Projekt symbiozy USA i Izraela: Jak militaryzm i dehumanizacja mają się połączyć

Dirk Ellerbrock apolut/das-usraelische-symbiose-projekt-wie-militarismus-und-entmenschlichung-verschmelzen-sollen-von-dirk-ellerbrock

Dlaczego zakończenie pomocy wojskowej nie zrywa więzi, lecz ją wzmacnia

Artykuł Dirka Ellerbrocka.

Ci, którzy nie mogą już żyć osobno, żyją w symbiozie. W biologii to odkrycie. Tutaj to program. To, co Waszyngton i Jerozolima obecnie negocjują, jest przedstawiane jako koniec pomocy wojskowej i dojrzewanie do partnerstwa równych sobie stron. W rzeczywistości wyłania się splątanie, które łączy dwie rzeczy, które już są ze sobą powiązane: militaryzm jako zasadę państwową i dehumanizację jako jej warunek funkcjonalny. Moja teza brzmi następująco: Projekt nie jest pomocą, która się kończy, ale strukturą, która ją zastępuje. Sprawia, że militaryzm i dehumanizacja stają się bardziej niewidzialne, bardziej niekontrolowane i bardziej nieodwołalne. Można anulować darowiznę, ale nie umowę dostawy.

I. Praktyka otrzymuje swoją nazwę

Kiedy Tamir Hayman, były szef izraelskiego wywiadu wojskowego, a obecnie dyrektor Instytutu Studiów nad Bezpieczeństwem Narodowym (INSS), jednego z czołowych ośrodków analitycznych w kraju, przedstawia, czym faktycznie kierowała się polityka bezpieczeństwa Izraela od 7 października 2023 roku, nie jest to deklaracja intencji, lecz raczej inwentaryzacja i ostrzeżenie. Nazywa listę „koncepcją” i przyznaje, że nigdy nie została formalnie przyjęta. Jej wpływ wynika właśnie z jej niepisanego statusu.

Nie należy czytać jego dziesięciu zasad pojedynczo, lecz jako całość. Na początku jest prymat tożsamości żydowskiej nad demokracją. Pokój jest jedynie środkiem, a nie celem; każde porozumienie z podmiotami arabskimi jest uważane za tymczasowe. Sąsiedzi nie są państwami narodowymi, lecz konfederacjami „plemion i grup etnicznych”, a ich destabilizacja to „naturalny proces”, który Izrael powinien „nawet promować”.

Wojna jest stanem domyślnym („Milczenie to brud”, jak głosi hymn rewizjonistycznych syjonistów skupionych wokół Zeewa Żabotyńskiego). Atak ma pierwszeństwo przed obroną, nawet bez bezpośredniego zagrożenia, którego prawo międzynarodowe zabrania jako działania zapobiegawczego. Strefy buforowe za granicą służą jako odroczony atak; osadnicy i cywile stają się częścią sieci bezpieczeństwa. Wreszcie następuje zerwanie z USA, które są uważane za „słabnące mocarstwo” z „postępowym systemem wartości” i autarkią w produkcji broni.

System można streścić w jednym zdaniu: państwo uznaje nieustanną wojnę za warunek swojego istnienia, a swoich sąsiadów za zbędnych. Zostało to już udowodnione w praktyce. W lipcu 2024 roku Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości uznał okupację terytoriów palestyńskich za nielegalną w świetle prawa międzynarodowego; w listopadzie 2024 roku Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania Netanjahu i jego ówczesnego ministra obrony Gallanta; a we wrześniu 2025 roku komisja śledcza ONZ ustaliła, że Izrael dopuszcza się ludobójstwa w Strefie Gazy. Według Ministerstwa Zdrowia Strefy Gazy liczba ofiar śmiertelnych przekroczyła 73 000.

II. Dlaczego militaryzm potrzebuje dehumanizacji

W tej doktrynie dehumanizacja nie jest aberracją, lecz stanem funkcjonalnym. Ci, którzy czynią nieustanną wojnę swoją zasadą, potrzebują przeciwnika, który nie może być podmiotem. Przejawia się to na pięciu poziomach.

