Ekskluzywne: Dead Cat Bounce, czyli powrót porozumienia irańsko-amerykańskiego
Pepe Escobar
Kluczowa zmienna w tych niezwykle wzburzonych wodach: treść porozumienia jest ściśle powiązana strategicznie z Pekinem – w całości.
Waszyngton de facto ogłosił, że irańsko-amerykańskie porozumienie o porozumieniu jest martwe. Nie w stanie śpiączki: jego twórca został powalony.
Teraz jednak może dojść do matek wszystkich Dead Cat Bounces – jako organizacyjnych ram irańskiej powojennej polityki zagranicznej.
Teheran przedstawia teraz to, co dawniej nazywano Memorandum z Islamabadu, jako podstawę przyszłych stosunków zagranicznych i wzywa Waszyngton do przestrzegania zobowiązań zawartych w Memorandum Porozumienia, podpisanym przez prezydenta USA.
Irański minister spraw zagranicznych Araghchi ma przybyć do Islamabadu w najbliższy piątek – na zaproszenie pakistańskiego ministra spraw zagranicznych Ishaqa Dara. Coraz więcej wskazuje na to, że Pakistan ponownie pełni rolę centralnego gwaranta, kanału wojskowego i strategicznego mostu między Teheranem a Waszyngtonem, a także państwami Rady Współpracy Zatoki Perskiej.
Oczywiście, istnieje wiele sprzeczności. Podczas gdy Teheran publicznie wskazuje Pakistan jako mediatora, a Islamabad wydaje się koordynować działania z zawsze ostrożną Arabią Saudyjską, nawet na najwyższym szczeblu, Trump w zeszły poniedziałek publicznie pochwalił Arabię Saudyjską, Katar, a nawet Zjednoczone Emiraty Arabskie – ale nie Pakistan.
Zanurzmy się w mgłę. Martwy kot z MoU przetrwał na tratwie, niesiony łaską wzburzonego geopolitycznego morza i gniewem bogów, by odrodzić się jako obowiązująca doktryna dyplomatyczna Iranu.
Mimo że Teheran traktował go jak martwego, prezydent Massoud Peseschkian publicznie określił zobowiązanie do przestrzegania Memorandum of Understanding jako wynik zbiorowej oceny Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego.
Oświadczył również, że porozumienie powinno stać się kamieniem węgielnym przyszłych stosunków zagranicznych Iranu i wezwał administrację Trumpa do wypełnienia postanowień podpisanych w Wersalu.
W ten sposób śpiący kot najprawdopodobniej ma dziewięć żyć: przestał być tymczasowym mechanizmem zawieszenia broni, a odrodził się jako długoterminowa strategia.
Wpływy USA słabną wszędzie.
Araghchi wielokrotnie rozmawiał bezpośrednio z pakistańskim feldmarszałkiem Asimem Munirem, co potwierdziły nasze źródła znajdujące się blisko stołu negocjacyjnego – który na razie został rozwiązany.
Oznacza to, że Araghchi nie tylko prowadzi negocjacje za pośrednictwem cywilnych kanałów dyplomatycznych. Angażuje on najwyższego dowódcę wojskowego Pakistanu w najbardziej newralgicznej fazie dramatu „bez wojny nie ma pokoju”.
Pomimo oczywistych błędnych szacunków związanych z jednoczesną wyprawą do Jemenu i Sił Mobilizacji Ludowej do Iraku, Arabia Saudyjska, za pośrednictwem ministra spraw zagranicznych księcia Faisala bin Farhana, również jest częścią tej architektury komunikacyjnej.
Najważniejszy kanał negocjacji ma zatem charakter militarno-strategiczny, a nie tylko dyplomatyczny.
Każdy, kto obstawia, że Pakistan stanie się pomostem między Iranem a Arabią Saudyjską, znajdzie się w bardzo trudnej sytuacji.
Faktem jest, że premier Shehbaz Sharif, marszałek polowy Munir i minister spraw zagranicznych Dar będą przebywać w Arabii Saudyjskiej od czwartku do soboty, aby odbyć rozmowy na wysokim szczeblu z następcą tronu księciem MbS.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Pakistanu określa to jako coś strategicznego. Oznaczałoby to, że Islamabad nie tylko przekazywałby informacje między Teheranem a Rijadem, ale także pomagałby w budowaniu trwałego regionalnego bezpieczeństwa i ram dyplomatycznych, łączących obie stolice.
