Pokój bez „szarych stref” – czy w ogóle nastąpi, zależy nie od chęci, ale od interesów

„Wieczny pokój” Putina i pytanie, kogo na niego stać

Dirk Ellerbrock apolut/putins-ewiger-frieden-und-die-frage-wer-ihn-sich-leisten-kann

Pokój bez „szarych stref” – czy w ogóle nastąpi, zależy nie od chęci, ale od interesów.

Podczas spotkania z amerykańskimi wysłannikami Steve’em Witkoffem i Jaredem Kushnerem na Kremlu, Władimir Putin oświadczył, że Rosja pragnie pokoju na Ukrainie, który będzie trwał „wiecznie”, bez żadnych „szarych stref”. Brzmi to jak deklaracja intencji i jest interpretowane w ten sposób: tu pragnienie pokoju, tam jego przeciwieństwo. Jednak kwestia pragnienia jest błędnie sformułowana. Życzenia nic nie kosztują. Pokój natomiast redystrybuuje koszty i korzyści, a zatem ten podział decyduje, kto go chce i kogo na niego stać.

Ci, którzy mogą sobie pozwolić na pokój

Najbardziej dokładny obraz można dostrzec w przypadku największego niemieckiego producenta broni, ponieważ jest on zobowiązany do publikowania swoich danych. Rheinmetall zgłosił „zaległości” w wysokości 78,0 mld euro na dzień 30 września 2026 r., w porównaniu z 56,7 mld euro w roku poprzednim. Termin ten odnosi się tutaj do sumy stałych zamówień i przewidywanych zamówień z istniejących umów ramowych. Umowa ramowa określa ceny i maksymalne ilości, ale zamówienia są składane dopiero później, partia po partii. Według raportu kwartalnego, same stałe zamówienia wyniosły 54,3 mld euro, w porównaniu z 32,7 mld euro rok wcześniej. Znaczna część tych zamówień składa się zatem z zamówień, które nie zostały jeszcze złożone. 2026 11 05 Komunikat prasowy Rheinmetall Raport kwartalny III kw. +2

W tym tkwi sedno sprawy. Istniejące kontrakty nie znikają po prostu z dnia na dzień wraz z zawieszeniem broni. Jednak uruchomienie umów ramowych jest decyzją polityczną, a budżety obronne, z których jest finansowane, mają uzasadnienie: zagrożenie. Państwa członkowskie NATO zobowiązały się do inwestowania pięciu procent swojej produkcji gospodarczej do 2035 roku, z czego 3,5 procent przeznaczone jest na obronę, a 1,5 procent na sektory związane z bezpieczeństwem. Rząd niemiecki planuje zwiększyć budżet obronny z około 83 miliardów euro w 2026 roku do 153 miliardów euro w 2029 roku. Niemiecki Instytut Ekonomiczny oblicza, że ​​do 2028 roku dwie trzecie wydatków na obronność będzie finansowane z pożyczek zwolnionych z hamulca zadłużenia. Ten zapis konstytucyjny zazwyczaj ogranicza nowe pożyczki federalne. Ci, którzy zainwestowali miliardy w moce produkcyjne, planują zatem z politycznie uwarunkowaną trajektorią wzrostu. „Wieczny” pokój nie zniweczyłby od razu tego trendu, ale pozbawiłby go uzasadnienia, a pozycja budżetowa, która traci swoje uzasadnienie, prędzej czy później staje się kartą przetargową. Przemówienie federalnego ministra obrony, Borisa Pistoriusa, +2

Nie jest to kwestia charakteru, lecz raczej pozycji w procesie tworzenia wartości. Firma, która dostosowała swoją produkcję, łańcuchy dostaw i kredyt do gwałtownie rosnącej krzywej budżetowej, nie może uciec od tej krzywej: ci, którzy nie dotrzymują umów ramowych i nie zwiększają mocy produkcyjnych, tracą zamówienia, kapitał, a ostatecznie swoją pozycję rynkową. Dla takiego kapitału konfrontacja nie jest opcją, lecz fundamentalną zasadą biznesową. To, kto zajmuje daną pozycję, nie ma znaczenia; są one wymienne.