Terminologicznie: Ci, którzy deklarują swoich sąsiadów jako „plemiona”, swoje państwa jako „syntetyczne” byty, a naród palestyński jako „nieautentyczną” narrację, odmawiają im prawa do istnienia, zanim jeszcze dojdzie do przemocy. Forma prawna: Arabowie mogą pozostać, z prawem pobytu i „lokalnym samorządem”, co oznacza brak obywatelstwa – podział ludzi na klasy prawne. W wymiarze czasowym: Tam, gdzie pokój jest jedynie środkiem, porozumienie traci swoją wartość, a druga strona nie jest już partnerem w negocjacjach, lecz jedynie przeszkodą lub narzędziem. Wewnętrznie: Osadnicy i cywile są postrzegani jako „tarcza” i stają się środkiem obrony; w ten sposób dehumanizacja dotyka również własnego narodu. Wreszcie, w dyskursie, okrucieństwo staje się obiektywną doktryną z ponumerowanymi zasadami i to właśnie ta obiektywna forma je normalizuje.

To właśnie od czasów Lukácsa nazywa się reifikacją: ludzie stają się przedmiotami, którymi można zarządzać, eksploatować lub się nimi pozbywać, w zależności od ich przydatności. Reifikacja nie jest tu efektem ubocznym militaryzmu, lecz jego surowcem. Bez niej nie da się usprawiedliwić żadnej wojny nieustannej; bez wojny nieustannej pozostaje ona bez znaczenia. Oba te zjawiska wzajemnie się wzmacniają i to jest istota symbiozy.

Zatem kontrast między „starą” a „nową” doktryną jest niewystarczający. Hayman krytycznie analizuje koszty, cenę dla gospodarki, reputacji i spójności społecznej. Palestyńczycy zamieszkujący te terytoria nie są w tej analizie uwzględnieni jako istoty ludzkie posiadające prawa. Izraelska opozycja, w tym rząd Eisenkota, sprzeciwia się przedłużającej się wojnie, ale nie uprzedmiotowieniu drugiej strony. Kontrast ten jest kwestią stopnia nasilenia. Jakov Rabkin twierdzi, że nacjonalizm etniczny, który musi kontrolować podporządkowaną ludność, niemal nieuchronnie migruje z lewicy na prawicę. Dehumanizacja jest starsza niż nowa doktryna i podzielana przez obie strony.

Jedno kryterium jest tu niezbędne. Kategoria dehumanizacji odnosi się do praktyki i doktryny, a nie do ludzi, którzy w niej działają lub są przez nią dotknięci. Każdy, kto stosuje ją do ludzi, zamienia analizę strukturalną w osąd na ich temat i czyni dokładnie to, co krytykuje.

III. Sprawdzone w boju: Co umożliwia wojna

Militaryzm się opłaca i tu właśnie pojawia się ekonomiczny aspekt symbiozy. Amerykańska pomoc wojskowa nigdy nie była prostym transferem do Izraela. W latach 2026 i 2027 92% pomocy musi zostać wydane w USA, a w 2028 roku – 100%. To cykl: pieniądze podatników płyną przez Izrael do amerykańskich producentów. Pomoc była dotacją dla przemysłu, który sprzedaje swoje produkty zbankrutowanemu klientowi.

Po stronie izraelskiej istnieje sektor eksportowy, który traktuje wojnę jako punkt odniesienia. Eksport broni z Izraela osiągnął rekordową wartość 19,2 miliarda dolarów w 2025 roku, czyli o około 30 procent więcej niż w roku poprzednim, przy czym ponad połowa tej kwoty pochodzi z kontraktów międzyrządowych. Ministerstwo Obrony Izraela nazywa ten eksport „kamieniem węgielnym” rozbudowy sił zbrojnych w warunkach ograniczonego budżetu. To, co jest sprzedawane, jest „przetestowane w boju”. „Testowane w boju” oznacza testowane na ludziach. Państwo, które prezentuje swoją broń na wojnie i przeznacza uzyskane środki na zbrojenie się na kolejną wojnę, ma interes ekonomiczny w tym, aby wróg pozostał jedynie przedmiotem. Ci, którzy traktują ludzi jak towary, nie mają problemu z testowaniem na nich systemów. Moja interpretacja jest taka, że dehumanizacja w tym przypadku nie jest jedynie ideologią, ale elementem kalkulacji kosztów: obniża próg, który w przeciwnym razie utrudniałby wyzysk.

Europa również jest częścią tego cyklu. Niemcy przeznaczyły łącznie 6,5 miliarda dolarów na system obrony przeciwrakietowej Arrow 3, opracowany wspólnie z amerykańską agencją obrony przeciwrakietowej. Nabywcy płacą w zasadzie za prestiż systemu.

IV. Fuzja: od dotacji do scalania

W listopadzie Donald Trump zapowiedział, że roczna pomoc wojskowa w wysokości około czterech miliardów dolarów zakończy się do końca roku. To początek, a nie koniec. Sam Netanjahu zażądał w maju 2026 roku, aby pomoc została zredukowana „do zera” i zastąpiona wspólnymi projektami. Aby państwo, które chce się uwolnić od swojego patrona, nie straciło więzi, jest ono przenoszone do struktur.

