanie się z umowy z Unią Europejską, Rosja obniżyła cenę dostaw gazu ziemnego o około jedną trzecią i obiecała zakup ukraińskich obligacji rządowych o wartości 15 miliardów dolarów. (10) Do czasu obalenia Janukowycza na Ukrainę napłynęło 3 miliardy dolarów.
W dniach 21-22 lutego 2014 roku parlament został zajęty pod przewodnictwem Prawego Sektora. Prezydent Janukowycz opuścił kraj i udał się do Rosji. Chociaż uzyskano większość pozwalającą na odsunięcie go od władzy, nie osiągnięto wymaganej konstytucyjnie większości trzech czwartych. Mimo to oligarcha Poroszenko objął urząd zgodnie z planem, a prezydent USA Obama z satysfakcją oświadczył: „My, Stany Zjednoczone, wynegocjowaliśmy porozumienie w sprawie przekazania władzy”. (11)
We wrześniu 2014 r. administracja Obamy uchwaliła dokument TRADOC 525-3-1 „Zwycięstwo w złożonym świecie 2020–2040”.
Konsekwencje finansowe polityki Niemiec wobec Ukrainy: od pomarańczowej rewolucji 2004 r. do dziś (2026 r.)
Pomarańczowa rewolucja (2004)
Polityka Sąsiedztwa UE
Niemieckie programy finansowania
Współpraca rozwojowa
fundacje polityczne
KfW
GIZ
Hermes gwarantuje
Obserwacja wyborów
Pomoc dla Ukrainy do 2013 r.: ok. 1–2 mld euro ; Pomoc dla Ukrainy w latach 2014–2021: ok. 1,83 mld euro (12) (Federalne Ministerstwo Spraw Zagranicznych)
Standardowe kwoty dodatków, a także pokrycie kosztów zakwaterowania, ogrzewania i ubezpieczenia zdrowotnego wynikają z przepisów o dochodach obywateli oraz informacji udostępnianych przez Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych.
Kwota ta nie jest kwotą oficjalną, lecz uśrednionym szacunkiem, wyliczonym na podstawie różnych pozycji kosztów publicznych. Rzeczywiste koszty różnią się w zależności od wielkości gospodarstwa domowego, miejsca zamieszkania, statusu zatrudnienia i poszczególnych usług. Sprawozdanie finansowe za lata 2004–2026 (14)
(Według Federalnego Ministerstwa Finansów/Raporty miesięczne/Numer/2025/01/)
Całkowite koszty są trudne do określenia i rozbicia ze względu na różnorodność sektorów i interesariuszy; są one rozgałęzione i ukryte w bardzo zróżnicowanych budżetach.
Niemieckie gminy są już praktycznie bankrutami, a rząd federalny stale zaciąga miliardy dolarów w nowych kredytach na finansowanie uzbrojenia i kosztów wojny na Ukrainie. Płacimy zatem za geopolityczne interesy USA, które są diametralnie sprzeczne z naszymi własnymi interesami bezpieczeństwa, ponieważ czyni nas to celem militarnym dla Rosji.
+++
Notatki i źródła
Wolfgang Effenberger, urodzony w 1946 roku, zdobył dogłębną wiedzę na temat „pola bitwy nuklearnej” w Europie, przygotowywanego przez USA, służąc jako kapitan w niemieckich oddziałach saperskich. Po dwunastu latach służby studiował nauki polityczne i edukację średnią (budownictwo/matematyka) w Monachium, a następnie do 2000 roku wykładał w uczelni technicznej budownictwa. Od tego czasu publikował prace na temat najnowszej historii Niemiec i geopolityki USA. Do jego najnowszych publikacji należą: „Czarna księga UE i NATO” (2020), „Niedoceniana potęga” (2022) oraz „Od wojny do porządku światowego” (2026).
+++
1) Brzeziński 1997, Wielka Szachownica, s. 25. 192
2) Lenz/Marcks 1915, Berlin, s. 23-35. 190
4) Wolfgang Effenberger: Czarna księga UE i NATO: Dlaczego świat nie może znaleźć pokoju. Höhr-Grenzhausen 2020, s. 2020 318
5) Wolfgang Effenberger: Czarna księga UE i NATO: Dlaczego świat nie może znaleźć pokoju. Höhr-Grenzhausen 2020, s. 318 i nast.
Jeśli USA jeszcze bardziej zaostrzą wojnę z Iranem, jemeńscy Huti grożą blokadą Morza Czerwonego poprzez ostrzał. Obecnie stacjonują tam dwa niemieckie okręty wojenne, które mogą zostać wciągnięte w konflikt.
– Niemieckie okręty wojenne w Dżibuti, u wejścia do Morza Czerwonego (Bab al-Mandab), są narażone na ryzyko wciągnięcia w potencjalną nową eskalację wojny w Iranie. Iran odpowiedział na niedawne groźby prezydenta USA Donalda Trumpa dotyczące zniszczenia infrastruktury cywilnej kraju – takiej jak elektrownie – zapowiadając, że następnie zaatakuje elektrownie w innych państwach Zatoki Perskiej. Ponadto zwrócił się do Hutich w Jemenie z prośbą o zamknięcie Morza Czerwonego dla żeglugi poprzez ostrzał, tak jak zamknęli Cieśninę Ormuz. Huti zrobili już coś podobnego w przeszłości. Obecnie w Dżibuti, a zatem na Morzu Czerwonym, znajdują się niszczyciel min Fulda i okręt pomocniczy Mosel, które oczekują na ewentualną operację morską mającą na celu oczyszczenie Cieśniny Ormuz z min. Jeśli Huti rzeczywiście ponownie zaatakują statki handlowe, kręgi morskie uważają za możliwe, że europejskie okręty wojenne stacjonujące w Dżibuti mogłyby włączyć się do unijnej operacji EUNAVFOR Aspides, aby powstrzymać ataki Huti. Groźby ze strony USA wynikają z faktu, że najnowsza eskalacja wojny przez Trumpa stawia Waszyngton w bardzo niekorzystnej sytuacji.
Nowe fale ataków
Najnowsza eskalacja wojny iracko-irańskiej wynika ze sporu o kontrolę nad Cieśniną Ormuz. „Porozumienie z Islamabadu”, sfinalizowane 12 czerwca i podpisane kilka dni później, stanowi, że Iran „zagwarantuje bezpieczny przepływ statków handlowych…” przez 60 dni „bez opłat”; po tym okresie Iran ma nawiązać „dialog” z Omanem, państwem graniczącym z południowym wybrzeżem Cieśniny Ormuz.[1] Choć prezydent USA Donald Trump podpisał Porozumienie, wyraźnie nie chce przestrzegać jego postanowień i wielokrotnie zlecał eskortowanie statków handlowych przez cieśninę amerykańskim okrętom wojennym lub zachęcał je do samodzielnego przepłynięcia bez zgody Iranu. Iran odpowiedział kilkukrotnie ostrzałem tych statków, podobnie jak siły amerykańskie ostrzeliwują statki próbujące wpłynąć do irańskich portów pomimo wznowionej blokady USA. Trump wykorzystuje każdy ostrzał jako pretekst do wydania rozkazu przeprowadzenia kolejnych fal ataków na Iran, co skłania Teheran do przeprowadzenia kontrataków na amerykańskie bazy wojskowe w Zatoce Perskiej i Jordanii. Obie strony oświadczyły później, że z ich punktu widzenia Memorandum of Understanding z Islamabadu jest już nieważne.
Wojna niepopularna, zapasy rakiet wyczerpane
Dla administracji Trumpa kontynuowanie wojny jest dość ryzykowne. Tylko 27 procent Amerykanów uważa, że atak na Iran był słuszną decyzją; zdecydowana większość z nich należy do zatwardziałego trzonu frakcji MAGA[2]. Jest to równie istotne dla wyborów uzupełniających, które odbędą się za niecałe cztery miesiące, jak fakt, że ceny benzyny i oleju napędowego w USA ponownie rosną. Tymczasem 79 procent Amerykanów spodziewa się, że wojna potrwa długo; jest to dokładne przeciwieństwo obietnic Trumpa składanych podczas kampanii wyborczej[3]. Ostrzeżenia napływają również od ekspertów wojskowych, którzy wskazują, że zapasy pocisków ofensywnych i defensywnych zostały zredukowane o jedną trzecią do połowy w ciągu pierwszych 40 dni wojny[4]. Jeśli wojna będzie się toczyć tak, jak w ostatnich dniach, doprowadzi to do wyczerpania zapasów do takiego stopnia, że osiągnięty zostanie „nowy, wyższy poziom ryzyka” w odniesieniu do konfliktów nie tylko z Chinami, ale także z Koreą Północną – ostrzegł w niedzielę były pułkownik piechoty morskiej i obecny ekspert waszyngtońskiego Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych (CSIS), Mark Cancian.[5] Od tego czasu Waszyngton jeszcze bardziej zintensyfikował swoje ataki.
Groźba zbrodni wojennych
Wyraźnie pod presją postępu, Trump ponownie zaostrzył swoje groźby wobec Iranu. We wtorek ogłosił, że wkrótce wyda rozkaz zniszczenia infrastruktury cywilnej, w szczególności mostów i „wszystkich elektrowni” w kraju.[6] Celowe niszczenie infrastruktury cywilnej jest zbrodnią wojenną. Rząd Iranu oświadczył w czwartek, że jeśli Stany Zjednoczone spełnią groźbę Trumpa, odwetem zaatakują infrastrukturę innych państw w regionie.[7] Co więcej, Teheran podobno zwrócił się do jemeńskich Huti o wsparcie.
Eskalacja w Jemenie
W Jemenie konflikt między Huti a Arabią Saudyjską, który został przynajmniej częściowo rozwiązany od 2022 roku, ponownie zaostrzył się w ostatnich dniach. Początkowo uwaga skupiła się na lotnisku w stolicy, Sanie. Lotnisko to zostało zniszczone podczas wojny w Jemenie; od 2022 roku było użytkowane sporadycznie, aczkolwiek ze znacznymi ograniczeniami, ponieważ Arabia Saudyjska zezwalała na bardzo niewiele lotów.[8] Po ponownym zniszczeniu lotniska przez izraelskie naloty w maju 2025 roku, ponownie popadło ono w stan nieczynności. Na początku lipca sytuacja uległa zmianie wraz z lądowaniem irańskiego samolotu cywilnego – przynajmniej na kilka dni; następnie, gdy zbliżał się kolejny irański samolot cywilny, saudyjskie bombowce rzekomo zaatakowały lotnisko i ponownie zniszczyły pas startowy. Samoloty cywilne musiały zmienić kurs na lotnisko w jemeńskim mieście portowym Al-Hudajda.[9] Huti odpowiedzieli ostrzałem lotniska w Abha, mieście w południowo-zachodniej Arabii Saudyjskiej.[10] Napięcie utrzymuje się na wysokim poziomie. Huti zagrozili, że jeśli siły saudyjskie ponownie zbombardują cele w Jemenie, zaatakują w odwecie saudyjskie obiekty energetyczne.[11] Zrobili to już w 2019 i 2022 roku.
Zamknięcie Morza Czerwonego
Iran podobno nalega obecnie, aby w przypadku gdyby Stany Zjednoczone faktycznie zaatakowały irańską infrastrukturę energetyczną, Huti skutecznie zablokowali Morze Czerwone, a zwłaszcza cieśninę Bab al-Mandab („Brama Łez”), dla żeglugi handlowej poprzez jej ostrzał.[12] Według doniesień, Huti są teraz na to przygotowani; mogą zacząć w każdej chwili.
Byłoby to również niezwykle szkodliwe dla Arabii Saudyjskiej; Rijad obecnie transportuje znaczne ilości ropy naftowej rurociągami do portu przeładunkowego nad Morzem Czerwonym i stamtąd wysyła ją na rynek światowy, dopóki Cieśnina Ormuz nie może być bezpiecznie przebyta. De facto zamknięcie Bab al-Mandab wyeliminowałoby tę opcję. Przede wszystkim jednak gospodarka europejska poniosłaby poważne szkody, ponieważ handel morski z Europą byłby wtedy możliwy tylko poprzez długą okrężną trasę wokół Republiki Południowej Afryki. Koszty byłyby ogromne.
Zakotwiczone w Dżibuti
Aby temu zapobiec, okręty wojenne państw członkowskich UE operują w regionie od początku 2024 roku – kiedy to Huti po raz pierwszy ostrzelali statki handlowe na Morzu Czerwonym, aby zademonstrować swoje wsparcie dla Palestyńczyków w Strefie Gazy – w ramach misji EUNAVFOR Aspides. Obecnie nie dotyczy to okrętów wojennych niemieckiej marynarki wojennej. Jednak pod koniec czerwca niszczyciel min Fulda i statek zaopatrzeniowy Mosel zacumowały w Dżibuti, aby przygotować się do ewentualnej operacji morskiego usuwania min w Cieśninie Ormuz.[13] Nie przewiduje się przeprowadzenia tej operacji (poinformował german-foreign-policy.com [14]). Niemniej jednak oba okręty wojenne znajdują się dokładnie tam, gdzie w przypadku dalszej eskalacji należy spodziewać się ataków Huti na statki handlowe. W kręgach morskich pojawiły się już spekulacje, że okręty wojenne z Europy stacjonujące w Dżibuti – oprócz dwóch niemieckich okrętów jest tam jeszcze kilka innych – mogłyby wówczas aktywnie interweniować przeciwko Huti, aby odeprzeć ich ataki.[15] Gdyby tak się stało, niemieckie siły zbrojne pośrednio zaangażowałyby się w wojnę w Iranie – ze skutkami śmiertelnymi.
[1] Spojrzenie na tekst porozumienia między Stanami Zjednoczonymi a Iranem. nytimes.com 17 czerwca 2026 r.
[5] Davis Winkie: Sytuacja w Iranie się zaostrza, podczas gdy zapasy broni USA pozostają na wyczerpaniu, co zagraża zdolności armii do prowadzenia przyszłych wojen. edition.cnn.com 12 lipca 2026 r.
[6] Trump grozi zbombardowaniem mostów i elektrowni, jeśli Iran nie wznowi rozmów. bbc.co.uk 14 lipca 2026 r.
[7] Rachel Chason, Suzan Haidamous, Mohamad El Chamaa: Iran zagraża infrastrukturze regionu w obliczu rozszerzania się ataków USA. washingtonpost.com 16 lipca 2026 r.
[8] Międzynarodowy port lotniczy w Sanie: od zniszczenia i blokady do otwarcia i egzekwowania siłą. en.ypancy.net 7 lipca 2026 r.
[9] Beatrice Farhat: Huti z Jemenu oskarżają Arabię Saudyjską o atak na lotnisko w Sanie: Co warto wiedzieć. al-monitor.com 13 lipca 2026 r.
[10] Fatma Khaled: Jemeńscy Huti ostrzeliwują rakietami i dronami lotnisko Abha w Arabii Saudyjskiej, co stanowi gwałtowną eskalację konfliktu. apnews.com 14 lipca 2026 r.
[11] Khaled Abdullah: Przywódca Huti grozi saudyjskim placówkom naftowym, jeśli Rijad zaostrzy sytuację w Jemenie. al-monitor.com 16 lipca 2026 r.
[12] Źródła: Iran nakazuje Hutitom zamknięcie przejścia przez Morze Czerwone, jeśli USA zaatakują jego sieć energetyczną. timesofisrael.com 16 lipca 2026 r.
[13] Trałowiec Fulda i okręt pomocniczy Mosel przepływają przez Kanał Sueski. bmvg.de 18.06.2026.
Informacje ujawnione przez niemiecki tygodnik „Die Zeit” wskazują, że byli czołowi politycy dwóch największych niemieckich ugrupowań – Matthias Platzeck z SPD oraz Ronald Pofalla z CDU – spotkali się w Baku z przedstawicielami Kremla. Wśród rosyjskich uczestników znalazł się m.in. Wiktor Zubkow, były premier Rosji i przewodniczący rady nadzorczej Gazpromu. Według doniesień rozmowy miały dotyczyć przyszłości relacji niemiecko-rosyjskich oraz możliwości zakończenia wojny na warunkach akceptowanych przez Moskwę. Przyłapany rząd w Berlinie odciął się od spotkania, podkreślając, że nie było ono jego inicjatywą.
Trwają tajne rozmowy Berlina z ludźmi Kremla. Samo oświadczenie niemieckiego rządu, który odcina się od konszachtów z putinowcami nie zamyka dyskusji. Fakt, że politycy wywodzący się zarówno z SPD, jak i CDU – partii od dekad współkształtujących niemiecką politykę – uczestniczyli w poufnych rozmowach z ludźmi Kremla w czasie trwającej wojny, jest znamienny.
Nie sposób analizować tych wydarzeń w oderwaniu od wieloletniej polityki Berlina wobec Rosji. Przez lata kolejne niemieckie rządy rozwijały strategiczną współpracę energetyczną z Moskwą, czego symbolem stały się gazociągi Nord Stream oraz polityka „Wandel durch Handel”, zakładająca zmianę Rosji poprzez handel. To właśnie niemieckie elity polityczne przez długi czas przekonywały, że pogłębianie współpracy gospodarczej z Kremlem zwiększy bezpieczeństwo Europy. Historia pokazała, że założenie to okazało się błędne.
Pierwsze tygodnie po rosyjskiej inwazji z lutego 2022 roku również pozostawiły trwały ślad w pamięci wielu państw Europy Środkowo-Wschodniej. Niemcy były wówczas krytykowane za ostrożność w dostawach ciężkiego uzbrojenia dla Ukrainy. W debacie publicznej szeroko komentowano zwłaszcza przekazanie Ukrainie 5 tysięcy starych hełmów, co stało się symbolem powściągliwości Berlina wobec rosyjskiej agresji. Z czasem polityka Niemiec uległa istotnej zmianie i Berlin stał się jednym z największych dostawców pomocy wojskowej dla Ukrainy, jednak początki tej reakcji mówią same za siebie.
Obecne doniesienia z Baku pokazują, że pytania o rzeczywisty stosunek części niemieckich elit do relacji z Rosją nie zniknęły. Nawet jeśli spotkanie nie było oficjalną inicjatywą rządu federalnego, trudno ignorować fakt, że uczestniczyły w nim osoby odgrywające przez lata kluczową rolę w niemieckiej polityce i utrzymujące rozbudowane kontakty w establishmencie. Równie znamienne było uczestnictwo w spotkaniu przedstawiciela Gazpromu. Bez wątpienia Berlin zabiega o wznowienie Rosją intratnych układów gospodarczych, które kwitły przed 2022 rokiem.
Warto zwrócić uwagę na szerszy kontekst polityczny. W ostatnich latach władze Ukrainy konsekwentnie budują bardzo bliskie relacje z Berlinem, traktując Niemcy jako jednego z najważniejszych partnerów w Europie. Taka strategia oznacza, że Kijów często stawia na współpracę z Berlinem ponad głowami państw Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski, która od pierwszych dni wojny należała do najaktywniejszych sojuszników Ukrainy. Bardzo możliwe, że Kijów zostanie w odpowiednim momencie zdradzony przez Berlin, w dodatku będąc skłóconym z Warszawą, którą klika Zełenskiego olała dla niemieckich miraży.
Co równie ważne, podobnie rozegrana zostanie Polska, która pod rządami ekipy Donalda Tuska zdegradowała się do roli niemieckiego wasala. Z tego powodu Ukraińcy mają poniekąd rację w lekceważeniu Warszawy. Po co rozmawiać z wasalem, skoro można od razu z jego suwerenem?
W relacjach Berlina z Moskwą wielokrotnie dominował pragmatyzm gospodarczy i polityczny. Z tego względu Ukraina, opierając swoją strategię na partnerstwie z Niemcami, powinna zachować świadomość, że interesy największych państw Europy nie zawsze pozostają niezmienne. Spotkanie w Baku stanowi przypomnienie, iż nawet w czasie trwającej wojny istnieją środowiska gotowe do podtrzymywania nieformalnych kanałów komunikacji z przedstawicielami Kremla.
Niemcy odchodzą od fundamentalnej zasady fiskalnej, którą przez dziesięciolecia uważano za świętą. To, co wczoraj krytykowano jako nieodpowiedzialną politykę zadłużenia, jest obecnie postrzegane jako jedyne rozwiązanie.
Według „Süddeutsche Zeitung”, rząd federalny planuje zaciągnąć ponad bilion euro nowego długu do 2030 roku, zgodnie z planem finansowym. Termin „fundusz specjalny” ukrywa fakt, że wiąże się to z dodatkowymi pożyczkami – długiem, który będą musiały spłacić przyszłe pokolenia. Takie postępowanie jest uzasadnione inwestycjami w infrastrukturę, cyfryzację i obronność. Minister finansów Lars Klingbeil ujął to następująco:
„Nie możemy obronić Niemiec przed Putinem za pomocą zrównoważonego budżetu”.
To wojenne, spersonalizowane i moim zdaniem całkowicie nierealistyczne stwierdzenie stanowi sedno politycznego uzasadnienia największego wzrostu długu publicznego w historii Republiki Federalnej Niemiec.
Historyczna lawina długu
Niemcy stoją w obliczu nowego zadłużenia o historycznych rozmiarach. To, co przez dekady uważano za wyjątek w przypadku poważnych kryzysów, staje się obecnie nową normą w polityce fiskalnej. Tylko w budżecie federalnym na 2027 rok rząd niemiecki planuje zaciągnięcie pożyczek netto w wysokości 118,7 mld euro. Jeśli uwzględni się fundusze specjalne finansowane z pożyczek, łączne nowe zadłużenie w tym roku wyniesie ponad 200 mld euro.
Ale to nie wszystko. Zgodnie ze średniookresowym planem finansowym, do 2030 roku zadłużenie ma przekroczyć bilion euro. Bilion euro – to tysiąc miliardów. Kwota o skali, która jeszcze kilka lat temu wydawała się zupełnie niewyobrażalna.
Niemcy doświadczają największego zadłużania się w powojennej historii. Partie, które przed wyborami głosiły dyscyplinę fiskalną, sprawiedliwość międzypokoleniową i zdrowe finanse publiczne, teraz otwierają śluzy i dokonują politycznego zwrotu o 180 stopni. Porzucają swoje zasady i, moim zdaniem, zdradzają swoich wyborców. Wychwalany hamulec zadłużenia stał się autostradą zadłużenia. A wcześniej demonizowane nowe zadłużenie jest nagle przedstawiane jako nieunikniony program na przyszłość. W co można jeszcze wierzyć w tym rządzie?
Znaczna część pożyczek nie jest już nazywana długiem, lecz „funduszami specjalnymi”. Cóż za werbalna farsa! Termin ten brzmi jak zgromadzone rezerwy, ale w rzeczywistości odnosi się do wydatków finansowanych długiem. Nowa terminologia niczego nie zmienia w rzeczywistości gospodarczej: każde dodatkowe pożyczone euro zwiększa dług publiczny i przenosi ciężar finansowy na przyszłe pokolenia. To, co pan, panie Klingbeil i panie Merz, robicie pokoleniu mojej córki i kolejnym pokoleniom, jest nie do uwierzenia. Co pan powiedział o nowym długu przed wyborami, panie Merz?
Rząd federalny podjął tę nieodpowiedzialną decyzję dawno temu. Obywatele, już cierpiący z powodu niekompetencji swoich polityków, nie będą w stanie jej odwrócić. To historyczne zadłużenie nie jest wyrazem realnej strategii na przyszłość, ale raczej druzgocącym oskarżeniem niekompetencji i nieodpowiedzialności, wykorzystywanym do tuszowania lokalnych problemów strukturalnych, które od lat pozostają nierozwiązane. Dług może finansować inwestycje, ale nie zastąpi złej polityki. Długo po śmierci tych decydentów dzisiejsza młodzież nadal będzie płacić za swoje polityczne porażki ciężko zarobionymi pieniędzmi.
Strach prowadzi do bilionów długów
Podżegacze wojenni, tacy jak Friedrich Merz i Lars Klingbeil, wielokrotnie powołują się na rzekome zagrożenie militarne ze strony Rosji. Stanowi to podstawę największego programu dłużnego w historii Republiki Federalnej Niemiec.
Federalny minister finansów i wicekanclerz Lars Klingbeil idealnie podsumował ten argument: „Nie da się obronić przed Putinem zrównoważonym budżetem”. Tym stwierdzeniem dostarcza on centralnego uzasadnienia dla swojej nieodpowiedzialnej polityki zadłużenia. Przedstawianie Rosji, a raczej Władimira Putina, jako agresora, panie Klingbeil, jest insynuacją i, moim zdaniem, bezczelnym kłamstwem. Agresorzy, którzy mogliby wywołać wojnę światową, znajdują się obecnie w Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech i Brukseli, gdzie wspierają państwo ukraińskie, zinfiltrowane przez ideologię neonazistowską, środkami przedłużającymi wojnę, aby kontynuować tę krwawą wojnę na wyniszczenie, przede wszystkim dla dobra przemysłu zbrojeniowego. Niemcy nie stoją w obliczu żadnego poważnego zagrożenia militarnego – co za kompletny nonsens – które wymagałoby bezprecedensowego zbrojenia i historycznego nowego długu, którego pan żąda. Proszę mi przedstawić choćby jeden dowód na to, że Rosja planuje atak na Niemcy! Wiem, że pan nie potrafi! Czego Rosjanie chcieli od Niemiec, naszych „ogromnych” zasobów mineralnych, naszych „nieograniczonych” ziem uprawnych, a może przyjechali, żeby spłacić zaciągnięte długi?
Ich – niestety skuteczna – manipulacja obawami opinii publicznej jest cechą charakterystyczną niebezpiecznych polityków, którzy nie mają na uwadze dobra ogółu, lecz służą innym celom – być może własnym. Franz Josef Strauss, człowiek, który w porównaniu z dzisiejszymi politycznymi marionetkami naprawdę zasługiwał na miano polityka, powiedział kiedyś:
„Ktokolwiek wprowadza ludzi w stan niepewności, podniecenia i strachu bez powodu, wykonuje dzieło diabła”.
I właśnie to robicie pan i pańscy wojowniczy kolesie, panie Klingbeil! I wie pan, że ta diaboliczna gra działa. Im większe, choćby pozorne, zagrożenie, tym łatwiej przeforsować bezwzględne środki, takie jak pański nieodpowiedzialny nowy dług. To, co normalnie spotkałoby się ze znacznym oporem, jest przedstawiane jako jedyne rozwiązanie przez ciągłe powtarzanie przez zmanipulowanych, zindoktrynowanych i szerzących strach ludzi.
Poważna i krytyczna analiza zagrożenia doprowadziłaby do wniosku, że to nie Rosja stwarza zagrożenie wojną w Europie, ale sama Europa i jej transatlantyccy, imperialistyczni sojusznicy.
Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa „koalicji chętnych” – Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji – nie, nie obywateli tych krajów, bo nie chcą wojny, ale najwyraźniej ich niepopularnych „czołowych polityków” Keira Starmera, Emmanuela Macrona i Friedricha Merza – prowokuje wojnę z Rosją, której Rosja nie chce. Prowokacja osiągnęła punkt, w którym Rosja będzie musiała w końcu zareagować, jeśli chce zagwarantować sobie bezpieczeństwo. Jeśli do tego dojdzie, ci sami prowokatorzy zakrzykną: „Mówiliśmy!” – Władimir Putin, ten berserker…
Prawdziwym agresorem nie jest ten, kto pierwszy robi krok, lecz ten, kto ten krok wymusza.
Aby podtrzymać prowokację, w szczególności ze strony Rosji, zadłużenie ma rosnąć w zawrotnym tempie. Wydatki na obronę ogłaszane są nową normą polityczną. Czy „gotowość wojenna” i wynikająca z niej wojna to norma? Najwyraźniej tak, dla chorych umysłowo. Każdy, kto, tak jak ja, kwestionuje konieczność lub skalę tego katastrofalnego rozwoju sytuacji, jest oskarżany o błędną ocenę interesów bezpieczeństwa Niemiec. W ten sposób otwarta debata jest tłumiona w powijakach. Tak właśnie jest w imperium kłamstw!
Trzeźwa i realistyczna dyskusja jest bardziej potrzebna niż kiedykolwiek, aby zapobiec wojnie i chronić podatników przed kolejnymi, zupełnie bezsensownymi obciążeniami. Każde euro wydane na pożyczki musi zostać później spłacone – łącznie z odsetkami. To rachunek, którego obecni urzędnicy państwowi nie poniosą; zostanie on przedstawiony podatnikom i przyszłym pokoleniom.
Politycy mówią o bezpieczeństwie. Obywatele jednak muszą zmagać się z rosnącym zadłużeniem, rosnącymi odsetkami i stale kurczącymi się zasobami finansowymi. Dlatego, panie Klingbeil, nie wystarczy uzasadniać wielomiliardowych programów pożyczkowych, wskazując na Rosję. Rząd, który chce zaciągnąć dodatkowy bilion euro długu, musi zaoferować coś więcej niż tanie slogany. Musi przedstawić rzetelne wyjaśnienie, dlaczego ten bezprecedensowy poziom zadłużenia jest konieczny, jakie konkretne cele realizuje i jak można mierzyć jego sukces. Nie da się tego realistycznie i rzetelnie wyjaśnić, panie Klingbeil!
Dług zamiast rozwiązań
Sprawny rząd tworzy warunki dla wzrostu gospodarczego, wzrostu produktywności i zdrowych finansów publicznych. Zapewnia funkcjonowanie dróg, mostów, szkół, szpitali i infrastruktury cyfrowej, nie wpędzając państwa w coraz większe zadłużenie rok po roku. Dług może być przydatny w wyjątkowych kryzysach. Nie może jednak stać się trwałym rozwiązaniem politycznych błędów. Moim zdaniem, naszym głównym problemem nie jest przede wszystkim obecna sytuacja polityczna i finansowa, ale raczej niekompetencja polityków, którzy doprowadzili nas do tego punktu. I nie mam tu na myśli Putina, którego niekompetentni demonizują, aby odwrócić uwagę od własnych niedociągnięć.
Coraz większe pożyczki są wykorzystywane do rozwiązywania problemów znanych od lat, ale wciąż nierozwiązanych. Deutsche Bahn od dawna uchodzi za uosobienie przeciążonego systemu. Mosty są zamykane ze względów bezpieczeństwa lub wymagają kosztownych remontów. Pomimo wielomiliardowych programów, cyfryzacja postępuje bardzo powoli. Szkoły borykają się ze zniszczonymi budynkami i brakiem sprzętu. Budownictwo mieszkaniowe jest w głębokim kryzysie. Firmy przenoszą inwestycje za granicę lub upadają. W ostatnich latach dramatycznie wzrosła liczba upadłości przedsiębiorstw. Wysokie ceny energii obciążają zarówno przemysł, małe i średnie przedsiębiorstwa, jak i gospodarstwa domowe. Jednocześnie biurokracja stale rośnie, blokując zasoby, które są pilnie potrzebne do innowacji i tworzenia wartości.
Te problemy nie pojawiły się z dnia na dzień. Są wynikiem decyzji politycznych i braku reform. Ci, którzy reagują przede wszystkim coraz większą liczbą programów pożyczkowych, walczą z objawami, a nie przyczynami. Pożyczki mogą zyskać na czasie. Ale nie zastąpią rozsądnej polityki gospodarczej, energetycznej, edukacyjnej ani infrastrukturalnej, panie Klingbeil!
Wojna kosztuje pieniądze – a rachunek płacą obywatele.
Każde euro można wydać tylko raz. Ta prosta prawda ekonomiczna dotyczy również państwa.
Jeśli setki miliardów euro zostaną przeznaczone na obronę, zbrojenia i potencjał militarny, środki te nie będą już dostępne, lub będą dostępne tylko w ograniczonym zakresie, na inne zadania. Nawet jeśli część tych środków zostanie sfinansowana z pożyczek, koszty nie znikną; zostaną jedynie odroczone.
Podczas gdy miliardy dolarów są przeznaczane na nowe programy zbrojeniowe, wiele gmin zmaga się z chronicznie pustymi kasami. Szpitale borykają się z ogromną presją finansową. Domy opieki cierpią z powodu niedoborów kadrowych i rosnących kosztów. Wielu emerytów, pomimo dziesięcioleci pracy, musi zadowolić się stosunkowo niskimi emeryturami. Niedobór mieszkań socjalnych stale się pogłębia. Jednocześnie wiele projektów infrastrukturalnych pozostaje w zawieszeniu przez lata.
Rząd musi ustalać priorytety. I nasz rząd rzeczywiście to robi. Dla agenta BlackRock, Friedricha Merza, dobro obywateli nie jest najwyższym priorytetem, lecz kapitałem klasy wyższej. Każdy, kto drastycznie zwiększa wydatki na obronność, jednocześnie domagając się cięć w innych obszarach, podejmuje decyzję polityczną wbrew woli społeczeństwa zastraszonego przez sianie strachu.
Samo zadłużenie to jednak tylko połowa historii. Każdy nowo pożyczony miliard euro generuje stałe dodatkowe koszty odsetek. Przy nowym zadłużeniu przekraczającym bilion euro mówimy o dodatkowym rocznym obciążeniu rzędu 20 do 40 miliardów euro z tytułu samej obsługi długu – w zależności od stopy procentowej, na przykład 2, 3 lub 4 procent.
Pieniądze te nie tworzą nowych miejsc pracy, nie naprawiają mostów, nie modernizują szkół ani nie poprawiają opieki zdrowotnej. Trafiają wyłącznie do wierzycieli państwa.
Do tego dochodzi obciążenie odsetkami od już istniejącej góry długu. Według obecnych prognoz finansowych, rząd federalny będzie musiał prawdopodobnie wydawać około 80 miliardów euro lub więcej rocznie na same odsetki do końca dekady. Jest to mniej więcej równowartość budżetu dużego ministerstwa federalnego – rok po roku, bez wybudowania ani jednej drogi, remontu ani jednej szkoły, czy modernizacji ani jednego szpitala. Obsługa długu staje się zatem jedną z największych pozycji wydatków w budżecie federalnym. Im wyższa góra długu, tym węższe pole manewru finansowego przyszłych rządów. W pewnym momencie państwo nie będzie już finansować przede wszystkim przyszłych inwestycji, ale raczej odsetek od swoich przeszłych długów.
Wniosek
Spojrzenie na inne kraje europejskie pokazuje, że możliwe są różne podejścia do polityki fiskalnej.
Szwajcaria od lat konsekwentnie dąży do ograniczenia zadłużenia, łącząc to ze stosunkowo racjonalnym zarządzaniem finansami. Nowe wydatki muszą być co do zasady zgodne z długoterminowymi zasobami finansowymi państwa.
Norwegia ma jeden z największych na świecie państwowych funduszy majątkowych. Znaczna część dochodów z sektora naftowo-gazowego nie była wydawana w krótkim okresie, lecz odkładana dla przyszłych pokoleń. Przez dekady rezerwy zamiast długu były naczelną zasadą polityki fiskalnej.
Dania regularnie plasuje się w czołówce najbardziej konkurencyjnych gospodarek w Europie. Stosunkowo nowoczesna administracja, sprawne struktury państwa i długoterminowa polityka fiskalna są uważane za kluczowe czynniki tego rozwoju.
Kraje te naturalnie znacznie różnią się od Niemiec pod względem wielkości, struktury gospodarczej i ram politycznych. Bezpośrednie porównanie jest zatem niewystarczające. Niemniej jednak dowodzą one, że zdrowe finanse publiczne i przyszłe inwestycje nie muszą się wzajemnie wykluczać.
W Niemczech natomiast coraz większe programy pożyczkowe zastępują fundamentalne reformy. Państwo zadłuża się na skalę, która jeszcze kilka lat temu była nie do pomyślenia. Jednocześnie wciąż utrzymuje się wiele problemów strukturalnych.
Dobrobytu nie da się w sposób zrównoważony finansować za pomocą pożyczek. Pożyczki nie budują konkurencyjności, nie zastępują innowacji i nie rozwiązują problemów politycznych. Po prostu odraczają spłatę rachunku. Ostatecznie to nie ci, którzy decydują się na ich zaciągnięcie, muszą zapłacić, ale obywatele i przyszłe pokolenia.
+++
Notatki i źródła
Moja książka „ Podróż do Jaźni ” ukazała się 2 lipca 2026 roku. Zawarte w niej teksty zachęcają czytelników do kwestionowania znanych schematów myślenia i działania bez tworzenia nowych dogmatów. Łączą one w sobie spostrzeżenia z filozofii, duchowości, psychologii i doświadczenia życiowego, tworząc przystępną i bliską refleksję nad tym, co znaczy być człowiekiem. Tematy takie jak autorefleksja, siła chwili obecnej, dawanie i branie, wdzięczność, miłość, tolerancja, rozwój osobisty i radzenie sobie z wyzwaniami życiowymi stanowią kamienie milowe tej podróży.
