Trzy godziny na Kremlu
- Larry C. Johnson uncutnews-ch/drei-stunden-im-kreml
Napisane przez Larry’ego C. Johnsona
Władimir Putin nie poświęca trzech godzin swojego czasu ludziom, którzy nie mają nic do powiedzenia. W czwartek spędził trzy godziny z Mohsenem Rezaeim, sekretarzem irańskiej Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego. Dwa dni później prezydent Izraela Gadi Eisenkot, a nie Benjamin Netanjahu, otrzymał zadanie utworzenia kolejnego rządu.
Waszyngton spędził tydzień na debacie przed wyborami uzupełniającymi. Moskwa, Teheran i Jerozolima wykorzystały to do przetasowania figur na szachownicy.
Co powiedział Kreml – i czego nie zrobił
Raport Kremla ze spotkania był majstersztykiem milczenia. Putin przyjął Rezaeia 5 listopada. Obaj omówili „aktualny stan stosunków dwustronnych” w ramach Wszechstronnego Porozumienia o Partnerstwie Strategicznym, a także „sytuację w regionie Zatoki Perskiej i na całym Bliskim Wschodzie”. Przekazano wiadomość od Najwyższego Przywódcy Iranu. Jej treść nie została ujawniona. To wszystko.
Kreml nigdy nie jest szczególnie rozmowny, ale zwięzłość sama w sobie jest przesłaniem. Jeśli Moskwa chce, żeby świat wiedział, że złożyła obietnicę, to mówi. Jeśli chce utrzymać otwartą pozycję negocjacyjną z Waszyngtonem, publikuje trzy zdania.
Zdjęcie przemówiło głośniej niż słowa. Po rosyjskiej stronie stołu zasiedli Jurij Uszakow, główny doradca Putina ds. polityki zagranicznej, i Igor Kostiukow, szef GRU, rosyjskiego wywiadu wojskowego. Nie zaprasza się najwyższego rangą dyplomaty ani oficera wywiadu wojskowego na kurtuazyjną wizytę. To grupa robocza ds. wojny i pokoju.
Strona irańska była znacznie bardziej rozmowna. Według Kazema Dżalaliego, ambasadora Iranu w Moskwie, spotkanie trwało około trzech godzin. Wiadomość od Modżtaby Chameneiego, przekazana przez Rezaeiego, dotyczyła amerykańskich i izraelskich ataków na Iran, siedmiu warunków Teheranu dotyczących ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz oraz współpracy nuklearnej. Dżalali wspomniał również o porozumieniu gazowym. W krótkim okresie rosyjski gaz miałby być wymieniany przez Azerbejdżan. Gazociąg o przepustowości 110 miliardów metrów sześciennych rocznie, początkowo 55 miliardów, miał zostać zbudowany w ciągu dwóch do trzech lat.
Putin nie złożył żadnej publicznej obietnicy udzielenia pomocy wojskowej, a traktat z 2025 roku nie zawiera klauzuli o wzajemnej obronie. Ale nie musiał nic mówić. Iran wysłał swojego najwyższego urzędnika ds. bezpieczeństwa, aby osobiście spotkał się z Putinem, aby nakreślić warunki zakończenia wojny. Moskwa sprowadziła swojego szefa wywiadu, aby posłuchał. Tak przygotowuje się do negocjacji, a nie do sesji zdjęciowej.
Bibi otrzymuje coś w rodzaju niebieskiego listu.
W sobotę prezydent Isaac Herzog poprosił Gadiego Eisenkota o utworzenie kolejnego rządu Izraela. Wynik był jednoznaczny. 67 posłów Knesetu, w tym posłowie z partii arabskich, zarekomendowało Eisenkota. Tylko 46 zarekomendowało Netanjahu.
Teraz nadchodzi najtrudniejsza część. Koalicja Eisenkota zdobyła 48 miejsc w parlamencie 27 października, a on sam wykluczył koalicję rządową z partiami arabskimi, które właśnie mu pomogły. Pozostają mu dwie opcje. Może włączyć do niej ultraortodoksyjne partie Szas i Zjednoczony Judaizm Tory, zdobywając w ten sposób dokładnie 61 miejsc. Albo może utworzyć rząd mniejszościowy wspierany przez partie arabskie spoza koalicji. Ma na to 28 dni z możliwością przedłużenia o 14 dni. Jeśli mu się nie uda, Izrael będzie musiał się zmierzyć z kolejnymi wyborami, a Netanjahu pozostanie na stanowisku tymczasowym.
