Rosyjski dron K5 ignoruje zagłuszanie sygnału. Nowy system nawigacji zmienia zasady gry

[Jak od tysiącleci: Wyścig miecza i tarczy. md]

zmianynaziemi/rosyjski-dron-k5-ignoruje-zagluszanie-sygnalu-nowy-system-nawigacji-zmienia-zasady-gry

Rosyjskie siły zaczęły stosować zmodyfikowaną wersję odrzutowego drona uderzeniowego Geran-5, oznaczaną jako Geran-5 K5. Według ukraińskich źródeł monitorujących oraz wypowiedzi rosyjskiego korespondenta wojennego aparat wyposażono w autonomiczny system nawigacji optycznej nazywany Susanin. Dzięki niemu dron ma być w stanie kontynuować lot nawet wtedy, gdy zagłuszony zostanie sygnał satelitarny lub utracone połączenie z operatorem. (en.defence-ua.com/weapon_and_tech/russia_equips_new_geran_5_dro…)

Rodzina Geran to rosyjska ewolucja irańskich dronów Shahed. Od wersji śmigłowych, przez pierwsze odrzutowe Geran-3, aż po Geran-4 i Geran-5, konstrukcja stale się zmieniała. Geran-5, używany bojowo od początku 2026 roku, jest już konstrukcją zbliżoną do małej pocisku manewrującego. Według ukraińskiego wywiadu wojskowego (HUR) jego masa startowa wynosi około 850 kilogramów, prędkość przelotowa 450–600 km/h, a szacowany zasięg dochodzi do 950–1000 kilometrów. Głowica bojowa waży około 90 kilogramów. Napęd stanowi chiński silnik turboodrzutowy Telefly TF-TJ2000A. Dron może latać na pułapie do 6 kilometrów, choć w praktyce operacyjnej zwykle utrzymuje się niżej. (https://forsal.pl/swiat/bezpieczenstwo/artykuly/11320227,rosja-uderza-w…)

Nowa odmiana K5 ma zmieniony kadłub. Silnik przeniesiono do wnętrza konstrukcji, co zmniejsza opór aerodynamiczny i może poprawić prędkość oraz zasięg. Kluczową nowością jest jednak system Susanin. Działa on na zasadzie DSMAC (Digital Scene Matching Area Correlation) – cyfrowego porównywania obrazów terenu. Kamera na pokładzie rejestruje rzeczywisty krajobraz pod maszyną, a komputer porównuje go z wcześniej wgranymi zdjęciami referencyjnymi, zazwyczaj satelitarnymi. Na tej podstawie korygowana jest pozycja i trasa lotu.

(https://united24media.com/war-in-ukraine/russia-reportedly-starts-using…)

To nie jest nowa technologia. Analogiczne rozwiązania stosowano wcześniej na rosyjskich pociskach manewrujących Ch-101 (system Otblesk-U) oraz na amerykańskich Tomahawkach. W przypadku Geran-5 K5 system ma pełnić rolę zapasową. Główna nawigacja nadal opiera się na odpornym na zagłuszanie module Kometa-M12 i układzie inercyjnym. Susanin ma pozwolić utrzymać kurs, gdy GPS i GLONASS zostaną zakłócone. (https://defence-ua.com/weapon_and_tech/chomu_novi_rosijski_geran_5_mozh…)

Dla ukraińskiej obrony przeciwlotniczej ma to konkretne znaczenie. Przez długi czas skuteczną metodą odchylania tanich dronów było zagłuszanie sygnału satelitarnego. Dron lecący wyłącznie po współrzędnych GPS mógł zejść z kursu, spaść lub ominąć cel. System optyczny sprawia, że ta taktyka traci część skuteczności. Maszyna „widzi” teren i porównuje go z mapą zapisaną w pamięci, więc nie musi stale polegać na satelitach ani na łączności z operatorem.

Nie oznacza to jednak, że dron stał się niewrażliwy. DSMAC ma istotne ograniczenia. Dokładność zależy od oświetlenia, pory roku, kąta padania słońca i długości cieni. System działa wyraźnie lepiej w dzień niż w nocy. Po zmroku, bez dodatkowego oświetlenia lub zaawansowanego przetwarzania obrazu, skuteczność spada. Precyzja jest też niższa niż w przypadku nawigacji satelitarnej, dlatego eksperci traktują Susanin jako system uzupełniający, a nie pełne zastępstwo GPS. (https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/russia_equips_new_geran_5_dro…)

Geran-5 i tak stanowi już większe wyzwanie niż starsze, wolne Geran-2. Wyższa prędkość skraca czas reakcji obrony, a konstrukcja zbliżona do pocisku manewrującego utrudnia identyfikację. Pojawiają się doniesienia, że nowsze warianty bywały mylone z innymi środkami uderzeniowymi. Jednocześnie Rosja zwiększa skalę produkcji maszyn odrzutowych. Szacunki mówią o tysiącach dronów miesięcznie w całym programie Geran, choć konkretne liczby dla samej wersji K5 pozostają niepotwierdzone.

Ewolucja tych aparatów pokazuje szerszy trend. Wojna na Ukrainie przyspieszyła rozwój tanich, masowo produkowanych środków uderzeniowych, które łączą cechy drona i pocisku manewrującego. Z jednej strony pojawiają się kamery, elementy sztucznej inteligencji, sieci mesh i odporniejsze anteny. Z drugiej – obrona musi stale dostosowywać zagłuszanie, systemy wykrywania i środki kinetyczne. Doradca prezydenta Ukrainy ds. technologii obronnych Serhij Beskrestnow („Flash”) wielokrotnie wskazywał, że ukraińska obrona powietrzna nie nadąża za tempem zmian po stronie rosyjskiej. (https://voennoedelo.com/en/posts/id20351-geran-5-k5-gets-optical-trajec…)

Informacje o Geran-5 K5 pochodzą głównie z kanałów monitorujących i relacji korespondentów. Oficjalne potwierdzenie ze strony ukraińskich służb wywiadowczych dotyczące dokładnego oznaczenia K5 i pełnej implementacji DSMAC na tej konkretnej wersji wciąż jest ostrożne. Część ustaleń opiera się na analizie wraków. To typowa sytuacja w wojnie technologicznej: nowe rozwiązania pojawiają się na polu walki szybciej, niż można je w pełni zweryfikować.

Niezależnie od ostatecznej skali wdrożenia, kierunek jest jasny. Rosja stara się uniezależnić tanie drony uderzeniowe od łatwo zagłuszanych sygnałów satelitarnych. Nawigacja optyczna nie rozwiązuje wszystkich problemów i działa gorzej w ciemności, ale podnosi próg skuteczności środków walki elektronicznej. Dla Ukrainy oznacza to konieczność dalszego rozwijania warstwowej obrony: radarów, środków kinetycznych, systemów optycznych i taktyk wykorzystujących ograniczenia kamer terenu.

Konflikt pokazuje, że tani, masowo produkowany dron z silnikiem odrzutowym i zapasową nawigacją wizyjną może zbliżyć się możliwościami do znacznie droższego pocisku manewrującego. To zmienia rachunek ekonomiczny obrony powietrznej i wymusza kolejne adaptacje po obu stronach. Geran-5 K5 jest kolejnym etapem tej spirali, a nie jej końcem.