Ci, których brakowało przy stole

Znamienne jest również to, kto nie był przy stole negocjacyjnym w Abu Zabi. Obraz jest jednak bardziej adekwatny niż sugeruje formuła „Waszyngton negocjuje, Europa jest informowana później”. W mieście zebrali się przedstawiciele Ukrainy, USA, UE, NATO, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Włoch. Europejczycy początkowo spotkali się z zespołem ukraińskim i byli obecni jedynie jako obserwatorzy. Przy samym stole negocjacyjnym zasiedli jedynie Rosja, Ukraina i USA, a Moskwa wyraźnie zażądała wykluczenia Europejczyków z rozmów. (tagesspiegel jam-news)

Ci, którzy są nieobecni, nie tylko zostali wykluczeni, ale po części sami sobie tę sytuację sprowadzili. Putin twierdzi, że Europa zerwała dialog. Nie trzeba w to wierzyć, by dostrzec, że europejskie elity oparły swoją legitymację, priorytety budżetowe i lojalność wobec sojuszników na nieustannej konfrontacji. Pokój wymagałby od nich rozliczenia się z kwestii cen energii, deindustrializacji i zadłużenia. Dlatego Europa nalega na rozmieszczenie własnych wojsk na Ukrainie po zawarciu porozumienia pokojowego. Putin wyjaśnił w wywiadzie, że Moskwa potraktowałaby takie wojska jako „uzasadniony cel”, a przybycie europejskich żołnierzy ponownie rozpaliłoby walki. Żądanie to stawia zatem warunek, o którym wiadomo, że jest nie do przyjęcia dla przeciwnika. Służy ono nie tyle bezpieczeństwu Ukrainy, co zapobieżeniu porozumieniu, które zmusiłoby europejskie rządy do poniesienia odpowiedzialności.

Druga strona równania

Każdy, kto argumentuje w ten sposób, musi stosować te same standardy do strony rosyjskiej. Putinowska formuła „wiecznego pokoju bez szarej strefy” nie jest deklaracją zasad, lecz deklaracją własnego interesu. „Szara strefa” to obszar o niejasnym statusie: ani jednoznacznie rosyjski, ani jednoznacznie ukraiński, ewentualnie zabezpieczony zagranicznymi wojskami lub gwarancjami. Według Putina Moskwa i Kijów rozumieją ten termin inaczej i to właśnie tutaj rodzą się spory, które mogą podważyć jakiekolwiek porozumienie. Dla Rosji granica państwowa jest jedyną linią podziału z Ukrainą.

Jest to logiczne i jednocześnie konsekwentne. „Wieczność” nie odnosi się tu do trwania, lecz do mocy definiowania: Ten, kto ustala warunki, na jakich pokój jest uważany za trwały, określa również, co stanowi naruszenie. Rozmieszczenie wojsk byłoby naruszeniem, a granica kontrolowana przez Rosję nie. Rosja przygotowała już dokument stanowiska w sprawie przyszłej architektury bezpieczeństwa w regionie euroazjatyckim, co minister spraw zagranicznych Rosji Ławrow ogłosił przed rozmowami w Abu Zabi. Zatem Moskwa również pragnie porządku, który trwale zabezpiecza jej interesy. Jest to uzasadnione, ale jest to polityka interesu własnego, a nie ideał pokoju. Spór o „szare strefy” jest zatem prawdziwym źródłem konfliktu: obie strony chcą pokoju, ale każda z nich chce go tylko pod warunkami, które ugruntują jej własną pozycję .

