Determinacja Iranu, by wyrwać się z zachodniego systemu powstrzymywania
Alastair Crooke Determinacja Iranu, by wyrwać się z panoptikum zachodniego powstrzymywania
Wydaje się prawdopodobne, że negocjacje nie doprowadzą do porozumienia.
Tymczasowe zawieszenie broni w Azji Zachodniej jest obecnie zagrożone. Pierwotnie planowano wstrzymanie działań zbrojnych na „wszystkich frontach”, w tym w Libanie – był to jeden z dziesięciu warunków wstępnych negocjacji w sprawie trwałego zawieszenia broni, postawionych przez Iran. W związku z tym Trump potwierdził, że 10-punktowy plan Iranu stanowi „praktyczną podstawę” do rozpoczęcia bezpośrednich negocjacji z Iranem.
Iran jednak uznał te punkty za warunki wstępne, a nie za punkty wyjścia do rozpoczęcia negocjacji.
CBS podało, że Trump został poinformowany, że irańskie warunki, które zaakceptował w czwartek, będą miały zastosowanie do całego regionu Bliskiego Wschodu – i zgodził się, że dotyczy to również Libanu. Mediatorzy poinformowali, że zawieszenie broni obejmie Liban, a oświadczenie premiera Pakistanu Szehbaza Szarifa również je uwzględniało. Minister spraw zagranicznych Araghchi również potwierdził, że Liban został uwzględniony.
Jednak stanowisko Trumpa uległo zmianie po rozmowie telefonicznej z Netanjahu. Według izraelskiego korespondenta Ronana Bergmana, piszącego w „Yedijot Aharonot”, Netanjahu nagle i z opóźnieniem zaostrzył sytuację: W Izraelu zarówno władze wojskowe, jak i polityczne otrzymały polecenie udowodnienia braku zawieszenia broni ze strony Hezbollahu poprzez przeprowadzenie zmasowanego ataku na gęsto zaludnione obszary mieszkalne w Libanie – w wyniku którego zginęło i zostało rannych ponad 1000 osób, głównie cywilów.
Jednocześnie z atakami na Liban, Izrael ogłosił inicjatywę polityczną – bezpośrednie rozmowy z rządem libańskim, skoncentrowane na rozbrojeniu Hezbollahu i normalizacji stosunków między Libanem a Izraelem – aby poprzeć żądanie Netanjahu dotyczące „krótkiego okna czasowego na kolejne ataki na Hezbollah, zanim Amerykanie spróbują rozszerzyć ten sam duch spokoju na Liban” – pisze Anna Barsky w „Ma’ariv”. „Oceny w Izraelu sugerują częściowe amerykańskie zrozumienie tej potrzeby; ale nie jest to bynajmniej pewne”.
Alon Ben David, wybitny izraelski korespondent wojskowy, zauważył, że inicjatywa premiera może doprowadzić do wojny domowej w Libanie, dodając w nawiasie, że „zawsze taki był cel”.
Jednak stanowisko Iranu przeczy „zrewidowanemu” stanowisku USA, zgodnie z którym Liban nigdy nie był integralną częścią żądania „zawieszenia broni na wszystkich frontach”. Dla Teheranu to kwestia „zawieszenia broni dla wszystkich albo zawieszenia broni dla nikogo”. To takie proste.
Negocjacje powinny się odbyć tylko wtedy, gdy Trump będzie w stanie zawetować dążenia Netanjahu do dalszych rund bezpardonowych bombardowań w Libanie. Czy Trump rzeczywiście ma możliwość kontrolowania Netanjahu, który (podobno wraz z niektórymi państwami Zatoki Perskiej) nadal chce, aby Trump „posunął się do ostateczności, do obalenia złowrogiego reżimu”, jak zauważa Ronen Bergman?
Ale rzeczywistość dla USA jest ponura:
„Stany Zjednoczone utraciły swoją obecność dominującą na morzu i bazy wojskowe w regionie Zatoki Perskiej; praktycznie wyczerpał się cały arsenał broni dalekiego zasięgu, podobnie jak obrona powietrzna, która okazała się szokująco nieskuteczna”.
„Tak wygląda decydująca strategiczna porażka”.