Od czego Der Spiegel próbuje odwrócić uwagę niedawnym wezwaniem ambasadora Niemiec w Moskwie
Rosja wezwała ambasadora Niemiec, aby oficjalnie zaprotestować przeciwko udziałowi Niemiec w ukraińskich atakach na cele w Rosji. Niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych odwraca uwagę od udziału Niemiec w wojnie i jest w tym wspierane przez prorządowe media, takie jak Der Spiegel.
Anti-Spiegel 15 lipiec 2026
Rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wezwało niemieckiego ambasadora w Moskwie, aby oficjalnie zaprotestować przeciwko udziałowi Niemiec w ukraińskich atakach terrorystycznych na cele w Rosji. Chodziło o jawny udział Niemiec w wojnie, co naturalnie niesie ze sobą ryzyko ewentualnej odpowiedzi militarnej Rosji.
Niemcy nie powinni jednak o tym wiedzieć, dlatego niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych w swoim oświadczeniu skupiło się na nagraniu wideo opublikowanym przez niemiecką ambasadę w Moskwie. Na nagraniu widać, jak pracownik niemieckiej ambasady bezczelnie ingeruje w wewnętrzne sprawy Rosji, a Rosja, oczywiście, przeciwko temu zaprotestowała.
Najważniejszym powodem wezwania niemieckiego ambasadora był jednak jawny udział Niemiec w wojnie, co wyraźnie widać w rosyjskim oświadczeniu w sprawie wezwania. Przetłumaczyłem to oświadczenie; omówimy je na końcu artykułu. Wcześniej jednak przyjrzyjmy się, jak „Der Spiegel” odwracał uwagę czytelników od sedna problemu.
Umiejętna propaganda w Der Spiegel
O wezwaniu niemieckiego ambasadora donosił „Der Spiegel” pod tytułem „Wezwanie ambasadora Lambsdorffa – Rosja porównuje działania public relations niemieckiej ambasady z propagandą nazistowską” i już we wstępie do artykułu było jasne, że Spiegel posłusznie przyjął narrację rządu federalnego i zataił przed czytelnikami, o co właściwie chodziło w tym wezwaniu. „Der Spiegel” pisze we wstępie:
„Rosja ponownie wezwała do Ministerstwa Spraw Zagranicznych ustępującego ambasadora Niemiec Alexandra Grafa Lambsdorffa w związku z krytycznym filmem na Instagramie. Jednak niemieckie przedstawicielstwo w Moskwie nie chce dać się zastraszyć”.
Artykuł Spiegla jest bardzo sprytnie skonstruowany i stara się sugerować czytelnikom neutralność, na przykład artykuł mówi:
„Wyjaśnienia dotyczące wezwania są różne”.
Wygląda na to, że Der Spiegel chciałby przedstawić punkt widzenia obu stron, ale oczywiście tak nie jest. Zamiast tego Spiegel odnosi się jedynie do nagrania wideo i pisze, że według Ministerstwa Spraw Zagranicznych wideo było „powodem wezwania”.
Spiegel w ogóle nie cytuje strony rosyjskiej, ale cytuje także niemiecki MSZ na temat rosyjskiej perspektywy. „Der Spiegel” pisze, że Moskwa „w rozmowie z Lambsdorffem skrytykowała działania public relations ambasady Niemiec w Moskwie”, ponieważ wskazywały one na „bolesne problemy”, przed którymi stoi rosyjskie społeczeństwo – podało Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
„Der Spiegel” sugeruje swoim czytelnikom, że w artykule chce cytować obie strony, ale tak naprawdę cytuje jedynie niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, co oczywiście nie jest obiektywne.
Nie chcę wchodzić w sam film, bo to tania kpina z niedoboru benzyny w Rosji. To, co sprawia, że wideo jest tak wybuchowe, to fakt, że niedobór benzyny wynika z udziału Niemiec w wojnie z Rosją i ataków na rosyjskie rafinerie. Innymi słowy, niemiecka ambasada w Moskwie kpi z narodu rosyjskiego i rosyjskiego rządu, wskazując na brak benzyny będący efektem de facto niemieckich ataków na cele w Rosji.
Ale Der Spiegel odwraca uwagę od faktu, że udział Niemiec w wojnie był powodem wezwania niemieckiego ambasadora. Artykuł Spiegla składa się z dziewięciu akapitów, które prawie wyłącznie dotyczą filmu; Tylko w jednym z dziewięciu akapitów Spiegel pisze:
„Rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych inaczej przedstawia wezwanie Lambsdorffa. W swoim oświadczeniu ministerstwo początkowo utrzymywało, że Lambsdorff został poinformowany o zaangażowaniu Niemiec w ukraińskie „ataki terrorystyczne” na infrastrukturę cywilną w Rosji. Ambasadorowi wyjaśniono, że niedopuszczalne jest rosnące wsparcie Niemiec dla Ukrainy, w tym porozumienia wojskowe w sprawie dostaw broni”.
Używając tych sformułowań w trybie przypuszczającym, Spiegel zapewnia, że niemiecka publiczność przeoczy prawdziwy powód wezwania niemieckiego ambasadora lub nie potraktuje go poważnie. A przede wszystkim Spiegel zapewnia, że niemiecka publiczność nadal nie rozumie, że Niemcy są już stroną wojny i że Rosja może w każdej chwili odpowiedzieć ogniem.
Oświadczenie rosyjskie
Ale sami oceńcie, czy moja krytyka artykułu Spiegla i MSZ jest uzasadniona, czytając oficjalne oświadczenie MSZ Rosji, które przetłumaczyłem.
Początek tłumaczenia
13 lipca ambasador Niemiec w Moskwie został wezwany do rosyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych i poinformowany o udziale Berlina w atakach terrorystycznych reżimu w Kijowie na infrastrukturę cywilną w Rosji.
Poinformowano go, że rosnące wsparcie Niemiec dla reżimu w Kijowie jest niedopuszczalne. Wsparcie to obejmuje umowy wojskowe i wojskowo-techniczne, bezpośrednie dostawy broni oraz organizację wspólnych przedsięwzięć w celu rozwoju sił i zasobów do ataków na cele cywilne w Rosji, w tym dronów rozpoznawczych i bojowych, pocisków przeciwlotniczych i wyrzutni rakiet używanych przeciwko infrastrukturze cywilnej.
Ambasador został również poinformowany, że próby Niemiec, aby dyktować państwom trzecim, w tym chińskim urzędnikom, jak i w jakiej formie powinny prowadzić stosunki z Rosją, są niedopuszczalne.
Podczas spotkania ambasador został poinformowany, że popadanie niemieckiej propagandy agitacyjnej w najgorsze praktyki propagandy nazistowskiej jest niemoralne i wywołuje historycznie zakorzenione odrzucenie i oburzenie wśród znacznej części społeczeństwa naszego kraju.
Jednocześnie z pewną satysfakcją dowiadujemy się, że niemiecki ambasador wkrótce wróci do domu samochodem z silnikiem benzynowym, ponieważ jego oficjalna podróż dobiega końca.
Mamy oto kolejną rocznicę Bitwy pod Grunwaldem, którą przodkowie nasi stoczyli 15 lipca roku 1410. Wydarzenie to było oczywiście niezwykle ważne, zarówno wówczas, jak i w późniejszych relacjach z naszym sąsiadem, czyli spadkobiercami krzyżackiego Zakonu, którego nazwa brzmiała Bracia Świętej Marii Szpitala Jerozolimskiego z domu Niemców.
To przypomnienie dla tych, którzy coraz częściej twierdzą, że ówczesna germańska zawierucha nie ma nic wspólnego z obecnym państwem leżącym na zachód od Odry. Ze spuścizną tej niezwykłej bitwy borykamy się niestety po dzień dzisiejszy. Każdego roku, na polach grunwaldzkich odbywają się piękne inscenizacje upamiętniające tamto polskie zwycięstwo. W zależności od przeróżnych „czynników zewnętrznych” uczestniczy w nich mniej lub więcej osób, wydarzenie jest słabiej, bądź intensywniej reklamowane, w szczytowym okresie patriotycznego uniesienia, w roku 2010, zebrało się na grunwaldzkich polach około 100 000 widzów cyklicznej rekonstrukcji.
Podczas tak zwanej pandemii, po raz pierwszy od chwili spopularyzowania tego sposobu wyrażania wdzięczności dla przodków i podtrzymywania pamięci o zwycięskim wysiłku polskiego oręża, inscenizacja została zakazana. Dla ludzi za tę decyzję odpowiedzialnych problemem nie był naturalnie wówczas finał Euro w piłce kopanej, w którym udział wzięło blisko 70 000 kibiców. Dziś, kiedy kolejne afery finansowe oparte na tamtym oszustwie wychodzą na jaw, nikt już chyba nie wątpi w to, że poza bezkarnym dojeniem budżetowych pieniędzy system skwapliwie wykorzystywał ten czas dla realizacji politycznych celów.
Dla mnie jednak rocznica Bitwy pod Grunwaldem zawsze będzie się kojarzyć z moim nieżyjącym już przyjacielem i wybitnym aktorem Ryszardem Filipskim, który potrafił na historię spoglądać z szerokiej perspektywy. Wielki aktor i reżyser, człowiek od którego miałem zaszczyt wiele się nauczyć. To on, rolą majora Hubala rozniecił w kilku pokoleniach Polaków poczucie patriotyzmu, na przekór wrogom, dumę właśnie z polskości. I to wbrew tak zwanej „polskiej szkole filmowej” ukazującej nas w krzywym zwierciadle.
Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że nie powstałaby ta rola, gdyby nie postać innego, też już nieżyjącego, wielkiego Polaka – Bohdana Poręby, który miał odwagę i siłę, żeby ten film wyreżyserować. A, jak sam wielokrotnie powtarzał, również w świetnej książce „Obronić polskość”, stoczyć musiał ogromne boje, zarówno o udział w filmie Filipskiego, który miał czelność mówić w tamtych latach wprost o Polsce dla Polaków, jak i tych kilka kultowych już scen, z których najpiękniejsza, przedstawiająca Pasterkę czasu okupacji, w wiejskim kościółku z udziałem żołnierzy Wojska Polskiego, weszła na stałe do historii kinematografii.
Jednak, wbrew pozorom, Ryszard nie uznawał tego filmu za najważniejszy w swoim dorobku. Nie uważał też za wybitną, kolejnej swej wielkiej kreacji wachmistrza Soroki w filmie „Potop”, który obejrzały miliony ludzi, ani udziału w „Przekładańcu”, w reżyserii Wajdy, gdzie wcielił się w postać adwokata, za którą szczególnie cenił go autor książki, na podstawie której film powstał – Stanisław Lem. Młodzież mojego pokolenia zapamiętała go, jako króla Władysława Łokietka w serialu kostiumowym „Znak orła”.
Starsi z uwielbieniem oglądali go w sensacyjnym filmie „Orzeł i reszka”, który zresztą także reżyserował. Grywał twardzieli w filmach „Tylko umarły odpowie”, „Brylanty pani Zuzy”, czy „Południk Zero”. Już po tym, kiedy się poznaliśmy, obejrzałem telewizyjną adaptację książki Jacka Stwory „Co jest za tym murem”, w której rewelacyjnie wcielił się w postać więźnia jednego z zakładów penitencjarnych. Opowiadał mi, że spędził wtedy tygodnie w takim ośrodku, żeby przygotować się do roli. Wspaniale zagrane! Znawcy mawiali o nim, że był jednym z najwybitniejszych polskich aktorów wszechczasów, przyrównywanym do najlepszych artystów światowej ligi.
Był też Filipski doskonałym aktorem teatralnym, o czym dzisiaj mało kto mówi. Szanował teatr klasyczny, daleki od eksperymentów, stąd odmawiał współpracy z Kantorem czy Grotowskim. Nawiasem mówiąc, debiutował w łódzkim Teatrze Satyry, u wybitnego reżysera Jerzego Antczaka, później grał w krakowskim Teatrze Rozmaitości i Teatrze Starym. W roku 1966 powołał do życia swój własny teatr, który nazwał Eref-66, to z tego okresu pochodzą rewelacyjne jego monodramy „Ja i mój brat” oraz „Raport z Monachium”.
Ostatniego dnia roku 1970, w Sylwestra, odbyła się w jego teatrze prapremiera monodramu „Krajobraz po Grunwaldzie”, który mówił o sporze polsko-krzyżackim na Soborze w Konstancji, gdzie konflikt na korzyść Polski rozstrzygał sam Papież. To wówczas, po raz pierwszy w historii, ponad 600 lat temu, padło oficjalne hasło eksterminacji Polski i polskiego króla! Monodram przypomina oczywiście samą Bitwę pod Grunwaldem, jednak jego główną osią jest walka Pawła Włodkowica, polskiego kapłana, uczonego, późniejszego rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale przede wszystkim obrońcy interesów Polski, w sporze z Krzyżakami. Dotyczył on przede wszystkim antypolskiego paszkwilu, napisanego przez dominikanina Johannesa Falkenberga, a zatytułowanego „Satyra przeciw herezji i innym nikczemnościom Polaków i ich króla Jagiełły”. Dzięki niezłomnej postawie Włodkowica satyra stała się przedmiotem dochodzenia Inkwizycji, a jej autor został skazany przez kapitułę generalną zakonu dominikanów na dożywotnie więzienie, z którego uwolnił go niestety, po kilku latach papież Marcin V. To też pokazuje stosunek wielkich tego świata do Polski.
Ryszard opowiadał mi, że zjeździł z tym monodramem całą Polskę wzdłuż i wszerz, a spektakl cieszył się niezwykłą popularnością. Narzekał jednak, że film nie ma szans pojawić się na ekranach telewizyjnych i to niezależnie od aktualnie zarządzającej państwem partii. Obejrzałem ten materiał i to, co zobaczyłem w wykonaniu Filipskiego uznałem za mistrzostwo świata. Tak żarliwego przekazu, granego zresztą w zasadzie bez cięć, w niezwykłej scenerii słynnego kościoła Ojców Karmelitów, opiewanego w „Polonezie” Kościuszki, nigdy wcześniej, ani już później, nie widziałem. Ciekawe, jak wytłumaczyliby krytycy życiowej postawy Ryszarda fakt, że ten narodowy komunista, jak o nim mówiono, klucze do owego kościoła otrzymał od księdza w tajemnicy, na jedną noc, podczas której nagrano cały materiał. Bez żadnych dubli.
W roku 2011 wydawnictwo Oficyna Aurora, którego jestem właścicielem, wydało książkę „Krajobraz po Grunwaldzie” ze znamiennym podtytułem „Rzecz całkowicie niepoprawna politycznie wbrew interesom niemieckim w Polsce”. Ryszard dokręcił do czarno-białej wersji oryginalnej, młodszej o blisko 40 lat, barwny i to w dwójnasób, początek i koniec, i film w takiej wersji dołączyliśmy do książki. Pomimo, że wydałem już kilkadziesiąt pozycji, wielu wspaniałych autorów, z czego jestem dumny, tę książkę uważam za swoje wydawnicze spełnienie.
Jak napisał o niej jeden z recenzentów – „powinna się znaleźć w biblioteczce każdego prawdziwego Polaka, któremu bliska jest jego ojczyzna, który nie chce się sprzeniewierzyć obcym wzorom, który ceni swoją przynależność do narodu, nie tylko dlatego, że z racji pięknego wydania będzie jej ozdobą. Skłania ona wszak do myślenia nad kondycją współczesnych Polaków i podejmowania działań, które jeszcze mogą nas uchronić przez postępującą zgnilizną – przybliżającą się do nas wraz z intensyfikacją kontaktów z Niemcami i Unią Europejską”.
Minęła kolejna dekada i wiadomo już dziś, że nadzieja wyrażana w tych słowach była próżna. Moi rodacy, w ogromnej większości nadal wypatrują zgnilizny i zagrożenia na błędnych kierunkach. Nie potrafią zrozumieć, że tymczasowe ideologie, czy ustroje są tylko narzędziami w dalekosiężnej polityce państw poważnych, którą te realizują skrupulatnie i systematycznie. Że uległością wobec sukcesorów ówczesnych krzyżowców obnoszą się wręcz oficjalnie frakcje polityczne tworzące obecną koalicję rządzącą. Zaledwie kilka dni temu obchodziliśmy z kolei rocznicę rzezi Polaków przez barbarzyńców, wobec potomków których rzekomo stojąca na przeciwległym biegunie politycznym siła zadeklarowała przecież otwarcie służalczość. Oba te państwa podniosły niedawno wzajemne relacje do rangi partnerstwa strategicznego. Pamiętajmy o tym, że ich reprezentanci w Polsce wcale nie muszą niczego formalizować.
Uwikłani w pułapkę „Bezpieczeństwa Światowego” i szczytów NATO
Opinia Wolfganga Effenbergera
Słynny cytat lorda Ismaya o celu NATO brzmiał: „trzymać Związek Radziecki na dystans, Amerykanów w środku, a Niemców pod kontrolą”. Argumentują oni, że ta dynamika uległa paradoksalnemu odwróceniu: same Niemcy finansują gigantyczne zbrojenia, które niegdyś miały je powstrzymać. Wydarzenia związane ze szczytem NATO w Ankarze i odrzucona kandydatura do Rady Bezpieczeństwa ONZ nadają temu stwierdzeniu konkretny kształt.
Pierwotny cel: „Powstrzymanie” Niemiec
Wcześniej tajne dokumenty amerykańskie z lat 60. dowodzą, że bon mot Ismaya był całkiem poważny. Wewnętrzne notatki Departamentu Stanu USA z lat 1965/66 otwarcie stwierdzały, że sojusz miał na celu „powstrzymanie siły i dominacji Niemiec Zachodnich na kontynencie”. Obecność wojskowa USA służyła również „odstraszaniu od wszelkich dwustronnych porozumień o bezpieczeństwie” między Bonn a Moskwą. Termin „powstrzymywanie” – używany zazwyczaj wyłącznie w odniesieniu do Związku Radzieckiego – był wyraźnie stosowany również do Niemiec. (1)
Na początku lipca 2026 roku wysoko postawieni politycy, ministrowie i prezesi firm obronnych spotkali się w budynku Axel Springer w Berlinie na Szczycie Bezpieczeństwa WELT, spotkaniu zamaskowanym jako chwyt marketingowy. (2)
Sprzedawany przez dział wydarzeń i reklamy firmy Axel Springer (Media Impact) (3) jako poważna debata na temat bezpieczeństwa, szczyt poświęcony bezpieczeństwu okazał się w rzeczywistości etycznie nieetycznym produktem komercyjnym, reklamowanym jako „ekskluzywne grono gości”, „najwyższej klasy SIEĆ” i „chroniona przestrzeń do otwartych i poufnych debat”.
Firmy płacą za spotkania z ministrami i osobami decyzyjnymi na zamkniętych sesjach, za umieszczanie swojej marki w artykułach i filmach WELT, a w końcu za to, by być postrzeganym jako poważny uczestnik „debaty o bezpieczeństwie”.
Na czele sieci Springer stoi rodzina właścicieli. Mathias Döpfner, prezes i współwłaściciel Axel Springer, którego syn Moritz zarządza funduszem Döpfner Capital. Peter Thiel zainwestował w ten fundusz ogromne sumy. Fundusz z kolei zainwestował w STARK Defence – berliński startup zajmujący się dronami, którego prezes, Uwe Horstmann, przemawiał na szczycie WELT Security Summit! (4)
Konglomerat medialny sprzedaje polityczny dostęp do przemysłu zbrojeniowego, a rodzina będąca jego właścicielem jednocześnie inwestuje w ten przemysł.
To nie przypadek. To sprawnie działający system władzy medialnej, bliskich powiązań z polityką i handlu bronią. Rodzina właścicieli czerpie zyski z rozwoju firm, które działają na własnym szczycie. Nic więc dziwnego, że rodzina Döpfnerów inwestuje w STARK. Sieć działa bez zarzutu.
To nie ma już nic wspólnego z niezależnym dziennikarstwem; to wpływ komercyjny podszywający się pod redakcyjny nadzór. Chociaż wszystkie fakty są jawne, media głównego nurtu w dużej mierze milczą. Nic dziwnego, biorąc pod uwagę powiązania kapitału, polityki i mediów, które przenikają całą sieć. Minister Katherina Reiche przez lata była stałym gościem i prelegentem na Szczycie Ludwiga Erharda w Tegernsee – gdzie firmy otrzymywały wyłączny dostęp do ministrów federalnych za wygórowane opłaty, w tym możliwość „wpływania na decydentów politycznych”. Teraz jest stałym elementem Szczytu Bezpieczeństwa WELT w Tegernsee. Stara sieć polityki, konserwatywnego biznesu i mediów w Tegernsee po prostu się przeniosła. Związek z rodziną Weimer staje się jeszcze bardziej bezpośredni: Valentin Weimer, syn Wolframa Weimera, jest szefem sztabu Grupy WELT. Skandal wokół jego ojca prowadzi bezpośrednio do zarządu firmy, która sprofesjonalizowała właśnie ten rodzaj biznesu!
Skandal wokół ministra stanu ds. kultury Wolframa Weimera
W 2012 roku dziennikarz i wydawca Wolfram Weimer wraz z żoną założyli Weimer Media Group (WMG), do której należy magazyn internetowy „The European” oraz wydarzenia takie jak szczyt Ludwig-Erhard w Tegernsee.
W 2025 roku Weimer został bezpartyjnym ministrem stanu ds. kultury w rządzie, odpowiedzialnym również za politykę medialną. Nadal posiadał 50 procent udziałów w spółce WMG, a jego żona posiadała pozostałe 50 procent.
Oznaczało to, że od początku jego kadencji istniał konflikt interesów: przedsiębiorca medialny i eventowy zostaje członkiem rządu odpowiedzialnym za kulturę i media, podczas gdy jego firma nadal pracuje w formatach politycznych, w których występują ministrowie i czołowi politycy.
Skandal wybuchł w związku z zaproszeniami i materiałami prezentacyjnymi od WMG na doroczny Szczyt Ludwiga Erharda w Tegernsee, które uzyskał i opublikował młody portal informacyjny (Apollo News). Dokumenty te obiecywały firmom pakiety cenowe sięgające nawet 80 000 euro, a także zawierały sformułowania takie jak możliwość „zdobycia wpływu na decydentów politycznych” i nawiązania kontaktów z członkami rządu w „swobodnej atmosferze”.
Szczyt publicznie określano mianem „niemieckiego Davos”, gdzie spotykają się wysocy rangą politycy, menedżerowie i przedstawiciele mediów; premier Bawarii Markus Söder wielokrotnie pełnił funkcję patrona. Połączenie ekskluzywnych pakietów biletów, wyraźnej retoryki „wpływów” oraz faktu, że organizator jest obecnie ministrem stanu ds. kultury i ekspertem ds. polityki medialnej, wywołało oskarżenia o oferowanie dostępu do członków rządu i wpływów politycznych jako modelu biznesowego.
W odpowiedzi na rosnącą krytykę, medialne doniesienia i presję społeczną, Weimer ogłosił, że przekaże swoje 50% udziałów w WMG powiernikowi na czas trwania swojej kadencji, aby uniknąć „jakichkolwiek pozorów konfliktu interesów”. Krytycy twierdzą jednak, że oznacza to, iż własność ekonomiczna pozostaje w rękach Weimera, grupa pozostaje de facto własnością rodziny, a strukturalny konflikt interesów nie znika całkowicie. (5)
Rząd federalny podkreślił, że kluczowe jest, aby Weimer nie pełnił już żadnych funkcji kierowniczych; jednocześnie w Bawarii nakazano przeprowadzenie audytu zgodności dotacji wypłacanych WMG.
Część partii opozycyjnych domagała się rezygnacji Weimera, postrzegając tę sprawę jako przykład braku dystansu między urzędami politycznymi a sektorem wpływów sektora prywatnego.
W debacie publicznej „skandal weimarski” jest zatem uważany za przykład tego, jak wydarzenia medialne, lobbing i urzędy rządowe mogą się ze sobą wiązać – i jak niewystarczające są istniejące regulacje, jeśli chodzi o zapobieganie takim związkom lub uczynienie ich przejrzystymi. (6)
Skandal weimarski najwyraźniej nie przyczynił się do wzrostu świadomości krytycznej mediów i opinii publicznej. Spirala korupcji wciąż się nakręca.
Ulf Poschardt, wieloletni redaktor naczelny i wydawca Grupy WELT, aktywnie wspierał i promował format Szczytu Światowego. Kandydatem Poschardta na stanowisko ministra gospodarki miał być Alex Karp. W 2022 roku sam Poschardt otrzymał ukraiński Order Zasługi III Klasy za to, że jego reportaże przekonały niemiecki rząd do dostarczenia broni. Człowiek, który wspiera szczyt i odrzuca krytyków donośnym „X”, został uhonorowany właśnie za to, co przynosi korzyści przemysłowi zbrojeniowemu – przemysłowi zbrojeniowemu, który generuje znaczne dochody dla Springera.
Julian Röpcke, wieloletni ekspert BILD ds. wojska i Ukrainy, w 2026 roku przeniósł się do United Unmanned Systems , niemiecko-ukraińskiego producenta dronów, który od 2023 roku dostarczył na Ukrainę tysiące dronów. (7) Z reportera stał się marketingowcem broni, o której pisał wcześniej. Röpcke otrzymał wcześniej ukraiński Order Zasługi. I pisał o tym z wielką dumą:
„Za tę pracę zostałem niedawno odznaczony przez Prezydenta Ukrainy i otrzymałem od Ołeksija Makiejewa Ukraiński Order Zasługi. Zaszczytu, którego nie postrzegam jako celu, lecz jako mandat na przyszłość”. (8)
Sieć rozciąga się zatem od zamówienia na Ukrainę autorstwa Poschardta, przez wejście Röpcke w branżę dronów, aż po inwestycje rodziny Döpfnerów w firmy, które znajdują się na szczycie. System, który przyćmiewa aferę weimerską – tyle że bardziej profesjonalną i na poziomie korporacyjnym.
Szczyt bezpieczeństwa to nie miły dodatek, ale element, który zapewnia zasięg, miejsce w redakcji, a przede wszystkim płatny dostęp do polityki i biznesu. Partnerzy tacy jak Mercedes-Benz, Rolls-Royce Power Systems, SAP i Vodafone Business finansują jego realizację.
Pouczający artykuł Alexandra Wallascha pt. „War Profiteers: 'World’ Security Summit – Springer Markets Secret Meeting Between Government and Arms Industry” (9), opublikowany na początku lipca 2026 r., krytykuje szczyt WELT Security Summit, który odbył się w budynku Axel Springer, jako reklamowane, odosobnione wydarzenie networkingowe między politykami, aparatem bezpieczeństwa i przemysłem zbrojeniowym. Opierając się na jasnych faktach, artykuł opisuje, jak szczyt WELT Security Summit, który odbył się w budynku Axel Springer, odbył się poufnie i za zamkniętymi drzwiami, w ekskluzywnym gronie polityków, personelu wojskowego, organów bezpieczeństwa i przedstawicieli przemysłu zbrojeniowego, zgodnie z zasadami Chatham House. Pozycjonowanie szczytu przez Media Impact jako wydarzenia i produktu marketingowego („ekskluzywne grono gości”, „sieć najwyższego szczebla”, „przestrzeń chroniona”) jest zgodne z powszechną terminologią stosowaną w przypadku wydarzeń korporacyjnych i formatów sponsoringu. (10)
W tym zamkniętym pomieszczeniu, najpotężniejszy niemiecki menedżer zbrojeniowy, prezes Rheinmetall, Papperger, mógł publicznie skrytykować brak wiarygodności rządu federalnego w zakresie kontraktów zbrojeniowych i domagać się większej pewności planowania – bezpośredniego lobbingu, który normalnie podlegałby nadzorowi parlamentarnemu. Podczas tego tajnego, globalnego spotkania, niemieckie elity zbrojeniowe i medialne mogły skierować swoje żądania bezpośrednio do ministrów – na wydarzeniu zorganizowanym przez firmę medialną, która sama steruje polityką wojenną i zbrojeniową, wspierając w ten sposób interesy mocarstw, które ostatecznie dążą do zniszczenia Niemiec.
Szczyt NATO w Ankarze (7–8 lipca 2026 r.) stworzył podwaliny pod dalszą eskalację.
Podczas niedawnego szczytu NATO w Ankarze prezydent USA Trump zgodził się na bardzo jasny pokaz solidarności z Ukrainą i sojuszem – jednocześnie nadał szczytowi charakter retorycznych antyeuropejskich i antyunijnych wypowiedzi, wysunął żądania Grenlandii i de facto zakończył zawieszenie broni z Iranem.
Na szczycie przyjęto deklarację końcową, w której wszyscy sojusznicy – w tym Stany Zjednoczone – potwierdzili „niezachwiane” zaangażowanie NATO we wzajemną obronę i wsparcie dla Ukrainy. Trump nie tylko się z tym zgodził, ale także zapisał, że Stany Zjednoczone nadal wspierają Ukrainę i zobowiązują się do dostarczenia dodatkowych systemów obrony powietrznej („Patriots”, między innymi), co znacznie wykracza poza znacznie bardziej powściągliwe oświadczenia składane na poprzednich spotkaniach – takich jak to w Hadze.
Jednocześnie Trump wielokrotnie atakował europejskich partnerów i całą UE, na przykład nazywając kraje takie jak Hiszpania „straconą sprawą” i opisując Europejczyków jako darmozjadów korzystających z amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa. (11) Ostro krytykował również „biurokratów w Brukseli” i przedstawiał polityczny projekt zjednoczonej Europy jako obciążenie dla USA, wielokrotnie odwracając w ten sposób zamierzony przekaz szczytu od jedności, kierując go ku nastrojom antyeuropejskim. (12)
Podobnie jak rok wcześniej, Trump ożywił starą ideę zakupu Grenlandii przez USA i przedstawił ją na marginesie szczytu jako quasi-geopolityczne żądanie wobec Danii. Dania i inni partnerzy europejscy jasno wówczas dali do zrozumienia, że Grenlandia „nie jest na sprzedaż” i odrzucili te żądania jako nie do przyjęcia, co doprowadziło do dalszych napięć w sojuszu. (13)
W kwestii Iranu, Trump oświadczył w Ankarze, że jego zdaniem dotychczasowy kurs wobec Teheranu – w tym elementy późniejszej polityki deeskalacji po wycofaniu się z porozumienia nuklearnego – dobiegł końca. Mówił o ogromnym zagrożeniu ze strony Iranu, wskazywał na bardziej zdecydowane podejście, w tym opcje militarne, i przedstawiał to sojusznikom jako „zakończenie” zbyt łagodnego status quo, które w istocie stanowiło zawieszenie broni. (14)
Chociaż Trump podkreślał, że Stany Zjednoczone będą nadal wspierać Ukrainę, faktyczne wycofanie amerykańskiego finansowania dla Ukrainy jest rzeczywistością. Waszyngton w dużej mierze wstrzymał finansowanie Ukrainy. Główny ciężar spoczywa teraz na Europejczykach, a zwłaszcza na Niemczech. Kanclerz Merz świętował to jako niemiecki pokaz siły: „Nie robimy tego pokazu siły, żeby komuś wyświadczyć przysługę. Robimy to, ponieważ jest to konieczne dla naszej obrony, dla naszego bezpieczeństwa”. (15)
Merz ogłosił ponadto plany podwojenia wydatków w ciągu czterech lat i osiągnięcia celu 3,5% do 2029 r. — sześć lat przed celem NATO.
Niemieckie duszenie fiskalne
Na szczycie NATO w Hadze (czerwiec 2025 r.) z inicjatywy prezydenta USA Trumpa przyjęto już nowy cel na rok 2035: 5% PKB na infrastrukturę związaną z obronnością i bezpieczeństwem. (16)
Wyrażenie wydatków na obronę jako procent PKB bagatelizuje dramatyczną sytuację. Budżet federalny na rok 2024 wynosił około 10,9% PKB! Proponowany cel 5% stanowiłby mniej więcej połowę budżetu na rok 2024! Każdy, kto chce uczciwie ocenić znaczenie wydatków na obronę, musi zawsze rozważyć ich związek z budżetem federalnym. Biorąc pod uwagę coraz bardziej katastrofalną sytuację gospodarczą, PKB nie rośnie, lecz raczej spada.
Szacuje się, że produkt krajowy brutto (PKB) Niemiec w 2026 r. wyniesie około 4,47 biliona euro w cenach bieżących. (17) Budżet federalny na 2026 r. przewiduje podstawowe wydatki budżetowe w wysokości około 524–525 miliardów euro, przy czym zadłużenie netto wyniesie prawie 98 miliardów euro.
Dzień przed szczytem NATO rząd zatwierdził projekt budżetu na rok 2027, który obejmuje rekordowe nowe pożyczki w wysokości ponad 200 miliardów euro. (18) To ponad dwukrotnie zwiększy płatności odsetkowe rządu federalnego, z 30 miliardów euro (2024) do 61,9 miliarda euro (2029). Płatności odsetkowe będą wówczas stanowić prawie 11% całkowitego budżetu federalnego. W swoim oświadczeniu z kwietnia 2026 roku Federalny Trybunał Obrachunkowy wydał jednoznaczne ostrzeżenie: „Obecnie wysokie tempo wzrostu zadłużenia może zagrozić długoterminowej stabilności finansów federalnych”. (19)
Bundesbank prognozuje, że zreformowane zasady fiskalne mogą spowodować, że wskaźnik zadłużenia wzrośnie do prawie 90% PKB do 2040 r., a w dłuższej perspektywie nawet powyżej 100% PKB.
Minister finansów Klingbeil bronił zwiększenia zadłużenia, które jego zdaniem było konieczne przede wszystkim ze względu na przygotowania do wojny, powołując się na zagrożenie ze strony Rosji, podczas gdy krytycy ze wszystkich stron sceny politycznej określili plan jako nieodpowiedzialny pod względem fiskalnym. (20)
Zgodnie z obecnym planem finansowym, rząd federalny zaciągnie ponad 800 miliardów euro nowego długu w latach 2025-2029. Sama obronność ma otrzymać w tym samym okresie 378,1 miliarda euro w formie pożyczek. Przewiduje się, że dług federalny wzrośnie do 2,7 biliona euro do 2029 roku (w porównaniu z obecnym 1,84 biliona euro). Całkowity dług publiczny Niemiec, obejmujący rząd federalny, krajowy i samorządowy oraz fundusze ubezpieczeń społecznych, wynosi obecnie około 2,84 biliona euro. W budżecie na 2027 rok prawie co trzecia euro będzie finansowana z pożyczek.
Federalny Trybunał Obrachunkowy zidentyfikował trzy obszary wydatków, które dominują w budżecie federalnym: emerytury, obronność i spłata odsetek stanowią łącznie prawie połowę całkowitych wydatków w budżecie federalnym na rok 2026. Projekt budżetu na rok 2027 odzwierciedla to: więcej pieniędzy na wojsko, mniej na wszystko inne. Od wydatków socjalnych i edukacji, po ochronę klimatu i cyfryzację – cięcia są potrzebne wszędzie.
Analiza Niemieckiej Rady Stosunków Zagranicznych (DGAP) mówi w tym kontekście o przejściu od „dzielenia się obciążeniami” do „przerzucania obciążeń”: Stany Zjednoczone zmniejszają swój udział w europejskiej obronie, wnosząc do sojuszu mniej żołnierzy i zdolności. Niemcy wkraczają na tę ścieżkę: przejmują również drugi co do wielkości pakiet zdolności w sojuszu. (21) Według DGAP, ten rozwój sytuacji wpisuje się w podejście Trumpa „America First”, ale ma dłuższą historię i pozostanie istotny nawet po jego śmierci.
Kraj, który pierwotnie miał być „utrzymywany w ryzach” przez sojusz, teraz dobrowolnie i niezależnie finansuje gigantyczną remilitaryzację sojuszu – i czyni to za pomocą ogromnego długu. Trzy elementy formuły Ismaya uległy zmianie:
Amerykanie w środku : USA pozostają obecne, ale Trump wymusił podział obciążeń — płacą Niemcy.
Rosja na zewnątrz : Ten temat pozostaje aktualny jak nigdy dotąd.
Niemcy „w dole”: Zamiast być utrzymywanymi „w dole”, Niemcy dobrowolnie utrzymują swoją pozycję militarną powyżej — co pociąga za sobą konsekwencje fiskalne, które ciągną gospodarkę w dół.
