Zielony Ład na plecach dzieci.
Europa lubi dziś mówić o moralności. O ratowaniu planety. O „zielonej transformacji”, która ma uczynić świat lepszym, czystszym i bardziej humanitarnym.
Politycy fotografują się przy elektrycznych samochodach, korporacje zmieniają logotypy na zielone, a celebryci pouczają zwykłych ludzi, że powinni ograniczyć emisję CO₂. Wszystko wygląda pięknie — dopóki nie spojrzymy pod ziemię w Kongu.
Tam nie ma konferencji klimatycznych. Nie ma ekologicznych sloganów. Są za to dzieci schodzące do prymitywnych szybów po kobalt — metal niezbędny do produkcji baterii litowo-jonowych. To właśnie dzięki niemu europejski kierowca może z dumą powiedzieć, że jeździ „zeroemisyjnym” autem.
Tyle, że ta rzekoma czystość ma kolor czerwonego pyłu i dziecięcej krwi.
Kilkunastoletni chłopcy kopią gołymi rękami w niestabilnych tunelach. Dziewczynki taszczą worki cięższe, od nich samych.
Bez masek, bez zabezpieczeń, bez szkoły. Za kilka dolarów dziennie. Część z nich ginie pod ziemią. Inni powoli zatruwają organizm toksycznym pyłem. To nie są wyjątki. To fundament współczesnej „zielonej rewolucji”.
Do tej listy trzeba dziś dopisać jeszcze lit — „białe złoto” zielonej transformacji. Bez niego nie byłoby baterii do samochodów elektrycznych, magazynów energii ani całej opowieści o przyszłości bez paliw kopalnych. I znów słyszymy tę samą historię: dla dobra planety trzeba wydobywać więcej, szybciej i taniej.
Tyle że za ekologicznymi sloganami kryją się wysuszone rzeki Ameryki Południowej, zdewastowane krajobrazy i społeczności, którym odbiera się wodę potrzebną do życia.
W Chile, Argentynie czy Boliwii gigantyczne ilości wody pompowane są do przemysłowego wydobycia litu, podczas gdy miejscowi rolnicy patrzą, jak ziemia zamienia się w pustynię.
Zielona energia dla bogatych państw coraz częściej oznacza ekologiczne i społeczne koszty przerzucone na biedniejsze regiony świata.
Oczywiście europejskie elity powiedzą, że „pracują nad standardami”, że „monitorują łańcuch dostaw”, że „sytuacja jest skomplikowana”. Jak wygodne.
Gdy trzeba nakładać podatki klimatyczne na własnych obywateli — decyzje zapadają błyskawicznie. Gdy trzeba odpowiedzieć za dzieci harujące przy wydobyciu surowców dla ekologicznego przemysłu — nagle wszystko staje się trudne i niejednoznaczne.
Największa hipokryzja polega jednak na czymś innym. Zielony Ład sprzedawany jest Europejczykom jako projekt etyczny.
Jako moralna wyższość nad światem opartym na „brudnej energii”. Tymczasem cała ta moralność kończy się dokładnie tam, gdzie zaczyna się afrykańska kopalnia.
Europa eksportuje brud poza własne granice, a potem ogłasza się zbawcą planety.
To nie jest żadna ekologiczna utopia.
To kolonializm w nowym opakowaniu. Dawniej Europa potrzebowała kauczuku, złota i diamentów. Dziś potrzebuje litu i kobaltu.
Zmieniły się hasła reklamowe, ale mechanizm pozostał ten sam: bogaty świat buduje swoje wygodne sumienie na cierpieniu najbiedniejszych.
To właśnie największy paradoks współczesnej ideologii klimatycznej: w imię ratowania środowiska tworzy się nową gorączkę surowcową na gigantyczną skalę.
Potrzeba coraz więcej kopalń, coraz więcej metali ziem rzadkich, coraz większej eksploatacji natury. Zielony Ład miał podobno ograniczyć rabunkową gospodarkę wobec planety.
Tymczasem często jedynie zmienia rodzaj rabunku — z ropy i węgla na lit i kobalt.
I warto zadać pytanie, którego wielu boi się wypowiedzieć głośno: ile dziecięcych dłoni potrzeba, żeby europejski polityk mógł ogłosić kolejny sukces klimatyczny?
Okiem Polaka