Ramy prawne zapewnia projekt ustawy. Ustawa o autoryzacji wydatków na obronę narodową (NDAA), uchwalona przez Izbę Reprezentantów, w sekcji 219 nakazuje Pentagonowi powołanie pełnomocnika wykonawczego do spraw współpracy z Izraelem. Pełnomocnik ten może mieć pierwszeństwo przed szefami innych agencji w obszarze swojej odpowiedzialności i nie wymaga zatwierdzenia. Dziedziny te obejmują obronę przeciwrakietową, sztuczną inteligencję i systemy autonomiczne, a także technologię kwantową i biotechnologię. Odrębny projekt ustawy (ustawa FUTURES) ma na celu ustanowienie tej inicjatywy za zgodą ministra obrony Izraela. Senacka ustawa o autoryzacji wydatków na wywiad (sekcja 622) ograniczyłaby wymianę informacji z Izraelem wyłącznie w przypadkach uzasadnionego interesu bezpieczeństwa, a każda redukcja wymagałaby powiadomienia Kongresu w ciągu kilku dni. W Arkansas spółka joint venture Rafael i Raytheon produkuje pociski przechwytujące dla Iron Dome od listopada 2025 roku, Izrael buduje skrzydła do F-35, a Lockheed kupuje izraelskie komponenty za ponad cztery miliardy dolarów.

Obiektywnie rzecz biorąc, Sekcja 219 nie tworzy żadnych nowych uprawnień, jak wskazuje Centrum Stimsona, i żaden z tych projektów nie obowiązuje. Izba Reprezentantów przyjęła jej wersję stosunkiem głosów 216 do 212, podczas gdy Senat nie przyjął jej stosunkiem głosów 50 do 46. Kluczowy jest nie pojedynczy artykuł, ale leżący u jego podstaw schemat: widoczna, corocznie zatwierdzana pomoc przekształca się w sieć programów, łańcuchów dostaw i obowiązków, w której nikt ostatecznie nie decyduje o „pomocy”. To, że wspomniane obszary obejmują sztuczną inteligencję i systemy autonomiczne, nie jest przypadkiem: technologia, która zamienia ludzi w punkty danych, to forma, w której reifikacja staje się możliwa do industrializacji. To również moja interpretacja.

Rzekoma utrata pozycji dominującej niewiele zmienia, ponieważ pomoc nigdy nie była dźwignią. Wstrzymania dostaw i gwarancje kredytowe były stosowane rzadko i z ograniczonym skutkiem. Najbardziej oczywistym przypadkiem, zablokowane gwarancje kredytowe z lat 1991/92, osiągnęły swój cel dopiero po zmianie rządu w Izraelu. Były negocjator ds. Bliskiego Wschodu, Dennis Ross, mówi o wstrzymaniach dostaw za rządów Joe Bidena: „Ironią losu jest to, że to się raczej nie sprawdziło”. Przejrzystość i nadzór znikają. A uwikłanie przekształca klienta w klienta: klienta można wyedukować, choć rzadko z powodzeniem, klienta nie. Waszyngton staje się dostawcą zależnym od zamówień.

V. Struktura zamiast ideologii

Militaryzm potrzebuje osłony, a amerykański syjonizm znajduje ją w ideologii. Chrześcijański syjonizm, pomyślany w XIX wieku przez Johna Nelsona Darby’ego jako drogowskaz do zbawienia w historii świata, pozostaje najsilniejszym spoiwem. Jako interpretacja świata, uważam doktrynę czasów ostatecznych za mitologiczną projekcję bez żadnego związku z rzeczywistością; jako polityczny klej jest ona niezwykle skuteczna: świat kościelny zapewnia interpretację, głosy i pieniądze państwu, które potrzebuje zwolenników. Ta osłona rozpada się. Według sondaży, poparcie dla Izraela wśród ewangelików w wieku od 18 do 29 lat spadło z około 70 procent do około 34 procent między 2018 a 2021 rokiem.

W tym tkwi najwnikliwsza obserwacja tej sytuacji. Obie strony wiedzą, że ideologiczne porozumienie nie będzie trwać wiecznie. Hayman przewiduje, że biorąc pod uwagę własną transformację, Stany Zjednoczone i tak wkrótce porzucą Izrael. Odpowiedź jest dwojaka: Jerozolima buduje samowystarczalność, podczas gdy Waszyngton buduje wzajemne powiązania. Ideologia jest zastępowana przez strukturę. Tam, gdzie słabną przekonania, łańcuch dostaw ma przetrwać. Taki jest cel tego projektu: uniezależnić relacje od tego, czy ktokolwiek w Waszyngtonie nadal ich chce.