Pomimo historycznie wysokich wydatków na obronność, Niemcy poniosły klęskę dyplomatyczną w ONZ zaledwie kilka tygodni przed szczytem NATO, przegrywając z sąsiadami, Austrią i Portugalią. W wyborach do Zgromadzenia Ogólnego ONZ na początku czerwca 2026 roku, Republika Federalna nie zdobyła miejsca w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Niemcy uzyskały zaledwie 104 głosy, znacznie poniżej wymaganej większości dwóch trzecich głosów; dwa dostępne miejsca przypadły Austrii (131 głosów) i Portugalii (134 głosy). Oznaczało to pierwszą od dziesięcioleci porażkę niemieckiej kandydatury do tego organu. Minister spraw zagranicznych Wadephul prowadził kampanię na rzecz poparcia do ostatniej chwili, ale nie zdołał go przechylić na swoją stronę. (22)
Rozwój sił zbrojnych nie koreluje ze wzrostem wpływów dyplomatycznych – wręcz przeciwnie. Niemniej jednak Niemcy nie zwalniają tempa. Budżet na 2027 rok jest skonstruowany w taki sposób, że mniej pieniędzy jest dostępnych na niemal wszystkie obszary z wyjątkiem obronności, a tendencja ta będzie się utrzymywać ze względu na rosnące stopy procentowe. Niemieckie fundamenty gospodarcze nie są w stanie udźwignąć tego ciężaru w dłuższej perspektywie. (23)
Od szczytu NATO w Hadze (czerwiec 2025 r.) i późniejszego szczytu w Ankarze (lipiec 2026 r.) Niemcy stały się wiodącą potęgą militarną europejskiego filaru NATO — z radykalnie rozszerzonymi strukturami dowodzenia, największym wkładem wojsk w nowy Model Sił NATO i wydatkami, które spełniają cele sojuszu sześć lat przed terminem.
Niemcy dostarczają około 35 000 żołnierzy oraz ponad 200 samolotów i okrętów, które muszą być gotowe do użycia w ciągu 30 dni od aktywacji. Koncentrujemy się na Europie Środkowej i Północno-Wschodniej – zwłaszcza w Polsce i na Litwie. W razie potrzeby dostępne są dodatkowe siły wsparcia, dlatego Model Sił obejmuje niemal całe niemieckie siły zbrojne. Ponadto na Litwie stacjonować będzie stała brygada Bundeswehry licząca około 5000 żołnierzy, której gotowość operacyjna planowana jest na 2027 rok. (24)
Historycznie problematyczne centralne położenie geograficzne Niemiec pozostało niezmienione od 1871 roku: dziś leżą one w samym sercu rozszerzonego obszaru NATO. To z kolei przekłada się na ich nową rolę jako węzła logistycznego: znaczna część dostaw z USA i Europy Południowej skupia się na terytorium Niemiec, a następnie jest rozprowadzana na linie frontu.
„Plan operacyjny Niemiec” – strategiczny plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnych – reguluje przyjmowanie, zakwaterowanie i transfer żołnierzy, broni i amunicji. W sytuacji nadzwyczajnej wszyscy obywatele muszą współpracować zgodnie z postanowieniami planu. (25)
Podczas swojej wizyty w Berlinie 30 czerwca 2026 r. Sekretarz Generalny NATO Rutte potwierdził sukces Niemiec: „Niemcy przewodzą i Niemcy wywiązują się ze swoich obowiązków”. (26)
NATO dostosowało swoją strukturę dowodzenia do tej sytuacji, aby „ustawić Niemcy i Europę w pozycji umożliwiającej przejęcie głównej odpowiedzialności za konwencjonalną obronę Europy”, podczas gdy Stany Zjednoczone będą odgrywać „ograniczoną rolę”. Wszystkie trzy operacyjne dowództwa czterogwiazdkowe będą zatem w przyszłości dowodzone przez Europejczyków. Niemcy będą na zmianę dowodzić Połączonym Dowództwem Sił w Brunssum – odpowiedzialnym za wschodnią flankę od Morza Bałtyckiego do Morza Czarnego – z Polską. (27)
Niemiecko-Holenderski Korpus przejmie dowództwo nad wszystkimi siłami lądowymi NATO w państwach bałtyckich – z nową siedzibą w Valdze, tuż przy granicy Estonii i Łotwy, zaledwie kilkaset kilometrów od Rosji. Decyzja ta zapadła pod koniec czerwca 2026 roku, tydzień przed szczytem NATO w Ankarze. (28)
Niemcy bronią teraz Inicjatywy Trójmorza (3SI)
Inicjatywa Trójmorza nie została wymieniona jako osobny punkt programu szczytu, ale jako format regionalny państw członkowskich UE z Europy Środkowej i Wschodniej jest ściśle powiązana z tematami szczytu. Wschodnia flanka NATO – czyli wiele państw 3SI – to obszar, na którym w praktyce wdrażane są wzmocnione środki odstraszające wobec Rosji, rozbudowa arsenału nuklearnego i wsparcie dla Ukrainy; ich infrastruktura, projekty energetyczne i potencjał wojskowy stanowią część ogólnej strategii. (29)
Inicjatywa Trójmorza (Morze Bałtyckie, Morze Czarne i Morze Adriatyckie) została zainicjowana w 2016 r. przez Polskę i Chorwację, między innymi w celu zmniejszenia zależności od Rosji i Chin, a także wzmocnienia relacji transatlantyckich.
Dalsze cele obejmują rozbudowę połączeń północ-południe w transporcie, a także w sektorach energetycznym i cyfrowym, dywersyfikację źródeł energii i wzmocnienie konkurencyjności regionu, wyraźnie w ramach UE i w celu jej wzmocnienia.
Krytycy wskazują jednak, że motywy geopolityczne (oddzielenie Niemiec od Rosji) i silne zaangażowanie USA wykazują paralelę do „Inicjatywy Dwóch Mórz” (Międzymorza) Piłsudskiego z 1919 roku. Był to projekt siłowo-polityczny, podjęty bezpośrednio po I wojnie światowej, mający na celu stworzenie pod polskim przewodnictwem bloku między Morzem Bałtyckim a Morzem Czarnym, jako bufora między Niemcami a Rosją. Ponieważ nierozwiązane kwestie historyczne mają tendencję do powracania, nie można wykluczyć, że ta „ciągłość Międzymorza” może potencjalnie stworzyć nowe linie podziału w UE. (30)
Koncepcja Piłsudskiego była silnie uwarunkowana polskimi interesami narodowymi i troską o bezpieczeństwo, a jej celem były roszczenia hegemoniczne wobec narodów sąsiednich, co zaostrzało konflikty z litewskimi, ukraińskimi i białoruskimi ruchami narodowymi i podważało jej wykonalność. Z perspektywy krytycznej Międzymorze jawi się jako klasyczny projekt międzywojenny: słabo rozwinięty instytucjonalnie, silnie personalizowany (Piłsudski) i osadzony w logice rywalizacji między państwami narodowymi. (31)
Zarówno wówczas, jak i obecnie, region między Morzem Bałtyckim a Morzem Czarnym ma charakter centralny i stanowi obszar strategiczny, na którym Polska jest szczególnie aktywna. Ciągłość leży w dążeniu do zmniejszenia zależności od głównych mocarstw wschodnich i wzmocnienia własnej zdolności do działania. Inicjatywa Trójmorza, w jej obecnym kształcie, ma nadal charakter bardziej technokratyczno-gospodarczy i wielostronny, a także mniej otwarcie hegemoniczny niż Międzymorze Piłsudskiego. (32) Może się to jednak zmienić w toku wojny na Ukrainie.
Szczyt NATO 2026: eskalacja zamiast dyplomacji
Szczyt NATO w Ankarze, który odbył się w dniach 7-8 lipca 2026 r., oficjalnie uznano za sukces: 140 miliardów euro pomocy wojskowej dla Ukrainy, zdecydowane zaangażowanie w realizację Artykułu 5 i uznanie Rosji za zagrożenie.
Gospodarz Turcji apeluje o „perspektywę 360 stopni”, uwzględniającą również jej południowych sąsiadów (Bliski Wschód, Afrykę Północną i Sahel), wojnę z Iranem oraz bezpieczeństwo kluczowych szlaków morskich, takich jak Cieśnina Ormuz. Niemcy zadeklarowały gotowość do aktywnego udziału w międzynarodowych działaniach na rzecz bezpieczeństwa Cieśniny Ormuz.
Jednak po bliższej analizie wyniki ujawniają głębokie braki, luki i sprzeczności.
Choć formalnie Trump wzmocnił jedność NATO i wsparcie dla Ukrainy, politycznie zdominował spotkanie konfrontacyjną retoryką wobec Europy i żądaniami, które podważyły zaufanie do niego jako sojusznika. (33)
Dziennik „TAZ” skrytykował Sekretarza Generalnego NATO Rutte za spędzenie ostatnich 24 godzin „w równoległym świecie”, chwaląc szczyt jako sukces i Trumpa jako człowieka rozwiązującego problemy (34), a także opisując go jako „poltergeista”, który wielokrotnie publicznie oczernia sojusz i kwestionuje jego wartość (35).
Krytyka szczytu skupia się na zasadniczej sprzeczności między deklarowaną chęcią zawarcia pokoju a rzeczywistą logiką eskalacji:
W dziale poświęconym NATO gazety taz w artykule „Szczyt NATO w Ankarze: wszystko kręci się wokół eskalacji” (36) krytykuje się fakt, że na szczycie dominują kwestie zbrojeń, celu 5% i programów wartych miliardy dolarów, podczas gdy konkretne inicjatywy dyplomatyczne na rzecz pokoju i strategie deeskalacji są praktycznie nieobecne.
Tak więc wyniki z Ankary wskazują na kontynuację wojny w niepewnych warunkach: eksperci opisują, jak europejski przemysł zbrojeniowy będzie musiał być przez lata rozbudowywany, aby niezawodnie zaopatrywać Ukrainę w amunicję, sprzęt przeciwlotniczy i ciężki sprzęt na dużą skalę; jest to opisane jako długotrwały proces, który może trwać do końca tej dekady. (37) Podczas gdy kanclerz Merz mówił po szczycie o pozytywnym sygnale, silnym i zjednoczonym NATO oraz „duchu Ankary”, który wzmocniłby sojusz, (38) autor może zidentyfikować tylko trzy trendy stojące za „duchem Ankary”: strategiczne częściowe wycofanie się USA, europeizację wojny na Ukrainie bez jasnej perspektywy pokoju oraz sojusz skupiający się na zbrojeniach, podczas gdy dyplomacja pozostaje zaniedbywana.
Stanowiska USA w sprawie możliwego zawieszenia broni lub scenariuszy pokojowych są interpretowane w komentarzach jako presja na Kijów, ponieważ nie wykluczają jednoznacznie akceptacji rosyjskich zdobyczy terytorialnych. (39)
Dlaczego mieszkańcy Donbasu nie mogą sami zdecydować, pod jakim dachem chcą mieszkać? Ale które mocarstwo kiedykolwiek bierze pod uwagę interesy ludzi – zawsze byli i pozostają jedynie zbędni. Międzynarodowe terminy prawne, takie jak „separacja” czy „aneksja”, są często interpretowane w praktyce zgodnie z geopolitycznymi interesami wielkich mocarstw. W szczególności mocarstwa imperialne postrzegają prawo do samostanowienia jako „cierń w boku społeczności międzynarodowej”.
Popierają żądania samostanowienia tylko wtedy, gdy przynosi im to korzyści geopolityczne (np. w przypadku niektórych ruchów niepodległościowych).
Oni z kolei podkreślają „nienaruszalność granic”, gdyby secesja miała zaszkodzić ich interesom lub stworzyć niebezpieczne precedensy.
Kosowo i Camp Bondsteel są tego szczególnie widocznym przykładem: międzynarodowa debata prawna (samostanowienie kontra integralność terytorialna) toczyła się równolegle z rzeczywistą obecnością militarną USA, którą trudno zignorować z geostrategicznego punktu widzenia.
Oficjalna reakcja Rosji na szczyt w Ankarze
Ambasador Rosji w Turcji, Siergiej W. Wierszynin, oświadczył pod koniec czerwca, że Moskwa oczekuje, iż szczyt NATO uwzględni „nowe realia” świata. Zapytany, co ma na myśli, Wierszynin odpowiedział: „Należy teraz zrozumieć, że interwencje wojskowe nie są rozwiązaniem. Nie ma miejsca na rozwiązania militarne”. Jednocześnie podkreślił, że Rosja szanuje Turcję jako członka NATO i „uważnie” śledzi rozwój sytuacji. (40)
Doniesienia rosyjskich mediów postrzegały szczyt NATO w Ankarze jako kolejne potwierdzenie zamiaru NATO przedłużenia wojny z Rosją i zwiększenia kosztów dla Rosji. (41) Rosyjscy komentatorzy odebrali miliardowe obietnice pomocy i uzbrojenia złożone na szczycie jako dowód na to, że NATO eskaluje „wojnę z Rosją” i wykorzystuje Ukrainę jako swojego pełnomocnika. (42) Jednocześnie Moskwa stara się utrzymać swoją linię wewnętrzną: podkreśla zdolność Rosji do reagowania na długoterminową rozbudowę NATO, wskazuje na współpracę z Chinami i innymi partnerami oraz przedstawia decyzje Ankary jako kolejne potwierdzenie przewidywanego wrogiego kursu.
Uzbrojenia, media i polityka: przykład szczytu bezpieczeństwa WELT i szczytu NATO w Ankarze 2026
Ogólnie rzecz biorąc, trzy poziomy łączą się, tworząc pełny obraz:
(1) doktryna historyczna NATO według lorda Ismaya,
(2) instytucjonalizacja kompleksu broni, mediów i polityki poprzez szczyt bezpieczeństwa WELT oraz
(3) ramy polityki zagranicznej określone na szczycie NATO w Ankarze.
Teza główna: Choć pierwotnie, według Ismaya, Niemcy miały być „trzymane w ryzach”, obecnie dobrowolnie finansują własne zbrojenia, a konglomerat medialny wykorzystuje kontakty między politykami, którzy przekazują pieniądze z podatków, a przemysłem dostarczającym broń.
Podsumowując, wyłania się następujący ciąg zdarzeń:
NATO podejmuje decyzję o drastycznym zwiększeniu wydatków na obronność (Haga 2025, Ankara 2026). (43)
Niemcy finansują ten proces za pomocą rekordowego zadłużenia (ponad 200 mld euro nowego długu w budżecie na rok 2027).
Axel Springer za pośrednictwem Media Impact organizuje „szczyt bezpieczeństwa”, który przyznaje firmom płacącym wyłączny dostęp do ministrów decydujących o tym, jak wydawane są pieniądze podatników. (44)
Prezesi firm obronnych (Rheinmetall, Airbus, Palantir) spotykają się bezpośrednio z ministrami i domagają się większej pewności planowania kontraktów. (45)
WELT informuje o polityce obronnej, na której podmioty sama wpływa jako płatny uczestnik szczytu.
Tak jak Anglia i Francja w 1914 roku zwróciły się o pomoc do autorytarnej Rosji, aby trwale osłabić Niemcy, tak dziś Niemcy – a przynajmniej to, co z nich pozostało – mogą pomóc Anglii i Francji w zniszczeniu Rosji. Historia zdaje się być zapomniana, a potencjalne konsekwencje wojny zdają się umknąć uwadze opinii publicznej. W tym miejscu warto przypomnieć dwa ważne cytaty:
Berthold Brecht napisał w 1951 roku słynne słowa w swoim „Liście otwartym do niemieckich artystów i pisarzy”:
„Wielka Kartagina stoczyła trzy wojny. Nadal była potężna po pierwszej, nadal nadawała się do zamieszkania po drugiej. Po trzeciej już jej nie było.” (46)
Thomas Mann, przebywając na amerykańskim wygnaniu, dostrzegł tendencję USA do traktowania „Europy jako kolonii gospodarczej, bazy wojskowej, glacis [preludium, MY] w przyszłej krucjacie atomowej przeciwko Rosji, jako starożytnego, interesującego i wartego podróży kawałka ziemi, którego całkowita ruina nie byłaby dla nich żadnym problemem, gdy chodzi o walkę o dominację nad światem” (47).
Jeśli stratedzy nieuchronności rzeczywiście osiągną swój nieludzki cel, nikt nie będzie mógł usprawiedliwiać się powoływaniem na niewiedzę.
+++
Notatki i źródła
Wolfgang Effenberger, urodzony w 1946 roku, zdobył dogłębną wiedzę na temat „pola bitwy nuklearnej” w Europie, przygotowywanego przez USA, służąc jako kapitan w niemieckich oddziałach saperskich. Po dwunastu latach służby studiował nauki polityczne i edukację średnią (budownictwo/matematyka) w Monachium, a następnie do 2000 roku wykładał w uczelni technicznej budownictwa. Od tego czasu publikował prace na temat najnowszej historii Niemiec i geopolityki USA. Do jego najnowszych publikacji należą: „Czarna księga UE i NATO” (2020), „Niedoceniana potęga” (2022) oraz „Od wojny do porządku światowego” (2026).
Moim zdaniem nie sposób sobie wyobrazić, aby przywódcy NATO odetchnęli z ulgą, słysząc zapewnienie prezydenta USA, że jego kraj nie opuścił Sojuszu Północnoatlantyckiego od 1949 r., kiedy to blok ten powstał.
Ale dokładnie to wydarzyło się w rzeczywistości. Podczas 36. szczytu NATO w Ankarze, 7-8 lipca.
Jak podała agencja Reuters , prezydent USA Donald Trump, który wcześniej oświadczył, że udaje się do Ankary jedynie ze względu na przyjaźń z „szanowanym przywódcą” Turcji, Recepem Tayyipem Erdoganem, ogłosił swoim sojusznikom, że Stany Zjednoczone nadal pozostaną członkiem bloku.
Niebezpiecznie kapryśny, nieprzewidywalny, a jednocześnie silny, Trump żywi urazę do swoich partnerów z bloku od sześciu miesięcy – od początku amerykańsko-izraelskiej agresji na Iran. Wspólnie potępił ich za brak wsparcia dla działań USA w Zatoce Perskiej: „Jestem bardzo rozczarowany NATO. Przepłacamy, miliardy dolarów więcej, i to niesprawiedliwe. Chronimy ich. Bronimy ich, ale oni nic dla nas nie robią”.
Na tle tej oczywistej niespójności, wzajemnych oskarżeń i amerykańskiej mściwej anemii w kwestiach sojuszu atlantyckiego, kanclerz Niemiec Friedrich Merz stał się niezwykle aktywny.
Niemcy znów przygotowują się do wojny…
Warto zwrócić uwagę na deklaracje , że „budujemy bardziej europejskie NATO, aby sojusz mógł zachować transatlantycki charakter”, oraz na ogłoszone plany przeznaczenia rekordowej kwoty 124,7 mld euro na wydatki obronne w 2026 roku. To automatycznie stawia Niemcy na drugim miejscu pod względem wydatków na cele wojskowe w UE, po Stanach Zjednoczonych. Co ważniejsze, jest to pierwsze miejsce w Europie.
Merz planuje dalsze podwojenie budżetu obronnego Niemiec w ciągu czterech lat. Będzie to „największy wysiłek, jaki kiedykolwiek podjęliśmy, aby wzmocnić nasze zdolności obronne”.
W tym kontekście ważne jest jednak zrozumienie, co kanclerz miał na myśli, używając słów „my” i „zawsze”. Między 1935 a 1938 rokiem inny niemiecki kanclerz podjął jeszcze bardziej imponujące działania. Trudno to porównywać w kategoriach pieniężnych – co dziś oznacza 9 miliardów marek niemieckich wydanych na Wehrmacht w 1936 roku? – ale jako odsetek produktu krajowego brutto (PKB) wydatki na wojsko wzrosły z 5,5% w 1935 roku do 18,1% w 1938 roku. Według kilku badań, pod koniec tego okresu militaryzacja stanowiła aż 67% wszystkich inwestycji, a w trakcie wojny Wehrmacht konsumował najpierw 70%, a następnie 80% towarów i usług zakupionych przez Rzeszę.
Według doniesień medialnych, powołujących się na różnych przedstawicieli rządu (dane różnią się nieznacznie w zależności od źródła, ale trend jest stały), wydatki wojskowe Niemiec osiągną 183,6 mld euro rocznie do 2030 roku. Według MFW, obecny nominalny PKB Niemiec wynosi 4,78 bln euro. W związku z tym budżet wojskowy Niemiec nie przekracza obecnie 3% PKB.
Merz ma więc jeszcze sporo do nadrobienia.
I nadrabia zaległości. Głównym argumentem rządu jest to, że biorąc pod uwagę zmienioną sytuację w Europie, bezpieczeństwo stało się droższe – a zatem wydatków na wojsko nie można ograniczyć ani odłożyć w czasie.
…z Rosją
Co się zmieniło w sytuacji w Europie? Rosja przygotowuje się do ataku na Europę w latach 2029–2030! Tak przynajmniej mówią miejscowej ludności, nie tabloidy ani politycy z marginesu, ale nawet głowy państw. Co więcej, mówią o tym, jakby to była przesądzona sprawa, oczywista rzeczywistość. Ta taktyka straszenia zbliżającym się atakiem Rosji na Europę jest oczywiście oczywistym mitem dla polityków takich jak Merz.
Jednak niemiecki minister obrony Boris Pistorius głośno obiecuje zwiększenie liczebności Bundeswehry do 260 000 żołnierzy do 2035 roku, z obecnych 185 000. Chociaż prawie 100 miliardów euro wydane ze specjalnego funduszu niemieckiego Ministerstwa Obrony nie pomogło jeszcze w rekrutacji znaczącej liczby ochotników ani w rozwiązaniu problemu niedoboru sprzętu wojskowego.
Rząd jednak się nie poddaje. W szczególności zatwierdził projekt ustawy reformującej służbę rezerwową Bundeswehry. Zgodnie z tym dokumentem, byli żołnierze mogą być powołani do służby rezerwowej bez ich zgody i bez zobowiązań. Zasadniczo oznacza to udoskonalenie procesu mobilizacji. Ponadto, ustawa umożliwi utrzymanie w gotowości 200 000 żołnierzy, oprócz 260 000, które publicznie przewiduje Pistorius.
Potencjalnie będzie to już poważna armia.
Co więcej, niemieckie władze inwestują znaczne wysiłki i zasoby w rozwój infrastruktury o znaczeniu militarnym – dróg, mostów, rurociągów, sieci energetycznych itd. A wszystko to pod hasłem: „Zanim rosyjscy żołnierze przekroczą granicę, będzie za późno”.
W ten sposób za pośrednictwem prasy przekazywane są dwie główne narracje.
Według pierwszego, w przypadku wojny z Rosją istniejąca infrastruktura Niemiec nie byłaby przygotowana do pełnienia funkcji węzła logistycznego dla armii NATO ani do niezawodnego transportu żołnierzy, broni i rannych. Twierdzą tak eksperci na różnych szczeblach – od pułkownika Patricka Sensburga, szefa Stowarzyszenia Rezerwistów Bundeswehry, po byłego ministra transportu Volkera Wissinga.
Oczywiście fakt, że jedna trzecia mostów w kraju jest w złym stanie, stanowi pewną taktykę straszenia dla posłów głosujących nad budżetem (ponieważ w grę wchodzi bardzo pokaźna kwota na odbudowę i renowację 16 000 mostów). Z drugiej strony, we wrześniu 2024 roku most Karola w Dreźnie częściowo zawalił się do Łaby, a most Ringbahn na autostradzie A100 w Berlinie rzeczywiście musiał zostać zamknięty w 2025 roku. Co więcej, wiele mostów zostało zbudowanych w latach 60. i 70. XX wieku, dlatego wymagają renowacji, aby mogły się po nich poruszać duże, nowoczesne pojazdy wojskowe.
Wcześniej ujawniono „Niemiecki Plan Operacyjny” zakładający rozmieszczenie 800 000 żołnierzy NATO i 200 000 jednostek sprzętu na przyszłej linii frontu na wschodzie, szczegółowo określający trasy przerzutu wojsk wzdłuż niezawodnych autostrad i mostów. Według ujawnionych informacji, plan pozwala na skrócenie przerzutu wojsk NATO z 45 dni do tygodnia, przy jednoczesnym utrzymaniu maksymalnej przepustowości niemieckich autostrad i portów.
Druga opowieść ma budzić nadzieję: przeprowadzane są odpowiednie ćwiczenia z zakresu rozmieszczania wojsk, przeznaczane są środki na odnowę infrastruktury transportowej, a minister obrony Pistorius i obecny minister transportu Patrick Schnyder nie śpią po nocach, decydując, które drogi i mosty wymagają naprawy w pierwszej kolejności.
Podczas gdy Wielka Brytania i Ukraina popychają Niemcy do przygotowań do wojny przeciwko Rosji, obserwujemy upadek zjednoczonych Niemiec. Kraj jest głęboko podzielony na dwa oddzielne narody. Jego osobowość jest obecnie pod znakiem zapytania. Rozpad Niemiec federalnych od teraz jest nieunikniony. Tymczasem pokój, zawarty pomiędzy Waszyngtonem i Moskwą, doprowadzi do przystąpienia części Ukrainy i Naddniestrza do Rosji. Natomiast odstąpienie Unii Europejskiej od jej wartości doprowadzi do jej końca.
Michał Fiodor i Borys Pistorius, ministrowie obrony Ukrainy i Niemiec, podpisują porozumienie w sprawie produkcji samolotów bezzałogowych. Władimir Żeleńskiego, niewybrany prezydent Ukrainy, i Friedrich Merz, kanclerz Niemiec, są usatysfakcjonowani zjawiskiem konwergencji w swoich branżach przemysłu wojskowego.
==================================
Nawet jeśli nie jesteśmy tego świadomi, porażka administracji Зеленского na Ukrainie powinno spowodować rozpad Mołdawii, Niemiec i Unii Europejskiej. To hipoteza robocza Rosji, Chin i USA. Jednak zupełnie nie przygotowani, a nasi politycy i media w tej chwili nawet nie zadawali sobie to pytanie.
Wschodni Europejczycy. Rozpad dwóch Niemiec
– Nie wiedzieliśmy, że zjednoczenie Niemiec, do którego dążyliśmy prezydenta Helmut Kohl i Francois Mitterrand, zostało dokonane w naruszeniem prawa międzynarodowego: nigdy nie przeprowadzono konsultacji z narodem Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD). Przyjęliśmy to, bo czuł, że to ma jakiś sens, bo za 14 miesięcy odpowiedzialna za propagandę komunistyczną młodzieży NRD Angela Merkel została ministrem ds. młodzieży z NIEMIEC od chrześcijańskich demokratów
Ale sposób osobisty tego działacza politycznego absolutnie nie odzwierciedla jego ludu. Postrzegamy tylko punktu widzenia Zachodu (62 mln mieszkańców podczas łączenia), a nie punkt widzenia Wschodu (16 milionów mieszkańców, w tym samym czasie). Przemysł Wschodu była plądrowana na rzecz Zachodu. Bezrobocie tam dzisiaj osiągnęła 7,5%, podczas gdy na Zachodzie wynosi ona zaledwie 5,7%. Średnia płaca wynosi 3973 euro brutto na Wschodzie i 4810 euro brutto na zachodzie. Produkt krajowy brutto (PKB) na mieszkańca średnio osiąga 37 711 euro w pięciu Wschodnich ziemiach w porównaniu z 54 162 euro w zachodnich ziemiach. W ostatnich wyborach parlamentarnych dwa kraje stoją twarzą w twarz: wschodnie Niemcy, tworzący sowiecką okupacją, zdecydowaną większością głosowało za „Alternatywa dla Niemiec” (AfD, podczas gdy mieszkańcy Zachodu, tworzący amerykańską okupacją i przetworzone nimi przez nazistów, głosowało za chrześcijańskimi demokratami i socjaldemokratami. W rzeczywistości w Niemczech istnieje nie jedna, a dwie partie polityczne.
Dziś Niemcami zarządza jej najliczniejszy składnik, zachodni, który próbuje zakazać politycznej ekspresji swojego wschodniego składnika. 2 maja 2025 roku partia polityczna „Alternatywa dla Niemiec” (AfD) została uznana za „prawicową ekstremistyczną” organizację, co potwierdził Urząd Ochrony Konstytucji. Jednak ta formacja polityczna jest tylko reakcją na projekt europejskiej konfederacji, mająca swe korzenie w Neuordnung Europas (nowy porządek europejski), zaprojektowany przez Waltera Hallsteina dla kanclerza Adolfa Hitlera przed tym, jak został pierwszym sekretarzem generalnym CECA (przyszła EWG i Unia Europejska). Dokładnie tak samo w Monachium Urząd Ochrony Konstytucji, który w 1950 roku zajmował się recyklingiem pracowników policji gestapo, nadzoruje represje w stosunku do dziennikarzy i myślicieli, które mogą zmienić poglądy Niemców.
Chociaż wiemy o okropnościach organów bezpieczeństwa państwowego (Stasi) w Niemczech Wschodnich, ignorujemy okropności, które działy się w Niemczech Zachodnich wobec komunistów i homoseksualistów (sic! Uwaga tłumacza: autor jest zadeklarowanym homoseksualistą …). Jednak to była ponura rzeczywistość.
Obecne wspólne Niemcy są pod rządami małej grupy dzieci nazistów, którzy po wojnie współpracował z anglosaksońskim okupantem. Sam kanclerz Friedrich Merz – wnuk nazistowskiego dostojnika od którego przejął anty-słowiańskie przesłanki. Nie ma on problemów ze współpracą z ukraińskimi „integralnymi nacjonalistami”, którzy nazywają siebie potomkami wikingów Waregów, a przede wszystkim nie Słowian. Jeśli niemiecka tradycja chciała współpracować z Rosjanami (stąd podział 1054 roku, oddzielenie Świętego Rzymsko-Niemieckiego imperium od Konstantynopola, czyli przez sto lat po tym, jak Ukraina i Rosja nawróciły się na chrześcijaństwo), tylko naziści mieli na celu prześladowanie i zniszczenie wszystkich Słowian, przechwytywanie ich ziem (w celu uzyskania Lebensraum, czyli przestrzeni życiowej dla Niemców).
Jak by nie było, zjednoczone Niemcy nie podjęły najmniejszego wysiłku wobec nazyfikacji Ukrainy od czasu uzyskania niepodległości w 1991 roku i do zamachu stanu na Euromajdanie w 2014 roku. Niemcy starają się ignorować setki pomników wzniesionych na Ukrainie ku upamiętnieniu nazistów i ich współpracowników. Niemcy ignorują plan administracji Zelenskiego budowy Panteonu ukraińskiej chwały i – w przeciwieństwie do Memoriału Yad Vashem – odmówiły skomentowania narodowej ekshumacji zbrodniarza przeciwko ludzkości Andrzeja Melnyka 25 maja 2026 roku.
Podział Mołdawii i Naddniestrza
Po rozpadzie Związku Radzieckiego, Naddniestrze ogłosiło niepodległość 2 września 1990 roku. Jest to niewielka dolina wzdłuż Dniestru ze wspaniałym mikroklimatem, z którego Sowieci zrobili naukowe miasteczko. Prawie rok później, 27 sierpnia 1991 roku, Mołdawia również proklamowała swoją niepodległość. Okazało się jednak, że te dwa państwa do tego momentu stanowiły tylko jeden region – Мołdawską Radziecką Socjalistyczną Republikę. Jednak 28 lutego 1992 roku Stany Zjednoczone wprowadziły osiem niezależnych republik radzieckich w skład Organizacji Narodów Zjednoczonych, w tym Моłdawię. Ale nie Naddniestrza, które w oczach ONZ jest tylko częścią Mołdawii. Zaraz po tym CIA próbowała wciągnąć Naddniestrzu w wojnę, o której zapomnieliśmy.
Armia
Od tego czasu Mołdawia i Naddniestrze rozwijały się oddzielnie. Wszystko staje się jeszcze bardziej skomplikowane, ponieważ Naddniestrze wciąż pozostaje radzieckim, realizując marzenie Michała Gorbaczowa o pojednaniu komunizmu i demokracji. Jednak to marzenie jest niedoskonałe i nie udało się rozwiązać problemu mafii, jak to zrobiła Rosja Władimira Putina.
Naddniestrze, które od czasu uzyskania niepodległości mieści rosyjski arsenał, a po wojnie 1992 roku rosyjskie siły pokojowe, otrzymuje rosyjski gaz za darmo, ponieważ kontroluje skrzyżowanie kilku rosyjskich gazociągów w kierunku Europy Wschodniej, Środkowej i Zachodniej.
Począwszy od 2019 roku kompleks wojskowo-przemysłowy USA walczył o osłabienie Rosji, angażując ją w konflikty na Ukrainie i w Naddniestrzu. W 2005 roku Angela Merkel – wówczas zajmująca stanowisko kanclerza federalnego – stała się doradcą Ursuli von der Layen. Obie kobiety działają aktywnie w kierunku tworzenia Misji Unii Europejskiej w sprawie udzielania granicznej pomocy Mołdawii i Ukrainie (EUBAM). Ten europejski organ będzie otaczać Naddniestrze granicą z Mołdawią i Ukrainą, choć żadne z tych państw nie jest członkiem Unii Europejskiej.
Porozumienie osiągnięte między prezydentami Donaldem Тrumpem i Władimirem Putinem w Anchorage 15 sierpnia 2025 roku przewiduje uznanie Donbasu i Noworosji jako należących do Rosji. Oznacza to, że Odessa nie zostanie wyzwolona siłą, a zaanektowana przez umowy pokojowe. Jednak Odessa graniczy z Naddniestrzem. Dwa tygodnie temu prezydent Putin nadał obywatelstwo rosyjskie wszystkim obywatelom Naddniestrza, składającym taki wniosek. W ten sposób, Naddniestrze będzie rosyjskie w wyniku wojny na Ukrainie, wysadzając Mołdawię. Jego populacja już dwa razy dała temu wyraz
Władza wykonawcza
============================================
Rozpad Unii Europejskiej
Jedność Unii Europejskiej wydaje się nie podlegać wątpliwości. Jednak Wielka Brytania przystąpiło do niej w 1973 roku i wyszło z niej w 2020 roku. W 2005 roku wyborcy Francji i Holandii odrzucili referendum w sprawie Europejskiej konstytucji. Nie zostali wysłuchani, ponieważ UE oddaliła się od swoich „wartości demokratycznych”. W 2013 roku Europejska trójka (czyli w tym czasie Niemcy, Francja i Wielka Brytania) narzuciła Cypryjczykom bezpośrednie konfiskaty depozytów bankowych od kwoty ponad 100 000 euro, Unia Europejska jeszcze bardziej oddaliła się od swoich „demokratycznych i liberalnych wartości”. W 2024 roku Komisja Europejska potajemnie ingerowała w wybory prezydenckie w Rumunii, kończąc definitywnie ze swoimi „wartościami”. Dziś państwa członkowskie UE, z wyjątkiem Słowenii i Węgier, stawiają pod znakiem zapytania funkcjonowanie jednogłośne Rady Europejskiej.
Tymczasem Wielka Brytania, która nie jest częścią Unii Europejskiej, tworzy nowy sojusz wojskowy – „Północna Piechota Morska”. W skład tych nowych sił wchodzą armie Danii, Estonii, Finlandii, Islandii, Litwy, Łotwy, Holandii, Norwegii i Szwecji. Wkrótce do niej również powinny wejść wojska niemieckie, polskie i tureckie; lub – być może – nawet francuskie, ale przetargi pomiędzy Londynem i Paryżem z 2025 roku nie są już aktualne. Wygląda na to, że Północna Piechota Morska powinna zastąpić NATO, jak tylko Stany Zjednoczone opuszczą sojusz Atlantycki, w połowie 2027 roku, według polecenia prezydenta Trumpa.
Jednak ten związek jest niezgodny z istnieniem Unii Europejskiej, co jest jedną z konsekwencji tajnych postanowień Planu Marshalla (1948 roku).
Widzimy, że ponowna militaryzacja Niemiec jest finansowana zarówno przez Unię Europejską, jak i Zjednoczone Królestwo. To ostatnie w 1930 roku finansowało modernizację Niemiec przeciwko ZSSR. Wskutek porozumień monachijskich (29-30 września 1938) ZSRR, przekonany o tym, że będzie następną ofiarą III Rzeszy, zawarł niemiecko-radziecką umowę (23 sierpnia 1939), a Berlin zwrócił się przeciwko Londynowi.
[hi, hi.. Nic o tajnym załączniku Ribbentrop- Mołotow. – o podziale Polski.. md]
Od początku wojny na Ukrainie Niemcy były jednym z największych sojuszników Kijowa. Niemiecki rząd dostarczył broń, zapewnił miliardową pomoc i zapowiedział dalsze, znaczne zobowiązania finansowe. Tymczasem ocena prawna ataku na gazociąg Nord Stream uległa zmianie: Prokuratura Federalna wniosła oskarżenie przeciwko obywatelowi Ukrainy za jego rzekomy udział w zniszczeniu gazociągów Nord Stream – ataku na krytyczną infrastrukturę energetyczną Niemiec.
W tym kontekście pojawia się pytanie polityczne, które do tej pory nie było przedmiotem publicznej dyskusji: Według jakich kryteriów rząd federalny Niemiec podejmuje decyzje o solidarności, odpowiedzialności i wykorzystaniu niemieckich pieniędzy podatkowych?