Małe znaki

O tym, że coś jednak zaczęło się rozwijać, świadczą dwa drobne incydenty. Po pierwszym dniu negocjacji w Abu Zabi media donosiły, że Rosja i Ukraina zgodziły się na wymianę jeńców wojennych na dużą skalę, choć początkowo brakowało oficjalnego potwierdzenia. Putin zaproponował utworzenie misji humanitarnej wokół Konstantynówki w obwodzie donieckim, przez którą ewakuowano by 400–500 cywilów, którzy tam pozostali. Jako wzór podał misję wokół Aleszek w obwodzie chersońskim, w której Rosja i Ukraina zasadniczo współpracowały. Stwierdził, że miasto znajduje się pod kontrolą Rosji, że Rosja potrzebuje pięciu dni na rozminowanie i że jeśli Kijów uważa, że ​​kontroluje miasto, powinien zadbać o własne bezpieczeństwo. Ta relacja pochodzi jednak od strony rosyjskiej, a sama kwestia kontroli jest sporna. (stuttgarter-zeitung)

Takie wydarzenia są drobne, ale wymowne. Współpraca odnosi sukces tam, gdzie koszty alternatywy są natychmiastowe i widoczne: w przypadku więźniów, cywilów w zniszczonym mieście. Na poziomie wielkiej strategii, gdzie stawką są budżety, sojusze i architektura bezpieczeństwa, współpraca nie materializuje się. Jest to zgodne z obserwacją, że pragnienie pokoju jest najsłabsze tam, gdzie jego kontynuacja jest najbardziej zagrożona.

Gdzie równanie się odwraca

Pokój jest ostatecznie kalkulacją. Staje się możliwy, gdy koszty wojny przewyższają korzyści, przynajmniej dla tych, którzy ją podejmują. W Waszyngtonie ta kalkulacja zdaje się być rozpoczęta, czy z przekonania, czy z kalkulacji – nie sposób stwierdzić z zewnątrz. W Moskwie sprawy toczą się według własnych standardów.

Ukraińcy płacą cenę wojny swoim życiem, a Europejczycy swoimi podatkami. Ci, którzy na tym czerpią zyski lub których władza polityczna z tego wynika, nie mają powodu, by porzucać ten „biznes”. Zatem „wieczny” pokój pozostaje formułą, której wartość zależy od tego, kto ją wypowiada i kogo na nią stać.

+++

źródła

  1. RT DE: „Putin: Rosja chce „wiecznego” pokoju na Ukrainie”, 12 listopada 2026 r. (fragment tekstu; spotkanie z Witkowem i Kushnerem, „szare strefy”, wojska jako „uzasadniony cel”, Konstantinowka, Aleszki). Nie znalazłem niezależnego źródła wtórnego dotyczącego spotkania z 12 listopada.
  2. Rheinmetall AG: Komunikat prasowy dotyczący pierwszych dziewięciu miesięcy 2026 r., 5 listopada 2026 r., rheinmetall.com
  3. Rheinmetall AG: Raport kwartalny za III kwartał 2026 r. (PDF) (Portfel zamówień: 54 318 mln EUR, Portfel zamówień: 78 012 mln EUR)
  4. Przemówienie federalnego ministra obrony Borisa Pistoriusa na temat budżetu obronnego, bundesregierung.de (cel NATO: 5 procent do 2035 r.; budżet: 83 mld EUR w 2026 r. do 153 mld EUR w 2029 r.)
  5. Hubertus Bardt, Niemiecki Instytut Ekonomiczny: Wyższy próg NATO zostanie osiągnięty – dzięki pożyczkom w wysokości 334 miliardów euro
  6. dpa: Rozmowy o Ukrainie w Abu Zabi: Kijów i Moskwa prowadzą negocjacje , 10 listopada 2026 r. (Ławrow o dokumencie stanowiska)
  7. Tagesspiegel: Negocjacje w Abu Zabi, przedstawiciele UE tylko jako widzowie
  8. JAM News: Rozmowy Ukraina-Rosja wznowione w Abu Zabi po dziewięciomiesięcznej przerwie (rosyjskie żądanie wykluczenia Europejczyków)
  9. Stuttgarter Zeitung / dpa: Media: Ukraina i Rosja doszły do ​​porozumienia w sprawie wymiany więźniów