Zgodnie z oczekiwaniami, Netanjahu nie odszedł po cichu. Ostrzegł, że rząd „zależny od islamistów” „podważy państwo Izrael od wewnątrz”. Wezwał również do wszczęcia śledztwa w sprawie domniemanej ingerencji zagranicznej w wybory. To polityczny odpowiednik uznania, że sędzia był stronniczy po porażce 67:46.
Co się zmieni, gdy Bibi odejdzie?
Eisenkot nie jest gołębiem. Był szefem sztabu Sił Obronnych Izraela i stracił syna i siostrzeńca w wojnie w Strefie Gazy. Nadal popiera presję ekonomiczną na Iran i ograniczone działania militarne. Jednak jego podejście różni się od podejścia Netanjahu w trzech kluczowych kwestiach.
- Iran. Netanjahu prowadził w tym roku kampanię na rzecz zmiany reżimu w Teheranie i naciskał na Waszyngton, by kontynuował ataki. Eisenkot, który kandydował, obiecał „więcej działań dyplomatycznych przy równoczesnym podjęciu działań militarnych” i powiedział w wywiadzie dla „Wall Street Journal”, że poprze działania militarne jedynie przeciwko „bezpośrednim i bezpośrednim zagrożeniom dla Izraela”. Lata temu określił wycofanie się USA z porozumienia nuklearnego z 2015 roku jako „strategiczny błąd”.
- Waszyngton. Netanjahu powiązał los Izraela z Partią Republikańską, a osobiście z Trumpem. Eisenkot nazywa tę relację „partnerstwem między narodami budowanym przez pokolenia” i obiecuje odbudować jej dwupartyjną bazę. Mówi również, że chce „ściśle i konstruktywnie” współpracować z administracją Trumpa. To człowiek, który chce przywrócić Izraelowi dobre stosunki z obiema partiami, a nie taki, który chce wciągnąć ustępujący Kongres w kolejną wojnę.
- Siła nacisku. Przez osiem miesięcy najgłośniejszy głos wzywający Trumpa do „pokonania” Iranu pochodził z biura premiera Izraela. Jeśli ten głos zostanie usunięty, partia wojny w Waszyngtonie straci swojego najważniejszego sojusznika zagranicznego – zwłaszcza że Republikanie odczują osąd wyborców w sprawie wojny w wyborach uzupełniających.
Wyobraźmy sobie teraz Moskwę i Jerozolimę obok siebie. Iran przedstawia Putinowi swoje warunki, a w pokoju jest szef rosyjskiego wywiadu wojskowego. Katar i Pakistan prowadzą mediacje, aby zapobiec ponownemu wdaniu się Waszyngtonu i Teheranu w otwartą wojnę. Izrael jest o krok od zastąpienia premiera, który chciał eskalować wojnę, takim, który mówi o dyplomacji i przywracaniu sojuszy. Po raz pierwszy od lutego ci, którzy naciskają na porozumienie, mają większą siłę przebicia niż ci, którzy domagają się kolejnych bomb.
Nadchodzi niebezpieczna okazja. Dopóki Eisenkot nie utworzy rządu, Netanjahu pozostaje premierem i ma wszelkie powody, by postawić sprawę jasno, zanim opuści urząd. Rząd przejściowy, który nie ma nic do stracenia, kierowany przez człowieka z zamiłowaniem do ataków z zaskoczenia – to nie jest uspokajająca kombinacja. Jeśli w ciągu najbliższych sześciu tygodni istnieje moment największego ryzyka, to jest to właśnie teraz.
Obcy
Oto podsumowanie tygodnia. Iran wysyła swojego szefa bezpieczeństwa do Moskwy na trzy godziny. Putin sprowadza swojego szefa wywiadu i prawie nic nie mówi publicznie – pozostawiając sobie otwarte pole manewru. Prezydent Izraela mianuje generała, który przedkłada dyplomację nad siłę militarną, nad urząd Netanjahu. Amerykańscy wyborcy wnoszą o impeachment do republikańskiego Kongresu z powodu wojny.
Wszyscy zdają się trafnie oceniać sytuację, z wyjątkiem człowieka w Gabinecie Owalnym. Donald Trump może traktować te wydarzenia jako osobne historie albo może uznać to, co reszta świata już widzi. Koalicja na rzecz wojny kurczy się, koalicja na rzecz porozumienia rośnie, a okno na wyjście z konfliktu z zachowaniem twarzy nie będzie otwarte wiecznie. Trzy godziny na Kremlu i wynik 67-46 w głosowaniu w Jerozolimie nie oznaczają końca wojny. Mogą jednak oznaczać początek końca powodów, dla których warto ją kontynuować.