Według niemieckiego rządu i doniesień medialnych, Niemcy będą nadal udzielać Ukrainie wsparcia na wysokim poziomie w nadchodzących latach. W związku z decyzjami niedawnego szczytu NATO mówi się o kolejnych miliardach euro. Oznacza to, że Niemcy pozostają jednym z najważniejszych sponsorów wojskowych i finansowych Ukrainy.
Jednocześnie organy śledcze zakładają, że wysadzenie gazociągów Nord Stream było powiązane z działaniami ukraińskimi. O odpowiedzialności karnej ostatecznie zdecyduje właściwy sąd. Niezależnie od tego, pojawia się już fundamentalne pytanie polityczne: jakie konsekwencje poniosą Niemcy, jeśli państwo, które w wyjątkowym stopniu wspierają, będzie powiązane z podejrzeniem ataku na niemiecką infrastrukturę?
Nord Stream – znacznie więcej niż atak na rurociąg
Zniszczenie gazociągów Nord Stream nie było zwykłym aktem sabotażu. Nie było ono wymierzone w byle jaką konstrukcję na dnie morskim, ale w centralny element niemieckiego systemu energetycznego. Ktokolwiek zniszczył Nord Stream, uderzył nie tylko w stalowe rury na Morzu Bałtyckim, ale w gospodarczy kręgosłup uprzemysłowionego kraju.
Przez dziesięciolecia Niemcy były – i nadal są – uzależnione od niezawodnych i stosunkowo tanich dostaw gazu. Gaz ziemny to nie tylko energia grzewcza dla milionów gospodarstw domowych. Jest surowcem dla przemysłu chemicznego, źródłem energii dla hut stali, producentów szkła, papierni i niezliczonych średnich przedsiębiorstw z różnych sektorów. Łączna przepustowość obu systemów Nord Stream sięgała 110 miliardów metrów sześciennych gazu ziemnego rocznie, co czyni je jednymi z najważniejszych połączeń energetycznych w Europie.
Zbytnim uproszczeniem byłoby przypisywanie wszystkich problemów gospodarczych Niemiec wyłącznie zniszczeniu rurociągów. Równie nieuczciwe byłoby jednak bagatelizowanie ich znaczenia. Wraz ze zniszczeniem rurociągów kluczowa opcja dostaw została trwale usunięta z arsenału narzędzi niemieckiej polityki energetycznej. Konsekwencją jest większa niepewność w zakresie dostaw energii i zwiększone uzależnienie od źródeł alternatywnych.
Wysokie ceny energii zwiększają koszty całej produkcji przemysłowej. Firmy tracą konkurencyjność, inwestycje są wstrzymywane lub przenoszone za granicę, a energochłonne przedsiębiorstwa ograniczają produkcję lub zamykają działalność. Atak ten stanowił zatem kolejne, niezwykle ciężkie obciążenie dla i tak już nadwyrężonej niemieckiej bazy przemysłowej.
Reakcja polityczna
Akt oskarżenia wydany przez Prokuraturę Federalną nadał temu aktowi terrorystycznemu nowy wymiar. Gdyby zarzuty zostały potwierdzone w sądzie i gdyby odpowiedzialność ukraińskich władz państwowych została udowodniona, miałoby to poważne implikacje polityczne i międzynarodowe.
Niemniej jednak, jak dotąd nie doszło do gruntownej rewizji niemieckiej polityki wobec Ukrainy. Wręcz przeciwnie: według informacji uzyskanych przez Der Spiegel , około 11,5 miliarda euro niemieckiej pomocy wojskowej ma zostać udostępnione w tym roku w związku z decyzjami szczytu NATO. Jednocześnie magazyn, powołując się na ministra obrony Borisa Pistoriusa, poinformował, że Niemcy zamierzają nadal przeznaczać około 12 miliardów euro rocznie na wsparcie Ukrainy.
Te kwoty ilustrują priorytety polityczne rządu niemieckiego. Jednocześnie rodzą pytania, które muszą zostać publicznie omówione w świetle trwających śledztw: według jakich standardów porównywane są interesy bezpieczeństwa, gospodarki i finansów Niemiec z (rzekomymi) zobowiązaniami w zakresie polityki zagranicznej? Gdzie leżą granice solidarności państwowej?
Wymiar prawny
Polityczne implikacje wybuchu Nord Streamu są oczywiste. Jego wymiar prawny jest mniej zauważany.
Gdyby udowodniono, że atak został zaplanowany, zlecony lub wspierany przez organy państwowe i można go im przypisać na mocy prawa międzynarodowego, rodziłoby to fundamentalne pytania o odpowiedzialność państwa. W takim przypadku problem nie dotyczyłby już wyłącznie indywidualnej odpowiedzialności karnej sprawców, ale także potencjalnych konsekwencji działań państwa na mocy prawa międzynarodowego.
Nawet jeśli prawnie nie można mówić o wypowiedzeniu wojny – choć ja to robię – to sponsorowany przez państwo akt sabotażu wymierzony w krytyczną infrastrukturę zaprzyjaźnionego państwa – pod warunkiem, że sąd bezstronny wobec politycznych przekonań ustali odpowiednie fakty – zaliczałby się do najpoważniejszych możliwych naruszeń zaufania międzynarodowego. Miałby on bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo narodowe, zaopatrzenie w energię i kluczowe interesy gospodarcze Niemiec.
W związku z tym pojawia się kluczowe pytanie polityczne: jakie konsekwencje poniesie rząd niemiecki, jeśli potwierdzi się tak poważny zarzut wobec władz państwa, które Niemcy jednocześnie wspierają dziesiątkami miliardów euro? Pytanie to nie jest skierowane do narodu ukraińskiego. Dotyczy ono odpowiedzialności politycznej rządu niemieckiego i sposobu, w jaki postępuje on w sprawie, której znaczenie wykracza daleko poza zwykły proces karny.
A co jeśli podejrzenie padłoby na inny stan?
Ciekawe pytanie: czy reakcja polityczna w Niemczech byłaby taka sama, gdyby podobne podejrzenia skierowano przeciwko innemu państwu?
Eksperyment myślowy ilustruje tę tezę. Załóżmy, że organy śledcze oskarżyły obywatela Rosji, Chin lub Iranu o atak na kluczową niemiecką infrastrukturę energetyczną i jednocześnie opublikowały dowody na możliwe zaangażowanie państwa. Jakich konsekwencji politycznych można by się spodziewać?
Czy pojawiłyby się apele o dodatkowe sankcje? Czy zwołano by nadzwyczajne posiedzenie Bundestagu? Czy podjęto by działania dyplomatyczne lub dokonano przeglądu stosunków dwustronnych? I czy kontynuowanie miliardowej pomocy na tych samych warunkach byłoby politycznie możliwe? Oburzenie z pewnością byłoby ogromne!
Chociaż nie można udzielić jednoznacznej odpowiedzi na te pytania, dotychczasowe reakcje niemieckiego rządu sugerują, że przy ocenie przestępstwa tej wagi stosowane są niespójne standardy. Poruszone powyżej kwestie dotyczą ogólnej zasady praworządności i polityki zagranicznej: porównywalne sytuacje powinny być oceniane według możliwie najbardziej jednolitych standardów. Poważnie wątpię, czy tak się dzieje w przypadku Ukrainy.
Miliardy – i pytanie o konsekwencje
Niezależnie od wyniku postępowania karnego, pojawia się kolejne fundamentalne pytanie. Od początku wojny Niemcy wspierały Ukrainę w stopniu niespotykanym u prawie żadnego innego państwa europejskiego. Pomoc ta obejmuje wsparcie wojskowe i bezpośrednią pomoc finansową, a także wkłady na poziomie UE, przesiedlenia milionów uchodźców i udział w odbudowie.
Gdyby potwierdziło się podejrzenie, że ukraińskie władze państwowe brały udział w planowaniu lub wspieraniu sabotażu Nord Stream i że działanie to można im przypisać na mocy prawa międzynarodowego, pojawia się pytanie o konsekwencje polityczne i prawne. Obejmowałoby to nie tylko stosunki dyplomatyczne, ale także potencjalne roszczenia wynikające z zasad odpowiedzialności państwa i prawa międzynarodowego. Czy konkretne ustalenia sądów, oparte na odpowiednich standardach prawa międzynarodowego, mogłyby prowadzić do roszczeń odszkodowawczych lub innych konsekwencji prawnych?
W tym kontekście warto przyjrzeć się zakresowi niemieckich działań wspierających od 2022 roku. Skala ta obrazuje, jaką odpowiedzialność finansową Niemcy już przyjęły na siebie i jakie dodatkowe środki finansowe zostały teraz zapowiedziane.
Według niemieckiego rządu, Instytutu Gospodarki Światowej w Kilonii (Ukraine Support Tracker) i Komisji Europejskiej, od początku rosyjskiego ataku w lutym 2022 r. Niemcy udzieliły lub zadeklarowały pomoc Ukrainie o łącznej wartości ponad 50 miliardów euro. Niemcy należą do największych światowych sponsorów Ukrainy.
Pomoc obejmuje znacznie więcej niż tylko dostawy broni. Obejmuje również bezpośrednią pomoc finansową, pomoc humanitarną, znaczące wsparcie ze strony Unii Europejskiej, opiekę i zakwaterowanie uchodźców w Niemczech, pomoc w odbudowie i wiele innych usług rządowych. Samo wsparcie wojskowe wynosi obecnie dziesiątki miliardów euro. I to szaleństwo ma się utrzymać dla Ukrainy w nadchodzących latach, z około 12 miliardami euro rocznie?! Myślę, że to zrozumiałe, że jako obywatel Niemiec czuję się całkowicie zdradzony tak nieodpowiedzialnym i antyobywatelskim podejściem do tej zbrodni.
Te liczby wyraźnie ilustrują finansowy wymiar, jaki osiągnęła obecnie niemiecka polityka wobec Ukrainy. Kwestia prawnych i politycznych konsekwencji, jakie pociągnęłoby za sobą ewentualne orzeczenie sądów, że ukraińskie władze państwowe są odpowiedzialne za sabotaż gazociągów Nord Stream lub ponoszą odpowiedzialność na mocy prawa międzynarodowego, powinna budzić duże zainteresowanie opinii publicznej. W takim przypadku pojawiłyby się liczne pytania. Czy konieczne byłyby konsekwencje dyplomatyczne? Czy rząd niemiecki musiałby ponownie ocenić swoje środki wsparcia? Czy roszczenia o reparacje lub odszkodowania wynikałyby z zasad odpowiedzialności państwa? A może względy polityczne nadal miałyby pierwszeństwo przed konsekwencjami prawnymi?
Co się naprawdę dzieje, panie Merz? Co jeszcze dzieje się za kulisami? Jaki program realizuje pan i pański rząd? Czy pociągnie pan Ukrainę do odpowiedzialności, jeśli zajdzie taka potrzeba? Czy w końcu przestanie pan marnować ciężko zarobione pieniądze podatników na Ukrainę? Czy pociągnie pan Ukrainę do odpowiedzialności za szkody i zażąda zwrotu już udzielonej pomocy finansowej, przekazując ją obywatelom Niemiec, których pan rzekomo reprezentuje? Jestem bardzo ciekaw, panie Merz! Moim zdaniem pańskie postępowanie wobec Ukrainy to zdrada narodu niemieckiego, którego pan rzekomo reprezentuje!
Miliardy dla Ukrainy – oszczędności w kraju.
Zasoby budżetowe są ograniczone, a każda decyzja polityczna nieuchronnie oznacza mniej pieniędzy dostępnych gdzie indziej. Dlatego rząd niemiecki regularnie wskazuje na potrzebę konsolidacji, oszczędności i reform strukturalnych. Obywatele muszą zacisnąć pasa, gminy muszą efektywniej zarządzać swoimi finansami, a systemy zabezpieczenia społecznego są pod znaczną presją finansową z powodu zmian demograficznych. Argument ten nasuwa jednak pytanie: skoro pozornie istnieje nieograniczona możliwość finansowania coraz większej liczby miliardów dolarów pomocy dla Ukrainy, dlaczego brakuje możliwości finansowania wielu problemów w kraju? Czy jest Pan faktycznie kanclerzem Ukrainy, czy Niemiec, panie Merz?
Podczas gdy Berlin zapewnia Ukrainie kolejne miliardy, jednocześnie dyskutuje o cięciach w podstawowym zasiłku, reformach systemu emerytalnego i ubezpieczeń na życie, oszczędnościach w opiece zdrowotnej oraz zwiększonych obciążeniach finansowych obywateli. Rząd federalny uzasadnia te działania napiętą sytuacją budżetową i konieczną konsolidacją. Opłakaną sytuację finansową Niemiec przypisuję przede wszystkim marnotrawieniu pieniędzy podatników na nie do obrony cele polityki zagranicznej.
Władze lokalne również biją na alarm od pewnego czasu. Wiele miast i miasteczek zmaga się z rosnącymi wydatkami na opiekę społeczną, zaległościami inwestycyjnymi i poważnymi problemami finansowymi. Szpitale zmagają się z presją ekonomiczną, sektor opieki pielęgniarskiej z chronicznymi niedoborami kadrowymi, a kryzys mieszkaniowy pogłębia się, szczególnie w obszarach metropolitalnych.
Skoro dziesiątki miliardów euro można zmobilizować na wsparcie innego kraju, oczekuję zrozumiałych odpowiedzi na pytanie, dlaczego jednocześnie mówi się o napiętych budżetach na usługi socjalne, opiekę, służbę zdrowia czy infrastrukturę miejską. Mógłby Pan z łatwością zaoszczędzić 12 miliardów euro rocznie, Panie Merz! Istnieją również możliwości oszczędności w dodatkach wypłacanych Panu i innym posłom. Domaga się Pan, aby obywatele zacisnęli pasa, podczas gdy Pan i Pańscy podobni nieustannie domagają się wyższego wynagrodzenia za swoją pracę, niezależnie od jej oceny. Powiedziałbym, że to podwójne standardy, prawda?
Na koniec trafny komentarz Sahry Wagenknecht na Facebooku z 2 lipca 2026 roku:
„Federalna Prokuratura oskarżyła głównego ukraińskiego podejrzanego o wybuch Nord Stream o zbrodnie wojenne. Co jeszcze musi się wydarzyć, zanim niemiecki rząd w końcu podejmie działania? Wszyscy wiedzą, że to ukraiński rząd, najprawdopodobniej sam Zełenski, zlecił ten akt terroru. W ramach podziękowania za zniszczenie naszej infrastruktury energetycznej Merz z radością nadal wysyła Kijowowi miliardy w darowiznach, które następnie giną w bagnie korupcji. Dość tego! To sprzeniewierzanie pieniędzy podatników musi zostać natychmiast powstrzymane. Zamiast nadal robić z nas pośmiewisko, niemiecki rząd powinien skupić się na ponownym imporcie taniego rosyjskiego gazu przez wciąż nienaruszony odcinek gazociągu. To byłaby ogromna ulga dla firm i konsumentów!”
W kwietniu 2026 r. kanclerz Niemiec Friedrich Merz spotkał się z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim na niemiecko-ukraińskich konsultacjach rządowych w Berlinie. (1)
Osiągnięto porozumienie w sprawie zacieśnienia współpracy obronnej, obejmujące wspólną produkcję dronów średniego i dalekiego zasięgu. Zełenski nazwał je „umową dronową”, która może stać się największą tego typu umową w Europie.
Podczas wizyty w Kancelarii Prezydenta zaprezentowano różne ukraińskie drony i systemy bezzałogowe. Niemcy chcą skorzystać z ukraińskich doświadczeń wojennych i technologii. (3)
Dwa miesiące wcześniej minister obrony Boris Pistorius i prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski otworzyli wspólną niemiecko-ukraińską fabrykę dronów w pobliżu Gauting koło Monachium i odebrali pierwszy wielozadaniowy dron bojowy wyprodukowany w Niemczech dla Ukrainy. (4)
W ramach tej polityki bawarska firma Quantum Systems współpracuje z ukraińskim partnerem w ramach spółki joint venture o nazwie Quantum Frontline Industries (QFI), która opracowuje drony („Linza”) dla Ukrainy i produkuje je w Niemczech.
QFI pokazało Merzowi i Zełenskiemu drony, co podkreśla polityczną uwagę poświęcaną bawarskiej branży dronów i sztucznej inteligencji w dziedzinie obrony.
Zgodnie z porozumieniami w ramach programu „Buduj z Ukrainą”, spółka joint venture zamierza dostarczyć ukraińskim siłom zbrojnym co najmniej 10 000 dronów do końca roku; dokładne ilości zostaną określone przez Ministerstwo Obrony Ukrainy. Quantum Systems zapewnia fabrykę i automatyzację, a Frontline Robotics zapewnia projektowanie, wiedzę specjalistyczną i wsparcie.
QFI zajmuje się przede wszystkim produkcją wielozadaniowego drona „Linza”, opracowanego przez Frontline Robotics i przetestowanego już na froncie; obecnie produkowany jest model Linza 3.0.
Linza 3.0 to taktyczny dron wielofunkcyjny o czasie lotu do 60 minut, który może być wykorzystywany jako dron rozpoznawczy lub jako „amunicja krążąca” (dron kamikaze).
Dron nadaje się do misji bojowych, rozpoznania i wsparcia logistycznego. Jest produkowany na licencji w Niemczech, co ma zrekompensować ograniczenia produkcji broni na Ukrainie spowodowane atakami Rosji.
Quantum Systems wnosi infrastrukturę przemysłową, automatyzację i doświadczenie zdobyte podczas poprzedniej dostawy ponad 1500 dronów rozpoznawczych na Ukrainę.
Firma zapewnia zaplecze produkcyjne, zautomatyzowany proces wytwarzania i kontrolę jakości w bezpiecznym środowisku w Niemczech.
Quantum Systems dba również o skalowalność serii i zgodność z normami technicznymi i bezpieczeństwa (w tym interfejsy z normami NATO).
Frontline Robotics opracowuje projekt drona, dostarcza licencjonowane plany konstrukcyjne i wdraża koncepcję techniczną zdobytą w ramach pierwszej linii do produkcji seryjnej.
Firma szkoli personel, dostarcza materiały szkoleniowe oraz zapewnia wsparcie produktu i całego cyklu życia (eksploatacja, konserwacja, modernizacje) zgodnie ze standardami NATO.
Strategicznie rzecz biorąc, strona ukraińska – a konkretnie Ministerstwo Obrony – określa niezbędne ilości i integruje QFI z planowaniem potrzeb operacyjnych ukraińskich sił zbrojnych.
Bliska integracja Quantum Systems z berlińskim start-upem technologii obronnych STARK, założonym w 2024 r. i rozwijającym uzbrojone, autonomiczne systemy dronów dla europejskich sił zbrojnych, a także z inicjatywami polityki bezpieczeństwa (agencja zaawansowanych technologii, kompetencje w zakresie dronów i centrum obronne w Erding), tworzy przemysłowo-polityczny kręgosłup, który Rosja musi postrzegać jako zagrożenie.
Bliskie powiązanie z Quantum Systems ma charakter zarówno osobisty, jak i strategiczny: STARK został ukształtowany przez środowisko Quantum Systems, w szczególności przez Floriana Seibela, współzałożyciela Quantum Systems. (5)
STARK to europejska firma zbrojeniowa, specjalizująca się w tzw. „dronach kamikaze” (amunicja krążąca), które podobnie jak małe drony wyposażone w głowice bojowe najpierw „krążą” nad danym obszarem przez dłuższy czas, a dopiero potem atakują cel.
Scena produkcji dronów jest silnie powiązana: ci sami założyciele, inwestorzy i partnerzy pojawiają się wielokrotnie, jak Sequoia, Project A, Fundusz Innowacji NATO, a w niektórych przypadkach Peter Thiel. Co więcej, istnieją współprace i nakładające się obszary technologii, produkcji i zaopatrzenia. (6) Już sam ten segment zbrojeniowy sugeruje, że wojna z Rosją tak naprawdę się jeszcze nie rozpoczęła.
Założenie to potwierdza dodatkowo wypowiedź ministra obrony Pistoriusa, który podkreślił, że te 10 000 jednostek stanowi początkowo „początkową” zdolność; w dłuższej perspektywie nie ma ustalonego górnego limitu, poza możliwościami przemysłowymi firmy.
Rząd krajowy i frakcja parlamentarna CSU mówią o „technologii obronnej wyprodukowanej w Bawarii” i chcą, aby Bawaria stała się centrum obrony dronowej i nowoczesnej obronności w Niemczech.
W debacie publicznej otwarcie dyskutowano nad tym, czy Niemcy ze swoją fabryką dronów stają się celem militarnym dla Rosji; zwolennicy tej idei mówią o konieczności solidarności i odstraszania, podczas gdy krytycy ostrzegali przed ryzykiem eskalacji i odwetu. (7)
Jednocześnie projekt dzieli opinię publiczną – między solidarnością z Ukrainą a obawami przed dalszym wciąganiem Bawarii w konflikt. Debaty i komentarze czytelników wyraźnie odzwierciedlają te napięcia.
Nowa sytuacja bezpieczeństwa w Bawarii
Dzięki QFI w Gauting i innych lokalizacjach w obszarze Monachium i okolic, Bawaria jest miejscem, w którym widoczne są elementy europejskiej produkcji dronów. To sprawia, że Wolne Państwo jest obiektywnie „strategicznym miejscem wsparcia” dla Ukrainy, jak to ujął rosyjski Sztab Generalny. (8)
W kwietniu 2026 r. Dmitrij Miedwiediew, wiceprzewodniczący Rady Bezpieczeństwa Rosji i wysoko postawiony urzędnik rządzącej partii Jedna Rosja, wprost odniósł się do opublikowanych list europejskich lokalizacji, w których produkowano drony lub komponenty dla Ukrainy, nazywając je „listą potencjalnych celów dla rosyjskich sił zbrojnych”. (9)
Na listach tych znajdują się również lokalizacje w rejonie Monachium; Miedwiediew i inni przedstawiciele Rosji wiążą to z ostrzeżeniami przed „nieprzewidzianymi konsekwencjami” i „eskalacją sytuacji” (10).
Zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym fabryki broni, które faktycznie przyczyniają się do prowadzenia wojny, są na ogół uznawane za cele wojskowe, pod warunkiem że atak przyniósłby wyraźną korzyść militarną i przestrzegana jest zasada proporcjonalności. (11)
Symboliczna klasyfikacja takich miejsc przez Miedwiediewa jako „potencjalnych, uzasadnionych celów” zwiększa podatność na zagrożenia bezpieczeństwa: w rosyjskiej retoryce Bawaria przekształca się z odległego obserwatora w potencjalny teatr działań wojennych, na którym mogą zostać użyte bronie dalekiego zasięgu lub przeprowadzone zostaną operacje sabotażowe.
Przeniesienie ukraińskiej produkcji dronów do Europy to ryzykowne przedsięwzięcie. Chociaż zwolennicy nie utożsamiają automatycznie ukraińskiej produkcji dronów w Bawarii z „aktywną wojną” i utratą neutralności, Niemcy i wiele państw UE od dawna popierają ten pomysł. Od czasu nielegalnego ataku na Jugosławię 24 marca 1999 roku Stany Zjednoczone przestały szukać usprawiedliwień i od tamtej pory nie wypowiadają wojny.
Formalnie Rosja nie jest obecnie w stanie wojny z Niemcami ani USA; sama mówi o „specjalnej operacji wojskowej” przeciwko Ukrainie i o „konfrontacji” lub „wojnie hybrydowej” z Zachodem. (13)
Zgodnie z prawem międzynarodowym wypowiedzenie wojny to formalny akt, poprzez który państwo ogłasza stan wojny innemu państwu; praktyka ta stała się rzadka od 1945 roku, ponieważ z przyczyn politycznych i prawnych państwa wolą mówić o „operacjach”, „interwencjach” lub „operacjach specjalnych”. Stany Zjednoczone przeprowadziły wiele operacji wojskowych od czasów II wojny światowej (Wietnam, Irak, Afganistan itd.), głównie bez klasycznego wypowiedzenia wojny, a raczej na podstawie rezolucji Kongresu, decyzji lub zobowiązań sojuszniczych. (14)
W swojej oficjalnej narracji Rosja oskarża państwa NATO o prowadzenie wojny zastępczej przeciwko niej poprzez dostawy broni, szkolenia, gromadzenie informacji wywiadowczych i sankcje, ale celowo unika formalnego wypowiedzenia bezpośredniej wojny Niemcom lub Stanom Zjednoczonym. (15) W rosyjskiej sferze publicznej Niemcy i inne państwa europejskie są coraz częściej postrzegane jako „wrogowie”; badanie przeprowadzone przez Centrum Lewady wskazuje Niemcy na czwarte miejsce wśród najważniejszych „państw wrogich”, ale jedynie na poziomie wizerunku wroga politycznego, a nie jako zdeklarowanego wroga w toku wojny. (16)
Rosyjskie władze i media bardzo ostro reagują na planowane rozmieszczenie w Niemczech od 2026 roku nowych amerykańskich pocisków dalekiego zasięgu oraz potencjalnie hipersonicznego systemu rakietowego Dark Eagle, zdolnego do przenoszenia głowic nuklearnych. Mówią o „czerwonych liniach”, „reakcji lustrzanej” i niebezpieczeństwie kryzysu na miarę zimnej wojny. (17) Jednocześnie Niemcy masowo się zbroją i wyraźnie zmieniają swoją strategię militarną w kierunku odstraszania Rosji, co w Moskwie można interpretować jako przygotowania do ewentualnego przyszłego poważnego konfliktu. (18)
To, czy i kiedy Rosja oficjalnie ogłosi wojnę z Niemcami lub Stanami Zjednoczonymi, zależy politycznie od progów, które sama określi – takich jak rozmieszczenie określonych systemów uzbrojenia, bezpośrednie zaangażowanie wojsk zachodnich na Ukrainie czy ataki na terytorium Rosji ze strony sił zachodnich. (19) Ze strategicznego punktu widzenia Kreml unika złożenia takiej deklaracji, ponieważ dodatkowo zaostrzyłoby to sytuację, ograniczyło jego pole manewru i obniżyło próg bezpośredniej konfrontacji z NATO; dopóki unika tych ryzyk, formuła „konfrontacji z Zachodem” bez formalnych stosunków wojennych pozostaje w mocy. (20)
Kilka instytutów polityki bezpieczeństwa i służb wywiadowczych ostrzega, że od 2027 r. Rosja może znów być na tyle silna militarnie, że będzie mogła „rzucić poważne wyzwanie” państwom NATO, zwłaszcza państwom bałtyckim. W skrajnych przypadkach mówi się nawet o możliwej konfrontacji „za kilka lat”.
Inni eksperci uważają takie ramy czasowe za zbyt wczesne lub zbyt spekulatywne, podkreślając, że Rosja jest początkowo wyczerpana wojną na Ukrainie i będzie potrzebowała kilku lat, aby zregenerować swoją siłę militarną – stopniowe zwiększanie presji jest bardziej realistyczne niż jasna „data ataku” (21).
BND ostrzega, że Europa w najlepszym razie znajduje się w stanie „mroźnego pokoju” z Rosją, który w każdej chwili może „przerodzić się w gorącą konfrontację”, bez względu na konkretny rok. (22)
Choć konwencjonalne ataki na fabryki dronów nie są wykluczone na mocy prawa międzynarodowego w sytuacji poważnej eskalacji, to pod względem politycznym stanowią naruszenie tabu wobec państwa NATO i oznaczają jakościowo nowy etap konfliktu – co właśnie sprawia, że rosyjscy aktorzy wykorzystują obecnie to zagrożenie głównie jako narzędzie nacisku. (23)
Dla mieszkańców Bawarii oznacza to wyższy poziom zagrożenia niż przed wojną na Ukrainie, ale brak bezpośredniego, ostrego frontu wojny.
Niemcy i Bawaria są narażone w kontekście polityki bezpieczeństwa ze względu na swoją rolę w wojnie na Ukrainie i nie są już neutralne w świetle prawa międzynarodowego ani w praktyce, ale nie oznacza to automatycznie, że Rosja działałaby „zupełnie poza granicami prawa międzynarodowego” – Moskwa jest również związana międzynarodowym prawem humanitarnym, nawet jeśli interpretuje je odmiennie pod względem politycznym.
Rola USA/UE/NATO jako „kaftanów bezpieczeństwa” w wojnie ukraińsko-rosyjskiej
Bez zbytnich spekulacji można stwierdzić, że bez zachodnich dostaw broni i pomocy finansowej, wojna prawdopodobnie zostałaby już rozstrzygnięta militarnie na korzyść Rosji. Zatem Stany Zjednoczone, Unia Europejska i NATO stanowią w istocie filary („gorset”) potencjału militarnego Ukrainy: dostarczają broń, amunicję, zapewniają szkolenia, współrzędne celów, wywiad i stabilizację finansową.
Politycznie rzecz biorąc, rządy Zachodu uzasadniają to jako „wsparcie dla zaatakowanego państwa” i obronę europejskiego porządku bezpieczeństwa; z perspektywy Rosji jest to aktywny udział w wojnie bez formalnego wypowiedzenia wojny.
Jednocześnie, poprzez dostawy ciężkiego uzbrojenia, szkolenie ukraińskich żołnierzy, dane rozpoznawcze i wspólną produkcję uzbrojenia (drony, amunicja, czołgi), Niemcy przekraczają próg „zwykłej neutralności”. Wielu prawników międzynarodowych mówi zatem o „udziale w międzynarodowym konflikcie zbrojnym” lub de facto współdziałaniu.
Międzynarodowe prawo humanitarne nie traktuje wszystkiego po prostu jako „neutralnego” lub „strony konfliktu”: państwa mogą „konkretnie wpływać” na konflikt bez formalnego wypowiedzenia wojny i nadal są uznawane za uzasadnione cele niektórych działań wojskowych, jeśli wnoszą istotny wkład w prowadzenie wojny. Właśnie do tego zmierzają rosyjskie groźby wobec europejskich firm zbrojeniowych.
Od początku sankcji i dostaw broni Niemcy były uważane za „państwo nieprzyjazne”; jest to klasyfikacja polityczna stosowana w rosyjskim dyskursie w celu legitymizacji drastycznych środków (gospodarczych, hybrydowych, w skrajnych przypadkach militarnych) stosowanych w kraju.
Moskwa mogłaby argumentować – wbrew obecnemu rozumieniu prawa międzynarodowego – że niemiecka produkcja broni dla Ukrainy (dronów, czołgów, amunicji) czyni Niemcy uzasadnionym celem, bez konieczności formalnego wypowiedzenia wojny. Z prawnego punktu widzenia byłoby to wysoce kontrowersyjne, ale politycznie nie jest wykluczone, że Rosja mogłaby wykorzystać takie rozumowanie do uzasadnienia ataków lub sabotażu.
W całej historii mocarstwa wielokrotnie podejmowały działania militarne, które same przedstawiały jako legalne, ale które strona przeciwna i wielu ekspertów prawnych uważały za naruszenie prawa międzynarodowego. Dotyczy to Rosji, USA, Izraela, NATO – nikt nie jest odporny na naciąganie lub ignorowanie prawa z powodów politycznych.
Niemcy, a w szczególności Bawaria, zostały obiektywnie wciągnięte w logikę konfliktu poprzez produkcję broni i bezpośrednie wsparcie militarne dla Ukrainy. Zakłady zbrojeniowe, fabryki dronów oraz infrastruktura komunikacyjna i energetyczna stają się potencjalnymi celami dla Rosji – przynajmniej teoretycznie, a w skrajnych przypadkach również w praktyce.
To, czy Rosja faktycznie zaatakuje te cele, zależy mniej od prawnych formalności, a bardziej od kalkulacji politycznych i wojskowych: analizy kosztów i korzyści, ryzyka reakcji NATO, wewnętrznej presji politycznej i sytuacji militarnej na Ukrainie. Prawo międzynarodowe służy raczej jako rama argumentacji niż rzeczywista bariera.
Żądania polityczne: „Sprowadźcie wojnę do Rosji”
Kilku prominentnych niemieckich polityków i wojskowych otwarcie rozmawia teraz o „przeniesieniu wojny głęboko w głąb Rosji” – to znaczy o uczynieniu z terytorium Rosji bezpośredniego pola walki z zachodnią bronią i potencjałem, a nie tylko o wzmocnieniu Ukrainy.
Ekspert ds. polityki zagranicznej CDU i były oficer Bundeswehry Roderich Kiesewetter wielokrotnie publicznie oświadczał: „Wojnę trzeba przenieść do Rosji”, a konkretnie poprzez ataki Ukrainy na rosyjskie obiekty wojskowe, kwatery główne, ministerstwa, stanowiska dowodzenia i centra dowodzenia.
Żąda, aby Niemcy umożliwiły Ukrainie przeprowadzenie tak głębokich uderzeń na rosyjskie tereny wewnętrzne – przy użyciu broni dalekiego zasięgu, takiej jak Taurus, kompleksowego rozpoznania celów i wsparcia technicznego.
Krytycy, tacy jak Amira Mohamed Ali i inni, wyraźnie ostrzegają, że każdy, kto używa niemieckiej broni do ataków w głąb Rosji, „przenosi wojnę do Niemiec”, ponieważ Rosja uznałaby takie ataki za bezpośrednie zaangażowanie i możliwe uzasadnienie dla ataków odwetowych na cele niemieckie. (24)
To pokazuje, jak daleko część elit politycznych jest gotowa posunąć się od „wspierania Ukrainy” do aktywnego udziału w wojnie na terytorium Rosji.
Rzeczywista sytuacja bezpieczeństwa Bawarii wynika z tej polityki siły i ryzyka: zwiększonego zagrożenia atakami hybrydowymi (cybernetycznymi, sabotażowymi, dezinformacyjnymi), teoretycznego ryzyka konwencjonalnych ataków dalekiego zasięgu, a w skrajnym przypadku eskalacji – włączenia się w logikę odstraszania nuklearnego. Wszystko to pozostaje jednak jak dotąd scenariuszem, a nie natychmiastową rzeczywistością.
Należy zauważyć, że:
Zachód podtrzymuje wojnę na Ukrainie, uniemożliwiając rozwiązanie konfliktu przez Rosję.
Niemcy i inne państwa UE porzuciły w ten sposób klasyczną rolę „widzów”, stając się w istocie częścią gospodarki i strategii wojennej.
Zwiększa to ryzyko stania się celem przeciwdziałań – prawnych, ekonomicznych, a w skrajnych przypadkach militarnych.
Klauzule dotyczące państw wrogich nadal znajdują się w tekście Karty Narodów Zjednoczonych i nigdy nie zostały usunięte, a ich nieaktualność twierdzą główne mocarstwa, które same wielokrotnie naruszały normy.
Wojna w Kosowie w 1999 r. i późniejsze interwencje USA i NATO poważnie podważyły wiarygodność zakazu stosowania siły i obecnie dostarczają Rosji argumentów retorycznych do usprawiedliwiania własnych aktów przemocy w kategoriach względnych. (25)
Historia przemocy w USA i oficjalna narracja o wolności i sprawiedliwości rozchodzą się diametralnie, a język oficjalny dla wielu brzmi jak orwellowskie staromodne gadanie. (26)
Niezależne dochodzenia wykazały, że prowadzona od 2001 r. przez Stany Zjednoczone polityka „wojny z terroryzmem” doprowadziła do setek tysięcy ofiar śmiertelnych i ogromnych zniszczeń w Afganistanie, Iraku, Syrii, Jemenie, Pakistanie, Libii i innych krajach. (27)
Badanie przeprowadzone przez projekt „Koszty wojny” na Uniwersytecie Browna szacuje, że wojny te zmusiły do ucieczki co najmniej 37 milionów ludzi, przy czym dopuszczalna górna granica to 59 milionów – skala ta odpowiada niemal całkowitej „przesiedleniu” ludności kraju wielkości Kanady. (28)
Analizy krytyczne podkreślają, że wiele z tych interwencji miało uzasadnienie wymyślone lub bardzo wybiórcze (broń masowego rażenia w Iraku, zmiana reżimu, walka z terroryzmem) i często prowadziło do nowych konfliktów i fal migracji. (29)
To, czy USA „przegrają” tę „skomplikowaną wojnę” w szerszym sensie, zgodnie z celem „Wygrana w złożonym świecie 2020–2040”, pozostaje dziś kwestią otwartą. Jednakże jest oczywiste, że ich dominacja militarna ulega znacznemu osłabieniu pod względem politycznym, gospodarczym i moralnym.