Jak ujął to Ben Rhodes, były zastępca doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego USA: „Trudno jest przegrać tak krótką wojnę w tak dotkliwy sposób”.
To, co skłoniło Trumpa do przejścia od wpisu we wtorek wieczorem, w którym napisał: „Cała cywilizacja zginie tej nocy”, do zgody na negocjacje oparte na 10-punktowym planie Iranu zaledwie kilka godzin później, – pozostaje spekulacją. Być może jednak zestawienie zdjęć zestrzelonego helikoptera z nieudanej próby prezydenta Cartera w 1980 roku, mającej na celu uwolnienie amerykańskich zakładników z Iranu, z wrakiem amerykańskiego samolotu w pobliżu Isfahanu z sobotniej (4 kwietnia) nieudanej próby pozyskania wzbogaconego uranu z tunelu pod Isfahanem, opowiada własną historię.
Jak zauważa jeden z komentatorów, jedyną rzeczą, której brakuje w późniejszej scenie z 1980 roku, jest obecność zamordowanego Najwyższego Przywódcy Alego Chameneiego. Prezydent Carter, jak powszechnie wiadomo, stał się polityczną ofiarą tego wydarzenia.
Pamiętajmy również, że obecna wojna rozpoczęła się od niespodziewanego ataku mającego na celu zabicie Najwyższego Przywódcy Alego Chameneiego – i zakładano, że będzie to krótka wojna, trwająca zaledwie kilka dni. Relacja „New York Timesa” ze spotkania z 11 lutego 2026 roku, na którym Netanjahu przekonał Trumpa do przyłączenia się do ataku na Iran, potwierdza, że „prezydent najwyraźniej myślał, że będzie to bardzo krótka wojna… i w żadnym momencie obrad przewodniczący [generał Caine] nie powiedział prezydentowi wprost, że wojna z Iranem to fatalny pomysł… [generał Caine] ciągle pytał: »A co potem?«. Mimo to pan Trump często zdawał się słyszeć tylko to, co chciał usłyszeć”.
To, co Trump chciał usłyszeć na briefingu 11 lutego, było ściśle powiązane z głęboko zakorzenionymi ambicjami Netanjahu: „Iran wyróżniał się” – zarówno dla Trumpa, jak i Netanjahu. „[Trump] postrzegał Iran jako wyjątkowo niebezpiecznego przeciwnika i był gotów podjąć ogromne ryzyko, aby zrealizować swoje pragnienie demontażu irańskiej teokracji” – donosił „The New York Times”.
Ani Trump, ani Netanjahu – pomimo trzygodzinnego oficjalnego briefingu 11 lutego – nie przewidzieli zdecydowanej reakcji Iranu w formie natychmiastowych ataków na bazy amerykańskie w Zatoce Perskiej, które nastąpiły po zabiciu Najwyższego Przywódcy, chociaż możliwość taka została wyraźnie wskazana we wcześniejszych ostrzeżeniach Iranu.
Cały plan ataku z 11 lutego, zatwierdzony w Sali Sytuacyjnej Białego Domu, opierał się na uderzeniach polegających na dekapitacji, dalekosiężnych atakach powietrznych i raczej intuicyjnym (a nie opartym na dowodach) przekonaniu, że po nich nastąpi wewnętrzne powstanie — takie, które doprowadzi do upadku państwa.
Nic więc dziwnego, że Trump desperacko poszukuje teraz wyjścia z izraelskiego zamieszania, które mu się przytrafiło. Podobnie jak Carter, stoi w obliczu politycznej i militarnej ruiny. Jednak każde poważne wyjście wymagałoby znacznych ustępstw – ustępstw, które stoją w sprzeczności z jego gorzkimi uczuciami wobec Iranu i narodu irańskiego.
Wydaje się prawdopodobne, że negocjacje nie doprowadzą do porozumienia. Iran jest w trakcie burzenia 70-letniego paradygmatu, zmuszając Stany Zjednoczone – groźbą problemów gospodarczych i rynkowych – do zawarcia umowy, która oznaczałaby „wyzwolenie” Iranu spod panoptikonu amerykańskiej i izraelskiej opresji. Czy będzie to oznaczać więcej cierpienia i śmierci (więcej wojny), czy mniej? Oto jest pytanie.