Przyparta do muru administracja Trumpa może próbować uniemożliwić uznanie w całych Stanach Zjednoczonych, że posiadające broń jądrową państwo islamskie, ściśle powiązane z Chinami i rozwijające strategiczne stosunki z Iranem, jest absolutnie niezbędne do przeprowadzenia negocjacji.
Nigdy nie należy lekceważyć psychologii „macho-macho” Trumpa: pełne uznanie mediacji pakistańskiej pokazuje, jak bardzo utracił on jednostronną kontrolę nad całym procesem.
Pakistan gra strategiczną niejednoznacznością do granic możliwości. Islamabad kontynuuje rozmowy z Waszyngtonem, ale odmawia bycia wasalem USA i nie chce w pełni identyfikować się z jakimkolwiek stanowiskiem. Dzięki temu utrzymuje swoją wiarygodność w oczach Teheranu, Waszyngtonu, Rijadu, Pekinu i Moskwy.
Jednocześnie Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej nie sprawdziła irańskich zapasów wzbogaconego uranu od 28 lutego, ponieważ Teheran ograniczył dostęp do 20 zadeklarowanych lokalizacji.
Ostatni sprawdzony zapas obejmował około 440,9 kg uranu wzbogaconego do 60 procent.
Tłumaczenie: Ta nuklearna „niepewność” przekształciła się teraz w broń strategiczną.
Administracja Trumpa nie ma pojęcia, gdzie znajduje się wzbogacony uran Iranu ani ile go jest; czy został on rozdystrybuowany; jak szybko Iran mógłby przejść na wzbogacanie na poziomie umożliwiającym produkcję broni; ani czy operacja militarna zniszczyłaby te zapasy lub przyspieszyła produkcję broni.
Co więcej, wpływy militarne, gospodarcze i polityczne administracji Trumpa maleją na oczach całego świata: strategiczne rezerwy ropy naftowej zbliżają się do historycznej granicy; marże na rafinacjach oleju napędowego osiągnęły ekstremalny poziom; praktycznie nie ma handlu przez Cieśninę Ormuz; składki na ubezpieczenia od ryzyka wojennego gwałtownie rosną; a zapasy precyzyjnie kierowanych pocisków dalekiego zasięgu są niemal wyczerpane.
A jednak to, co Waszyngton i Teheran mówią publicznie, sprowadza się do totalnego konfliktu.
Trump upiera się, że negocjacje trwają. Amerykańskie media głównego nurtu twierdzą, że porozumienie jest bliskie. Teheran zaprzecza wznowieniu negocjacji i twierdzi, że jedyny aktywny kanał komunikacji – techniczny – dotyczy umów morskich i żeglugowych między Teheranem a Maskatem.
Kluczowe pytanie brzmi jednak, kto kontroluje architekturę dyplomatyczną.
Fakty wskazują, że minister spraw zagranicznych Iranu komunikuje się z dowódcą armii Pakistanu, podczas gdy Katar jest w najlepszym razie graczem drugoplanowym; Pakistan zaś koordynuje swoje działania bezpośrednio z Rijadem.
Czego naprawdę chcą Chiny
Tymczasem to, co dzieje się w korytarzach władzy w Teheranie, pozostaje niezwykle istotne.
Według naszych źródeł Ahmad Vahidi, głównodowodzący Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, nadal wywiera poważny wpływ na irański aparat bezpieczeństwa.
Biorąc pod uwagę nastroje panujące na ulicach, kilku czołowych przedstawicieli Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej jest zdecydowanie przeciwnych negocjacjom ze Stanami Zjednoczonymi. Co więcej, Zgromadzenie Ekspertów publicznie potępiło wszelkie porozumienia z Waszyngtonem i określiło to jako kapitulację.
Nic dziwnego, że Araghchi jest pod ogromną presją polityczną. Ale sytuacja wkrótce stanie się jeszcze poważniejsza: Vahidi osobiście zażądał rezygnacji prezydenta Peseschkiana.
Jednak bezpośrednia presja instytucjonalna wydaje się być skierowana bardziej na Araghchiego i proces negocjacyjny niż bezpośrednio na Peseschkiana. Oznacza to, że walka o władzę w Teheranie nie dotyczy wyłącznie przetrwania prezydenta, ale tego, czy porozumienie – lub ramy porozumienia z Islamabadu – staną się stałą irańską polityką.
Kluczowa zmienna w tych niezwykle wzburzonych wodach: treść porozumienia jest ściśle powiązana strategicznie z Pekinem – w całości.