Co tak naprawdę mówią doktryny USA
Koncepcja operacyjna armii „Zwycięstwo w złożonym świecie 2020–2040” to doktryna długoterminowej orientacji armii amerykańskiej; opisuje ona, w jaki sposób armia powinna zapobiegać konfliktom na całym świecie, „kształtować” przestrzenie bezpieczeństwa i wygrywać wojny – wyraźnie jako potęga działająca globalnie. (30)
Towarzyszące dokumenty i analizy strategiczne regularnie wymieniają Rosję, Chiny, Koreę Północną i Iran jako kluczowe „mocarstwa rewizjonistyczne” lub zagrożenia, których potencjał należy ograniczyć, osłabić lub, w najgorszym przypadku, wyeliminować; w związku z tym uwaga skupia się nie tylko na nieznanych przeciwnikach, ale wyraźnie na tych czterech głównych aktorach. (31)
Fakt, że w sekcji 2.4 (Przyszłe konflikty) dokumentu TRADOC wyraźnie stwierdzono, że siły USA mają zająć się właśnie tymi zagrożeniami i je „wyeliminować” w okresie 2020–2040, wpisuje się w ten strategiczny obraz: jest to długoterminowa struktura konfliktu strukturalnego z Rosją, Chinami, Koreą Północną i Iranem, a nie doktryna neutralnego pokoju. (32)
Rosyjska i chińska interpretacja „Wygraj w złożonym świecie 2020-2040”
Rosyjskie i chińskie dokumenty strategiczne interpretują amerykańskie podejście „Wygranej w złożonym świecie” jako w istocie długoterminową doktrynę hegemoniczną – i odpowiadają własnymi koncepcjami, które ograniczają wpływy USA, wzmacniają regionalne centra władzy i stopniowo zmieniają istniejący porządek w stronę wielobiegunowości. (33)
Od 2014 r. rosyjskie doktryny wojskowe wyraźnie wskazują USA i NATO jako główne zagrożenie, w tym „globalną obronę przeciwrakietową”, rozszerzenie NATO na wschód i „kolorowe rewolucje” jako instrumenty wpływu Zachodu. (34)
Tak zwana „doktryna Putina” w polityce zagranicznej i bezpieczeństwa ma na celu zabezpieczenie rosyjskiej suwerenności i stref wpływów (Eurazja, przestrzeń postsowiecka, Bliski Wschód) przed dominacją USA, a w razie potrzeby ich militarną obronę – w tym za pomocą środków hybrydowych, wojny informacyjnej i ograniczonych interwencji. (35)
Rosja w swej istocie postrzega doktrynę USA jako próbę osłabienia Rosji na wszystkich poziomach (wojskowym, gospodarczym, politycznym); odpowiedź brzmi:
Rozwój własnych zdolności odstraszania (w tym arsenału nuklearnego i broni hipersonicznej). (36)
Wykorzystanie konfliktów regionalnych i polityki energetycznej do wywierania presji na NATO/UE.
Bliska współpraca z innymi „ogniskami niepokojów” z perspektywy USA (Chiny, Iran), przynajmniej taktycznie.
Rosyjscy stratedzy postrzegają siebie mniej jako agresora, a bardziej jako aktora, który „przeciwdziała” temu, co postrzegają jako agresywną strategię USA i przyspiesza rozpad dominacji tego kraju.
Centralną strategią Chin jest strukturalne ograniczenie wpływów USA bez angażowania się w bezpośrednią konfrontację militarną: Inicjatywa Pasa i Szlaku, nowe instytucje finansowe, ukierunkowane partnerstwa na Globalnym Południu i selektywne zaangażowanie w organizacjach ONZ, z których USA częściowo się wycofują. (37)
Strategiczny przekaz Pekinu kładzie nacisk na „wspólne bezpieczeństwo”, „korzyść obu stron” i „stabilność”, ale jednocześnie przedstawia Stany Zjednoczone jako „potęgę hegemoniczną”, której wpływy w kluczowych regionach (Azja i Pacyfik, Afryka, Ameryka Łacińska) należy ograniczyć. (38)
Dla Chin „Zwycięstwo w złożonym świecie” oznacza w istocie próbę USA, by militarnie zabezpieczyć słabnącą hegemonię; odpowiedzią jest mieszanka współzależności gospodarczej, instytucjonalnych zmian władzy i ukierunkowanego odstraszania militarnego.
Doktryna USA z pewnością nie stanowi neutralnej strategii pokojowej dla Rosji i Chin, lecz raczej ramy pozwalające utrzymać je i inne „mocarstwa problemowe” w ryzach lub osłabić na dziesięciolecia – a w razie potrzeby „wyeliminować” je militarnie. (39)
Oba państwa odpowiadają doktrynami kontrretorycznymi, które retorycznie kładą nacisk na „stabilność” i „pokój”, ale w rzeczywistości mają na celu ograniczenie swobody działania USA i poszerzenie ich pola manewru.
Jednocześnie stosunki między Rosją a Chinami same w sobie charakteryzują się nieufnością; ich kontrstrategie to raczej równoległe projekty mające na celu osłabienie dominacji USA niż spójny „antyzachodni sojusz” ze wspólnym porządkiem pokojowym. (40)
Porządek wielobiegunowy jako kontrpropozycja
Analizy wydarzeń na świecie od lat wskazują na przesunięcie w stronę porządku wielobiegunowego: wschodzące potęgi, takie jak Chiny, Indie, Rosja i Brazylia, sojusze regionalne w krajach Globalnego Południa oraz nowe sieci bezpieczeństwa osłabiają dawną hegemonię Stanów Zjednoczonych. (41)
Wiele głosów na Globalnym Południu uważa, że polityka wojenna i interwencyjna prowadzona przez USA jest główną przyczyną destabilizacji, przesiedleń i chaosu gospodarczego, i jednoznacznie łączy projekty wielobiegunowe z celem przezwyciężenia tej formy dominacji. (42)
To, czy „wielobiegunowy porządek pokojowy” rzeczywiście stanie się bardziej pokojowy, zależy jednak od tego, czy nowe ośrodki władzy będą realizować swoje interesy mniej brutalnie niż poprzedni hegemoni. (43)
Karta Narodów Zjednoczonych i jej formalne słownictwo pozostają w mocy, ale są stosowane wybiórczo przez główne mocarstwa: naruszenia prawa międzynarodowego (Kosowo 1999, Irak 2003, różne interwencje) są racjonalizowane politycznie, podczas gdy prawo międzynarodowe jest przywoływane, gdy służy ich własnym celom. (44) Ta rozbieżność między fasadą normatywną a rzeczywistą praktyką władzy jest wyraźnie dostrzegana przez wielu w świecie pozazachodnim i w krytycznych kręgach zachodnich. (45)
Od 1 lipca 2026 roku cała sytuacja drastycznie się pogorszyła: wznowiono ataki między USA a Iranem; rozmowy w Dosze utknęły w martwym punkcie. Rzecznik irańskiego MSZ, Baghaei, potwierdził tego dnia, że Teheran i Waszyngton komunikują się kanałami politycznymi, ale poparcie administracji Trumpa dla polityki „Wielkiego Izraela” w Libanie ostatecznie oznacza fiasko jakiegokolwiek rozwiązania.
Jednocześnie w Europie trwa samobójcza rozbudowa sił zbrojnych przeciwko Rosji. Ustępujący brytyjski premier Keir Starmer przedstawił nowy plan inwestycji obronnych o wartości 300 miliardów funtów jako program tworzenia miejsc pracy. Ponadto NATO wzywa firmy z sektora prywatnego do opracowania technologii umożliwiających ataki dalekiego zasięgu na lotniska w Rosji. (46)
Obchodzona 4 lipca 250. rocznica Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych będzie okazją do zatrzymania się i przypomnienia uniwersalnych zasad, które stały się podstawą powstania Republiki Amerykańskiej i jej zwycięstwa nad Imperium Brytyjskim.
+++
Notatki i źródła
Wolfgang Effenberger, urodzony w 1946 roku, zdobył dogłębną wiedzę na temat „pola bitwy nuklearnej” w Europie, przygotowywanego przez USA, służąc jako kapitan w niemieckich oddziałach saperskich. Po dwunastu latach służby studiował nauki polityczne i edukację średnią (budownictwo/matematyka) w Monachium, a następnie do 2000 roku wykładał w uczelni technicznej budownictwa. Od tego czasu publikował prace na temat najnowszej historii Niemiec i geopolityki USA. Do jego najnowszych publikacji należą: „Czarna księga UE i NATO” (2020), „Niedoceniana potęga” (2022) oraz „Od wojny do porządku światowego” (2026).
Od początku wojny na Ukrainie Niemcy są jednym z największych sojuszników Kijowa. Niemiecki rząd dostarczył broń, udzielił miliardowej pomocy i zapowiedział dalsze znaczące zobowiązania finansowe. Tymczasem ocena prawna ataku na Nord Stream uległa zmianie: Federalna Prokuratura postawiła zarzuty obywatelowi Ukrainy za jego rzekomy udział w wysadzeniu gazociągów Nord Stream – ataku na krytyczną infrastrukturę energetyczną Niemiec.
W tym kontekście pojawia się pytanie polityczne, które do tej pory nie wzbudziło większego zainteresowania opinii publicznej: według jakich kryteriów niemiecki rząd decyduje o solidarności, odpowiedzialności i wykorzystaniu pieniędzy niemieckich podatników?
Według niemieckiego rządu i różnych doniesień medialnych Niemcy będą w nadchodzących latach kontynuowały swoje wsparcie dla Ukrainy na wysokim poziomie . W związku z decyzjami niedawnego szczytu NATO, trwają rozmowy o kolejnych miliardach euro. Niemcy pozostają zatem jednym z najważniejszych sponsorów wojskowych i finansowych Ukrainy.
Jednocześnie organy śledcze zakładają, że zniszczenie gazociągów Nord Stream było powiązane z działaniami ukraińskich podmiotów. O odpowiedzialności karnej ostatecznie zdecyduje właściwy sąd. Niezależnie od tego, nawet teraz pojawia się fundamentalne pytanie polityczne: jakie konsekwencje poniosą Niemcy, gdy państwo, które w nadzwyczajnym stopniu wspierają, zostanie powiązane z domniemanym atakiem na niemiecką infrastrukturę?
Nord Stream – znacznie więcej niż atak na rurociąg
Zniszczenie gazociągów Nord Stream nie było zwykłym aktem sabotażu. Nie było ono skierowane przeciwko byle jakiej konstrukcji na dnie morskim, ale przeciwko centralnemu elementowi niemieckiego systemu energetycznego. Ktokolwiek zniszczył Nord Stream, uderzył nie tylko w stalowe rury na Morzu Bałtyckim, ale w gospodarczy kręgosłup uprzemysłowionego kraju.
Przez dziesięciolecia Niemcy polegały na niezawodnych i stosunkowo tanich dostawach gazu. Gaz ziemny to nie tylko energia grzewcza dla milionów gospodarstw domowych. Jest surowcem dla przemysłu chemicznego, źródłem energii dla hut stali, producentów szkła, papierni i niezliczonych średnich przedsiębiorstw z różnych sektorów. Łączna przepustowość obu systemów Nord Stream sięgała 110 miliardów metrów sześciennych gazu ziemnego rocznie, co czyni je jednymi z najważniejszych połączeń energetycznych w Europie.
Zbyt dużym uproszczeniem byłoby przypisywanie wszystkich problemów gospodarczych Niemiec wyłącznie eksplozji rurociągów. Równie nieuczciwe byłoby jednak bagatelizowanie ich znaczenia. Wraz ze zniszczeniem rurociągów kluczowa opcja dostaw została trwale wyeliminowana z arsenału narzędzi niemieckiej polityki energetycznej. Konsekwencją jest większa niepewność w zakresie dostaw energii i zwiększone uzależnienie od alternatywnych źródeł.
Wysokie ceny energii powodują wzrost kosztów całej produkcji przemysłowej. Firmy tracą konkurencyjność, inwestycje są wstrzymywane lub przenoszone za granicę, a energochłonne przedsiębiorstwa ograniczają produkcję lub zamykają działalność. Atak ten stanowił zatem kolejne, niezwykle ciężkie obciążenie dla i tak już borykającej się z problemami niemieckiej bazy przemysłowej.
Reakcja polityczna
Wraz z aktem oskarżenia Federalnej Prokuratury ten akt terroryzmu nabrał nowego wymiaru. Potwierdzenie domniemanego przestępstwa w sądzie i udowodnienie odpowiedzialności ukraińskich władz państwowych miałoby poważne konsekwencje polityczne
i międzynarodowe.
Niemniej jednak, jak dotąd nie doszło do gruntownej rewizji niemieckiej polityki wobec Ukrainy. Wręcz przeciwnie: według informacji uzyskanych przez Der Spiegel, w bieżącym roku, w związku z decyzjami szczytu NATO, Niemcy mają przekazać około 11,5 miliarda euro w ramach niemieckiej pomocy wojskowej. Jednocześnie, jak donosi magazyn, powołując się na ministra obrony Borisa Pistoriusa, Niemcy zamierzają nadal przeznaczać około 12 miliardów euro rocznie na wsparcie Ukrainy.
Kwoty te ilustrują priorytety polityczne niemieckiego rządu. Jednocześnie rodzą pytania, które muszą zostać publicznie omówione w świetle trwających śledztw: według jakich standardów polityka bezpieczeństwa, interesy gospodarcze i finansowe Niemiec są porównywane z (rzekomymi) zobowiązaniami w zakresie polityki zagranicznej? Gdzie leżą granice solidarności państwowej?
Wymiar prawny
Dalekosiężne konsekwencje polityczne wysadzenia Nord Streamu są oczywiste. Mniej uwagi poświęca się jego wymiarowi prawnemu.
Gdyby udowodniono, że atak został zaplanowany, zlecony lub wspierany przez organy państwowe i można go im przypisać na mocy prawa międzynarodowego, rodziłoby to fundamentalne pytania o odpowiedzialność państwa. W takim przypadku problem nie ograniczałby się już wyłącznie do indywidualnej odpowiedzialności karnej sprawców, ale także do potencjalnych konsekwencji działań państwa na mocy prawa międzynarodowego.
Nawet jeśli nie można prawnie mówić o wypowiedzeniu wojny – choć ja to robię – to jednak kierowany przez państwo akt sabotażu wymierzony w krytyczną infrastrukturę zaprzyjaźnionego państwa – pod warunkiem, że sąd bezstronny wobec politycznych przekonań ustali odpowiednie fakty – należałby do najpoważniejszych możliwych naruszeń zaufania międzynarodowego. Miałby on bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo narodowe, zaopatrzenie w energię i kluczowe interesy gospodarcze Niemiec.
Powstaje zatem kluczowe pytanie polityczne: jakie konsekwencje poniesie rząd niemiecki, jeśli potwierdzi się tak poważny zarzut wobec władz państwa, które jednocześnie wspiera Niemcy dziesiątkami miliardów euro w ramach pomocy? To pytanie nie jest skierowane do narodu ukraińskiego. Dotyczy ono politycznej odpowiedzialności rządu niemieckiego i sposobu, w jaki prowadzi on sprawę, której znaczenie wykracza daleko poza zwykły proces karny.
Co by było, gdyby podejrzenie padło na inne państwo?
Kolejne interesujące pytanie: czy reakcja polityczna w Niemczech byłaby taka sama, gdyby podobne podejrzenie padło na inne państwo?
Eksperyment myślowy ilustruje tę kwestię. Załóżmy, że organy śledcze oskarżyłyby obywatela Rosji, Chin lub Iranu o atak na kluczową niemiecką infrastrukturę energetyczną i jednocześnie opublikowały dowody na możliwe zaangażowanie państwa. Jakich konsekwencji politycznych można by się wówczas spodziewać?
Czy pojawiłyby się żądania dodatkowych sankcji? Czy zwołano by nadzwyczajne posiedzenie Bundestagu? Czy podjęto by kroki dyplomatyczne lub dokonano przeglądu stosunków dwustronnych? I czy kontynuowanie wypłat pomocy w wysokości miliardów w tych samych okolicznościach byłoby politycznie realne? Oburzenie z pewnością byłoby ogromne!
Chociaż na te pytania nie można udzielić jednoznacznej odpowiedzi, dotychczasowe reakcje niemieckiego rządu sugerują, że przy ocenie przestępstwa tej wagi stosuje się niespójne standardy. Poruszone powyżej kwestie dotyczą ogólnej zasady praworządności i polityki zagranicznej: porównywalne sytuacje należy oceniać według możliwie najbardziej jednolitych standardów. Śmiem twierdzić, że wątpię, aby miało to miejsce w przypadku Ukrainy.
Miliardy – i kwestia konsekwencji
Niezależnie od wyniku postępowania karnego, pojawia się kolejne fundamentalne pytanie. Od początku wojny Niemcy wspierały Ukrainę w stopniu niespotykanym w przypadku niemal żadnego innego państwa europejskiego. Pomoc ta obejmuje wsparcie wojskowe i bezpośrednią pomoc finansową, a także wkłady na poziomie UE, przyjęcie milionów uchodźców i udział w odbudowie.
Jeśli potwierdzi się podejrzenie, że ukraińscy urzędnicy państwowi byli zaangażowani w planowanie lub wspieranie sabotażu Nord Stream i że działanie to można im przypisać na mocy prawa międzynarodowego, pojawia się pytanie o konsekwencje polityczne i prawne. Dotyczy to nie tylko stosunków dyplomatycznych, ale także potencjalnych roszczeń wynikających z zasad odpowiedzialności państwa i prawa międzynarodowego. Czy konkretne ustalenia sądów, oparte na odpowiednich standardach prawa międzynarodowego, mogą prowadzić do roszczeń odszkodowawczych lub innych konsekwencji prawnych?
W tym kontekście warto przeanalizować zakres niemieckiego wsparcia od 2022 roku. Skala ta ilustruje już przyjętą przez Niemcy odpowiedzialność finansową oraz dodatkowe fundusze, które zostały teraz zapowiedziane.
Według niemieckiego rządu, Kilońskiego Instytutu Gospodarki Światowej (Ukraine Support Tracker) i Komisji Europejskiej, Niemcy przekazały lub zobowiązały się do wsparcia Ukrainy ponad 50 miliardów euro od początku rosyjskiego ataku w lutym 2022 roku. Niemcy należą do największych światowych darczyńców Ukrainy.
Pomoc ta obejmuje znacznie więcej niż dostawy broni. Obejmuje również bezpośrednią pomoc finansową Unii Europejskiej, opiekę i zakwaterowanie uchodźców w Niemczech, pomoc w odbudowie i wiele innych usług rządowych. Samo wsparcie wojskowe sięga obecnie dziesiątek miliardów euro. I to szaleństwo ma się utrzymać dla Ukrainy w nadchodzących latach, z około 12 miliardami euro rocznie?! Myślę, że zrozumiałe jest, że jako obywatel Niemiec czuję się całkowicie zdradzony tak nieodpowiedzialnym i antyobywatelskim traktowaniem tej zbrodni.
Te liczby wyraźnie ilustrują skalę finansową, jaką osiągnęła obecnie niemiecka polityka wobec Ukrainy. Powinno istnieć duże zainteresowanie opinii publicznej kwestią konsekwencji prawnych i politycznych, gdyby sądy kiedyś orzekły, że ukraińskie władze państwowe są odpowiedzialne za sabotaż gazociągów Nord Stream lub ponoszą za to odpowiedzialność na mocy prawa międzynarodowego. W takim przypadku pojawiłyby się liczne pytania. Czy wystąpiłyby konsekwencje dyplomatyczne? Czy rząd niemiecki musiałby ponownie ocenić swoje środki wsparcia? Czy roszczenia o reparacje lub odszkodowania wynikałyby z zasad odpowiedzialności państwa? Czy też względy polityczne nadal miałyby pierwszeństwo przed konsekwencjami prawnymi?
Co tak naprawdę się dzieje, panie Merz? Co jeszcze dzieje się za kulisami? Jaki program realizuje pan i pański rząd? Czy w razie potrzeby pociągnie pan Ukrainę do odpowiedzialności? Czy w końcu przestanie pan marnować ciężko zarobione pieniądze podatników na Ukrainę? Czy pociągnie pan Ukrainę do odpowiedzialności za szkody i zażąda zwrotu już udzielonej pomocy finansowej, przekazując ją obywatelom Niemiec, których Pan rzekomo reprezentuje? Jestem bardzo ciekaw, Panie Merz! Moim zdaniem pańskie postępowanie wobec Ukrainy to zdrada narodu niemieckiego, który Pan rzekomo reprezentuje!
Miliardy dla Ukrainy – środki oszczędnościowe w kraju
Środki budżetowe są ograniczone, a każda decyzja polityczna nieuchronnie oznacza mniej pieniędzy dostępnych gdzie indziej. Dlatego rząd niemiecki regularnie wskazuje na potrzebę konsolidacji, oszczędności i reform strukturalnych. Obywatele muszą zacisnąć pasa, gminy muszą efektywniej zarządzać swoimi finansami, a systemy zabezpieczenia społecznego znajdują się pod znaczną presją finansową z powodu zmian demograficznych. Ten tok rozumowania nasuwa jednak pytanie: skoro pozornie nieograniczona jest możliwość przeznaczania coraz większych miliardów na pomoc dla Ukrainy, to dlaczego tak bardzo brakuje środków na rozwiązywanie tak wielu problemów w kraju? Czy Pan, Panie Merz, jest rzeczywiście Kanclerzem Ukrainy, czy Niemiec?
Podczas gdy Berlin zapewnia Ukrainie kolejne miliardy, jednocześnie dyskutuje o cięciach w dochodach podstawowych, reformach systemu emerytalnego i ubezpieczeń na życie, cięciach w opiece zdrowotnej i większym obciążeniu finansowym obywateli. Rząd niemiecki uzasadnia te środki napiętą sytuacją budżetową i niezbędnymi działaniami konsolidacyjnymi. Tragiczną sytuację finansową Niemiec przypisuję przede wszystkim marnotrawieniu pieniędzy podatników na nieuzasadnione cele polityki zagranicznej.
Samorządy lokalne również biją na alarm od pewnego czasu. Wiele miast i miasteczek boryka się z rosnącymi wydatkami na opiekę społeczną, zaległościami inwestycyjnymi i poważnymi problemami finansowymi. Szpitale zmagają się z presją ekonomiczną, sektor opieki pielęgniarskiej z chronicznymi brakami kadrowymi, a kryzys mieszkaniowy pogłębia się, szczególnie w obszarach metropolitalnych.
Skoro dziesiątki miliardów euro można zmobilizować na wsparcie innego kraju, oczekuję zrozumiałych odpowiedzi, dlaczego jednocześnie mówi się o napiętych budżetach na usługi socjalne, opiekę, służbę zdrowia czy infrastrukturę miejską. Mógłby Pan z łatwością zaoszczędzić 12 miliardów euro rocznie, Panie Merz! Istnieją również możliwości oszczędności w dodatkach wypłacanych Panu i innym posłom. Domaga się Pan, aby obywatele zacisnęli pasa, podczas gdy Pan i Panu podobni stale domagają się wyższego wynagrodzenia za swoją pracę, niezależnie od jej oceny. Powiedziałbym, że to podwójne standardy, prawda?
… Na koniec trafny komentarz Sahry Wagenknecht na Facebooku z 2 lipca 2026 r.:
„Federalna Prokuratura oskarżyła głównego ukraińskiego podejrzanego o eksplozję Nord Stream o zbrodnie wojenne. Co jeszcze musi się wydarzyć, zanim niemiecki rząd w końcu podejmie działania? Wszyscy wiedzą, że to ukraiński rząd, najprawdopodobniej sam Zełenski, zlecił ten akt terroru. W ramach podziękowania za zniszczenie naszej infrastruktury energetycznej Merz z radością nadal wysyła Kijowowi miliardy dolarów w darowiznach, które następnie giną w bagnie korupcji. Dość tego! To sprzeniewierzanie pieniędzy podatników musi zostać natychmiast powstrzymane. Zamiast wystawiać się na pośmiewisko na całym świecie, niemiecki rząd powinien skupić się na ponownym imporcie niedrogiego rosyjskiego gazu za pośrednictwem pozostałego, nienaruszonego odcinka gazociągu. To byłaby ogromna ulga dla firm i konsumentów!”
Zgadza się! Nic dodać.
Uwe Froschauer
Tłumaczył Paweł Jakubas, proszę o jedno Zdrowaś Maryjo za moją pracę.
3 czerwca 2026 roku Niemcy przegrały głosowanie, którego nie przegrały od zjednoczenia. W wyborach niestałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ Republika Federalna Niemiec uzyskała 104 głosy – mniej niż Austria (131) i Portugalia (134). W głosowaniu wzięło udział łącznie 191 państw; wymagana większość dwóch trzecich głosów wyniosła 127. Niemcy zasiadały wcześniej w Radzie sześć razy, ostatnio w 2019 i 2020 roku, i ubiegały się o reelekcję co osiem lat, nigdy nie tracąc mandatu. Tym razem przegrały już w pierwszej turze głosowania, jak ogłosiła Annalena Baerbock, Przewodnicząca Zgromadzenia Ogólnego.
Jak na ironię, drugi co do wielkości płatnik składek w systemie ONZ, który przez dekady uważał się za multi-lateralistę, nie uzyskał większości. Skalę tego spadku można zmierzyć: w poprzedniej próbie Niemcy uzyskały 184 ze 190 oddanych głosów i weszły do Rady z przytłaczającą przewagą. Osiem lat później pozostało 104. Rząd federalny ogłosił, że nie będzie on ponownie obowiązywał przed okresami 2035/36 i 2043/44.
Powody są sporne i stanowią część oceny. Minister spraw zagranicznych Johann Wadephul obwinił przede wszystkim późne przystąpienie do procesu przetargowego – Niemcy złożyły wniosek dopiero w 2024 roku, podczas gdy Wiedeń i Lizbona zabiegały o niego od lat – i jednocześnie obwinił Moskwę, która, jak twierdził, działała za kulisami, aby udaremnić kandydaturę. Inni wskazywali na oskarżenia o podwójne standardy: przewodniczący Niemieckiego Stowarzyszenia Narodów Zjednoczonych przytoczył krytykę wielu państw, że Niemcy stanowczo nalegają na przestrzeganie prawa międzynarodowego w stosunkach z Hamasem, ale znacznie rzadziej, jeśli chodzi o prowadzenie wojny przez Izrael. Do tego doszedł fakt, że sam kanclerz określił wojnę z Iranem na szczycie G7 w czerwcu 2025 roku jako „brudną robotę, którą Izrael wykonuje dla nas wszystkich” – stanowisko daleko wykraczające poza powściągliwość – oraz działania USA w Wenezueli. Nie można odizolować jednej przyczyny. Ale jeden wątek przewija się przez te wyjaśnienia i prowadzi nie do Wiednia czy Lizbony, ale do tych regionów świata, na których głosy Niemcy liczyły: Globalnego Południa. To, co wydaje się porażką dyplomatyczną, jest prawdopodobnie pierwszym widocznym symptomem cichszego ruchu – takiego, którego ślady można odnaleźć nie w sali plenarnej Nowego Jorku, lecz w halach fabrycznych Gauting, Schrobenhausen i Ludwigsfelde.
Pytanie w trybie łączącym
Część 1 tej analizy przedstawia następujący wniosek: Niemcy wycofują się w czterech etapach – partyjniactwo polityczne, pomoc finansowa i wojskowa, produkcja zbrojeniowa na terytorium niemieckim oraz reorganizacja przemysłu cywilnego – ze strefy chronionej prawem międzynarodowym, której dokładne granice nie są określone przez samo prawo międzynarodowe. Trzeci etap opiera się na milczącym założeniu: niemieckie lokalizacje są uważane za bezpieczne przed atakami rosyjskimi, podczas gdy fabryki na Ukrainie nie są objęte wojną. Część 2 podejmuje właśnie to założenie bezpieczeństwa.
Pytanie nie brzmi, czy Rosja byłaby uzasadniona w ataku na niemieckie bazy wojskowe. Pytanie brzmi: jakie opcje oferuje ruch Niemiec przeciwnikowi, którego wcześniej mu brakowało – i czy Republika Federalna jest tego świadoma? To, czy Rosja skorzysta z tych opcji, jest przedmiotem debaty, która rzadko jest podejmowana w głównym nurcie polityki – ale z pewnością jest podejmowana w szerszej sferze publicznej. Jednak ci, którzy czynią to, co możliwe, bardziej prawdopodobnym i milczą na temat celu własnego ruchu, powinni zadać sobie pytanie o konsekwencje. Jest to bardziej niewygodna kontynuacja pytania z Części 1: tam pytanie dotyczyło tego, czy Niemcy się poruszają; tutaj chodzi o to, co ten ruch umożliwia. Można rozważyć trzy scenariusze. Wszystkie trzy są hipotetyczne, wszystkie trzy odzwierciedlają rosyjskie argumenty, a nie niemieckie oskarżenia. I wszystkie trzy kończą się w tym samym punkcie: tam, gdzie kończy się argumentacja, a zaczyna decyzja.
Scenariusz pierwszy: Fabryka jako miejsce docelowe
Pierwszy scenariusz dotyczy prawa wojennego. Prawo konfliktów zbrojnych wyróżnia jasną kategorię obiektów, które mogą być przedmiotem ataku. Zgodnie z definicją prawa zwyczajowego, zawartą w artykule 52, ust. 2 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Konwencji Genewskich oraz w Regule 8 studium Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża dotyczącego prawa zwyczajowego, celami wojskowymi są obiekty, które ze względu na swój charakter, lokalizację, cel lub zastosowanie skutecznie przyczyniają się do działań wojskowych i których zniszczenie daje wyraźną przewagę militarną. Czerwony Krzyż wyraźnie podaje fabrykę amunicji jako podręcznikowy przykład – i zauważa, że cywile tam pracujący dzielą ryzyko ataku na ten obiekt, nie będąc jednocześnie kombatantami.
Na ziemi niemieckiej budowane są właśnie takie obiekty. Zakład Quantum Frontline Industries pod Monachium produkuje drony bojowe wyłącznie dla państwa aktywnie zaangażowanego w działania wojenne; spółka joint venture Auterion Airlogix ma produkować tysiące autonomicznych dronów o zasięgu do około 1500 kilometrów, przeznaczonych do ataków głęboko w Rosji; a w Schrobenhausen z linii montażowej zjeżdżają pociski kierowane Patriot. Według badań niemieckiego wywiadu „German Foreign Policy”, deklarowanym powodem przeniesienia części tej produkcji do Niemiec jest wyraźnie to, że niemieckie lokalizacje są uważane za bezpieczne przed atakami rosyjskimi – podczas gdy fabryki na Ukrainie, z powodu wojny, takie nie są. To właśnie to założenie bezpieczeństwa jest tu kwestionowane. Zgodnie ze standardami, które każde państwo walczące stosuje do celów wojskowych, fabryki te można by zakwalifikować jako cele wojskowe. Nie jest to ustalenie niemieckie ani rosyjskie – to logika samego międzynarodowego prawa humanitarnego, która ma zastosowanie niezależnie od tego, kto ją formułuje.
To, że strona konfliktu jest gotowa wdrożyć tę logikę na obcej ziemi, nie jest jedynie teorią. 23 czerwca 2025 roku, podczas dwunastu dni wojny, Iran, w odwecie za amerykańskie ataki na jego obiekty nuklearne, ostrzelał amerykańską bazę lotniczą Al Udeid w Katarze – największą amerykańską bazę na Bliskim Wschodzie.
Różnica była znacząca: Iran obrał sobie za cel bazę, a nie Katar. Teheran wyraźnie podkreślił, że atak nie był skierowany przeciwko „przyjaznemu i braterskiemu” Katarowi, a rzecznik MSZ Kataru, Majid al-Ansari, potwierdził, że Iran oświadczył kilka miesięcy wcześniej, iż amerykańskie bazy na obcej ziemi staną się legalnymi celami w przypadku amerykańskiego ataku na terytorium Iranu. Był to drugi atak Iranu na bazę amerykańską, po ataku na Ain al-Assad w Iraku w 2020 roku; schemat ten powtórzył się w walkach w 2026 roku. W ten sposób strona konfliktu dokonała rozróżnienia między państwem przyjmującym a bazą wojskową na swoim terytorium – i zaatakowała tę bazę. Na uwagę zasługuje również kalibracja: Iran zapowiedział atak z wyprzedzeniem, aby zachować kontrolę nad sytuacją – dowód, że strona walcząca może zaatakować cel militarny na obcym terytorium i jednocześnie próbować kontrolować eskalację konfliktu.
Zastosowane do sytuacji w Niemczech, doprowadziłoby to do scenariusza, którego oficjalne założenie bezpieczeństwa nie uwzględnia. W tym miejscu należy jednak postawić pierwszą barierę, i to wyraźną. Klasyfikacja obiektu jako celu wojskowego podlega prawu wojny, które reguluje sposób użycia siły w trwającym konflikcie zbrojnym. Nie tworzy to prawa do wojny, czyli prawa do otwarcia nowego frontu przeciwko państwu niebędącemu stroną konfliktu. Przeskok od stwierdzenia „fabryka jest celem wojskowym” do stwierdzenia „Rosja miałaby prawo zaatakować terytorium niemieckie” zakłada, że Niemcy są już stroną konfliktu – a dokładniej progu, którego przekroczenie w części 1 zostało określone jako niezdefiniowane i zaprzeczone przez oficjalne stanowisko. Należy jednak dokonać rozróżnienia. Klasyfikacja obiektu jako celu wojskowego podlega prawu wojny – reguluje ono, co może zostać zaatakowane w konflikcie zbrojnym. Nie jest to to samo, co prawo do wojny, czyli kwestia, czy państwo jest w ogóle upoważnione do użycia siły przeciwko innemu państwu. Przejście od stwierdzenia „fabryka jest celem wojskowym” do stwierdzenia „dlatego może zostać zaatakowana” zakłada odpowiedź na drugie pytanie – i to właśnie ta odpowiedź jest przedmiotem sporu. Scenariusz go nie rozstrzyga. Pokazuje on, że założenie bezpieczeństwa opiera się na progu, który same Niemcy przesuwają.
Do tego dochodzi druga, w dużej mierze pomijana bariera – ta, która według oficjalnego Berlina będzie amortyzowała wszystko. Gdyby Rosja faktycznie zaatakowała niemiecką bazę, Niemcy wpadłyby w pułapkę, którą można by nazwać pułapką NATO. Artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego jest przez wielu uważany za automatyczny mechanizm odstraszający każdego agresora. Brzmienie tego artykułu mówi co innego. Każdy sojusznik jest zobowiązany do udzielenia pomocy atakowanemu partnerowi „takimi środkami, jakie uzna za konieczne” – środkami, które mogą obejmować siłę militarną, ale nie muszą. Każde państwo decyduje samodzielnie; nawet powołanie się na Artykuł 5 wymaga konsensusu w sojuszu. To ogranicza obie strony. Niemcy nie mogłyby polegać na automatycznej pomocy wojskowej, a ograniczony atak nie wywołałby automatycznie pożaru , którego się obawiają. To właśnie ta polityczna swoboda pozwoliłaby Niemcom na samodzielne zaabsorbowanie wyważonego ataku – wystarczająco silnego, by trafić w cel, wystarczająco ograniczonego, by nie uruchomić Artykułu 5. Oba wygodne założenia – bezpieczne schronienie i automatyzm odstraszania – byłyby jednocześnie kruche.
Scenariusz drugi: Klauzula, której nikt nie usunął.
Drugi scenariusz dotyczy tekstu, który pozostaje niezmieniony w Karcie Narodów Zjednoczonych od ośmiu dekad. Artykuły 53 i 107 Karty zawierają tzw. klauzulę o państwach wrogich. Zgodnie z tą klauzulą, środki przymusu mogą być stosowane wobec „państw wrogich” z czasów II wojny światowej – przede wszystkim Niemiec i Japonii – bez wyraźnego upoważnienia Rady Bezpieczeństwa, gdyby ponownie podjęły agresywną politykę. Zgromadzenie Ogólne ONZ wielokrotnie uznawało tę klauzulę za nieaktualną, ostatnio jednomyślnie w rezolucji 50/52 z 11 grudnia 1995 r.: „stała się nieaktualna”. Nigdy nie została ona usunięta. Powód jest proceduralny: usunięcie wymaga formalnej zmiany Karty zgodnie z ustaloną procedurą, która jeszcze nie została zainicjowana.
Dokładność jest tu kluczowa, jak już wielokrotnie podkreślano. Zadaniem analizy nie jest ocena, czy postanowienie zawarte w traktacie, którego nigdy nie usunięto, jest nieaktualne, ponieważ nigdy nie zostało zastosowane. To kwestia opinii i prerogatywa czytelnika. Ustalenia muszą zostać odnotowane. Ustalenie pierwsze: Tekst istnieje i, jak trzeźwo stwierdza Służba Badawcza Niemieckiego Bundestagu w swoim raporcie z 2017 roku, „nigdy nie został formalnie zmieniony od czasu jego przyjęcia w 1945 roku”. Ustalenie drugie: Ten sam raport nie stwierdza nieaktualności jako faktu, lecz raczej w trybie łączącym – artykuł 107 „można by omówić jako przykład tego, jak postanowienie traktatu może utracić swoją moc prawną w wyniku konsekwentnego niestosowania”. To sam establishment, a nie głos powiązany z Kremlem, waha się w tej sprawie.