W Niemczech to wsparcie opiera się na raison d’état, zakorzenionej w pamięci o ludobójstwie europejskich Żydów. Uzasadnienie jest inne, ale polityka ta sama. W sierpniu 2025 roku Berlin zawiesił eksport części broni, a w listopadzie zniósł to zawieszenie, pod warunkiem utrzymania zawieszenia broni. To, czy to niemieckie wsparcie przetrwa, zależy od tego, jak długo pamięć będzie mogła służyć jako uzasadnienie przeciwko orzeczeniom sądowym.

VI. Gdzie symbioza może się rozpaść

Relacje symbiotyczne nie są stabilne, ponieważ obie strony są od siebie zależne. Dotyczy to również tego przypadku. Waszyngton kontroluje platformy, silniki i oprogramowanie F-35, a w styczniu 2023 roku Stany Zjednoczone ograniczyły jego użytkowanie pilotom z zagranicznymi paszportami. Izrael zachowuje to, co ma wartość na rynku globalnym. Kajdany mają dwa końce i nie można jednostronnie odpowiedzieć, kto kogo trzyma w kajdanach.

Ponadto istnieją trzy nie dające się pogodzić sprzeczności. Po pierwsze, samowystarczalność to polityka, a nie rzeczywistość: izraelskie myśliwce są wyłącznie amerykańskie. Po drugie, gospodarka jest uzależniona od otwartych rynków i kapitału międzynarodowego, a polityka ta nakazuje oddzielenie. W 2024 roku agencje Moody’s i Fitch kilkukrotnie obniżyły ratingi kredytowe Izraela, a w lipcu 2025 roku Komisja Europejska zaproponowała wykluczenie izraelskich startupów z programu finansowania. Po trzecie, doktryna ta negatywnie wpływa na sąsiadów Izraela, których stabilność jest również kluczowa dla partnerów Izraela w Zatoce Perskiej. Każdy, kto chce „promować” destabilizację, zakłada, że da się ją kontrolować. Kryzysy w Jemenie i Zatoce Perskiej dowodzą czegoś wręcz przeciwnego.

VII. Tego, co się łączy, nie da się rozdzielić.

Niezależnie od tego, czy rządzi Netanjahu, czy Eisenkot, symbioza niewiele się zmienia. Nowy rząd zmienia personel, a nie programy. Trita Parsi z Instytutu Quincy uważa tę doktrynę za niezgodną z interesami Zachodu. Każdy, kto chce utrzymywać relacje z krajem, który traktuje wojnę jako „stan trwały i pożądany”, musi się zmienić.

Ta zmiana przybiera formę wzajemnych powiązań. Obniża ona koszty uczestnictwa i zwiększa koszty rezygnacji. Z każdym wspólnym programem, każdym łańcuchem dostaw, każdym wspólnym zasobem, rezygnacja staje się droższa, a z każdym certyfikatem i każdym wyznaczonym przedstawicielem, decyzja staje się mniej polityczna, a bardziej administracyjna. Staje się decyzją zarządczą. Nikt tam nie pyta, czy można traktować człowieka przedmiotowo. Pytanie brzmi, czy dostawa dotrze na czas.

To jest prawdziwy projekt: nie chodzi o to, by Zachód przyjął doktrynę Izraela, ale by zintegrował się z nim, nigdy nie podejmując w tej sprawie decyzji. Zachód, który wciela tę reifikację w życie jako proces administracyjny, nie ma już prawa się jej sprzeciwiać. Ma kontrakty. Pakiet pomocowy mógłby zostać zmniejszony. Kajdany są kontraktem, a kajdan, które noszą obie strony, nie da się z nich zrzucić w pojedynkę.

+++

Źródło obrazu: FabrikaSimf / shutterstock

+++

Źródła

Teksty źródłowe: Tamir Hayman, „Nowa” koncepcja bezpieczeństwa narodowego, INSS, 12 października 2026 r. Wywiad Trity Parsi i Glenna Diesena: https://www.youtube.com/watch?v=7m9IFCdKrkc . Dowody dotyczące Gazy, Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, MTK, Komisji ONZ, Ministerstwa Zdrowia, ewangelików, agencji Moody’s/Fitch, agencji Horizon, niemieckiego eksportu: jak w artykule „Zasady izraelskiej polityki bezpieczeństwa” (15 października 2026 r.) https://substack.com/home/post/p-220593910.

Umowy, prawa:

Przemysł, eksport:

Historia dźwigni:

+++