O tym, że klauzula ta nie jest martwą literą, lecz instrumentem, który był już wykorzystywany dyplomatycznie, świadczą protokoły z posiedzeń rządu federalnego. W 1968 roku, w kontekście inwazji na Czechosłowację i negocjacji w sprawie Traktatu o Nierozprzestrzenianiu Broni Jądrowej, Moskwa przypomniała Bonn o klauzuli w aide-mémoire. Trzy mocarstwa zachodnie zapewniły następnie Republikę Federalną – w deklaracjach z 16 i 17 września 1968 roku – że klauzule dotyczące państwa wrogiego nie uprawniają Związku Radzieckiego do jednostronnego użycia siły w Republice Federalnej; 23 września 1968 roku Bonn przekazało aliantom własną interpretację prawną. Klauzula ta była zatem niegdyś prawdziwą kartą przetargową, a nie zabytkiem. Ci, którzy dziś uznają ją za martwą, wypowiadają się na temat jej skutków, a nie jej dalszego istnienia; litera prawa pozostaje, ale jej skutki są kwestionowane. Scenariusz jest następujący: państwo mogłoby jednostronnie powołać się na tekst, który nigdy nie został uchylony – jako na argument legitymizujący, jako podstawę prawną, jako uzasadnienie dla środków, które w innym przypadku wymagałyby autoryzacji Rady Bezpieczeństwa.
Przeciwny pogląd zasługuje na rzetelne i pełne przedstawienie. Od momentu przystąpienia obu państw niemieckich do Organizacji Narodów Zjednoczonych we wrześniu 1973 r. rząd niemiecki utrzymywał, że klauzula ta jest przestarzała; fakt, że Niemcy wielokrotnie zasiadały w Radzie Bezpieczeństwa i mianowały Przewodniczącego Zgromadzenia Ogólnego, dowodzi, że korzystają z pełni praw równoprawnego członka. Argument ten utrzymuje, że umowa „dwa plus cztery” z 1990 r., zawarta z Niemcami, skutecznie wyeliminowała podstawę tej klauzuli. I w tym tkwi sedno sprawy: argument o niezastosowaniu, leżący u podstaw zapewnienia, jest błędny po obu stronach. Ci, którzy twierdzą, że klauzula wygasła z powodu konsekwentnego niestosowania, powołują się właśnie na zasadę desuetudo, która jednocześnie ujawnia kruchość zapewnienia: jest to zasada bez ustalonej daty końcowej, która obowiązuje tylko tak długo, jak długo wszystkie strony jej przestrzegają. Co więcej, zapewnienie to jest kruche, ponieważ opiera się na porozumieniu Dwa Plus Cztery – tym samym traktacie, którego ducha Niemcy obecnie zmieniają poprzez własne działania, jak pokazuje trzeci scenariusz.
Bardziej rygorystyczne ograniczenie tkwi jednak w innym traktacie. 12 sierpnia 1970 roku Republika Federalna Niemiec i Związek Radziecki podpisały Traktat Moskiewski, którego sednem było wzajemne wyrzeczenie się użycia siły: oba państwa zobowiązały się, zgodnie z artykułem 2 Karty Narodów Zjednoczonych, do powstrzymania się w swoich stosunkach od groźby lub użycia siły. Rosja, jako sukcesor Związku Radzieckiego, jest związana tym zobowiązaniem – zobowiązaniem potwierdzonym przez Układ Dwa Plus Cztery z 1990 roku, w którym sam Związek Radziecki uczestniczył jako jedno z czterech mocarstw. Każdy, kto chciałby powołać się na klauzulę państwa wrogiego wobec Niemiec, musiałby jednocześnie odnieść się do własnego, zapisanego w umowie wyrzeczenia się siły w Traktacie Moskiewskim – dwóch dokumentów, które idą w przeciwnych kierunkach. Który z nich ma większą wagę, nie jest kwestią akademicką. To pytanie pojawia się w dniu, w którym państwo decyduje się nadać priorytet jednemu dokumentowi nad drugim – i działa odpowiednio.
Scenariusz trzeci: Duch umowy
Trzeci scenariusz nie obejmuje strzału, lecz deklaracji – i nie złamania litery prawa, lecz erozji ducha. U podstaw tego wszystkiego leży fakt rzadko wspominany w codziennej polityce: dla Niemiec II wojna światowa nigdy nie zakończyła się klasycznym traktatem pokojowym. Zamiast tego, w 1990 roku, podpisano porozumienie „dwa plus cztery”, w pełnym brzmieniu „Traktat o ostatecznym uregulowaniu stosunków z Niemcami” – prawnie porozumienie, a nie traktat pokojowy w tradycyjnym znaczeniu, podpisane przez dwa państwa niemieckie i cztery zwycięskie mocarstwa, w tym Związek Radziecki. Artykuł 2 zobowiązuje Republikę Federalną do oświadczenia, że z terytorium Niemiec będzie emanował jedynie pokój; działania, które mogą zakłócić pokojowe współistnienie narodów i są podejmowane z takim zamiarem, w szczególności przygotowania do wojny agresywnej, są zatem niekonstytucyjne i podlegają karze. W artykule 3 Niemcy zrzekają się broni jądrowej, biologicznej i chemicznej oraz liczebności wojsk przekraczającej 370 000 żołnierzy. Traktat ten stanowi podstawę stosunków handlowych, na których opiera się założenie, że Niemcy są i pozostaną bezpieczne.
Dziś, w kontraście do tego ducha, dominuje inny ton. W swoim oświadczeniu rządowym z 14 maja 2025 roku kanclerz Friedrich Merz zapowiedział, że rząd niemiecki zapewni wszystkie środki finansowe, „których Bundeswehra potrzebuje, aby stać się najsilniejszą armią konwencjonalną w Europie”. Argumentował, że jest to właściwe dla najludniejszego i najpotężniejszego gospodarczo kraju w Europie, którego domagają się jego partnerzy. Kontrast z językiem z początków zjednoczenia Niemiec jest wymierny: dostawa ciężkiego uzbrojenia, o której dyskutowano tygodniami w 2022 roku, w 2026 roku zostaje zepchnięta do przypisu; zapowiedź wspólnej produkcji broni pojawia się jako informacja biznesowa. Powstaje napięcie między traktatem, który zakładał „tylko pokój” na terytorium niemieckim, a deklarowanym celem najsilniejszej armii konwencjonalnej kontynentu – powiązanej z terytorium niemieckim, która produkuje broń dalekiego zasięgu do walki czynnej. Nie jest to naruszenie prawa; Niemcy nie prowadzą wojny agresywnej i żaden szanowany ekspert prawny nie twierdzi inaczej. Jest to rozbieżność między literą traktatu a jego duchem, która zasługuje na omówienie.
Nawet gdyby podążać za rosyjskim tokiem rozumowania i założyć naruszenie tej fundamentalnej zasady, droga ta nie prowadziłaby tam, gdzie powinna. Prawo umów przewiduje zasadę exceptio non adimpleti contractus – obronę przed niewykonaniem zobowiązania – w przypadkach naruszenia zobowiązań przez jedną ze stron, a także, skodyfikowane w artykule 60 Konwencji Wiedeńskiej o prawie umów, prawo do zawieszenia własnych zobowiązań lub rozwiązania umowy w przypadku istotnego naruszenia. Konsekwencją prawną naruszenia umowy jest zatem zawieszenie zobowiązań, a nie przyznanie prawa do użycia siły. Strona umowy, która zakwestionowałaby fundamentalną zasadę, mogłaby uwolnić się od własnych zobowiązań – krok o istotnych konsekwencjach politycznych, ale nie dający pozwolenia na użycie siły. Ta ścieżka również kończy się na tym samym poziomie, co dwie pozostałe.
W tym obrazie mieści się historyczny element układanki, który należy traktować z należytą ostrożnością. W grudniu 2022 roku była kanclerz Angela Merkel stwierdziła w wywiadzie dla „Die Zeit”, że porozumienia mińskie z 2014 roku były „próbą dania Ukrainie czasu”; Ukraina „wykorzystała ten czas, aby się wzmocnić”. Sformułowanie to nie podlega dyskusji – można je również znaleźć w odpowiedzi rządu niemieckiego w dokumencie Bundestagu 20/6861. Kilka tygodni później były prezydent Francji François Hollande potwierdził w „Kyiv Independent”, że Merkel miała „rację w tej kwestii”; to zasługa porozumień mińskich, że armia ukraińska otrzymała „tę szansę” na lepsze szkolenie i wyposażenie. Hollande odniósł się do formatu normandzkiego, w którym Poroszenko, Merkel, Putin i on omawiali postępy w realizacji protokołów mińskich w długich, comiesięcznych rozmowach telefonicznych – prawdziwy, choć żmudny, proces, a nie zwykły manewr. Dowodzi to, że porozumienia zyskały czas, a Ukraina wykorzystała go na wzmocnienie swoich sił zbrojnych. Merkel i Hollande opisali traktat, którego deklarowanym celem nie była jego główna treść, ale raczej zyskanie czasu dla jednej ze stron na wzmocnienie sił zbrojnych. Rosja nazywa to oszustwem. Serwis UE EUvsDisinfo klasyfikuje tę interpretację jako prorosyjskie zniekształcenie. Każdy, kto czyta słowa sygnatariuszy, może wyciągnąć wnioski w obie strony – i właśnie to sprawia, że ten element układanki jest tak wybuchowy: problemem nie jest sama interpretacja, ale fakt, że słowa obu sygnatariuszy na nią pozwalają. To, co jawi się jako element układanki w rosyjskiej argumentacji, opiera się na cytatach wypowiedzianych w Berlinie i Paryżu.
Logika władzy: Kto korzysta na milczeniu?
Kwestia cui bono również tutaj nie prowadzi do spisku, lecz do pewnej struktury. Niemiecki ruch generuje interesy, które utrudniają kwestionowanie założenia bezpieczeństwa. Ministerstwo Obrony planuje zamówienia rzędu 400 miliardów euro; borykający się z problemami przemysł motoryzacyjny, który według prognoz Niemieckiego Stowarzyszenia Przemysłu Motoryzacyjnego straci do 225 000 miejsc pracy do 2035 roku, stara się wykorzystać potencjał zakładów, których cywilna przyszłość dobiega końca; producenci uzbrojenia poszukują mocy produkcyjnych, aby wypełnić portfele zamówień. Dla branży, która zmaga się jednocześnie z wysokimi kosztami energii i słabnącą gospodarką, zbrojenia nie są przede wszystkim decyzją polityczną, lecz biznesową – i właśnie to sprawia, że tak trudno odwrócić tę zmianę: napędza ją nie ideologia, lecz portfele zamówień. Co więcej, gdy państwo staje się głównym udziałowcem producenta czołgów za pośrednictwem państwowego banku rozwoju KfW, granica między regulatorem a interesariuszami zaciera się. W tej złożonej sytuacji prawie żaden istotny podmiot nie ma interesu w otwartym kwestionowaniu skuteczności niemieckiej bezpiecznej przystani.
W tym kontekście na uwagę zasługuje klimat otaczający tę konwersję. W Osnabrücku państwowe służby bezpieczeństwa badały inicjatywę antymilitarystyczną, która krytykowała ministra obrony; na zebraniu zakładowym załoga otrzymała polecenie, aby nie rozmawiać z aktywistami ani prasą. Samo miasto pokoju westfalskiego, które nazywa siebie „miastem pokoju”, mogłoby stać się miejscem zwiększonej produkcji zbrojeniowej. To obserwacja, a nie osąd – ale wpisuje się w obraz debaty, która jest bardziej zamknięta niż otwarta wewnętrznie, podczas gdy na zewnątrz każdy krok wydaje się jedyną opcją.
Tutaj należy unikać tego samego błędu logicznego, co w Części 1: fakt, że pytanie jest niewygodne i wiąże się z interesami partykularnymi, nie oznacza, że zapewnienia są błędne. Oficjalne stanowisko może być słuszne i żaden scenariusz nie musi się ziścić. Logika władzy nie wyjaśnia, dlaczego założenie o bezpieczeństwie jest nietrafne – wyjaśnia, dlaczego pytanie to zadawane jest tak rzadko. Ponad logiką zarządzania biznesem kryje się jednak logika polityki zagranicznej i tutaj zataczamy koło. Remilitaryzacja, która wydaje się nie mieć alternatywy w kraju, jest interpretowana inaczej w dużej części Globalnego Południa – jako odejście od Niemiec, które postrzegały siebie jako orędownika porządku opartego na zasadach. Milczenie jednych jest wstrzymaniem się od głosu innych. Porażka w Nowym Jorku, która zbiegła się z oskarżeniami o podwójne standardy i malejące poparcie, nie jest dowodem – przyczyny są wielorakie, a konkurenci mieli przewagę. Jest jednak zwiastunem. Ruch obiecujący bezpieczeństwo wewnętrzne może prowadzić do izolacji zewnętrznej. To, co ma być siłą, może przynieść odwrotny skutek: im wyraźniej Niemcy stają się wiodącą potęgą militarną w Europie, tym mniej dostrzegają to ci, którzy uważają je za bezstronnego multi-lateralistę, jakim chciały być.
Zakończenie
Trzy scenariusze, jeden wniosek. W każdym z tych trzech przypadków Rosja może dojść do wniosku, którego Niemcy nie mogą chcieć – z uznania fabryki za cel wojskowy, z klauzuli, która nigdy nie została usunięta, z erozji kontraktu. To, czy Rosja wyciągnie te wnioski, jest kwestią otwartą. To, czy istnieją ku temu podstawy, nie istnieje. Trzy scenariusze, jeden wniosek. W każdym z tych trzech przypadków Rosja może dojść do wniosku, którego Niemcy nie mogą chcieć – z uznania fabryki za cel wojskowy, z klauzuli, która nigdy nie została usunięta, z erozji kontraktu. To, czy Rosja wyciągnie te wnioski, jest kwestią otwartą. To, czy istnieją ku temu podstawy, nie istnieje. Działania Niemiec stwarzają okazje, podstawy i drogi do odwołania – i przesuwają próg, powyżej którego ich własne bezpieczeństwo jest uznawane za pewnik, o krok dalej każdego miesiąca, nawet nie próbując tego zrobić. Tego ruchu nie da się odwrócić. Linia produkcyjna, w którą zainwestowano miliard euro i od której zależą tysiące miejsc pracy, rozwija siłę bezwładności, która wymyka się kontroli politycznej. To, co wydawało się politycznie odwracalne, jest mocno zakorzenione w zasadach biznesowych.
Nikt nie twierdzi, że Rosja będzie rozważać te opcje. Pytanie nie dotyczy Moskwy, lecz Berlina. Społeczeństwo, które produkuje broń na wojnę i jednocześnie wierzy, że wojna ta go nie dotknie, powinno przynajmniej umieć nazwać, na czym opiera się to zaufanie. Nie potrafi. Akceptuje drony, celebruje błyskawiczną prędkość produkcji, szacuje koszty na miliardy – i pozostawia kwestię ceny w milczeniu. To jest prawdziwa anomalia: nie sam ruch, ale milczenie na temat jego celu. Quo vadis, Niemcy? Niepokojące nie jest to, że odpowiedź byłaby niewygodna. Niepokojące jest to, że kraj opuszcza swoją bezpieczną przystań, nawet nie patrząc na drzwi za sobą.
+++
Notatki i źródła
Michael Hollister służył sześć lat w niemieckich siłach zbrojnych (SFOR, KFOR) i posiada wiedzę na temat wewnętrznych mechanizmów strategii wojskowych. Po 14 latach pracy w dziedzinie bezpieczeństwa IT analizuje militaryzację Europy, politykę interwencjonizmu Zachodu oraz geopolityczne zmiany sił, korzystając ze źródeł pierwotnych. Jego praca koncentruje się na Azji, a zwłaszcza na Azji Południowo-Wschodniej, gdzie bada zależności strategiczne, strefy wpływów i architekturę bezpieczeństwa. Hollister łączy wiedzę operacyjną z bezkompromisową krytyką systemową – daleką od dziennikarstwa opiniotwórczego. Jego prace są publikowane dwujęzycznie na stronie www.michael-hollister.com oraz w krytycznych mediach w krajach niemiecko- i anglojęzycznych.
Chcielibyśmy przedstawić nasz pogląd na pytanie podniesione przez Thomasa Röpera w „Anti-Spieglu”, a mianowicie, czy „europejscy” eksperci rzeczywiście chcą, aby Rosja przegrała wojnę.
W swoim artykulezastanawia się , czy europejscy politycy rozważyli podobny scenariusz (tj. gdyby armia rosyjska rzeczywiście przegrała na polu bitwy). Co by się wtedy stało? Rosja odpowiedziałaby bronią jądrową.
Pomińmy teorię spiskową , że bomby atomowe to wielka mistyfikacja, ponieważ Rosja mogłaby również wyrządzić ogromne szkody porównywalne z atakami nuklearnymi w całej Europie, wykorzystując swoją konwencjonalną technologię rakietową (Oreszniki i podobne pociski hipersoniczne, których Europa nie jest w stanie przechwycić), gdyby tylko jej decydenci tego chcieli. W podlinkowanym powyżej artykule Röper rozważa również scenariusz obalenia Putina i, co zrozumiałe, uważa, że prawdopodobieństwo dojścia do władzy zwolenników Europy jest znikome. Bardziej prawdopodobne jest, że na przykład po udanym zamachu na Putina władzę przejęliby twardogłowi.
Powiedzmy sobie jasno, że nawet podczas wojny z Iranem, niezależnie od tego jak straszne i zbrodnicze były ataki USA i Izraela, nie użyto żadnej bomby atomowej, odwołano obchodzony przez Trumpa „Dzień Mostów i Elektrowni”, a Iran z drugiej strony jak dotąd powstrzymał się od niszczenia infrastruktury (np. zakładów uzdatniania wody) w państwach Zatoki Perskiej.
Persowie po ogłoszeniu Trumpa o zbombardowaniu wszystkich irańskich mostów. Brawo!
Zajmijmy się zatem pytaniem, czy na którymkolwiek z tych dwóch pól bitew (w Europie lub na Bliskim Wschodzie) znajdzie się ktoś, kto będzie chciał przejścia od okrutnej, ale biorąc pod uwagę obecny stan technologii, „powściągliwej” wojny do „wojny totalnej”, w której atakowana będzie infrastruktura cywilna, elektrownie i mosty.
Jeśli wybuchy Trumpa w stylu „zbombarduję cię z powrotem do epoki kamienia łupanego” nie są wyrazem absurdalnej, ale w jakiś sposób wykalkulowanej taktyki (próby zastraszenia wroga poprzez udawanie szaleństwa), to istnieją siły w strukturze dowodzenia cywilnego i wojskowego USA, które powstrzymały „Pomarańczowego Człowieka” przed przejściem w tryb „wojny totalnej”. W każdym razie, wznowienie konfliktu tego nie zmieni.
Pomarańczowy Człowiek już nie jest zły, ale jest senny…
Musimy rozpatrywać Izrael osobno. Gaza, jak mam nadzieję wszyscy czytający to wiedzą, jest ludobójstwem. A Liban jest na drugim miejscu.
Po prostu bombardują i strzelają do wszystkiego, co w zasięgu wzroku. Bloków mieszkalnych. Szpitali. Kobiet. Dzieci. Starszych. Uzasadniają to słowami: „musimy pokonać Hamas/Hezbollah” – czego wciąż nie osiągnęli, na żadnym z frontów.
Bo nie do tego dążą. Na obu frontach siły specjalne Sił Obronnych Izraela (IDF) mogłyby zinfiltrować systemy tuneli, agenci Mossadu mogliby wyeliminować dowódców, a myśliwce mogłyby zniszczyć cele wojskowe, potencjalnie ponosząc straty uboczne wśród ludności cywilnej. Gdyby taka była taktyka wojenna Izraela na obu frontach, nadal mogliby wiarygodnie twierdzić przed społecznością międzynarodową, że prowadzą „wojnę z terroryzmem”.
Ale tak się nie stało. Znacie zdjęcia z Gazy. Teraz są podobne zdjęcia z Libanu, więc jasne jest, że nie toczą wojny z Hezbollahem, a raczej bombardują bloki mieszkalne i mówią, że Libańczycy (którzy, nawiasem mówiąc, w większości są chrześcijanami na południu kraju) nigdy nie będą mogli wrócić, bo teraz jest tam parking, a jutro będzie Wielki Izrael.
W tym miejscu chcielibyśmy tylko krótko wspomnieć o Libii, Iraku i Syrii, gdzie Stany Zjednoczone użyły amunicji ze zubożonym uranem, oraz o wszystkich innych zbrodniach wojennych popełnionych przez „kolektywny Zachód” na krajach muzułmańskich, na wypadek gdyby ktoś zastanawiał się, dlaczego nienawidzą Zachodu. Fakt, że w naszych krajach żyją teraz miliony tych nienawistników, nie jest ani zbiegiem okoliczności, ani nie wynika z przyczyn humanitarnych. Ale jak już wspomniałem, to tylko dygresja.
Wróćmy więc do pytania: Czy oni mogą tego chcieć?
Uważamy: Tak, „europejscy” aktorzy, którzy od lat perfidnie podżegają do wojny z Rosją, doskonale wiedzą, jaką katastrofę dla Europy by to oznaczało.
Podobnie brytyjscy generałowie w czasie I wojny światowej wiedzieli, jaką katastrofą dla Anglii byłoby po prostu rozmieszczenie setek tysięcy ludzi na ufortyfikowanych pozycjach (słynnych okopach).
I wojna światowa
Tak samo jak amerykańscy (a także brytyjscy) generałowie wiedzieli, jaką katastrofą będzie frontalny atak na Normandię („D-Day”), wzmocnioną przez Wehrmacht stanowiskami karabinów maszynowych.
Szaleństwo „D-Day”
Albo generałowie w XVIII wieku, którzy z pewnością znali taktykę partyzancką, taką jak ta stosowana przez Amerykanów w wojnie o niepodległość, a mimo to ich oddziały muszkieterów walczyły ze sobą w zwartych formacjach (które były również niezwykle narażone na ataki kawalerii ze skrzydła i ataki artylerii z przodu).
„Taktyka wojskowa”
Jak Ukraina straciła około dwóch i pół miliona żołnierzy? W rosyjskiej maszynce do mięsa. Rosjanie okopali się w nowoczesnej wersji okopów z czasów I wojny światowej, dlatego front posuwa się tak wolno. Jeśli szacunki są prawidłowe, Ukraińcy nie stracili pięciu żołnierzy na każdego rosyjskiego żołnierza, ale od dziesięciu do dwudziestu, a nawet więcej (wiarygodne dane są obecnie niedostępne). Zamiast detonować kilka dronów w ramach „chwytu reklamowego” w rosyjskich szkołach, budynkach w Moskwie czy gdzie indziej (dane te również nie są ostatecznie weryfikowalne, ale Röper szacuje, że z 500 ukraińskich dronów 8 – czyli osiem – dotrze do celu, nie osiągając nic więcej niż fajerwerki), Ukraina mogłaby (to tylko pomysł) wykorzystać te drony na prawdziwym froncie.
Prawdziwą linią frontu współczesnej wojny jest to, że żołnierze nie mogą nawet pokazać się na powierzchni, jeśli chcą zachować życie. Drony uczyniły wojnę piekłem dla zwykłych żołnierzy (wojna zawsze była piekłem, oczywiście).
Izraelski dron wojenny
Hezbollah pokazuje w Libanie jeszcze bardziej ekstremalny sposób działania: podobnie jak Ukraińcy, używają stosunkowo tanich dronów PoV (ktoś steruje dronem „zdalnie” za pomocą joysticka) i stosują je do atakowania budzących niegdyś strach czołgów „Merkava” Sił Obronnych Izraela lub do kierowania ich na grupy żołnierzy, które nie uciekają od siebie wystarczająco szybko.
Stany Zjednoczone mogły i powinny były nauczyć się w Wietnamie, że jednostki bojowe powinny być rozproszone w luźnych formacjach, aby mogły nadal skutecznie współdziałać, ale nie były łatwo niszczone przez granaty, snajperów czy ostrzał artyleryjski. Do pewnego stopnia tak właśnie postępowały, ale w Wietnamie dowódcy podejmowali również niewiarygodnie głupie decyzje (jak na przykład rozkaz szturmu na górę, ponieważ nie mogło tam być żadnej artylerii, skoro nawet ciężki sprzęt nie byłby w stanie jej tam wciągnąć. Oczywiście, była ciężka artyleria, ponieważ Wietkong po prostu rozmontował broń, wciągnął tam wciąż ciężkie części samą siłą ludzkich rąk i woli – i bum!).
Wojna koreańska? Amerykanie mogli ją z łatwością wygrać, ale skończyła się totalną katastrofą.
W większości wymienionych przypadków istnieje wiele filmów wojennych, które w drastyczny sposób przedstawiają cierpienie spowodowane daną taktyką, często przekazując jednocześnie chwalebny przekaz, że wojna jest nudna. Jednak filmy te zwykle nie zadają kluczowego pytania: Dlaczego jest to takie głupie?
Jeśli my, laicy zajmujący się wojskowością, możemy opisać współczesną historię wojskowości jako zbiór pozornie całkowicie głupich decyzji poszczególnych dowódców, a ktoś mógłby założyć, że wyszkoleni dowódcy wojskowi powinni wiedzieć nieco więcej o historii wojskowości, taktyce itp. niż laicy, to pytanie pozostaje:
Czy oni wszyscy byli szaleni i głupi?
A może współczesna historia wojskowości to nie tylko zbiór głupich decyzji, ale też pewien schemat, polegający na tym, że wielokrotnie wysyłali falę za falą swoich ludzi, wiedząc, że zginą masowo, jak największy tępy dowódca-grubas w science fiction, Zapp Brannigan z serii komiksów Futurama (jeśli ktoś go jeszcze pamięta)?
Jeśli wojna nie jest kontynuacją polityki innymi środkami, lecz raczej sposobem na redukcję populacji (Röperowi i jego czytelnikom przypominamy nasz niedawny artykuł na temat teorii wycieku laboratoryjnego), to czy nie możemy założyć, że europejscy podżegacze wojenni dopuszczają się tych bzdur, w które się angażują („do roku 2030 lub 2080 musimy być w stanie się obronić, żeby rzucić Rosję na kolana; dadzą nam na to mnóstwo czasu itd.”) nie dlatego, że chcą pokonać Rosję, lecz raczej po to, by…
POŚWIĘCIĆ JAK NAJWIĘCEJ OSÓB?
Podsumowując: Drogi Thomasie Röperze, niekoniecznie zakładamy, że czytasz nasze artykuły, ale jeśli trafisz na ten, to będziemy wdzięczni za odpowiedź na następujące pytania:
Czy uważasz, że to, co tutaj opisaliśmy, jest zupełnie nieprawdopodobne?
Czy naprawdę wierzysz, że Europa po prostu angażuje się w „geopolitykę”? A jeśli tak, to czy masz alternatywną odpowiedź na pytanie „czy oni naprawdę tego chcą”? Czy naprawdę wierzysz, że wszyscy europejscy decydenci, łącznie z ich opiekunami, sponsorami i lobbystami, są tak niewiarygodnie głupi?
Czy możesz sobie wyobrazić, że oni nie chcą, aby ta wojna zniszczyła Rosję (co, jak elokwentnie wykazałeś, nie jest w ogóle możliwe), lecz raczej chcą świadomie doprowadzić nas do ruiny?
Wreszcie, kwestia AfD. Bylibyśmy zadowoleni, gdyby Weidel i Chupralla, w razie zwycięstwa w wyborach, dotrzymali swoich obietnic (normalizacja stosunków z Rosją, natychmiastowe żądanie rosyjskiego gazu przez ostatni nienaruszony gazociąg Nord Stream i naprawa trzech zniszczonych gazociągów itd.).
Podchodzimy do tego z pewną dozą sceptycyzmu.
Dlaczego?
Tak jak koalicja Czerwono-Zielonych zbombardowała Jugosławię, czego nigdy nie wybaczyłaby grubasowi, pokojowej partii „Zieloni”, która w 2021 roku nadal wywieszała plakaty z napisem „żadnej broni w strefach wojennych” i nagle stała się największym podżegaczem wojennym ze wszystkich, Merz wygrał ostatnią kampanię wyborczą, obiecując, że nie zaciągnie żadnego nowego długu (itp.), tak my niestety możemy sobie wyobrazić, że AfD, jeśli dojdzie do władzy, nagle przedstawi wojnę z Rosją jako „nieuniknioną”, a może nawet „bez alternatywy”.
Jako mały „PS” chcielibyśmy również, drogi Thomasie Röperze, abyś zechciał zapoznać się z wyżej wymienionym artykułem na temat teorii przecieku laboratoryjnego, w którym również poruszyliśmy istotne naszym zdaniem kwestie.
Nawet jeśli nie odpowiesz, dziękujemy za Twoją pracę!
Zakończenie:
Obecnie nie widzimy lepszej opcji dla „zwykłego człowieka” na korzystanie z demokratycznych praw niż głosowanie na AfD. Ale jeśli zdarzy się, że AfD, po objęciu władzy, nagle opowie się za wojną z Rosją i niespodziewanie przyjmie inne stanowisko w innych kwestiach (np. „C”), to proszę nie mówić, że cię nie ostrzegaliśmy…
Państwowy Urząd Mediów (agencja cenzury): Dostosowanie wszystkich mediów prywatnych
W swoim nowym podcaście profesor Stefan Homburg skrupulatnie analizuje działania „państwowych organów medialnych”, utworzonych w 2020 roku, które oficjalnie deklarują „zaangażowanie na rzecz wolności słowa”, ale w rzeczywistości, kryjąc się za tym podejrzanym określeniem, aktywnie z nią walczą. Argumentuje, że są to państwowe organy cenzury, które próbują dostosować wszystkie media prywatne do systemu nadawania publicznego. Ilustruje ich metody aktualnymi przykładami, które pokazują kierunek, w jakim zmierzają sprawy w tym kraju. Jedno jest bowiem jasne: ci, którzy atakują podstawowe prawo do wolności słowa, chcą wyeliminować demokrację, a raczej to, co z niej pozostało. Poniżej prezentujemy transkrypcję tego skłaniającego do refleksji podcastu. (hl)
Koniec z wolnością słowa! – Ben Berndt jest cenzurowany!
Autorstwa prof. Stefana Homburga
Popularny podcaster Ben Berndt otrzymał list z pogróżkami od Krajowego Urzędu ds. Mediów Nadrenii Północnej-Westfalii. Domagają się od niego zmiany programu. W przeciwnym razie grozi mu kosztowne postępowanie administracyjne.
Czy to samo mogłoby się przydarzyć wam, panie i panowie? I co kryje się za tą cenzurą?
Otóż, w trakcie lockdownu w 2020 roku, niemieckie kraje związkowe zawarły nowy rodzaj traktatu medialnego. Obejmuje on ponad 100 stron i uzupełnia istniejący traktat o nadawaniu. Jego postanowienia obowiązują w całych Niemczech od 2020 roku, ponieważ wszystkie kraje związkowe podpisały traktat. Zgodnie z § 1, ma on zasadniczo zastosowanie do każdego, kto organizuje, oferuje, rozpowszechnia lub udostępnia media teleinformatyczne.
Choć nie jest to wyraźnie określone w umowie, władze stosują swoje zasady również do użytkowników prywatnych o dużym zasięgu. Ci, którzy publikują na Facebooku tylko okazjonalnie, podlegają cenzurze jedynie ze strony agencji informacyjnych, wymiaru sprawiedliwości i samej platformy, która działa jako tzw. pośrednik medialny.
Stajesz się celem ataków państwowego organu medialnego tylko wtedy, gdy masz większy zasięg, na przykład wielu obserwujących lub popularny kanał na YouTube. Było więc jasne, że Ben Berndt w końcu będzie nękany. W końcu jego pozbawione ideologii dyskusje przyciągają więcej uwagi niż większość programów w ARD i ZDF. Na przykład jego ostatnia rozmowa ze mną dotarła już do prawie miliona słuchaczy.
Nadawanie publiczne (ORP) formalnie podlega Międzystanowemu Traktatowi Medialnemu, ale nadrzędny charakter ma Międzystanowy Traktat o Nadawaniu. ORP cieszy się immunitetem przed fake newsami, ponieważ rzekomo podlega skutecznym kontrolom wewnętrznym – głównie ze strony polityków, którzy, oczywiście, czerpią korzyści z fałszywych wiadomości.
Przyjrzyjmy się konkretnemu przypadkowi. Urząd ds. Mediów Nadrenii Północnej-Westfalii to agencja podległa, której urzędnicy są mianowani i kontrolowani przez czarno-zielony rząd koalicyjny Nadrenii Północnej-Westfalii. Jak widać na zapowiedzi mojego programu, ci urzędnicy działają pod hasłem: „Zaangażowani w wolność słowa”.
To oczywiście nonsens i orwellowskie przekłamanie, bo do wolności słowa nie jest potrzebny żaden organ regulacyjny, potrzebna jest sama wolność.
Czego urzędnicy chcą od Bena Berndta? Co powiedział źle? Odpowiedź jest otrzeźwiająca: nie powiedział absolutnie nic złego. Zarzut jest raczej taki, że Ben Berndt nie interweniował, gdy gość powiedział coś, co rząd uważa za nieprawdziwe.
To oczywiście przekracza pewną granicę. Wyobraźmy sobie wywiad ze znanym klimatologiem, który odrzuca teorię antropogenicznej zmiany klimatu. Według państwowego organu nadzorującego media, Ben Berndt musiałby interweniować i zaprotestować w następujący sposób: „Chwileczkę, słyszałem w wiadomościach coś zupełnie innego. Antropogeniczna zmiana klimatu jest faktem i to właśnie dlatego płacimy miliardy dolarów w podatkach od emisji CO2, a Niemcy są deindustrializowane”.
Oczywiście zrujnowałoby to ideę serialu, która polega na słuchaniu gości zamiast mówienia do nich, i spowodowałoby, że kanał stałby się nieatrakcyjny.
Władze stanowe i ich komisja cenzury najwyraźniej chcą, aby rozmowy w kanałach prywatnych przebiegały według tego samego schematu, co talk-show i wywiady w ARD i ZDF: gdy tylko ktoś powie coś niezgodnego z linią rządu, jest przerywany lub upominany. A w każdym przypadku moderator natychmiast podaje politycznie poprawne wyjaśnienie.
Ludzie jednak nie chcą już oglądać tej kontrolowanej przez rząd farsy i coraz częściej wybierają niezależne oferty, w których liczy się obiektywizm, a nie oportunizm.
Stanowi to zagrożenie dla rządzących polityków. Obawiają się utraty kontroli nad narracją. Dlatego była przewodnicząca SPD Saskia Esken natychmiast wezwała do bojkotu kanału Bena Berndta, co oczywiście nie przyniosło skutku. Ten ruch również okazał się nieskuteczny.
W Dolnej Saksonii, kraju związkowym rządzonym przez koalicję czerwono-zieloną, od pewnego czasu toczy się podobna sprawa przeciwko dziennikarzowi z Brunszwiku, Alexandrowi Wallaschowi. Urząd ds. mediów żąda od niego usunięcia niektórych artykułów, przeprowadzenia nieproporcjonalnie dużej kontroli tysięcy starszych artykułów oraz uiszczenia czterocyfrowej opłaty administracyjnej. Sprawa sądowa jest w toku.*
Mając ćwierć miliona obserwujących na X i ponad 100 000 subskrybentów na YouTube, oczywiście znajduję się także na celowniku Krajowego Urzędu ds. Mediów Dolnej Saksonii i od dawna odłożyłem pieniądze na postępowanie prawne.
Do tej pory nie otrzymaliśmy żadnych skarg, a przyczyną może być:
Nie przeprowadzam wywiadów z gośćmi, którzy spontanicznie mówią coś, co urzędnicy mogą później poddać analizie.
Nie formułuję ich spontanicznie, ale do każdego spektaklu piszę scenariusz i
Cechą charakterystyczną mojego programu jest to, że wszystko udowadniam za pomocą linków internetowych.
To twardy orzech do zgryzienia. Jeśli zacytuję RKI (Instytut Roberta Kocha) ze zdaniem: „ Pożegnajmy narrację o odporności stadnej poprzez szczepienia”, to z pewnością będzie to sensacyjne i wysoce niebezpieczne dla wszystkich polityków, którzy wbrew swojemu rozsądkowi propagowali odporność stadną poprzez szczepienia. Ponieważ jednak cytat ten znajduje się w protokole RKI z 8 stycznia 2021 roku, osoby sprawujące władzę nie mogą jeszcze nic z tym zrobić.
Ben Berndt skontaktował się wczoraj (26 czerwca 2026 r.) z hamburskim prawnikiem Joachimem Steinhöfelem, aby wszcząć postępowanie prawne przeciwko temu nadużyciu władzy. Szczerze życzę im powodzenia, zwłaszcza że sprawa dotyczy czegoś znacznie większego: państwowej próby dostosowania wszystkich prywatnych mediów do standardów nadawania publicznego.
Cztery poziomy powiązań i międzynarodowy próg prawny, którego nikt nie określa.
Artykuł opiniotwórczy autorstwa Michaela Hollistera .
13 lutego 2026 roku prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski stanął w hali fabrycznej w Gauting w Bawarii i przyjął drona. Nie był to jedynie symboliczny prezent. Dron LINZA był pierwszym ukraińskim dronem produkowanym masowo w całości na terenie Niemiec – wyprodukowanym przez niemiecko-ukraińską spółkę joint venture Quantum Frontline Industries, będącą efektem współpracy bawarskiego producenta Quantum Systems i ukraińskiej firmy Frontline Robotics. W październiku 2025 roku obie strony podpisały memorandum o porozumieniu w ramach Grupy Kontaktowej ds. Ukrainy, ogłosiły powstanie spółki joint venture w grudniu, a zaledwie dwa miesiące później ruszyła już pierwsza seria produkcyjna. Minister obrony Boris Pistorius, obecny na uroczystości przekazania, mówił o prędkości światła. Deklarowanym celem zakładu jest produkcja do 10 000 dronów rocznie i dostarczenie ich wszystkich ukraińskim siłom zbrojnym. Przekazanie nastąpiło w okresie poprzedzającym Monachijską Konferencję Bezpieczeństwa – celowo wybrane miejsce, które nadało temu posunięciu charakter zarówno przemysłowego, jak i politycznego. To, co zaczęło się jako deklaracja intencji w grudniu, w ciągu kilku tygodni stało się rzeczywistością: linia produkcyjna została osobiście skontrolowana przez głowę państwa obcego.
Sama LINZA nie jest bronią ofensywną dalekiego zasięgu. To sprawdzony w boju, wielofunkcyjny dron z 12-calową ramą, zdolny do przenoszenia do czterech kilogramów ładunku na odległość kilku kilometrów i pozostawania w powietrzu przez około godzinę – stworzony do walki w zwarciu, a nie do ataków na duże odległości. Istotne jest zatem nie samo urządzenie, ale jego lokalizacja. Tutaj, na niemieckim terenie przemysłowym, z taśmy montażowej zjeżdża sprzęt wojskowy, przeznaczony nie dla niemieckiej armii, a dla państwa aktywnie zaangażowanego w działania wojenne – przekazywany prezydentowi podczas publicznej ceremonii w obecności niemieckiego ministra obrony. Pistorius wyraźnie zaznaczył, że nie tylko Ukraina, ale i Niemcy skorzystają na tym modelu. To stwierdzenie uwypukla kwestię, która niemal całkowicie pomijana jest w debacie o niemieckim zbrojeniu.
Pytanie, które rzadko jest zadawane
Pytanie nie brzmi: Czy atak Rosji na Ukrainę jest uzasadniony? Ani czy Niemcy mają prawo wspierać Ukrainę.
Prawdziwe pytanie jest węższe i bardziej niewygodne. Czy Niemcy, ze względu na charakter i głębokość swoich uwikłań, wychodzą poza sferę międzynarodowej ochrony prawnej, którą nadal zapewnia im obowiązująca doktryna jako stronie nieagresywnej – w kierunku progu, którego dokładne położenie nie jest jasno określone przez samo prawo międzynarodowe? A jeśli tak, to dlaczego ten próg nie jest przedmiotem poważnej debaty w Bundestagu ani w szerszej przestrzeni publicznej?
To pytanie do Berlina, a nie do Moskwy. Nie oznacza to, że Rosja byłaby uzasadniona w ataku na niemieckie obiekty przemysłowe. Pytanie dotyczy tego, czy Republika Federalna jest świadoma własnego ruchu – i czy rozumie konsekwencje, które musiałaby uznać za możliwe, a nie tego, czy jest pewna. Droga do tego progu przebiega w czterech etapach: od partyjnictwa politycznego, przez pieniądze, broń i szkolenia, produkcję na ziemi niemieckiej, aż po przekształcanie przemysłu cywilnego. Każdy z tych etapów może wydawać się sam w sobie uzasadniony. Razem tworzą one obraz, którego poszczególne uzasadnienia nie są już w stanie oddać.
Etap pierwszy: Polityka
Pierwszy etap jest polityczny, najstarszy i najmniej kontrowersyjny. Niemcy poparły architekturę sankcji Unii Europejskiej wobec Rosji w ponad tuzinie pakietów, ograniczyły stosunki dyplomatyczne i retorycznie jednoznacznie opowiedziały się po stronie Kijowa. Język używany w tym kontekście uległ zmianie. Podczas gdy na początku tego tak zwanego punktu zwrotnego mówiono o ograniczonej pomocy, kanclerz Friedrich Merz w swojej deklaracji rządowej sformułował cel rozbudowy Bundeswehry w najsilniejszą armię konwencjonalną w Europie, uzasadniając to wielkością i siłą gospodarczą Niemiec, a także oczekiwaniami sojuszników.
Były przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych, Michael Roth, zwięźle podsumował logikę tego etapu: bezpieczeństwo i wolność Niemiec są obecnie bronione na Ukrainie i na wschodniej flance NATO. Na tym poziomie Niemcy wyraźnie pozostają w granicach tego, co państwa zawsze robiły w konfliktach z udziałem stron trzecich: zajmując stanowisko, wywierając presję i kultywując sojusze. Zajęcie stanowiska politycznego nie czyni państwa stroną konfliktu. Każdy, kto podejrzewałby tu próg, musiałby ogłosić połowę świata stroną konfliktu. Scena polityczna nie jest zatem transgresją – jest fundamentem, na którym zbudowane są kolejne trzy etapy, i subtelnie zmienia standard tego, co jest oczywistością. Ten zmieniony standard sam w sobie jest częścią analizy. Dostawa ciężkiego uzbrojenia, która była przedmiotem debaty przez tygodnie w 2022 roku, jest przypisem w 2026 roku; ogłoszenie o wspólnej produkcji uzbrojenia jest podawane jako wiadomość biznesowa. Nie dlatego, że zmieniło się prawo międzynarodowe, ale dlatego, że opinia publiczna nie nadąża za eskalacją konfliktu na swoim terenie.
Etap drugi: broń, pieniądze, szkolenie
Drugi etap ma charakter materialny. Od początku konfliktu Niemcy udzieliły Ukrainie około 39 miliardów euro pomocy cywilnej; wsparcie wojskowe wynosi około 55 miliardów euro. Tylko do 2026 roku rząd niemiecki przeznaczy na Ukrainę 11,5 miliarda euro, co – według własnych deklaracji – czyni ją największym wsparciem dla tego kraju. Minister obrony Ukrainy Mychajło Fiodorow oszacował wkład Niemiec na około jedną trzecią całkowitej pomocy międzynarodowej.
Liczy się nie tylko skala, ale i jakość. 11 maja 2026 roku Pistorius i Fiodorow podpisali w Kijowie porozumienie „Dzielne Niemcy”, wspólny program rozwoju technologii obronnych. Częścią ogłoszonego jednocześnie pakietu o wartości czterech miliardów euro jest inwestycja w wysokości 300 milionów euro w ukraińskie tzw. zdolności uderzeniowe głębokiego zasięgu – broń zdolną do rażenia celów położonych głęboko w Rosji – a także wspólna produkcja początkowych 5000 dronów średniego zasięgu wspomaganych sztuczną inteligencją. Uzupełnieniem jest kilkaset pocisków Patriot i 36 wyrzutni IRIS-T. Fiodorow nazwał te zdolności „sankcjami dalekiego zasięgu” Kijowa. Miał na myśli ataki na logistykę, rafinerie i zakłady zbrojeniowe daleko poza linią frontu – kategorię broni, za pomocą której ukraińskie siły zbrojne niedawno wyrządziły znaczne szkody rosyjskiej infrastrukturze naftowej. Kiedy państwo finansuje rozwój i zakup takich zdolności, nie wspiera już jedynie obrony przed atakiem, ale raczej zdolności do kontrofensywy na terytorium agresora. Warto zauważyć, gdzie produkowana jest część tego sprzętu: pociski przechwytujące Patriot GEM-T są produkowane między innymi w Schrobenhausen w Bawarii, tym samym miejscu, w którym produkowano pociski manewrujące Taurus. To przesuwa rolę Niemiec z dostawcy aktywów obronnych w finansistę i współproducenta zdolności, których wyraźnym celem jest atak na terytorium Rosji. Odejście od wsparcia czysto defensywnego jest niewątpliwe.
Etap trzeci: Produkcja na ziemi niemieckiej
Trzeci etap jest najbardziej istotny jakościowo i tutaj warto rozróżnić dwa procesy, które zacierają się w odbiorze społecznym. Pierwszym z nich jest opisana już produkcja LINZA przez Quantum Frontline Industries pod Monachium: krótki zasięg, duża produkcja, symboliczny charakter i ograniczony potencjał militarny. Oprócz LINZA, spółka joint venture planuje kolejne modele, w tym modele rozpoznawcze i model uzbrojony. Sama firma Quantum Systems, która dostarcza Ukrainie drony rozpoznawcze od 2022 roku, została wyceniona na trzy miliardy euro pod koniec 2025 roku po rundzie finansowania i ma własną spółkę zależną w sektorze obronnym, Stark Defence.
Drugie wydarzenie ma inną skalę. Podczas konsultacji rządowych w Berlinie, 14 kwietnia 2026 roku, Zełenski i Merz podpisali umowę z niemiecko-ukraińską spółką joint venture Auterion Airlogix. Ukraińska firma Airlogix dostarcza platformy, które zostały przetestowane w najbardziej intensywnych działaniach wojennych dronów naszych czasów, podczas gdy niemiecka firma programistyczna Auterion dostarcza system sterowania oparty na sztucznej inteligencji (AI) do autonomicznej nawigacji i odporności elektronicznej. W przyszłości w Niemczech mają być produkowane tysiące autonomicznych dronów rocznie – urządzeń, które będą działać nawet bez nawigacji satelitarnej, a zatem będą odporne na zakłócenia elektroniczne i będą mogły zostać natychmiast zintegrowane ze strukturami dowodzenia NATO. Jest to pierwsze niemieckie zamówienie seryjne na autonomiczne systemy tej klasy. W przeciwieństwie do dronów LINZA, drony te mają zasięg do około 1500 kilometrów i są zatem przeznaczone do ataków głęboko w Rosji. Początkowo systemy trafią wyłącznie na Ukrainę; w drugiej fazie, zgodnie z planem, niemieckie siły zbrojne mogłyby również otrzymać identyczne urządzenia. Umowa wyraźnie stanowi, że z linii produkcyjnej mogą korzystać również inni partnerzy NATO. W ten sposób dwustronny projekt pomocy staje się rdzeniem europejskiej struktury zbrojeniowej.
Tworzy to na terytorium Niemiec potencjał przemysłowy, który zaopatruje aktywnie walczące państwo w broń dalekiego zasięgu – broń, za pomocą której państwo to atakuje terytorium przeciwnika. Przy okazji tych samych konsultacji, monachijski producent Quantum Systems zawarł dwie kolejne umowy joint venture z firmami ukraińskimi, w tym jedną dotyczącą produkcji dronów przechwytujących z naziemnymi stacjami kontroli. Niemiecki przemysł dronów, który jeszcze kilka lat temu zajmował niszę rynkową, szybko stał się centrum europejskiej produkcji uzbrojenia dla Ukrainy.
Otwarcie sformułowane uzasadnienie przeniesienia jest godne uwagi. Według badań serwisu informacyjnego German Foreign Policy, jednym z głównych powodów przeniesienia produkcji do Niemiec jest wyraźnie to, że niemieckie lokalizacje są uważane za bezpieczne przed atakami ze strony Rosji – podczas gdy fabryki na Ukrainie nie są, z powodu wojny. To właśnie to założenie bezpieczeństwa sprawia, że etap trzeci stanowi faktyczny punkt krytyczny analizy. Zakłada on, że bariera ochronna wytrzyma. Czy wytrzyma, to pytanie, którego nikt głośno nie zadaje – i które zostanie omówione w drugiej części tej analizy.
Etap czwarty: ponowne wykorzystanie przemysłu cywilnego
Czwarty etap wykracza poza wąskie ramy sektora obronnego i wkracza w przemysłowe serce Niemiec. Kilka tradycyjnych zakładów motoryzacyjnych jest obecnie badanych lub adaptowanych do produkcji wojskowej – proces ten branża potocznie nazywa konwersją, czyli ponownym wykorzystaniem sektora przemysłowego. Precyzja ma tu kluczowe znaczenie, ponieważ sytuacja uległa zmianie w ostatnich tygodniach.
W Ludwigsfelde w Brandenburgii francusko-niemiecki producent pojazdów opancerzonych KNDS prowadzi z Mercedes-Benz negocjacje dotyczące lokalnej fabryki samochodów dostawczych, w której obecnie około 2000 pracowników produkuje Sprintera. Mercedes planuje przenieść tę produkcję do Jawora w Polsce do końca dekady; KNDS rozważa przejęcie dużej części zakładu lub początkowo dzierżawę części, inwestując około miliarda euro i docelowo produkując transporter opancerzony Boxer zamiast Sprintera. W fazie przejściowej produkcja wojskowa i cywilna mogłaby przebiegać równolegle. Ten krok jest wpisany w niezwykłą strukturę własnościową: w ramach planowanej oferty publicznej we Frankfurcie i Paryżu latem 2026 roku państwowy bank rozwoju KfW ma objąć 40% udziałów w KNDS, co równałoby się udziałowi państwa francuskiego. Prezes Mercedesa, Ola Källenius, podkreśla jednocześnie, że działalność obronna pozostanie drugorzędnym działem jego firmy – jest to sygnał powściągliwości, który jednak nie przyćmiewa kierunku rozwoju firmy.
W zakładzie VW w Osnabrück, gdzie produkcja kabrioletów zakończy się w 2027 roku i gdzie pracuje około 2300 pracowników, sytuacja się odwróciła. Rheinmetall odrzucił wcześniej ofertę przejęcia, a KNDS wycofał swoje zainteresowanie. Zamiast tego izraelski koncern zbrojeniowy Rafael podpisał w kwietniu 2026 roku list intencyjny: komponenty systemu obrony powietrznej mogłyby być w przyszłości produkowane w Osnabrück. Sam Volkswagen przedstawił już dwa projekty pojazdów wojskowych pod marką „DES Defence”, modułowo zaprojektowane do zadań medycznych, dronów i logistyki. Należy zauważyć, że w żadnym z tych przypadków Volkswagen ani Mercedes nie stają się fabrykami amunicji. Koncentrujemy się na pojazdach, komponentach i budynkach fabrycznych – na konwersji, a nie na przekształcaniu przedsiębiorstw cywilnych w producentów broni. Precedensem jest Görlitz w Saksonii, gdzie w 2025 roku KNDS przejął dawny zakład producenta pojazdów szynowych Alstom; Spośród około 700 pozostałych miejsc pracy, firma zapewniła sobie około 580.
Ten etap jest najbardziej rozproszony i zasługuje na największą ostrożność koncepcyjną. Wiele wciąż znajduje się w fazie badań, eksploracji i deklaracji intencji; wiele może jeszcze upaść, jak pokazują doświadczenia z Görlitz, gdzie między ogłoszeniem a wdrożeniem minęło wiele miesięcy. Pozostawanie w trybie łączącym nie jest tu figurą retoryczną, lecz zobowiązaniem. Trend jest jednak wyraźny: przemysł cywilny traci na znaczeniu, podczas gdy przemysł zbrojeniowy przejmuje wolne moce produkcyjne. Niemieckie Stowarzyszenie Przemysłu Motoryzacyjnego przewiduje utratę nawet 225 000 miejsc pracy do 2035 roku – czynnik ekonomiczny, który sprawia, że konwersja jest atrakcyjna, niezależnie od jakichkolwiek strategicznych zamierzeń. Szczególną ironią jest lokalizacja: w Osnabrück, mieście Pokoju Westfalii, które samo nazywa się „Miastem Pokoju”, produkcja wojskowa mogłaby zostać rozszerzona – sprzeczność, którą lokalne inicjatywy uwypuklają hasłem „Gotowi do wojny? Nie z nami!”. Cztery etapy różnią się zatem nie tylko stopniem, ale także jakością ich wiążącego charakteru. Politykę można zmienić, dostawy można wstrzymać. Linia produkcyjna, w którą zainwestowano miliard euro i od której zależą tysiące miejsc pracy, nabiera rozpędu, który w dużej mierze wymyka się kontroli politycznej.
Między neutralnością a wojowniczością
To przedstawia fakty. Kwestia prawa międzynarodowego, którą porusza, jest stara i nierozwiązana. Klasyczne prawo neutralności, skodyfikowane w konwencjach haskich, ustanowiło ścisły podział: każdy, kto dostarczał sprzęt wojenny stronie konfliktu, tracił neutralność i sam mógł stać się stroną. Jednakże prawo to pochodzi z czasów, gdy wojna była uważana za regularny instrument polityki międzypaństwowej. Karta Narodów Zjednoczonych zmieniła tę podstawę. Zakaz użycia siły w artykule 2 zasadniczo zabrania użycia siły przez państwa; artykuł 51 zezwala jedynie na obronę przed atakiem zbrojnym. Zasada ex iniuria ius non oritur – żadne prawo nie powstaje z niesprawiedliwości – działa na korzyść Republiki Federalnej Niemiec: atak Rosji nie usprawiedliwia odwetowego ataku Rosji na zwolenników Ukrainy.
Oficjalne stanowisko Niemiec jest na tej podstawie wewnętrznie spójne i zasługuje na uczciwe i pełne przedstawienie. Były federalny minister sprawiedliwości Marco Buschmann sformułował je jasno: Niemcy stałyby się stroną konfliktu tylko wtedy, gdyby aktywnie interweniowały – na przykład, gdyby umundurowani niemieccy żołnierze walczyli ramię w ramię z Ukraińcami. Samo dostarczenie broni państwu korzystającemu z przysługującego mu prawa do samoobrony nie czyni nikogo stroną konfliktu; podczas pytań do Bundestagu stwierdził to po prostu jako prawnie oczywiste. W późniejszym wywiadzie Buschmann poszedł o krok dalej i wyraźnie uwzględnił produkcję: Jego zdaniem dostawcy broni ani kraje, w których została wyprodukowana, w żadnym wypadku nie staliby się stroną konfliktu, nawet gdyby Ukraina użyła jej do ataków na cele w Rosji. Michael Roth potwierdził, że jest to pogląd prawny całego rządu federalnego; dostawy broni i szkolenie ukraińskich żołnierzy na terytorium Niemiec nie czyniły z Niemiec strony konfliktu. Każdy, kto twierdzi inaczej, powiedział Buschmann, w istocie opiera swoją argumentację na prawie międzynarodowym sprzed stu lat.
Stanowisko to jest szeroko reprezentowane w literaturze prawa międzynarodowego. Nie oznacza to jednak, że można je uznać za obiektywnie ustalalną, dominującą doktrynę. Taka klasyfikacja wymaga ujawnienia doboru, rozmieszczenia geograficznego, zależności instytucjonalnych i ram akademickich rozpatrywanych głosów. Niemniej jednak nie jest to jedynie konstrukcja uzasadniająca stworzona retrospektywnie przez jeden rząd, lecz poważna opinia prawna. Każdy, kto krytykuje podejście Niemiec, musi odnieść się do tego stanowiska i jego argumentów – w przeciwnym razie ryzykuje powieleniem właśnie tej jednostronności, którą zarzuca krytykowanemu dziennikarstwu.
Punkt krytyczny, który sam establishment identyfikuje
A jednak to stanowisko ma wadę, którą ujawnia nie Moskwa, lecz same niemieckie instytucje. Niemiecki Instytut Spraw Międzynarodowych i Bezpieczeństwa (SWP), wiodący niemiecki think tank zajmujący się polityką zagraniczną, ujawnił właśnie tę wadę w analizie eksperta prawa międzynarodowego Christiana Schallera. Rząd niemiecki, jak twierdzi, wspiera Ukrainę w korzystaniu z jej indywidualnego prawa do samoobrony, nie stając się tym samym stroną konfliktu. Jednak z perspektywy prawa międzynarodowego pojawia się pytanie, kiedy wsparcie w konflikcie zbrojnym staje się pośrednim użyciem siły. W takim przypadku należałoby powołać się na prawo do zbiorowej samoobrony – a trudno twierdzić, że nie jest się stroną konfliktu. Kluczowe stwierdzenie: ani zakaz użycia siły, ani międzynarodowe prawo humanitarne nie dają jasnej odpowiedzi, kiedy ten próg zostaje przekroczony. Schaller podsumował sytuację obrazem, który trudno uznać za bardziej trafny: „Przelot z widoczności” – również w odniesieniu do prawa międzynarodowego.
Ta dwuznaczność nie jest wymysłem zwolenników Kremla. Znajduje się ona również w opinii eksperckiej Służby Badawczej Bundestagu, do której Roth odniósł się w swojej odpowiedzi. Stwierdza ona w trybie łączącym, że tylko wtedy, gdy dostawom broni towarzyszy instruktaż i szkolenie w zakresie jej użytkowania, można wyjść poza bezpieczną strefę działań niemilitarnych. Ekspert prawa międzynarodowego z Bochum, Pierre Thielbörger, sformułował to podobnie ostrożnie: same dostawy broni nie stanowią aktu wojny, podczas gdy w przypadku usług doradczych sytuacja może być inna – decydującym czynnikiem pozostaje rozpatrzenie indywidualnego przypadku. Trzy źródła, wszystkie niemieckie, wszystkie uznane, wszystkie z tym samym wnioskiem: istnieje bezpieczna strefa, istnieje próg i nie ma ostrej granicy między nimi.
W tym tkwi sedno sprawy. Nikt z wymienionych nie twierdzi, że Niemcy przekroczyły próg. Wszyscy jednak przyznają, że próg istnieje, którego położenie jest nieokreślone – i o którym dyskurs narodowy milczy, podczas gdy cztery etapy narastają z miesiąca na miesiąc. Szkolenie, które raport Bundestagu określa jako potencjalny punkt zwrotny, jest już w toku; produkcja, którą Buschmann wyraźnie deklaruje jako nieszkodliwą, osiągnęła skalę, której autor raportu nie mógł przewidzieć w 2022 roku. Co więcej, należy wziąć pod uwagę aspekt czasowy: kluczowe raporty i wywiady, na których opierają się zapewnienia, pochodzą głównie z 2022 i 2023 roku – okresu, w którym Niemcy dostarczały broń, ale jeszcze jej nie produkowały, okresu, w którym nie mówiono o finansowaniu Deep Strike ani o masowej produkcji autonomicznych dronów szturmowych na terytorium Niemiec. Sytuację prawną bronią argumenty, których podstawa faktyczna dawno już została zastąpiona przez etapy trzeci i czwarty.
Logika władzy: Kto korzysta na milczeniu?
Pytanie cui bono – kto na tym korzysta – nie prowadzi tu do teorii spiskowej, lecz raczej do obserwacji struktury debaty. Wzajemne powiązania między etapami od drugiego do czwartego generują interesy, które sprawiają, że kwestionowanie tego progu jest niekomfortowe. Borykający się z trudnościami przemysł motoryzacyjny dąży do wykorzystania zakładów, których cywilna przyszłość dobiega końca; firmy zbrojeniowe, takie jak KNDS, Rheinmetall i Rafael, dążą do zapełnienia portfeli zamówień; rząd niemiecki dąży do suwerenności przemysłowej i widocznego wkładu w europejską obronność. Co więcej, gdy państwo staje się głównym udziałowcem producenta czołgów za pośrednictwem KfW, granica między regulatorem a zainteresowaną stroną zaciera się. Sama skala zjawiska wyjaśnia jego znaczenie. Ministerstwo Obrony planuje w nadchodzących latach zakupić sprzęt o wartości około 400 miliardów euro – rynek, którego samo oczekiwanie zmienia strategiczny kierunek całych korporacji na długo przed podpisaniem pierwszego zamówienia. Dla zmagającego się z trudnościami przemysłu motoryzacyjnego, który ryzykuje utratę setek tysięcy miejsc pracy do 2035 roku, uzbrojenie nie jest przede wszystkim decyzją polityczną, lecz biznesową. Właśnie dlatego tak trudno odwrócić tę zmianę: nie jest ona napędzana ideologią, lecz zamówieniami. W tej złożonej sytuacji mało który istotny aktor ma interes w otwartym kwestionowaniu, czy założenie o bezpieczeństwie niemieckiej przestrzeni chronionej jest prawdziwe.
W tym kontekście należy unikać powszechnego błędnego przekonania w krytycznym dziennikarstwie: fakt, że debata jest niewygodna i otoczona interesami partykularnymi, nie oznacza, że oficjalne stanowisko jest błędne. Pogląd dominujący obecnie w publikowanej i w przeważającej mierze pod wpływem Zachodu debacie na temat prawa międzynarodowego może być całkowicie słuszny, a Niemcy nigdy nie mogłyby stać się celem ataku. Logika władzy nie wyjaśnia, dlaczego oficjalne stanowisko jest błędne – wyjaśnia jedynie, dlaczego kwestia progu jest tak rzadko podnoszona. W tym kontekście godny uwagi jest klimat otaczający konwersję zbrojeniową. W Osnabrücku państwowa służba bezpieczeństwa badała inicjatywę antymilitarystyczną, która krytykowała ministra obrony; na spotkaniu firmowym załoga otrzymała polecenie, aby nie rozmawiać z aktywistami ani prasą. To obserwacja, a nie osąd – ale wpisuje się w obraz debaty, która jest bardziej zamknięta niż otwarta wewnętrznie, podczas gdy na zewnątrz każdy krok wydaje się bezalternatywny.
Anomalia historyczna
U podstaw wszystkiego leży fakt rzadko wspominany w codziennej polityce: Dla Niemiec II wojna światowa nigdy nie zakończyła się klasycznym traktatem pokojowym. Zamiast tego, w 1990 roku podpisano porozumienie „dwa plus cztery”, oficjalnie nazywane „Traktatem o ostatecznym uregulowaniu stosunków z Niemcami” – prawnie porozumienie, a nie traktat pokojowy w tradycyjnym znaczeniu. Podpisane 12 września 1990 roku w Moskwie przez dwa państwa niemieckie i cztery zwycięskie mocarstwa, a wchodzące w życie 15 marca 1991 roku, miało na celu ustanowienie ostatecznej suwerenności wewnętrznej i zewnętrznej zjednoczonych Niemiec, a jednocześnie związanie ich pewnymi warunkami.
Dwa z tych warunków mają dziś szczególne znaczenie i – wbrew sporadycznym uproszczeniom – znajdują się w osobnych artykułach. W artykule 2 rządy niemieckie potwierdzają swoją deklarację, że z terytorium Niemiec będzie emanował jedynie pokój; działania, które mogą zakłócić pokojowe współistnienie narodów i są podejmowane z takim zamiarem, w szczególności przygotowania do wojny agresywnej, są niezgodne z konstytucją i podlegają karze na mocy konstytucji zjednoczonych Niemiec. W artykule 3 Niemcy zrzekają się produkcji, posiadania i kontroli nad bronią atomową, biologiczną i chemiczną oraz zobowiązują się do redukcji swoich sił zbrojnych do 370 000 żołnierzy. Preambuła, podpisana przez Hansa-Dietricha Genschera i Lothara de Maizière w imieniu obu państw niemieckich oraz ministrów spraw zagranicznych czterech mocarstw, wpisuje oba te postanowienia w obietnicę trwałego europejskiego porządku pokojowego.
Konieczna jest tu najwyższa precyzja, aby uniknąć mylnego wrażenia. Niemcy same w sobie nie prowadzą wojny agresywnej. Wspierając Ukrainę, nie łamią litery Artykułu 2 – dostarczanie broni państwu broniącemu się nie jest wojną agresywną i żaden szanowany ekspert prawny nie twierdziłby inaczej. Powstaje jednak napięcie między duchem traktatu, którego celem był „tylko pokój” na terytorium niemieckim, a ziemią niemiecką, która obecnie produkuje broń do działań wojennych i której miejsca produkcji są uznawane za bezpieczne. To napięcie nie jest naruszeniem prawa. To anomalia, która zasługuje na nazwanie – i stanowi ona również pomost do tego, co następuje.
Porozumienie Dwa Plus Cztery to nie tylko niemieckie zobowiązanie. To fundament, na którym opiera się pewność, że Niemcy są i pozostaną bezpieczne. Co by się stało, gdyby któraś ze stron zakwestionowała ten fundament? Gdyby bufor ochronny, którego istnienie jest implicite zakładane w etapie trzecim, okazał się mniej bezpieczny, niż zakłada oficjalne stanowisko? Te pytania zostaną poruszone w części drugiej – nie jako przewidywanie, lecz jako rozważanie możliwości, w trybie łączącym i z przypisanymi pozycjami.
Zakończenie
Konkluzja tej pierwszej części jest otrzeźwiająca i można ją streścić w jednym zdaniu: Niemcy wycofują się z chronionej strefy w czterech etapach, której granice nie są nawet określone przez prawo międzynarodowe – i robią to, nawet nie próbując ich zdefiniować.
Oficjalne stanowisko może być słuszne; próg może pozostać odległy. Jednak społeczeństwo, które produkuje broń na wojnę i jednocześnie wierzy, że pozostanie nietknięte przez tę wojnę, powinno sobie zadać przynajmniej pytanie, na czym tak naprawdę opiera się to zaufanie.
Część 2 zgłębi to pytanie – nie po to, by rzucić groźbę, ale by naświetlić, jakie opcje ruch niemiecki mógłby zaoferować innym i jaką cenę płaci społeczeństwo, które woli nie słyszeć odpowiedzi. Niepokojący jest nie sam ruch, ale cisza otaczająca jego cel.
+++
Notatki i źródła
Michael Hollister służył sześć lat w niemieckich siłach zbrojnych (SFOR, KFOR) i posiada wiedzę na temat wewnętrznych mechanizmów strategii wojskowych. Po 14 latach pracy w dziedzinie bezpieczeństwa IT analizuje militaryzację Europy, politykę interwencjonizmu Zachodu oraz geopolityczne zmiany sił, korzystając ze źródeł pierwotnych. Jego praca koncentruje się na Azji, a zwłaszcza na Azji Południowo-Wschodniej, gdzie bada zależności strategiczne, strefy wpływów i architekturę bezpieczeństwa. Hollister łączy wiedzę operacyjną z bezkompromisową krytyką systemową – wykraczając poza ramy dziennikarstwa opiniotwórczego. Jego prace są publikowane dwujęzycznie na stronie www.michael-hollister.com oraz w krytycznych mediach w krajach niemiecko- i anglojęzycznych.
Zacząć musimy chyba jednak od „wyjaśnień”. O dziwo jest Pani mało rozpoznawalna w Polsce, a przecież przez dwie kadencje była Pani w Bundestagu. Zanim jednak znalazła się Pani w niemieckim parlamencie, urodziła się Pani tutaj i rozmawiamy zresztą po polsku. Nazwisko ma Pani jednak… południowosłowiańskie!
– Rzeczywiście moja biografia przeplata się z różnymi krajami i tożsamościami. Moja rodzina pochodzi z Pomorza. Urodziłam się w Gdyni, w 1999 roku wyjechałam do Niemiec. Korzenie naszej rodziny są polskie, niemieckie, kaszubskie, a podobno nawet i żydowskie. Z domu nazywam się Grinholc, aczkolwiek moja mama miała na nazwisko… Jankowska. Używane nazwisko mam jednak po byłym mężu z Serbii. No i tak wylądowałam tutaj, przyjechałam wraz z mamą jako dziesięciolatka, do ojca i brata, którzy wyjechali wcześniej. Mieszkałam w Hamburgu, w Niemczech, działałam w Die Linke, dochodząc do stanowiska regionalnej szefowej, a potem przez 8 lat byłam posłanką wybieraną z jej list do niemieckiego Bundestagu. Skupiałam się tam w Komisji Obrony na prawach człowieka w szerokim rozumieniu. Potem razem z Sahrą Wagenknecht i innymi liderami Die Linke zdecydowaliśmy się na stworzenie nowej formacji politycznej, BSW.
To biografia, jak rozumiem, skierowała Panią do formacji lewicowych. Do tej naszej rozmowy właściwie też doszło trochę przez przypadek. Otóż na jednym z portali społecznościowych pokazał mi się właśnie Pani wpis związany ze sprzeciwem wobec kultu Bandery na Ukrainie, w kontekście zbrodni wołyńskiej. To rzadki głos, także w Niemczech, a bardzo nam potrzebny w momencie, gdy Polacy chyba już przejrzeli na oczy. To teraz jest w Polsce bodaj najważniejszy temat publicznych dyskusji.
Ale czy w Niemczech w ogóle istnieje jakakolwiek wiedza na ten temat? Wydawałoby się, że właśnie Niemcy powinni być szczególnie wyczuleni na przejawy odradzania się nazizmu.
– Tutaj niewiele się o tym wie i nikt nie ma interesu w tym, by się tematyką na poważnie zająć. Ukraina jest na wojnie z Rosją, więc „nie wypada” o tym rozmawiać. Było to dla mnie problemem już w Die Linke, kiedy po wybuchu obecnej fazy tej wojny ostrzegałam partyjnych towarzyszy przed przybyszami z Ukrainy i ich poglądami. Tu, w Hamburgu, mieszkali przecież bracia Kliczko, więc odbywały się różne demonstracje i z niepokojem słuchałam pojawiających się tam haseł. Jako urodzona w Polsce, zawsze interesowałam się polską historią i to, co działo się wokół poparcia dla takiej Ukrainy, to dla mnie jak policzek. W Bundestagu próbowałam uzyskać informacje na temat finansowania osławionego batalionu Azow i to dzięki działającej tam służbie naukowej udało się ustalić, że oddział finansowany był przez ukraińsko-żydowskiego oligarchę, Ihora Kołomojskiego, który był także sponsorem kariery Zełenskiego. Członkowie Azowa mieli dostawać po 400 dolarów miesięcznie. Nie można jednak o tym w Niemczech mówić, bo to jest traktowane jako „wpisywanie się w narrację Putina”.
Cóż, zagrajmy w tę grę: może jednak w tej argumentacji rosyjskiej coś było na rzeczy? Jeśli się wsłuchać w cele, jakie Federacja Rosyjska deklaruje w konflikcie zbrojnym, to przecież jednym z nich jest właśnie „denazyfikacja”. Rosjanie od dawna starają się alarmować opinię publiczną nie tylko u siebie, ale także na Zachodzie, że na Ukrainie mamy do czynienia z odradzającą się ideą nazistowską. Nie chcę tutaj wyjść na człowieka naiwnego, wierzącego, iż światem rządzi starcie idei, bo oczywiście najistotniejszy jest rachunek sił, ale dosyć niezrozumiałe jest, że nawet w Die Linke problem jest niedoceniany, tym bardziej w Hamburgu z jego legendą Ernsta Thalmanna. Wydawałoby się, że to właśnie do Niemców powinno docierać w pierwszej kolejności.
– Die Linke w ogóle oddaliła się od tego co pierwotne, w tym problemów ludzi pracy, skupiając się na tematyce kulturowej i tożsamościowej. Dlatego zresztą stamtąd odeszłam i zaangażowałam się w projekt Sahry Wagenknecht. Wracając jednak do pytania, jeszcze w Die Linke próbowałam razem z Andrejem Hunko w tym kierunku działać. Spotykałam się także z aktywistami z Ukrainy, którzy ostrzegali przed tym co dzieje się tam po przewrocie na Majdanie. Próbowałam pokazywać działaczy stamtąd, którzy wzywali do pokoju. Moją poprzednią partię też próbowałam przed efektami wspomnianego zjawiska ostrzegać. I szybko się okazało, że miałam rację. Wśród uchodźców z Ukrainy bardzo często słyszeliśmy szowinistyczne przekonania ukształtowane przez całe lata oficjalnie funkcjonującego kultu OUN-UPA. Dochodziły niepokojące sygnały z ośrodków dla uchodźców, gdzie mieli się uważać za lepszych od tych z Syrii czy Afganistanu.
Wracając do Pani afiliacji politycznych. Nie jest już Pani w BSW?
– Tak, ja na początku zakładałam tę formację, ale pod koniec marca z niej odeszłam, ponieważ moim zdaniem BSW popełnia błędy i nie wypełnia tej luki reprezentacyjnej, którą wypełnić miała. Za dużo jest tam niekonsekwencji. Z jednej strony byliśmy przeciwko „kordonowi sanitarnemu” wymierzonemu w Alternatywę dla Niemiec (AfD), a potem w regionach wchodzimy w takie koalicje, które motywowane są wyłącznie tym, by nie dopuścić przedstawiciela tej partii do funkcji premiera landu. A poparcie dla AfD nie wzięło się znikąd. W niektórych regionach to jest już ponad 40%, a w skali kraju nawet 27%. Nie można tego dłużej ignorować. Niemcy chcą po prostu zmian, a to nie AfD odpowiada za problemy, które stworzyły w ostatnich latach federalne rządy. Nasz przemysł się zwija, wisi nam nad głowami zagrożenie terrorystyczne, rząd prze do wojny, a establishment opowiada ludziom, że to AfD jest problemem.
Czyli rozumiem, że to bardziej kwestie taktyczne niż ideologiczne na razie dzielą Panią z tą formacją, ale czy to jest już dla Pani zamknięty rozdział, czy może jest jakaś szansa na współpracę w przyszłości?
– Ja sobie życzę po prostu w Niemczech innej polityki, na przykład takiej że nie chcę III wojny światowej. To dzisiaj mówi Tino Chrupalla z AfD, a nie ktoś inny. Że na niemieckiej ziemi nigdy więcej nie powinno być wojny. A tymczasem kanclerz Friedrich Merz ubiera się w mundurek i mówi, że musimy być gotowi do wojny każdej nocy (fight tonight). Minister obrony zaś ogłasza, że Niemcy mają stać się jak najszybciej zdolnymi do wojny. Do wojny przeciw komu? Przeciw Rosji! Rzekomo przeciwko atomowemu zagrożeniu. Moim zdaniem to jest szaleństwo i w tych czasach jest ciężko już powiedzieć, tu w Niemczech, co jest prawicą, co lewicą, bo ten świat nie jest już czarno-biały. Ja będę zawsze popierać wszystkich którzy chcą pokoju: w Europie, w Niemczech, pokoju z Polską, pokoju z Rosją. Gdyby BSW rzeczywiście trzymała się swoich postanowień o niezawieraniu sojuszy z establishmentem ws. blokowania AfD, to te formacje wspólnie, pomimo wszystkich różnic, mogłyby jakoś wpłynąć na sytuację w Niemczech, a w końcu także na zmianę polityki zagranicznej RFN. Tego niestety nie ma.
A czy Pani zdaniem przyszedł w Europie czas na suwerenistyczną lewicę, taką jaką w sensie ideowym miało być właśnie BSW? Przykładów takich formacji mamy przecież więcej. To przecież nie tylko Niemcy, ale też Francja Nieujarzmiona Jean-Luca Mélenchona, zaś sukcesy odnoszą Rumen Radew w Bułgarii, Robert Fico i jego słowacki SMER. W Czechach działała koalicja Stacilo!, a Sahra Wagenknecht była także gościem kongresu włoskiego Ruchu Pięciu Gwiazd, który zdaje się, że też przyjął ostatecznie format takiej idei naczelnej.
– Niewątpliwie takie ruchy pojawiają się już w całej Europie, a ja również takie wątki zauważam u duńskiej premier, Mette Frederiksen. Na przykład na gruncie sprzeciwu wobec niekontrolowanej imigracji, co od razu rodzi oskarżenia o „nacjonalizm” czy „rasizm”, tak jakby lewica miała nie brać pod uwagę kalkulacji ekonomicznej. A przecież gdy przyjeżdża do kraju tylu ludzi, którzy np. nie pracują, a przysługują im zasiłki socjalne, to w końcu system pomocy zostanie przeciążony. Kolejna rzecz to właśnie stanowisko antywojenne. Bardzo liczyłam na to, że właśnie w BSW będziemy podejmować ponad podziałami inicjatywy na rzecz np. wstrzymania dostaw broni do Ukrainy czy Izraela. Natomiast to nie może być wszystko. Partia musi mieć też odpowiedź na problemy czysto socjalne: funkcjonowanie służby zdrowia, finansowanie systemu edukacji czy opieki nad emerytami. Mam wrażenie, że BSW brakuje tutaj konkretnego planu.
Żaklin Nastić
———————
To jest kwestia chyba w Niemczech trochę terytorialna. Wiemy, że elektoraty w dawnej NRD i RFN różnią się między sobą. To jest temat tabu, oficjalnie przez wszystkich potępiany, ale czy w Die Linke bądź BSW dało się wyczuć jakieś formy nostalgii za NRD?
– Raczej nie, bo większość kadr wywodziło się jednak z zachodniej części Niemiec. W niemieckich partiach politycznych istnieje tendencja do ignorowania wyborców z NRD, z uwagi na to że ich jest mniej. Powszechnie panuje przekonanie, że wybory wygrywa się na Zachodzie. To zresztą bardzo dobrze wykorzystała AfD, która skupiła się najpierw właśnie na poziomie regionalnym i ten sposób zbudowała poparcie na poziomie federalnym. Oni też, tak jak BSW, w swoich pierwszych wyborach do parlamentu nie przekroczyli progu wyborczego. Ale się nie poddali i byli bardzo aktywni na poziomie landów. I zresztą na konsekwentnym sprzeciwie AfD wobec niekontrolowanej imigracji czy wojny, dzisiaj ta partia jest pierwsza w sondażach. To jest bardzo dobry przykład tego, jak należy pracować.
Jak Pani widzi tę obecną politykę RFN w kontekście jej efektywności?
– Ostatnie lata Merkel, Scholza czy teraz Merza to coś, o czym byśmy nigdy nie pomyśleli. Ignorują oni problemy zwykłych niemieckich obywateli. Swoją polityką wpadliśmy w ekonomiczny kryzys związany z brakiem dostępu do tanich surowców energetycznych, a efektu na arenie międzynarodowej to i tak nie przyniosło, o czym świadczy choćby brak wyboru do Rady Bezpieczeństwa ONZ.
A może Niemcy, Polska, Europa, powinny szukać jednak dobrych relacji gdzie indziej? Choćby w BRICS? Może szukać innych dróg rozwoju niż neoliberalny kapitalizm? Czy Chiny, rządzone przecież przez partię komunistyczną, mogłyby być takim przykładem? Odnoszę wrażenie, że elity w całej Europie ciągle żyją w rzeczywistości Pax Americana, który odchodzi przecież do przeszłości.
– Czas świata jednobiegunowego się skończył i dobrze by było, gdyby Unia Europejska to zaakceptowała. To, co wyprawiała Baerbock z próbami pouczania Chińczyków na temat praw człowieka, gdy drugą ręką wysyłała broń do Izraela, który równał z ziemią Gazę, to jednak symbole niezrozumienia sytuacji w jakiej się znajdujemy. Byłam niedawno w Chinach. To kraj, który w 40 lat wyciągnął około 800 milionów ludzi z permanentnych klęsk głodowych. Kraj rządzony niepodzielnie przez partię komunistyczną, jak Pan słusznie zauważył, a trudno zaprzeczyć, że to przynosi efekt. Co ciekawe, koniec świata jednobiegunowego w swoim programie odnotowuje także AfD, nie tylko BSW.
Ale AfD nie zaproponuje przecież alternatywy dla neoliberalnego kapitalizmu.
– Nie do końca tak jest. W oficjalnym programie też istnieje mnóstwo ciekawych zapisów, choćby o „społecznej gospodarce rynkowej”. Warto się w niego wczytać, naprawdę.
To frakcja konserwatywno-ludowa, ale chyba nie cała partia? Wydaje mi się, że Alice Weidel to jednak klasyczna przedstawicielka liberalnej ekonomii.
– A jednak gdy wczytamy się w program AfD, to raczej znajdziemy tam próbę poszukiwania alternatywy także na gruncie narodowej ekonomii. Ja natomiast też chcę przypomnieć, że np. Die Linke miała w programie zapisy o polityce antywojennej, ale wysyłanie broni Ukrainie popiera część partii. Zresztą wobec Izraela w Die Linke też boją się zabrać głosu sprzeciwu.
Cóż, to chyba dorobek niemieckiej historii, ciągle rezonują na tę waszą politykę demony przeszłości. U nas w Polsce Ludowej w ogóle mówiło się i pisało w publikacjach np. Ministerstwa Obrony Narodowej, o sojuszu między Niemcami Zachodnimi a Izraelem. Ale AfD chyba też nie potępia Izraela?
– Ale BSW pozwoliła sobie na regionalne koalicje z siłami systemu, by AfD blokować i to już było dla mnie za dużo. Pojawiły się wtedy komentarze, że tak naprawdę formacja ma służyć temu, żeby system podtrzymać. Odciągać część wyborców od AfD, byle tamta nie mogła nigdzie osiągnąć większości. Wracając jednak do pytania, cóż wszyscy mamy swoje interesy, ale nie jest z punktu widzenia Europy rozsądne, by wchodzić do konfliktu między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, Rosją czy w ogóle całym BRICS. To się nam zupełnie nie opłaca, a wojna z Iranem tego dowiodła najlepiej.
No i od razu pytanie retoryczne: gdzie są sankcje na Stany Zjednoczone za niesprowokowaną agresję, takie jak wobec Rosji? Gdzie jest to powszechne, międzynarodowe oburzenie? Nikt nie kiwnął nawet palcem. Europa prezentuje podwójne standardy moralności, więc chyba najrozsądniej byłoby się kierować jednak interesem ekonomicznym, a nie tymi fałszywymi deklarowanymi wartościami. Trzeba patrzeć na to skąd kupujemy gaz, ropę, gdzie sprzedajemy nasze produkty itd. Dlatego potrzebujemy dobrych relacji z Chinami, Brazylią, emancypującą się Afryką, zamiast wspierać wojny USA i Izraela. Rosja też jest sąsiadką Unii Europejskiej i na relacje z tym krajem trzeba patrzeć pragmatycznie, bo on się nigdzie przecież nie przeniesie. Dla nas to o tyle istotne, że bez dobrych relacji z Rosją będziemy w kryzysie ekonomicznym bez końca. Dostęp do rosyjskich surowców to warunek rozwoju ekonomicznego Niemiec.
Dowódca niemieckich sił powietrznych grozi Kaliningradowi i Sankt Petersburgowi masowymi nalotami
Retoryka wojenna ze strony Niemiec nasila się. Teraz dowódca niemieckich sił powietrznych zagroził Kaliningradowi i Sankt Petersburgowi masowymi nalotami w wywiadzie dla brytyjskich mediów. W Rosji takie groźby, zwłaszcza ze strony Niemiec, przywołują wspomnienia najciemniejszych dni w historii Niemiec.
Anti-Spiegel 15 czerwiec 2026
Wybitni niemieccy oficerowie coraz częściej uciekają się do otwartej retoryki wojennej przeciwko Rosji. Najnowszym przykładem jest Holger Neumann, dowódca niemieckich sił powietrznych, który w wywiadzie dla brytyjskiej gazety „The Telegraph” oświadczył, że w przypadku rosyjskiego ataku na terytorium NATO Niemcy będą bronić „każdego centymetra” terytorium sojuszu. Co więcej, niemieckie siły powietrzne przeprowadzą niszczycielskie naloty na Rosję, kontynuował Neumann, dodając, że w takim przypadku całe niemieckie siły powietrzne zostaną przerzucone na front wschodni.
…The Telegraph donosi między innymi o atakach na Rosję:
„Generał porucznik Neumann powiedział, że Półwysep Kolski w północno-zachodniej Rosji, Kaliningrad i Morze Czarne odczują gniew NATO, jeśli sojusz poczuje się zmuszony do obrony. (…) Generał porucznik Neumann miał na myśli w szczególności Kaliningrad, strategicznie ważną rosyjską eksklawę otoczoną przez państwa członkowskie NATO; Sankt Petersburg, gdzie znajdują się ważne bazy morskie; Półwysep Kolski, gdzie Moskwa posiada broń jądrową; oraz Morze Czarne, gdzie znajduje się cenna Flota Czarnomorska”.
Wywiad został przeprowadzony w tonie wojennym, a sformułowanie „Walczmy dziś w nocy” zostało ponownie użyte, odnosząc się do natychmiastowej wojny z Rosją. Na przykład Neumann powiedział w wywiadzie dla „The Telegraph”:
„Walczmy dziś wieczorem oznacza, że jeśli ktoś zadzwoni do mnie teraz i powie: »Mamy taką sytuację«, musimy być gotowi natychmiast – i jesteśmy gotowi”.
Reakcje w Rosji
Rosja zareagowała zszokowana na te otwarte groźby wojny ze strony jednego z najwyższych rangą żołnierzy niemieckich. Widzę to, ponieważ skontaktowało się ze mną dziś wiele mediów, aby skomentować te oświadczenia. Oświadczenie to dominuje w rosyjskich mediach, a ja otrzymałem tak wiele próśb, że musiałem odmówić niektórym nadawcom.
W Rosji II wojna światowa jest nadal bardzo obecna w pamięci publicznej, a Rosjanie nie zapomnieli, że niemiecki atak na Rosję kosztował życie 27 milionów obywateli radzieckich. Fakt, że Niemcy, spośród wszystkich krajów, wysunęły się na czoło państw antyrosyjskich w Europie, najpierw za rządów Scholza/Baerbock, a teraz za Merza/Wadephula, a teraz z Niemiec wychodzi skrajna retoryka wojenna, szokuje i wywołuje gniew Rosjan.
W Rosji nieustannie krąży hasło „niemiecki rewanżyzm”, sugerujące, że niemiecki rząd najwyraźniej chce spróbować ponownie i zrekompensować porażkę w II wojnie światowej. Podczas moich wystąpień w rosyjskich mediach zawsze staram się deeskalować sytuację, ale ciągłe, podżegające do wojny wypowiedzi czołowych niemieckich polityków, mediów, a nawet oficerów, coraz bardziej to utrudniają.
Przykładów jest po prostu zbyt wiele: Merz twierdzący, że nie boi się wojny nuklearnej, Kieswetter domagający się zbombardowania Moskwy, Wadephul otwarcie stwierdzający, że Rosja zawsze będzie „naszym wrogiem”, a teraz szef niemieckich sił powietrznych otwarcie grożący zbombardowaniem rosyjskich miast.
Wszystko to jest uważnie obserwowane w Rosji.
W podcaście wideo politolog i doradca prezydenta Rosji Siergiej Karaganow po raz kolejny ostrzegł, że odstraszanie nuklearne najwyraźniej straciło na skuteczności wśród europejskich elit. Rosja może zatem wkrótce zostać zmuszona do wzmocnienia odstraszania nuklearnego poprzez ograniczone użycie broni jądrowej przeciwko państwu europejskiemu.
Powodem oświadczenia Karaganowa jest fakt, że kraje europejskie są już otwarcie nastawione przeciwko Rosji, ponieważ pozwalają ukraińskim firmom produkować drony do przeprowadzania ataków dalekiego zasięgu na Rosję w Europie, a Polska, państwa bałtyckie i Finlandia udostępniają swoją przestrzeń powietrzną do tych ataków.
Ponieważ ataki te wyrządzają obecnie bolesne szkody w Rosji, wkrótce może dojść do punktu, w którym Rosja będzie zmuszona podjąć działania w postaci ataku na ukraińskie zakłady produkcyjne, punkty przeładunku broni dla Ukrainy w Europie oraz państwa udostępniające swoją przestrzeń powietrzną na potrzeby ataków na Rosję.
Według Karaganowa ataki takie mogłyby początkowo mieć charakter konwencjonalny, jako „strzały ostrzegawcze”. W przypadku kontrataku Rosja mogłaby także przeprowadzić atak nuklearny na poszczególne państwa europejskie, przy czym głównym celem będą Niemcy, Rumunia i Polska. Powtórzył swoje często powtarzane ostrzeżenie, że jeśli Niemcy choćby spróbują zdobyć broń nuklearną, zostaną „zmiecione z powierzchni ziemi”.
Karaganow – w przeciwieństwie do Merza, Wadephula czy generała porucznika Neumanna, którzy zwracają na siebie uwagę w Niemczech swoją wojenną retoryką – nie piastuje żadnego oficjalnego urzędu. Jednak jego głos zyskuje coraz większą wagę w rosyjskich kręgach eksperckich, ponieważ jego ostrzeżenia, że Europejczycy w końcu staną się walczącymi stronami, jeśli nie otrzymają jasnego ostrzeżenia na czas, spełniły się.
Reakcje w Niemczech
Byłem zdumiony, jak wiele niemieckich mediów cytowało obszernie szefa niemieckich sił powietrznych. Rok czy dwa lata temu byłoby to nie do pomyślenia. Już wtedy padały tak wojownicze oświadczenia, głównie ze strony czołowych polityków i wojskowych z innych krajów europejskich, ale niemieckie media wcześniej ukrywały je przed odbiorcami. Najwyraźniej sytuacja się odwróciła i niemieckie media zdają się wierzyć, że niemiecka opinia publiczna jest teraz gotowa na otwarte groźby wojny z Rosją.
Na przykład gazeta „Die Welt” napisała:
„Jeśli wybuchnie wojna z Rosją, całe niemieckie siły powietrzne mają zostać rozmieszczone na wschodniej flance NATO – czego wcześniej nie chciały ani nie były w stanie zrobić. »W przeszłości wysyłaliśmy na przykład kontyngenty Eurofighterów na wschodnią flankę NATO, takie jak eskadra szybkiego reagowania (QRA) lub jednostka Patriot« – powiedział generał broni Neumann. „Ale nigdy wcześniej nie robiliśmy tego na masową skalę, co oznacza całe operacyjne siły powietrzne – i to jest zadanie na nadchodzące tygodnie i miesiące”.
Generał porucznik Neumann otwarcie stwierdza, że rozmieszczenie „całych operacyjnych sił powietrznych” na granicach Rosji jest „zadaniem na nadchodzące tygodnie i miesiące”. Co ma na myśli? Czy ma to być ćwiczenie? A może siły powietrzne zostaną w całości rozmieszczone na granicy Rosji już wkrótce? A jeśli tak, to dlaczego?
Magazyn Focus poszedł jeszcze dalej, pisząc w swoim artykule o wypowiedziach Neumanna:
„Nowe zdjęcia satelitarne, transmitowane przez duńską stację telewizyjną, pokazują rosyjską remilitaryzację wzdłuż granicy z NATO. Wojskowi i wywiadowczy ostrzegają przed niebezpieczną szansą w nadchodzących latach – zwłaszcza w regionie Morza Bałtyckiego. Szefowie wywiadu, wysocy rangą oficerowie NATO i personel wojskowy z kilku krajów nordyckich, w tym Szwecji, Norwegii, Finlandii i Danii, poparli tę ocenę, potwierdzając tym samym zdjęcia satelitarne. Po zakończeniu walk na Ukrainie Rosja planuje rozmieścić w pobliżu granicy łącznie około 115 000 żołnierzy – zdecydowaną większość z nich będą stanowić jednostki bojowe, jak twierdzi były fiński oficer wywiadu Marko Eklund”.
To, co pisze Focus, wprowadza czytelników w błąd, ponieważ Rosja oczywiście rozmieszcza żołnierzy na granicy z Finlandią. Powodem jest przystąpienie Finlandii do NATO, ponieważ później wojska NATO zaczęły być wysyłane do Finlandii, a jednostki fińskie zostały rozmieszczone na granicy z Rosją, która również jest zabezpieczana militarnie. Rosja musi oczywiście zareagować, zwłaszcza że Finlandia przygotowuje obecnie grunt pod rozmieszczenie broni jądrowej w swoim kraju.
Magazyn Focus ukrywa przed czytelnikami fakt, że wcześniej na granicy fińsko-rosyjskiej nie stacjonowali rosyjscy żołnierze. Ich rozmieszczenie jest logiczną reakcją Rosji na przystąpienie Finlandii do NATO. W Petersburgu, gdzie mieszkam, jest to oczywiste; każdy, kto podróżuje na północ od miasta, widzi, jak sprowadzany jest sprzęt wojskowy i reaktywowane są bazy wojskowe opuszczone lata temu.
To nigdy by się nie wydarzyło bez członkostwa Finlandii w NATO. Ale Focus oczywiście pomija ten „nieistotny szczegół” przed swoimi czytelnikami.
Antyniemiecki generał broni Neumann
W „The Telegraph” znalazłem wypowiedź Neumanna, którą uznałem za naprawdę niezwykłą, ponieważ w suwerennym kraju dowódca sił powietrznych, który powiedziałby coś takiego, prawdopodobnie zostałby oskarżony o zdradę. Ale Niemcy nie są suwerennym krajem; są państwem wasalnym USA i UE, na rzecz którego Niemcy scedowały niemal wszystkie swoje ważne prawa suwerenne. Według „The Telegraph” Neumann powiedział:
„Jestem wielkim zwolennikiem NATO i sojuszu transatlantyckiego. Nie podoba mi się idea europejskiej autonomii. Chcę być silnym europejskim pomocnikiem i partnerem, który wypełnia swoją rolę w sojuszu, dlatego powinniśmy sami rozwijać zdolności o znaczeniu krytycznym”.
Dla Państwa informacji:
Autonomia oznacza, że ktoś nie jest wolny, a jedynie posiada określone prawa. Dotyczy to na przykład regionów autonomicznych w obrębie państw, które mogą podejmować kilka decyzji regionalnych, ale poza tym są częścią państwa. Suwerenność oznacza, że jednostka jest prawdziwie wolna w swoich decyzjach. Suwerenność jest zatem większym stopniem autonomii.
Jednak niemiecki generał broni Neumann nie jest nawet zwolennikiem autonomii Europy, a nawet Niemiec względem USA; to właśnie zasugerował. Nie wspomina nawet o suwerenności. Neumannowi podoba się fakt, że Niemcy i Europa są wasalami USA.
Nie jest to zaskakujące, ponieważ jako generał przez całą swoją karierę służył w niemieckich siłach zbrojnych, a tam żołnierze praktycznie rodzą się z transatlantycką orientacją, czyli wasalami wobec USA.
Ale jak kraj taki jak Niemcy ma się bronić przed czymkolwiek, skoro pod względem militarnym jest jedynie wasalem, czyli odbiorcą rozkazów innego państwa? A przede wszystkim, czego ma bronić kraj taki jak Niemcy, skoro nie jest suwerenny, czyli nie realizuje własnych interesów, lecz służy interesom swojego pana?
To ilustruje problem, przed którym stoi Europa: przyczyną wojny na Ukrainie było dążenie transatlantyków do wciągnięcia Ukrainy do NATO, a tym samym do wojskowej strefy wpływów USA. Rosja postrzega to jako zagrożenie egzystencjalne i, po niepowodzeniu wszelkich prób negocjacji, zareagowała militarnie.
A jako rozwiązanie tej sytuacji transatlantycy i oficerowie NATO, tacy jak Neumann, zalecają zwiększenie presji na Rosję i groźby militarne. Może to doprowadzić jedynie do wojny, ponieważ jedyną drogą do pokoju jest poważne potraktowanie rosyjskich interesów bezpieczeństwa i pozostawienie Ukrainy jako państwa neutralnego i, w miarę możliwości, zdemilitaryzowanego, pełniącego funkcję strefy buforowej między Rosją a NATO.
Niemcy miały nadzieję, że dwuletnie członkostwo w Radzie Bezpieczeństwa ONZ zwiększy ich szanse na uzyskanie stałego miejsca. Teraz wydaje się to mało prawdopodobne, a niemiecki ambasador przy ONZ ponosi znaczną część winy, co po raz kolejny dobitnie zademonstrował.
Wczoraj donosiłem, że Niemcy wykorzystały swoje dwuletnie członkostwo w Radzie Bezpieczeństwa ONZ do roztrwonienia znacznej części międzynarodowego prestiżu.
Trudno ustalić, na ile wynikało to z bezpośrednich instrukcji Berlina, a ile szkód dyplomatycznych wyrządził samodzielnie niemiecki ambasador przy ONZ. Z pewnością otrzymuje on od Berlina wytyczne dotyczące sposobu głosowania. Berlin jednak nie pisze jego przemówień, które tak poważnie zaszkodziły zarówno jemu, jak i międzynarodowej pozycji Niemiec. Nawet jeśli jego przemówienia i wystąpienia przed Radą leżą w jego gestii, Berlin wyraźnie dawał mu wolną rękę od samego początku.
Jednak Berlin najwyraźniej pozwalał mu robić, co mu się żywnie podoba.
Międzynarodowa reputacja Niemiec bardzo ucierpiała
Heusgen zachowywał się jak pitbul w ONZ, twardo trzymając się antyrosyjskiej i antychińskiej linii USA. To może być również oficjalna linia Berlina, ale wówczas Berlin prawdopodobnie nie byłby zainteresowany osiągnięciem deklarowanego celu, jakim było uzyskanie stałego członkostwa w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, ponieważ wystąpienia Heusgena nie tylko głęboko rozgniewały Chiny i Rosję, ale także wywołały znaczne niezrozumienie w świecie pozaatlantyckim. Niemcy były wcześniej uważane za popularnego mediatora w tym kraju; ten okres prawdopodobnie już minął.
Minęły czasy, gdy Niemcy sprzeciwiały się żądaniom USA, by zezwolić Bundeswehrze na udział w wojnie w Wietnamie. Minęły czasy, gdy Helmut Schmidt sprzeciwiał się prezydentowi USA Carterowi. Minęły czasy, gdy Helmut Kohl za wszelką cenę zapobiegłby wojnie w Jugosławii, wbrew wszelkim żądaniom USA, i minęły czasy, gdy Gerhard Schröder otwarcie sprzeciwiał się USA w sprawie wojny w Iraku. Dziś Niemcy ślepo podążają za USA, a USA są skrajnie niepopularne poza światem zachodnim, o czym może zaświadczyć każdy, kto kiedykolwiek był w tych częściach świata i rozmawiał z tamtejszymi ludźmi. Konsekwencje tego dla reputacji Niemiec na świecie, budowanej przez dekady, są oczywiste.
To, jak niepopularny stał się Heusgen (a tym samym Niemcy), było już widoczne około tydzień temu podczas wideokonferencji Rady Bezpieczeństwa ONZ, kiedy chiński ambasador stwierdził, że droga Niemiec do stałego miejsca w Radzie Bezpieczeństwa ONZ będzie prawdopodobnie „trudna”. Gdyby przetłumaczyć to z dyplomatycznej powściągliwości, z której znani są chińscy dyplomaci, na prosty niemiecki, to przesłanie do niemieckiego rządu brzmiałoby: „On jest popieprzony, zapomnijcie o miejscu w Radzie Bezpieczeństwa!”
Przedstawiciel Rosji w ONZ również wyraził się jasno, mówiąc Heusgenowi:
„Nie będziemy za tobą tęsknić”.
Heusgen po prostu nie może się powstrzymać.
Teraz odbyła się kolejna wideokonferencja w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, a Heusgen, na krótko przed końcem członkostwa Niemiec w tej organizacji, po raz kolejny podwoił stawkę. Tematem był Iran, ale Heusgen wykorzystał każde spotkanie i każdy temat do atakowania Rosji i/lub Chin. Tym razem nie było inaczej. Der Spiegel relacjonuje to następująco:
„Ambasador Niemiec Christoph Heusgen wykorzystał spotkanie w sprawie Iranu w swoim przemówieniu końcowym, aby wezwać Chiny do uwolnienia dwóch uwięzionych Kanadyjczyków. »Ta Rada straci swoją legitymację, jeśli przestanie troszczyć się o los jednostek« – powiedział Heusgen podczas wirtualnego spotkania w Nowym Jorku”.
„Heusgen może mieć rację, że Rada musi troszczyć się o los jednostek i oczywiście Der Spiegel przedstawia to stwierdzenie w pozytywnym świetle. Problemem dla reputacji Niemiec jest jednak to, że około 140 ze 190 państw członkowskich ONZ nie znajduje się w bezpośredniej strefie wpływów zachodnich mediów. A każdy, kto krytykuje Chiny w sprawie dwóch Kanadyjczyków, ale nigdy nie wypowiedział ani jednego słowa krytyki wobec licznych amerykańskich więźniów w Guantanamo, w końcu przestanie być traktowany poważnie poza zachodnią strefą wpływów. Jeśli niemiecki ambasador przy ONZ, jeden z najważniejszych niemieckich dyplomatów, jest tak rażąco stronniczy, to po pewnym czasie Niemcy zdyskwalifikują się jako neutralny mediator, jakim kiedyś były, gdy okazjonalnie wypowiadały się przeciwko USA (lub przynajmniej zachowywały dyplomatyczne milczenie).
Chińska reakcja na najnowszy wybuch hejtu Heusgena została opisana w Der Spiegel:
„Ambasador Chin, Yao Shaojun, poskarżył się na „złośliwą” treść wypowiedzi Heusgena. Twierdził, że Niemcy przejęli kontrolę nad spotkaniem, które w rzeczywistości zostało zwołane w celu omówienia irańskiego programu nuklearnego. Chiny były przekonane, że Rada Bezpieczeństwa będzie funkcjonować lepiej bez Niemiec. Zwracając się do Heusgena, dyplomata Yao Shaojun powiedział: »Dobrze, że się ciebie pozbyliśmy«”.
Jak wspomniano, Chińczycy znani są z kulturowo powściągliwego podejścia do formułowania mocnych oświadczeń. Fakt, że chiński dyplomata wypowiedział się tak otwarcie, pokazuje, co Pekin myśli o Heusgenie (i, co za tym idzie, o niemieckim rządzie, który pozwalał mu działać bezkarnie przez dwa lata).
Der Spiegel nie poinformował o reakcji Rosji, co jest równie godne uwagi. Rosyjska telewizja zacytowała rosyjskiego przedstawiciela w Radzie Bezpieczeństwa ONZ w następujący sposób:
„Drogi Christophie, chciałbym pożegnać Cię aforyzmem niedawno zmarłego pisarza Michaiła Żwaneskiego: „Szkoda, że w końcu odchodzisz”.
To oświadczenie wyraźnie pokazuje również, jak „popularny” jest Heusgen wśród państw spoza zachodniej strefy wpływów. Rosyjski dyplomata dodał na zakończenie, że z Heusgenem „nie było spotkania bez krytyki Rosji, nawet gdy temat wydarzenia był zupełnie inny”.
Za rządów Merkel i jej sztabu Niemcy stały się dodatkiem do polityki USA, co nie wpłynęło korzystnie na reputację Niemiec na świecie. Heusgen jest tylko jednym z przykładów – aczkolwiek bardzo dobitnym”.
Globalne Południe wystawiło rachunek za politykę Niemiec w ostatnich latach. Trzy państwa europejskie ubiegały się o dwa dostępne, niestałe miejsca w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Niemcy zostały ukarane, a miejsca przypadły Austrii i Portugalii.
Anti-Spiegel 4 czerwiec 2026
Oprócz pięciu stałych członków – Chin, Francji, Wielkiej Brytanii, Rosji i USA – Rada Bezpieczeństwa ONZ ma dziesięciu członków niestałych, których miejsca są rozdzielone między grupy regionalne ONZ. Afryka ma prawo do trzech miejsc, państwa Azji i Pacyfiku, Ameryki Łacińskiej i Karaibów, grupa państw Europy Zachodniej i pozostałych państw ma po dwa miejsca, a Europa Wschodnia – jedno. Zgromadzenie Ogólne ONZ co roku wybiera pięciu członków niestałych na dwuletnią kadencję.
W środę odbyły się wybory na kadencję 2027/2028, w których obsadzono oba zachodnioeuropejskie miejsca. Kandydatami były Austria, Portugalia i Niemcy.
Niemiecka arogancja
Dla niemieckiego rządu odzyskanie miejsca w Radzie Bezpieczeństwa ONZ było ukochanym projektem, a „Der Spiegel” doniósł na przykład, że minister spraw zagranicznych Wadephul udał się na tydzień do Nowego Jorku specjalnie po to, by promować kandydaturę Niemiec. Nawet „Der Spiegel” pokazał nutę samokrytyki, relacjonując szanse powodzenia niemieckiego wniosku:
„W przeszłości niemiecki wniosek mógł być pewny, choćby ze względu na znaczną pomoc rozwojową, jaką Republika Federalna udzieliła. To się zmieniło. Spóźniony wniosek to nie jedyny problem. Polityka Niemiec wobec Bliskiego Wschodu i Rosji również może działać na niekorzyść rządu”.
Ujmując to bardzo delikatnie, ponieważ poza około 50 państwami dawnego Zachodu, żaden inny kraj na świecie nie popiera polityki antyrosyjskiej i proukraińskiej, której Niemcy są jednym z głównych orędowników. Rosja nie jest, jak twierdzą niemieckie media i politycy, izolowana na arenie międzynarodowej; wręcz przeciwnie, jak często podkreślałem, siły napędowe polityki antyrosyjskiej zostały odizolowane na arenie międzynarodowej. Fakt, że bezwarunkowe poparcie Niemiec dla ludobójstwa Izraela w Strefie Gazy oraz wojen na Bliskim Wschodzie spotyka się z otwartym odrzuceniem na globalnym Południu, powinien w najlepszym razie zaskoczyć ludzi, którzy czerpią informacje wyłącznie z Tagesschau (niemieckiego programu informacyjnego).
Do tego dochodzi arogancja, z jaką niemieccy politycy próbują narzucać swoje „wartości” całemu światu, zaczynając od nonsensów LGBT i tak dalej, co nie jest dobrze odbierane w reszcie świata, gdzie propaganda LGBT nie jest zakorzeniona od lat w podręcznikach szkolnych. Wystarczy przypomnieć sobie występ Nancy Fibre na Mistrzostwach Świata w Katarze z opaską LGBT, który wywołał niezrozumienie i negatywne reakcje na całym świecie.
„Historyczna porażka”
„Historyczna porażka” w wyborach do Rady Bezpieczeństwa ONZ jest jak najbardziej zasłużoną konsekwencją tej arogancji i podwójnych standardów, które od lat charakteryzują niemiecką politykę. Niemcy nie zdobyły mandatu w pierwszej turze głosowania, Portugalia otrzymała 134 głosy, Austria 131, a Niemcy zaledwie 104.
Określenie „historyczna porażka” nie jest mojego autorstwa, lecz pochodzi z „Handelsblatt”, który po tej katastrofie opublikował artykuł zatytułowany „Rada Bezpieczeństwa ONZ – Jak doszło do historycznej porażki Niemiec” i napisał w zapowiedzi:
„Od 2019 roku Berlin zabiegał o głosy ze 191 krajów. Ale to nie wystarczyło, by dostać miejsce w Radzie Bezpieczeństwa. Szukając powodów, wciąż pojawiają się dwa słowa: Izrael i Rosja”.
Ta porażka ma swoją nazwę.
Niemiecka arogancja nie stała się odrażająca dla świata dopiero w 2022 roku; zaczęła się za rządów Merkel, która wysłała swojego powiernika, Christopha Heusgena, na ambasadora Niemiec przy ONZ. Heusgen zwrócił tam na siebie uwagę swoją arogancją i zarozumiałością, zrażając do siebie wiele krajów i ich przedstawicieli.
W 2022 roku napisałem, że starania Niemiec o miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ będą skazane na porażkę. A jednym z głównych powodów jest Heusgen, bo Heusgen jest nie tylko arogancki, ale i kłamie jak z nut.
Zilustrowałem to w artykule przykładem wywiadu, którego Heusgen udzielił na początku 2022 roku, przed eskalacją na Ukrainie. Ponieważ niemiecka opinia publiczna jest utrzymywana w niewiedzy przez media głównego nurtu, większość niemieckich czytelników nie dostrzega jego kłamstw, ale na arenie międzynarodowej ludzie i osoby odpowiedzialne politycznie są po prostu lepiej poinformowani, dlatego Heusgen wywołał tam jedynie kręcenie głowami.
Podczas swojej pracy w ONZ Heusgen narobił sobie więcej wrogów niż ktokolwiek inny. Nie chodziło nawet o to, że Niemcy miały odmienne zdanie niż inne kraje w niektórych kwestiach – to jest całkowicie normalne. To aroganckie i lekceważące zachowanie Heusgena przysporzyło mu wrogów i poważnie zaszkodziło reputacji Niemiec na świecie.
Kiedy Heusgen opuścił ONZ, otrzymał bardzo jasny komunikat o tym, co o nim tam myślą. Nie znam żadnego dyplomaty, który kiedykolwiek otrzymał takie pożegnanie.
Dla Chińczyków uprzejmość jest bardzo ważna ze względu na ich kulturę i zależy im na tym, aby nawet ich przeciwnicy mogli zachować twarz.
Dlatego też bezprecedensowe było pożegnanie Heusgena przez chińskiego ambasadora przy ONZ następującymi słowami:
„Dobrze, że się pana pozbyliśmy”.
Rosyjski ambasador przy ONZ był nieco bardziej uprzejmy, mówiąc do Heusgena:
„Jaka szkoda, że w końcu pan odchodzi”.
======================================
O „bohaterskich czynach” Heusgena w ONZ pisałem już wcześniej, co bez wątpienia odegrało istotną rolę w ostatnich wyborach. Szczegóły można znaleźć w artykułach
